Phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử trong thương mại điện tử tại Việt Nam

Ph~,tm vi nghien cull: Djch V\1 NHE>T chi thv'c slf phat triSn khi TME>T phat triSn vl NHE>T khong chi la "xuong s6ng" cung ca"p h~ t~ng thanh toan cho mQi ho~t dng cua TME>T va ngay ban

" ? NGOMINHHAI

Chuyen nganh : Kinh te' tai chinh, ngan hang

Ma sff : 60.31.12

a¢ GIAO Dt,tC VA 8AO T~O

iRlJbNG f)J'I KIN!i TE TP.HCM

THtfVI~N

NGUOI Hu'ONG DAN KHOA HOC

PGS TS Tran Hoang Ngan

Toi xin cam doan lu~n van th~c si kinh te' : "Phat tri~n dich v1,1 ngan hang di~n til' trong thu'ong m~i di~n til' t~i Vi~t Nam" la ke't qua cua qua trlnh hQc t~p, nghien cli'u khoa hQc d<)c l~p, nghiem tuc Cac s6 li~u trong lu~n van c6 ngu6n g6c ro rang, dang tin c~y va du'c;Jc xU' ly khach quan, trung thl,l'c

TP HCM, Thang 12 nam 2006

Tac gia

Trang ph1,1 bla

LCii cam doan

M1,1c lvc

· Danh ID\lC cac ky hi~u, chft vie'ttAt

Danh mvc cac bang, bi~u

Danh mvc cac hlnh ve, d6 thi

Mdd~u

Trang

Chuang 1 : VJ TRI, V AI TRO CUA NGAN HANG VA DJCH VlJ

1.1 Nhii'ng khai ni~m : 1

1.1.1 Thu'ong ml;].i di~n til' : 1

1.1.2 Ngan hang di~n tir': 2

1.1.2.1 Khai ni~m ngan hang di~n tit: 2

1 1 2 2 B on gtai oqn p at tnen cua ngan ang lyn tll : K ' • d h ~ ',t/ ? A h' d' A ~ 3 1 p at tnen cua t tfong ml;].I H(n ttY toan cau Iyn nay: 2 Su' h ~ • ,t/ ? h ' d' A ? ' )< h' A 4 1.3 Vi tri, vai tro cil.a h~ th6ng ngan hang trong thu'ong ml;].i di~n tir': 5

1.3.1 Ngan hang la nha cung d(p hl;l t~ng thanh toan trong TMDT: 5

1.3.1.1 T6ng quan v~ h~ th6ng thanh toan di~n tir' : 5

1.3.1.2 Thanh toan B2C- Doanh nghi~p va ca nhan: 6

1.3.1.3 Thanh toan B2B - Doanh nghi~p voi doanh nghi~p: 9

1.3.1.4 H~ th6ng tai chinh TMDT: 11

1.3.1.5 Thi tntong thu ca'p giao dich ch(tng tu: 13

1.3.1.6 H~ th6ng quan ly ri1i ro va tlnh trqng nq: 13

1.3.2 Ngan hang Ia chu th~ tham gia kinh doanh dich v1,1 trong TMDT: 15

1.3.2.1 Thi tntong ci1a dich v1,1 ngan hang di~n til': 16

1.3.2.1.1 Thi tntong B2C: 16

1.3.2.1.2 Thi trttong B2B: 17

h ,;, d' h " h' ~· 19

p am, JC V\1 ngan ang mot :

1.3.2.3.1 Cung ca'p dich V\1 ngan hang qua nhfi'ng kenh phan phO'i mdi: 19 1.3.2.3.2 Phat tri~n cac dich vv ngan hang mdi: 20

1.4 Dich vv bao m~t, chfi' ky di~n tii' va chung chi sO', cong ngh~ bao m~t: 21

1.4.1 S\t phat tri~n cua cong ngh~ va h~ dng thanh toan: 21

1.4.1.1 Cong ngh~ bao m~t: 21

1.4.1.2 Chfi' ky di~n tii' va ca'p phat chli'ng nh~n di~n til' (CA): 21

1.4.1.3 Bao hi~m cho giao dich di~n tii' : 22

1.4.1.4 Phat tri~n h~ t~ng cong ngh~, ph~n cling phvc vv cho bao m~t: 23 Ke't lu~n chuang 1 : 24

Chuang 2: slj PHAT TRIEN cuA THVdNG MAI BieN TV v A DlCH VTJ NGAN HANG E>It:N TV T AI vreT NAM 2.1 St;t pha t tri€n cua TMBT t~i Vi~t N am : 25

2.1.1 St;t' phat tri€n cua TMBT, cac chi sO' v~ phat tri~n TMBT cua Vi~t Nam: 2.1.2 Phat tri~n h~ t~ng thanh toan (C6ng thanh toan VN portal): 27

2.2 St;t phat tri€n cila dich V\1 NHBT t~i Vi~t Nam: 28

2.2.1 T6ng quan v~ st;t' phat tri~n NHBT t~i Vi~t Nam: 28

2.2.2 Gidi thi~u m()t sO' dich V\1 NHBT t~i Vi~t Nam: 28

2.2.2.1 Ngan hang Internet (Internet banking) : 28

2.2.2.2 Ngan hang t~i nha (Home-banking): 29

2.2.2.3 Ngan hang qua di~n tho~i (Phone-banking): 30

2.2.2.4 Ngan hang qua m~ng di d()ng (Mobile-banking): 31

2.2.2.5 Kiosk ngan hang: 31

2.3 St;t' phat tri~n co sd h~ t~ng ky thu~t, cong ngh~ ngan hang va xay dt;t'ng khung phap ly qmln ly ho~t d()ng giao dich di~n til' t~i Vi~t Nam: 32

2.3.1 L() trinh hi~n d~i hoa cong ngh~ ngan hang: 32

2.3.2 Lu~t giao dich di~n tii' va van ban hu'dng dtin: 34

2.4 Phan tich tlnh hlnh ho~t d()ng cl'1a cac ngan hang thuong m~i Vi~t Nam tren dia ban TP H6 Chi Minh: 38

qua khao sat thl}'c te' tren dja ban TP H6 Chi Minh: 41

2.5.1 Thi tntong dich Vl;t khach hang ca nhan (B2C): 41

2.5 2 Thi tntong dich Vl;t khach hang doanh nghi~p (B2B) : 43

2.6 Thu~n 1qi va kh6 khan ciia djch Vl;t ngan hang di~n tii' t~i Vi~t Nam: 46

2.7 Thoi cd va thach thuc ciia phat triSn dich Vl;t ngan hang di~n t1t: 50

Ke't lu~n chu'dng II : 54

? "' , K "' , Chu'dng 3 : GIAI PHAP PHAT TRIEN DlCH Vl) NGAN HANG EHeN TV TRONG THu'dNG MAl BieN TV TAI VIeTNAM 3.1 Cac kie'n nghi d d(p vi mo : 55

3.1.1 Nguyen t~c phat triSn dich vl} ngan hang: 55

3.1.2 Yeu c~u phat triSn djch V\1 ngan hang: 55

3.1.3 M\IC tieu t6ng quat: 55

3.1.4 LQ trlnh phat triSn dich Vl;t ngan hang: 56

3 1 5 K 1en ng l 01 Vvl uoc Ql, •K h' d""' A' Q K hA' Ch/ h h? In p u : 58

3 1 6 K 1en ng K h' d""' l 01 Vvl ngan ang n a nuvC : A' A h' h' ,,.A 58 3.2 Cac giai phap chie'n lu'qc : 60

3 2.1 Nh6m cac giai phap xay dl}'ng xa hQi di~n tii' (E-society ), n€n kinh te' di~n tii' (E-economy): 60

3.2.2 Xay dl}'ng chfnh phii di~n tii' (e-government): 60

3.2.3 Nh6m cac giai phap phat triSn h~ t~ng CNTT, s6hoa, bao m~t: 60

3.2.4 Giai phap Cl;t thS phat triSn TMDT t~i Vi~t Nam: 61

3.2.5 Roan thi~n Lu~t giao djch di~n til', xay dl}'ng cac van ban dttdi lu~t nh~m du' L a u~ "t • g1ao lC d" h d" H~n A t;~ u vao cuQc song : ' A K 62 3.3 Nh6m cac giai phap q1 thS cho cac NHTM Vi~t Nam: 63

3.3.1 Xac dinh mo hlnh phat triSn dich V\1 NHDT cho cac ngan hang Vi~t Nam: 63

3.3.1.1 E-brochure: 63

3.3.1.2 E-commerce: 63

3.3.1.3 E-business: 64

3.3.4 Phat tri~n san phgm moi, dich V\1 ngan hang moi tren n6n tang cong

ngh~ hi~n d~i : 68 3.3.5 DAu tu cong ngh~ ngan hang hi~n d~i, c6 tinh md h<Jp ly: 69 3.3.6 Xay dlfng ngu6n nhan llfc gioi chuyen mon, nghi~p V\1 : 71

3.3.7 Cong tac tuyen truy6n quang cao, chie'n htqc kinh doanh phu h<Jp: 71

3.3.8 Marketing san phgm dich V\1 ngan hang tren m~ng Internet: 72 Ke't lu~n chuang III 7 4

Ke't lu~n

Danh ffi\}C cong trlnh cua tac gia

Tai li~u tham khao

Phl;lll;lc

2 B2C : Business to Consumer : Doanh nghi~p voi khach hang

3 CA (Certificate Authority) : Chung nh~n di~n til'

4 C2C : Consumer to Consumer : Khach hang voi khach hang

5 FDIC: Federal Deposit Insuarance Corporation: Cong ty bao hi€m ti€n gii'i lien bang (My)

6 IT (Informatic Technology), CNTT: Cong ngh~ thong tin

7 NHE>T: Ngan hang di~n til'

8 NHTM: Ngan hang thuong m~i

9 NHTMCP : N gan hang thu'ong m~i c6 ph~n

10 NHNN : Ngan hang nha mtoc

11 NPSC (National Payment System Center): Trung tam thanh toan qu6c gta

12 PPC (Province Payment Center): Trung tam thanh toan ca'p tinh

13 TCTD: T6 chile tin dvng

14 TMDT : Thu'ong m~i di~n til'

15 TNHH: Trach nhi~m hii'u h~n

16 TTDT :Thanh toan di~n til'

1 Bang 1.1 : S61uqng ngan h~mg My c6 m~t tren Internet

2 Bang 2.1 : Cac chi s6 xe"p h~ng v~ cong ngh~ thong tin va thu'ong m~i di~n til' d Vi~t Nam

3 Bang 2.2 : Cac 1o~i hlnh dich V\1 ngan hang giai do~n 2001 - 2005 va 19 tdnh phat tri~n giai do~n 2006- 2010

4 Bang 2.3 : S61u'qng thue bao va ngu'oi dung Internet 2000-2006

5 Bang 2.4 : E:>anh gia v~ dich V\1 ngan hang di~n til' dang sll' d\lng

6 Bang 2.5 : Ty 1~ Website phan theo nh6m san phffm, dich V\1

7 Bang 2.6: Tinh nang thu'ong m~i di~n til' cua cac website doanh nghi~p Vi~t Nam

8 Bang 2.7 : Tac d\lng ci1a Website d6i voi ho~t d()ng cua doanh nghi~p

9 Bang 2.8 : E>anh gia cua doanh nghi~p v~ dich V\1 ngan hang

10 Bang 2.9: Cac ngan hang da tri~n khai ling d\lng cong ngh~ moi

11 Bang 2.10 : Cac ngan hang dang tri~n khai ling d\lng cong ngh~ moi

12 Bang 3.1 : Chi tieu phat trien h~ tffng vi8n thong

13 Bang 3.2: S6 tru'ong dao t~o cong ngh~ thong tin 2002-2006

1 D6 thi 1.1 : B6n giai do~n phat tri~n cua ngan hang di~n til'

2 D6 thi 1.2 : Cac phu'ong ti~n thanh toan di¢n til' du'qc sti' dvng t~i chau Au nam 2000

3 D6 thi 1.3 : Khach hang cua dich vv ngan hang di~n til' t~i chau Au nam

2004

4 D6 thi 1.4 : S6lu'qng ngu'C1i sti' d\mg dich vv iTV banking 2001-2005

5 D6 thi 3.1 Dung lu'qng ke'"t nO'i Internet

DANH Ml)C CAC HINH

1 Hlnh 1.1 : H~ thO'ng thanh toan di~n til' phvc vv cho thu'ong m~i di~n til'

2 Hlnh 1.2 : So d6 thanh toan qua h~ thO'ng Paypal

3 Hlnh 1.3 : Mo hlnh thanh to an qua Identrus

4 Hlnh 1.4 :Vi td ciia ngan hang di~n tii' trong n~n kinh t€ di~n til'

5 Hlnh 2.1 : H~ th6ng thanh toan di~n til' lien ngan hang

1 Dijt va'n d~ :

Sl}' ki<$n Vi<$t Nam gia nh~p WTO va Thu'qng vi~n My thong qua quy che' thu'ong m~i binh thu'ong vlnh vi~n voi Vi~t Nam danh dffu bu'oc thanh cong vu'qt b~c trong n6 Il}'c hQi nh~p cua n~n kinh te' Vi~t N am voi the' gioi Nhu' con tau bttoc ra bi~n Ion, chung ta bttoc vao mQt san choi Ion hon, hila h(fn nhi~u

co hQi nhu'ng cfing phai d6i d~u nhi~u riii ro, thach thuc B.;ic bi~t, trong llnh vl}'c ngan hang, voi cam ke't md cua thi tru'ong dich Vt} ngan hang vao nam

2010 Ia mQt thach thuc ra't IOn cho h<$ thO'ng cac NHTM Vi~t Nam moi chuy€n d6i tu co che' t~p trung quan lieu bao ca'p sang co che' thi tru'ong trong mQt thoi gian khoilg Iau Khi se phai d6i d~u voi nhfi'ng t~p doan tai chlnh da qu6c gia voi ti~m Il}'c tai chlnh kh6ng I6, ky thu~t, cong ngh<$ hi<$n d~i va kinh nghi<$m

d~n day hang tram nam

Chfnh vi v~y, d€ bllt kip tie'n tdnh d6, nhi~u ngan hang trong nu'oc dang dffy m~nh vi<$c d~u tu' ky thu~t, cong ngh~, tin h9c hoa nhAm d6n d~u cong ngh~, tri€n khai cac dich vv ngan hang tien tie'n, hi<$n d~i nham ngan ch.;tn nguy co thua tren san nha, gifi' vfi'ng thi tru'ong trong nu'oc, hu'ong tdi thi tru'ong nu'oc ngoai, d~t mvc tieu phat tri€n b~n vfi'ng Nhi~u ngan hang da bttoc d~u tri€n khai nhfi'ng dich vv ngan hang di~n tu nhu'ng do non tre v~ kinh nghi~m, ngu6n v6n h~n hyp nen vi<$c ling d\mg cac dich V\l nay con chu'a da d~ng, hoan

thi~n, chua thu hut du'qc khach hang

V oi mong mu6n hQc t~p kinh nghi<$m xay dl}'ng h<$ thO'ng NHBT tien tie'n tren the' gioi, tim hi€u nhfi'ng kh6 khan, vu'ong mifc rna cac NHTM Vi<$t Nam dang g.;tp phai, tu d6 d~ ra du'qc nhfi'ng giai phap thl}'c sl}' thie't thl}'c, c6 tfnh kha thi d€ giup cac NHTM Vi~t Nam hoan thi~n h<$ thO'ng dich V\l NHBT, phat tri€n nhfi'ng dich V\l dl}'a tren n~n tang cong ngh<$ hi~n d~i nhAm thu hut khach

2 Ph~,tm vi nghien cull:

Djch V\1 NHE>T chi thv'c slf phat triSn khi TME>T phat triSn vl NHE>T khong chi la "xuong s6ng" (cung ca"p h~ t~ng thanh toan) cho mQi ho~t d()ng cua TME>T va ngay ban than cac ngan hang cling chinh Ia m()t chu thS tham gia vao TME>T khi cung ca"p cac san ph~m dich Vl;l ngan hang cua mlnh tren moi tntong m~ng Internet Do a Vi~t Nam, TME>T chua phat triSn, nen d~ tai cling nghien cuu, phan tich nhii'ng h~n che', nhii'ng trd ng~i cua h~ t~ng cong ngh~, h~ t~ng vi~n thong, cling nhu nhii'ng anh hudng cua moi truong TME>T con nho

be toi slf phat triSn cua dich Vl;l NHE>T t~i Vi~t Nam

Ben c~nh d6, d~ tai phan tich sv phat triSn dich v1;1 NHE>T tren the' gioi, phan tich thvc tr~ng phat triSn dich v1;1 NHE>T t~i Vi~t Nam, tu d6 d~ ra nhii'ng

mo hlnh phat triSn djch Vl;l NHE>T phu hqp voi ngu6n llfc va tlnh hlnh thlfc te'

cua h~ th6ng NHTM Vi~t N am

3 Phtidng phap nghien cull:

Phuong phap chuyen gia : thong qua vi~c tie'p xuc, trao d6i voi cac chuyen gia trong linh vvc tai chinh, ngan hang

Phuong phap th6ng ke, phan tich : Thu th~p va xu ly thong tin tu khao sat thlfc te', thong qua bang khao sat va xU' ly s61i~u voi ph~n m~m SPSS

4 Ke't ca'll ciia lll~n van:

Ca"u true lu~n van g6m 3 chuong :

Chuong 1 :Vi tri, vai tro cua ngan hang va dich V\1 NHE>T trong TME>T Chuong 2 : Slf phat triSn cua TME>T va dich V\1 NHE>T t~i Vi~t Nam

Chuong 3 : Giai phap phat triSn djch V\1 NHE>T trong TME>T t~i Vi~t Nam

, ' ? " ' '

Chlidng 1 : Vl TRI, VAl TRO CUA NGAN HANG VA DJCH VTJ

1.1 Nhii'ng khai ni~m :

1.1.1 Thlldng m{li diin tit:

Thuong me;ti di~n ti't da ra dC1i til' lau va v§n dang phat tri~n vuqt b~c C6 ra't nhi~u dlnh nghia v~ TME>T va m6i djnh nghia nay d~u c6 nhii'ng gia trj nha't djnh Theo tai li~u dao te;to v~ TME>T ciia Microsoft (Fundamentals of E-business), c6 m()t vai djnh nghia sau :

* Ecommerce is doing business electronically by bringing together buyers and sellers It integrates data, electronic communication and security services to

facilitate business applications (TMDT la kinh doanh tren moi tntong di~n tit nhdm ke't ndi nguoi ban va nguoi mua, N6 tfch hr;Jp duli~u, lien lqc di~n tit va dtch

v~ bdo mcJt dl tqo thucJn lr;Ji cho cong vi~c kinh doanh)

* Ecommerce is a dynamic set of technologies, applications and business process that link enterprises, consumers and communities through electronics transactions and the electronic exchanges of goods, services and information

(TMDT la m9t tcJp hf/p cong ngh~, ang d~ng va quy trznh kinh doanh nhdm lien ke't t6 chfic, khach hang Va CQng dJng thong qua nhung giao djch di~n tit Va Sl! trao ddi hang hod, dtch v~ va thong tin)

* Theo cong ty TNHH E>~u tu va phat tri~n ph~n m~m me;tngVi~t Nam ciia

So ke' hoe;tch va d~u tu Ha N()i, djnh nghia : TMDT la hznh thai hoqt d9ng thudng

mt;~i bdng phudng phdp di~n tit, la vi~c trao dtli thong tin thudng mqi thong qua cong ngh~ di~n tit n6i chung

* T6m le;ti, TME>T c6 th~ duqc djnh nghia voi m()t djnh nghia ttfong do'i toan di~n la : Electronic Commerce refers to all forms of transactions relating to commercial activities including both organizations and individuals, that are based upon the processing and transmission of digitized data, including text, sound and

visual images (TMDT bao g6m tdt cd cdc dr;mg cua giao dtch thUdng mqi cua cd

ca nhan va ttl chac dt!a tren qua trznh xit ly va chuyln giao du li~u stf hod, bao g6m cavan ban, am thanh hoijc hznh dnh)

Cac lo~i giao djch du'<Jc thtfc hi~n trong TM.E>T du'<;1c chia lam 3 lo~i :

• Giiia doanh nghi~p v8i khach hang (Business to consumer - B2C): Giao djch nay thu'C1ng du'<;1c th~ hi~n d cac Website ban le nhu' www.buy.com, www.amazon.com

• Giiia doanh nghi~p v8i doanh nghi~p (Business to business B2B): Giao dich nay thu'C1ng ft du'<Jc nh1n tha'y ro net du'di g6c d() cua khach hang

-VI giao djch chi xay ra giil'a cac doanh nghi~p vdi nhau (ngu'di ban hang, ngu'di phan phO'i, ngu'C1i san xua't ) nhu'ng chinh la phffn ch1m cua tang bang TM.E>T Giao djch B2B chie'm tdi 80% t6ng giao djch TM.E>T toan cffu

• Giiia khach hang voi khach hang (Consumer to consumer C2C): Giao djch nay thu'C1ng du'<Jc thtfc hi~n d cac Website ban da'u gia va rao vl}t nhu' www.ebay.com

-1.1.2 Ngan hang tli?n til:

1.1.2.1 Khai ni~m ngan hang di~n tii:

- Djch Vl,l ngan hang di~n ttl' du'<Jc giai thich nhu' la kha nang cua m()t khach hang c6 th~ truy nh~p tu xa vao m()t ngan hang nh~m : thu th~p thong tin ; thtfc hi~n cac giao djch thanh toan, tai chinh dtfa tren cac tai khoan htu ky t~i

ngan hang d6, dang ky sii' d1,1ng cac djch v1,1 mdi 1•

- Djch v1,1 ngan hang di~n ttl' la m()t h~ thO'ng phffn m~m vi tinh cho phep khach hang Om hi~u hay mua djch v1,1 ngan hang thong qua vi~c nO'i m~ng may vi tinh cua m1nh vdi ngan hang2•

- Cac khai ni~m tren d~u djnh nghia ngan hang di~n ttl' thong qua cac djch v1,1 cung ca'p hol}c qua kenh phan phO'i di~n ttl' E>jnh nghia nay c6 th~ dung d tll'ng thdi di~m nhu'ng khong th~ khai quat he't du'<;1c ca qua tdnh ljch sii' phat tri~n cfing nhu' tu'dng lai phat tri~n cua ngan hang di~n ttl' Do v~y ne'u coi ngan hang cfing nhu' m()t thanh phffn cua n~n kinh te' di~n ttl', m()t djnh nghia t6ng quat nha't v~ ngan hang di~n ttl' c6 th~ du'<Jc dien d~t nhu' sau: NHDT bao gbm ttft cd cdc· d(fng cua giao djch giila ngan hang va khach hang (ca nhan va td chric) df!a tren qua tr'inh xii ly va chuyln giao dil li~u sff hoa nhlim cung ctfp san phdm djch v~

1.1.2.2 Bon giai dor;tn phat triln cua ngan himg di~n tit:

D6 thf 1.1 : Bo'n giai do~,tn phat tri~n cua ngan hang di~n tu

K~ tu ngan hang d~u tien cung ca'p dich v1.,1 ngan hang qua m~ng d~u tien t~i

My vao nam 1989 - ngan hang W ellFargo Tu d6 de'n nay c6 ra't nhi~u tim toi, thii' nghic$m, thanh cong cling nhu' tha't b~i tren con du'ong xay dl,l'ng m{)t he$ thO'ng ngan hang dic$n til' hoan hao, ph1.,1c v1.,1 tO't nha't cho khach hang T6ng ke't nhung

mo hinh d6, nhin chung, he$ thO'ng ngan hang dic$n til' du'c:;Jc phat tri~n qua nhung giai do~n sau day:

*Brochure-ware: La hinh thai don gian nha't cua ngan hang dic$n til' H~u he't cac ngan hang khi moi bilt d~u xay dlfng ngan hang dic$n til' la thlfc hic$n theo mo hinh nay Vic$c d~u tien chinh Ia xay dlfng m{)t website chua nhung thong tin v~ ngan hang, v~ san ph~m len tren m~ng nhdm quang cao, gioi thic$u, chi diin, lien l~c , thlfc cha't (J day chi la m{)t kenh quang cao moi ngoai nhfi'ng kenh thong tin truy~n thO'ng nhu' bao chf, truy~n hinh mQi giao djch CUa ngan hang v§n thlfc hi~n qua he$ thO'ng phan phO'i truy~n thO'ng, d6 la cac chi nhanh ngan hang

* E-commerce: Trong hinh thai thu'ong m~i dic$n til', ngan hang sii' d1.,1ng Internet nhu' m{)t kenh phan phO'i moi cho nhfi'ng dich Vl,l truy~n thO'ng nhu' xem thong tin tai khoan, nh~n thong tin giao djch chung khoan Internet (J day chi · dong vai tro nhu' m{)t dich v1.,1 c{)ng them vao d~ t~o slf thu~n lc:;Ji them cho khach hang H~u he't cac ngan hang vua va nho dang (J hinh thai nay

* E-business: Trong hinh thai nay, cac xU' ly Cd ban cua ngan hang ca (j phia khach hang (front-end) va phia ngu'oi quan ly (back-end) d~u du'<Jc tich h<;1p voi Internet va each kenh phan phO'i khac Giai do~n nay du'<;1c phan bi~t bdi Slf gia tang V~ san ph~m Va chuc nang cua ngan hang voi Slf phan bi~t san ph~m theo nhu c~u va quan h~ cua khach hang d6i voi ngan hang Hdn the' nfi'a, slf ph6i h<;1p, chia se dfi' li~u gifi'a h<)i sd ngan hang va cac kenh phan phO'i nhu' chi nhanh, m~ng Internet, m~ng khong day giup cho vi~c xU' ly yeu c~u va pht,Ic Vl,l khach hang du'<;1c nhanh chong va chinh xac hdn Internet va khoa h9c cong ngh~ da tang slf lien ke't, chia se thong tin gifi'a ngan hang, dO'i tac, khach hang, cd quan quan ly M<)t vai ngan hang tien tie'n tren the' gioi da xay dlfng du'<JC mo hinh nay va hu'ong toi xay dl,l'ng du'<;1c m<)t ngan hang di~n til' hoan chinh

* E-bank (E-enterprise ): Chinh Ia mo hinh ly tu'dng cua m<)t ngan hang trlfc tuye'n trong n~n kinh te' di~n til', m<)t slf thay d6i hoan toan trong mo hinh kinh doanh va phong each quan ly Nhfi'ng ngan hang nay se t~n dt,Ing sue m~nh thl,l'c sf! cua m~ng toan c~u nh~m cung ca'p toan b<) cac giai phap tai chinh cho khach hang voi cha't lu'<;1ng tO't nhfft Tu nhfi'ng bu'oc ban d~u la cung ca'p cac san ph~m

va dich Vl,l hi~n hfi'u thong qua nhi~u kenh rieng bi~t, ngan hang c6 th~ sti' dt,Ing nhi~u kenh lien l~c nay nh~m cung cffp nhi~u giai phap khac nhau cho tung d6i tu'<Jng khach hang chuyen bi~t

1.2 St! phat triin ciia thtidng m~i di~n til' toan cdu hi~n nay:

Vai tro cua m~ng Internet dO'i voi n~n kinh te' the' gioi hi~n nay thl,l'c slf khong th~ nao phu nh~n M6i ngay, sO' ngu'oi sti' dt,Ing Internet tang len khong ngung va rfft nhi~u ung dt,Ing cua m~ng toan c~u du'<;1c con ngu'oi kham pha Toi ngay 15/10/06, sO' ngu'oi sti' dt,Ing Internet tren the' giOi da d~t 1,076,203,987 tren dan sO' the' gioi la 6,499,697 ,060, chie'm 16.6% dan sO' the' giOi va d~t tO'c d<) tang tru'dng toi 198.1%3• Tu ffil,IC dich ban d~u la trao d6i thong tin, chia se tai nguyen, m~ng Internet ngay nay da trd thanh xu'dng s6ng cho m9i ho~t d<)ng cua con ngu'oi nhu' kinh doanh - thu'dng m~i di~n til' ( e-commerce ), quan ly hanh chinh - chinh phu di~n til' (e-government, h9c t~p nghien cU'u (e-learning) va hi~n nay la n~n kinh te' di~n til' (Internet Economy) voi ta't ca IDQi ho~t d<)ng cua n~n kinh te' du'<;1c xay dlfng tren m<)t n~n tang moi -h~ thO'ng m~ng toan c~u

3 http://www.internetworldstats.com/stats.htm

Giao djch doanh nghi~p voi ca nhan (B2C) da dc,.t du'<;IC nhil'ng bu'oc tie'n Vu'<;lt b~c, doanh thu tu TMDT B2B toan c§u nam 2000 dc,.t 59,7 ty USD (tang 89% so

voi nam 1999 dc,.t 30.1 ty USD), con s6 nay dc,.t toi 426.1 ty USD vao nam 2004

va dc,.t 510,2 ty USD vao cu6i nam 2005 Theo nghien cll'u ciia Verdict Research, khach hang mua le tc,.i chau Anh da chi tieu 8.2 tri~u bang Anh (14.8 tri~u USD) d~ mua hang tren mc,.ng Dlf bao trong nam nam toi, lu'<;lng khach hang se tang tu

100 ngan ngu'oi len toi 174 ngan ngu'oi, du'a doanh thu TMDT tc,.i chau Au dc,.t toi khoang 263 tri~u EURO vao nam 2011 d My, nam 2005, doanh thuban Ie dc,.t tai 81 tri~u USD va dlf kie'n dc,.t 95 tri~u USD nam 2006 (Jupiter Research) va khoang 4,6 tri~u USD tc,.i Canada

Nhttng th~t ra giao djch doanh nghi~p va ca nhan moi chi la ph§n chlm ctia tang bang TMDT, doanh thu TMDT doanh nghi~p va doanh nghi~p tren toan c§u dc,.t 2.7 nghln ty USD vao nam 2004 va tang xa'p xi 3.1 nghln ty USD vao cuO'i nam 20054• Nhil'ng sO'li~u tren cho tha'y tO'c dQ phat tri~n ctia n€n kinh te' di~n til' toan c§u Ia ra't nhanh chong ca v€ quy mo va cha't lu'<;lng Trong tu'clng lai khong

xa, khi Internet va vi~n thong len loi toi tung nha, m<;>i hoc,.t d(>ng ctia con ngu'oi

se it nhi€u du'<;lc "s6 hoa ", va kinh te' di~n til' se phat tri~n Ian toa tren phc,.m vi

' }1,

toan cau

1.3 Vi tri, vai tro ctia h~ tho'ng ngan hang trong thttdng m~i di~n tu :

1.3.1 Nglin hang lil nha cung ci{p h{l tang thanh toan trong TMBT:

13.1.1 Tdng quan vi h~ th(J'ng thanh todn di~n tit:

Thanh toan di~n til' du'<;lc hi~u nhu' la vi~c ung dvng nhung cong ngh~ moi, d~c bi~t la cong ngh~ Internet vao nhil'ng phu'clng ti~n thanh toan truy€n th6ng ho~c xay dlfng nhung h~ th6ng moi nh~m phvc V\1 cho nhung nhu c§u thanh toan (giao djch truy€n thO'ng tru'oc day va giao djch qua mc,.ng sau nay) Thanh toan di~n til' du'<;lc ra doi da chung to du'<;lc u'u the' ctia mlnh khi tie't ki~m du'<;lc thoi gian, chi phi, giam thi~u rtii ro va cong vi~c hanh chinh so voi nhung phu'clng ti~n truy€n th6ng Tuy nhien, vi~c xay dlfng m(>t h~ thO'ng thanh toan di~n til' vll'a d~ dang sti' dvng vll'a dc,.t du'<;lc chu£n chung nha't cho m<;>i yeu c§u da g~p phai ra't nhi€u kh6 khan, th~m chi tha't bc,.i Xet v€ t6ng th~, h~ thO'ng thanh to an di~n til' g6m hai thanh ph§n chinh, d6 la thanh toan doanh nghi~p voi ca nhan B2C (Business to Comsumer) va thanh toan giua cac doanh nghi~p B2B (Business to Business)

4

www.emarketer.com

Hinh 1.1 : H~ th6ng thanh toan <li~n tir ph11 1c Vll l cho th•r(mg mt,~i (li~n tir

1.3.1.2 Thanh toan B2C- Doanh nghi~p va ca nhan:

Slf phat tri~n ctia TMBT khong th~ nao khong ga'n voi slf phat tri8n h~ tho'ng thanh tmin di~n tii' va se khong co slf thinh vu'qng cua TMBT ne'u nhu' khong co m9t ccJ sd h~ t~ng thanh toan nhanh chong, an toan va co chuffn chung tho'ng nha't Nhu'ng nhfi'ng kinh nghi~m thlfc te' da chung minh m9t so' di8m khac bi~t, trong khi thu'cJng m~i di~n til', k8 ca B2C va B2B, da tang tru'dng nhanh chong so vdi dl! dmin ban d~u H~ th6ng thanh toan dlfa tren m~ng Internet da phiii vu'qt qua nhi~u tha't b~i va suy thoai Ra't nhi~u h~ th6ng da du'qc du'a vao thii' nghi~m

va r6i tha't b~i Vi dl) nhu' ti~n ky thu~t s6 (digital cash), du'qc coi la khdi ngu6n cua ti~n di~n tii' (e-cash) sau nay, du'qc sii' dvng d~u tien t~i Amstecdam sau do du'qc tri~n khai t~i thung lUng Silicon vao thang 8/1997, sau khi d~t du'qc m()t so' U'ng dvng tu'cJng d6i, cu6i cung phai thanh ly vao thang 911998 M()t vi dv khac: Ngttoi d§n d~u thi tru'ong ti~n di~n tii' - Cybercash da phai thay dcSi chie'n lu'qc kinh doanh va nhfi'ng nha lanh d~o chti ch6t nhi~u l~n va da tung hi lo~i khoi danh sach niem ye't tren san giao dich NASDAQ vao d~u nam 2001 Hay m()t cong ty d~u tu' m~o hi8m cua Phap: Cyber-com da thuye't phl)C du'QC ph~n ldn nhfi'ng ngan hang Phap voi quan di8m ke't hqp cong ngh~ Internet va the thong minh, tuy nhien, da hi pha san vao d~u nam 2001

H~ tho'ng thanh toan nho (Micro-payment) du'qc tri~n khai vao nhfi'ng nhfi'ng th~p nien 90 thich hqp cho vi~c thanh toan ctia hang hoa vo hlnh va co ghi tri

tha'p nhu' thong tin, giai tri trlfc tuye'n, bang dTa nh~c ve xem phim cfing d~t dttqc m()t vai thanh cong nhu'ng v§n chu'a d~t du'qc thi ph~n nhu' mong mu6n

M()t co' ga'ng khac nh~m xay dl)'ng m()t h~ th6ng chu~n chung va ung dvng r()ng cfing da d~t du'qc m()t vai thanh cong JEPI (Joint Electric Payment Initiative) du'qc h~u thu§n ldn bdi CommerceNet va WorldWideWeb da hi bo rcJi bdi slf thie'u quan tam ctia nhfi'ng doanh nghi~p kinh doanh tren m~ng H~ tho'ng SET (Secure Electronic Transaction) du'qc tai trQ bdi hai t6 chuc khcSng 16 la Visa

va MasterCard, cfing nhu' hai ong trum cong ngh~ la IBM va Microsoft, Ia m()t h~

th6ng rna hoa phuc t~p sii' dvng cong ngh~ PKI (Public Key Infrastructure), da g~p phai nhfi'ng va'n d~ khi khong du'qc S\f cha'p nh~n ctia cac thu'cJng gia, ngu'oi tieu dung cuo'i cung va cac ngan hang, do Slf phuc t~p Va it du'QC Slf chffp nh~n cua khach hang

M~c du c6 ra't nhi~u co' ga'ng nh~m thay the', h~ tho'ng thanh toan the va h~ th6ng m~ng thanh toan ctia chung hi~n t~i v§n dang Ia cong cv chinh cho thanh

tmin B2C, dtt<1c sit d~ng tren 95% cac giao djch Tuy nhien, rit nhi~u ca nhiln va

td chuc nh~n ra rAng thanh toan dt!a tren the khong phiii Ia phttdng thuo'c trj bach

~nh cho tit cii cac giao djch TMI>T Chi phi hdi cao do'i vdi cac nha ban leva khong dtt<1c dng h(> bdi cac ngan hang do st1 gia tang nii ro cda tranh chip va lira do'i khi the khong dtt<1c ki~m tra tft1c ti6p Cac nha phat hanh the hang diu dang xuc ti6n tri~n khai the thong minh, k6t h<;~p gifi'a nhfi'ng ti~n feb cda the va cda

~ng ngiln hang di~n tit (m(>t con chip thong minh dtt<1c giln tren the) dang hd'a h~n m(>t ti~m nang se phu h<;~p cho mQi lo~i giao djch

E>anh gia l~i st1 thit b~i, nguyen nhan chinh st1 thit b~i chinh Ia st1 xa r<Ji vdi hanh vi va tinh each cda ngtt<Ji tieu dung Nhfi'ng giiii phap mdi thtt<Jng rdi vao cai phong luin quin: Nhfi'ng thttdng nhiln thtt<Jng khong sit d~ng nhii'ng h~ tho'ng mdi n6u chi c6 m(>t s6Itt<1ng it khach hang sit d~ng n6, va ngtt<1c l~i khach hang cling khong sit d~ng h~ tho'ng thanh toan n6u chi rit it thttdng gia chip nh~n n6

NQu3n ; Datomonitor lMPAC'f Survey 2000

Dd tbj 1.2 : Cac phtidng ti~n TIDT dtiflc sit dyng tJJi eMu Au nim 2000

M~c du da triii qua nht.Yng kinh nghi~m khong miy t6t d~p khi xay dt!ng nhfi'ng thl h~ diu cda vi~c thanh toan B2C, st1 phat tri~n cda h~ tho'ng thanh toan dt!a tren m~ng di~n tit khong nht.Yng khong giiim rna da dtt<1c md r(>ng va d~t dtt<1c m~c dich Thanh toan B2C da thu hut nhi~u thanh vien mdi, hQ Ia nhfi'ng nha kinh

doanh qua m~ng, dlt<Jc dAu ttt bdi nhii'ng quy dAu ttt m~o hi~m ho~c nhii'ng nha cung ca'p cong ngh~ n6i tie'ng vi d-q nhlf Microsoft hay Yahoo Hi~n nay, nhfi'ng cl>ng ngh~ dang dlt<Jc sit d-qng va chll'ng to dlt<Jc kha nang U'ng d-qng va phat tri~n

Ia:

- Dilm do (Virtual Points): e-centives.com mypoints.com beenz.com

- Thanh toan tnfc tiep (person-to-person payment): Paypal, Billpoint PayDirect, eCount.com

- Giao keo do (Virtual escrow): !-Escrow Inc., Microsoft (Passport)

- The tin df!ng do (Virtual Credit Cards): American Express, AlB, NextCarcL

- Thanh toan va kilm tra hoa ddn di¢n trl (Electronic Bill-payment and presentment): e-route, billserv.com, CechFree (Transpoint)

* Vi d\1 trliflng hcjp Paypal5 :

Trong nhii'ng phlfdng thll'c thanh toan mdi, Paypal Ia phlfdng thll'c dlt<Jc ua

chuQng nha't va duqc phat tri~n m~nh do ung d-qng cong ngh~ Internet d~ xii' ly nbfi'ng va'n d~ phat sinh tren thi truC1ng m~ng d~ giai quye't vi~c thanh toan ca nhan Vdi Ca nhan Nhii'ng nhu cau thanb toan dltQC phat sinh khi IDQi nglfCJi dffu gia trlfC tie'p tren ID~ngva can tdi IDQt cong ngh~ thanh toan an toan, chi phi thffp di

thie't l~p giao cijch thanh toan ciia hQ Tuy nhien, thanh cong ciia PayPal g~n li~n vdi slf thanh cong ciia nhii'ng t6 chll'c ban hang tfl!c tuye'n va da'u gia tren m~ng ltlnr Ebay (25% giao djch thanh toan ciia Ebay duqc thlfc hi~n qua Paypal),

Y ahoo.Auction, uBid, Digibid •

PayPal Makes Payments Easy

t ; \ Pay for your purcheses with

bank account, or Pay Pal balanca,

1':\ Shop eBay or with other

\.!1 online merchants, and , §}

their funds to their bank accounts or keep them in their PayPal accounts

Du'<Jc th~tnh l~p vao d§u nam 2000, khach hang cua Paypal d~t tdi 5 ngan ngu'oi sil' d1;1ng vao d§u nam 2001 va hi~n nay Paypal c6 tren 7 tri~utai khoan voi hdn 160 ngan giao dich hang ngay voi t6ng gia tri giao dich g§n 8 tri~u USD m()t ngay Cong ngh~ thanh toan cua Paypal d1;1'a tren S\1' phat tri~n cua cong ngh~ moi (sil' dvng h~ tho'ng thu' di~n til' d~ thong bao va xac nh~n thanh toan, quan ly tai khoan) voi nhfi'ng h~ tho'ng truy€n tho'ng (h~ tho'ng tai khoan ngan hang va the thanh toan cho nhfi'ng giao dich chuy~n ti€n), thu nh~p cua Paypalla tit phi dich

V1} cac giao dich gifi'a cac tai khoan rna Paypal qmln ly ( cac khach hang va nha cung ca'p dich vv) Hinh thlic d6 giup PayPal giam thi~u nhfi'ng phi t6n d~ thie't l~p m~ng thanh toan tr1;1'c tuye'n phlic t~p va phu h<Jp voi nhfi'ng t6 chlic kinh doanh nho ho;Jc ca nhan PayPal da phat tri~n tren 38 nu'oc, thanh toan voi 10 lo~i ngo~i t~ va dang c6 ke' ho~ch dang ky niem ye't tren san NASDAQ

1.3.1.3 Thanh toan B2B- Doanh nghifp vfii doanh nghifp:

S1;1' nang d()ng cua n€n tai chinh di~n til' (e-finance) la S\1' thay d6i nh~n thlic tit

phan h6i sang chu d()ng cua cong ngh~ ngan hang Nhi€u cong ngh~ moi da ra doi khi co' gAng ling dvng cong ngh~ Internet vao h~ t§ng thanh toan hi~n hii'u Hai h~ tho'ng du'<Jc ling d1;1ng va c6 hi~u qua nha't d6la Identrus va SWIFTNet

Identrus 6

Identrus du'<Jc hinh thanh t~i My du'<Jc thanh l~p nam 1999 va thu()c sd hfi'u cua

42 t5 chlic tai chinh quo'c te', cung ca'p chling nh~n (Identrus Certificate Authorities) cho cac t~p doan thu'dng m~i kinh doanh tren m~ng t~i hdn 133 nu'oc Identrus xay d1;1'ng m()t h~ tho'ng toan c§u v€ h~ t§ng chling nh~n, d1;1'a tren PKI, xay d1;1'ng h~ tho'ng thanh toan va giao dich B2B cho ta'p ca cac doanh nghi~p sil' dvng h~ t§ng nay M~ng thanh toan Identrus du'<Jc lien ke't m()t each c6 ca'u true

va thli b~c v€ chling nh~n va bao m~t du'<Jc thanh l~p bdi cac ngan hang thanh vien Identrus quan ly m()t h~ tho'ng cac chling chi go'c (Root CA) la n€n tang cua h~ tho'ng thli b~c, h~ t§ng Identrus d1;1'a tren m()t cd sd cac quy lu~t, khe' u'oc va h~ th6ng thu tvc chu§:n nh~m qmln ly rui ro va chling nh~n s1;1' tin c~y cho cac t6 chlic

va cac giao dich kinh doanh tren m~ng

Vao thang 12 nam 2000, 4 ngan hang chinh ABN AMRO Bank, Bank of America, Deutsche Bank va Hypo Vereinsbank da cha'p nh~n sil' d1;1ng Identrus

va xay d1;1'ng nhfi'ng ling dvng d1;1'a tren h~ tren thanh toan B2C cua Identrus

6 www.identrust.com

ldentrus, LLC

H~ th6n~ xac nh~n chik

ehi thOn(:.l tin tin dt,Jn~

Ngan ha~ 1 tlk; thai (reat-tirne)

ICA] -~ -_- -IRM] Ft "!M"'"J-Uif J ~-YIIMIIJ~··

• -~~·~ 6-a-• =-•-un

u Thon9 iin phan h~i

_N_g_Lri:r_i k_in_h_do_a_nh-" -~-I _NM_'_s_an_x_um_l -~

ffinh 1.3 : M6 hmh thanh tmin qua Identrus

SWIFTNet7

H~ tho'ng SWIFT (Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunications) bao g6m hdn 7000 td chuc tai chinh cua tren 190 mtdc Ia xudng so'ng ciia h~ tho'ng thanh tmin giua cac td chuc tren the' gioi hi~n nay Vao thang 12 nam 2000, nhfi'ng nha quan trj m~ng SWIFT quye't djnh xay dlfng m~ng SWIFT dlfa tren h~ tho'ng m~ng IP (Internet Protocol Base Network): SWIFTNet, nhhm drta m~ng SWIFT trd thanh xrtdng so'ng ciia h~ clng thanh toan m~ng trtfc tuye"n toan cfru d chau Au, SWIFT da lien ke"t vdi vdi h~ tho'ng ngan hang ttung

tldng xay dlfng h~ tho'ng thanh toan thoi gian thlfc, phl}-c VI}- nhrt m()t m~ng trao ddi thong tin cho cac giao djch s6 lu'<;'ng Ion tren toan chau Au Vai tro ciia SWIFINet ngay ding drt<;'c md r()ng va trd thanh m()t trung tam trao ddi thong tin phvc VI}- cho thanh toan bu t:rU va thanh toan chung til' (Global Stt·aight Through Processing) va thanh toan quo'c te' (CLS Bank) tren ph~m vi toan the' gidi

M~ng SWIFINet se ke't h<;'p chu~n IP vdi kha nang bao mi}.t to't, hi~u suilt cao, giao di~n ung dl}-ng chinh ciia SWIFT hi~n nay SWIFT- FIN da ke't h<;'p vdi SWIF1Net vao nam 2004 va da cung c!p them cac djch VI}- nhu cung c!p thong tin, h~ tfrng bao mi].t, thanh toan va nhi~u djch VI}- khac

Vao thang 9/2000, ldentrus da oong b6 m(>t chie'n lu'<;'c ke't h<;'p cung SWIFINet, chuftn IPse giup cho nhung thanh vien ciia SWIFT va ngrtoi sit dl}-ng

7 www.swift.com

c6 du'<;lc nhfi'ng giao di~n don gian hon va hi~u qua Tham VQng cua SWIFTNet la trd thanh Sf! llfa ChQn hang d~U cho h"- t~ng thanh tmin the" h~ moi dlfa tren cong

ngh~ Internet

M~c du h~ thO'ng thanh tmin, chuy~n ti~n du'<;lc sti' d1;1ng cho giao dich cua cac tt5 chuc tai chinh da du'<;lc xay drfng tren h~ thO'ng di~n til' tu nhii'ng nam 70, tuy nhit~n cong ngh~ Internet da tht5i m()t Iu6ng sinh khi moi vao h~ thO'ng cii, chuy€n thanh m()t h"- t~ng thanh tmin mo, thie"t l~p lien ke't trrfc tie'p gifi'a khach hang, nguoi ban, cac nha trung gian va nhfi'ng nha cung d(p cong ngh~ M"-ng Internet

da xmi bo nhfi'ng khoang each v~t ly, xay drfng nhfi'ng tieu chu~n moi va voi cong ngh~ bao m~t, chung chi sO' va the thong minh, h';! t~ng thanh tmin hi~n nay du kha nang cung c{p m()t mo hlnh thanh tmin linh ho"-t, an toan va xay drfng tren m()t m"-ng cong c()ng toan c~u

1.3.1.4 H~ thffng tcli chinh TMDT:

.E>u'<;lc t"-o ra d€ ph1;1c cho qua trlnh htu thong hang hoa, h~ th6ng thanh toan thu'ong m"-i drfa tren sf! htu chuy€n phuc t"-P cua m()t h~ thO'ng chung tu phuc t"-P· H~ thO'ng thanh toan ct5 di€n dt;t'a tren chung tu da lam cho viec thanh toan tro nen ch~m ch"-p, chi phi cao va d~ sai sot Lien Hi~p QuO'c da u'oc tinh r~ng, hang nam c6 khoang 460 tri~u USD du'<;lc sti' d1;1ng d€ xti' ly chung tu trong thu'ong m"-i quO'c te'

Trong m()t vai nam qua, r{t nhi~u thanh vi en cU a h~ thO'ng thu'ong m"-i quO'c te'

da cO' gAng lam don gian vi~c thanh toan nay va chuy€n d6i tu h~ thO'ng gi{y t0 sang h~ th6ng chung tu sO', cling voi st;t' phat tri€n cua thu'ong m"-i di~n til', cong

ngh~ Internet da t"-o ra nhfi'ng hlnh thuc va dich Vl;l thanh toan moi

Bolero 8 :

Bolero International Ltd E>u'<;lc thanh l~p vao thang 8/1998 nhu' m9t cong ty c6 ph~n cua SWIFT va Throught Transport Group (TT Group), ph1;1c V\1 cho cong vi~c h~u c~n va v~n chuy€n (voi khoang 10.000 thanh vien va la khach hang) Vao mua thu 2000, Bolero du'<;lc d~u tu' them 50 tri~u USD tu t~p doan d~u tu' m"-o hi€m Ppax Partner

Bolero xay dlfng m()t n~n tang cho vi~c chuy€n giao chung tu di~n til' trong thu'ong m"-i va dfi' li~u m()t each an toan qua m"-ng Internet H~ thO'ng da du'<;lc du'a vao sti' dl;lng vao thang 10 nam 1999' sti' dl;lng cong ngh~ tuy~n tin cU a SWIFT va du'<;lc dl}t ten 1"-i la Bolero.net

8 http://www.bolero.net/

Bolero ho~t d()ng nhu' m()t ben thu ba d()c l~p nhAm bao dam vi~c chuy€n giao

va nh~n thong tin m()t each bao m~t theo suO't day chuy~n thu'ong m~i tu xU' ly va quan ly don hang cho toi trao d6i chung tu va thanh toan Bolero.net cung ca'p m()t ca'u true chuin chung cho ta't ca cac ben tham gia vao thu'ong m~i quO'c te' (nha xua't khiu, nha nh~p khiu, d~i ly hang tau, nha v~n chuy€n, hai quan va ngan hang quO'c te'), lqi the' cua Bolero chinh Ia slf ke't hqp giii'a cong ngh~ Internet va khung phap ly Sau nhi~u nam tu' va'n Bolero.net da xua't ban m()t cuO'n Quy tifc chung danh cho mQi khach hang, t~o slf nha't quan va chinh xac cho mQi dich vv rna Bolero cung ca'p Khach hang, vi d1,1 nhu' Sanwa va Ottot Versand da u'oc toan rAng, xU' ly chung tu thu'ong m~i qua m~ng Bolero se giup giam thoi gian xU' ly chung tutu 15 ngay xuO'ng con khoang 2 ngay va giam chi phi xuO'ng tu 30 de'n 50%

Hi~n nay, Bolero dang ho~t d()ng dlfa tren m~ng SWIFT, va dlf dinh se la ngu'oi d~u tien tham gia m~ng SWIFTNet D€ phat huy vai tro cua cong ngh~ Internet, Bolero da va dang phat tri€n BoleroXML, mQt t~p hqp cac tieu chuffn

ky thu~t d€ mo ta ca'u true va n()i dung cua ban di~n ttl' thay the' cho cac chung tu thanh toan thu'ong m~i hi~n hfi'u nhu' hoa don, v~n don, hO'i phie'u Hon 30 cong ty trong d6 c6 Sun Microsystems AMS, Mercator, Neon, China System, Midas Kapiti va Surecomp da trCJ thanh dO'i tac cua Bolero.net va trong tu'ong lai, chung tu di~n ttl' c6 le se dong vai tro chinh trong h~ thO'ng thanh toan thu'ong m~i

hi~n nay

TradeCart 9 :

Du'qc thanh l~p nam 1997, d~u tu' bCJi quy d~u tu' m~o hi€m Warburg Pincus (g~n 70 tri~u USD) va du'a vao ho~t d()ng vao nam 2000, TradeCart du'qc xay dlfng trlfc tuye'n nhAm thay the' cho h~ thO'ng thanh toan bAng L/C qua ngan hang hi~n nay, ho~t d()ng nhu' m()t ben thu ba nhAm dam bao m()t khung chung nh~n tin c~y cho tie'n trinh thu'ong lu'qng, giao dich va thanh toan trlfc tuye'n qua m~ng TradeCart ra doi nhAm giai quye't tlnh tr~ng tifc c6 chai trong giao dich thanh toan quO'c te': thie'u m()t h~ thO'ng chi phi tha'p va hi~u qua cho nhii'ng giao dich xuyen quO'c gia Tradecart cung ca'p nhii'ng cong ngh~ va dich vv nhAm tlf d()ng hoa ao hoa (vitualize) mQi giao dich thanh toan trong ph~m vi m()t nu'oc va quO'c te'

9 http://www tradecart.com/privacypolicy html

Tn,1 sd tc:].i New York va van phong tc:].i San Francisco, Seatle, Chicago, Hong Kong, Taipei, Seoul va London Tradecart xti' ly khmlng 10 tri~u USD giao dich chi trong hon m<)t nam tu 1011999 toi thang 112001 S6 htqng khach hang da tang tll' 130 toi gftn 600 cong ty TradeCart hi~n nay da lien ke't voi Coface, Marsh, MasterCard va Thomas Cooks, Cap Gemini Ernst & Young d~ phat tri~n dich Vl,l Va tang kha nang C(].nh tranh tren thi tru'C1ng

Ngoai TradeCart, con c6 cac cong ty khac cfing cung ca'p dich v1,1 thanh toan quffc te' qua mc:].ng nhu' CCEWeb, Actrade, Financial Oxigen, Qiva, Clear-Cross

va Xign Corp

1.3.1.5 Tht tntong thri ctfp giao djch chring ttl:

Ca hai cong ty, m<)t o NewYork (ITFex) va m<)t d London (LTPtrade) Ia hai thi tru'C1ng danh cho cac doanh nghi~p (B2B), du'qc thanh l~p nam 2000, xay dl,l'ng m<)t thi tru'C1ng thu ca'p dl,l'a tren m(].ng Internet d~ giao dich cac chung tu trong thanh toan qu6c te' nhu' hoa don, chung tll' cha'p nh~n thanh toan cua ngan hang ho~c bao lanh chuyen chd

Hi~n nay, kh6i lu'qng giao dich tren thi tru'C1ng nay cfing dc:].t toi sff lu'qng 75 tri~u USD vao nam 2000, va Celent Comunication u'oc lu'qng r~ng, thi tru'C1ng giao dich chung tu di~n til' se chie'm khoang 20% toan b9 gia tri giao dich tren thi tru'C1ng va dc:].t khoang 700 tri~u USD de'n cu6i nam 2005, tuy nhien, sl,l' phat tri~n ciia thi tru'C1ng nay se khong b~ng sl,l' phat tri~n ciia thi tru'C1ng giao dich cac chung tll' khac, vi dl,l nhu' trai phie'u va c6 phie'u

Hoi som d~ n6 v~ tu'ong lai ciia thi tru'C1ng nay, tuy nhien, hi~n nay LPTtrade.net da c6 629 thanh vien tll' 125 t6 chile tai chinh thu<)c 29 nu'oc, ngoai

ra ITFex cfing ph1,1c v1,1 cho 400 khach hang g6m ngan hang thu'ong m(].i, nha xua't

va nh~p khffu, trong tu'ong lai, hai thi tru'C1ng nay se phat tri~n theo sl,l' phat tri~n chung ciia thi tru'C1ng B2B tren toan c~u

1.3.1.6 H? thdng quan ly rui ro va !lnh tr()ng nr;J:

Quan ly rtii ro la m<)t va'n d~ quan trQng ciia ta't ca cac t6 chile tai chinh, mQi t6 chuc d~u c6 nhfi'ng b9 ph~n quan ly rtii ro va danh gia tlnh trc:].ng tai chinh rieng, tuy nhien, hQ cfing dl,l'a vao nhfi'ng dich v1,1 chuyen nghi~p chuyen cung ca'p thong tin tin dl,lng va danh gia xe'p h(].ng tinh trc:].ng tai chinh, bao hi~m nh~m lam giam riii ro trong thu'ong mc:].i Nhfi'ng nha cung ca'p dich v1,1 n6i tie'ng hi~n nay la

H~ thO'ng m~ng Internet da giup cho h~ thO'ng thong tin tin dvng va cong vi~c qmln tri trd nen d€ dang nhu'ng l~i phuc t~p hdn BAng each ghlm chi phi va xay d\}'ng chu£n dfi' li~u chung, m~ng giup cho vi~c truy c~p va xti' ly thong tin d€ dang hdn Tuy nhien, moi tru'ong m~ng cling lam tang lem khO'i lu'<;lng kh6ng 16 cac ben giao djch va khO'i lu'<;jng giao djch, nhfi'ng nha kinh doanh tntc tuye'n hang ngay phiH phvc Vl;l hang ngan dO'i tu'<;fng moi rna chu'a bie't gl v~ hQ Ta't ca nhfi'ng di~u hQ c~n la thong tin v~ tlnh tr~ng tin dvng phai du'<;1c c~p nh~t nhanh chong va chinh xac

Dun and Bradstreet10:

D&B du'<;1c thanh l~p tu 1841 va Ia nha cung ca'p djch vv lau doi nha't, sO' D&B D-U-N-S (Data Universal Numbering System) da trd thanh chu£n chung cho vi~c c~p nh~t thong tin efta hang tri~u t6 chli'c t~i My cling nhu' tren the' gioi D&B cung ca'p thong tin v~ cac t6 chuc nho cling nhu' m~ng lu'oi cong ty my; chi nhanh, van phong d~i di~n efta hdn 62 tri~u t~p doan tren 120 nu'oc D&B du'<;fc sti' dvng va tin nhi~m bdi hdn 50 t6 chli'c va doanh nghi~p tren the' giOi nhu' LHQ,

CQ My, Uc va LH Chau Au

D&B da xay dl,l'ng chie'n lu'<;fc Internet efta mlnh, vao nam 2000, doanh thu tu

Website Ia 240 tri~u USD, ga'p doi nam 1999 va chie'm 17% tren t6ng doanh thu Nam 2001, D&B phat tri~n D&B Global Access Toolkit, md r9ng va phat tri~n

cd sd dfi' li~u toan c~u D&B da va dang lien ke't voi Oracle, Seebel Systems, SAP, Verisign va phat tri~n Open Ratings nhu' m9t bu'oc trong chie'n lu'<;fc toan

)<

cau

Coface and @rating11:

Coface Group, trv sd t~i Paris, Ia ngu'oi d~n d~u trong linh vl,l'c cung ca'p chli'ng chi bao lanh tin dvng xua't kh£u, bao dam tin dvng, bao lanh, bao h9 ty gia cho khach hang tren 93 nu'oc va ca 5 chau lvc Coface da phat tri~n Common Risk System, m9t cd sd dfi' li~u trl,l'c tuye'n efta hdn 35 tri~u cong ty tren the' gioi

12/1999, Coface xay dl,l'ng h~ thO'ng xe'p h~ng danh gia trl,l'c tuye'n dl,l'a tren cong ngh~ Web, giup cac cong ty c6 th~ ki~m tra thong tin tin dvng efta dO'i tac, yeu c~u du'<;lc chli'ng nh~n @rating Quality Label, du'<;fc bao v~ giao djch trl,l'c tuye'n va tham khao thong tin giao djch @rating c6 cd sd dfi' li~u efta h~u he't khac khoan n<;1 thu'dng m~i thu'ong g~p (it hdn 6 thang va khO'i ltt<;1ng khoang tu

10 http://www.dnb.com/us/

11

http://www.cofacerating.com/

1000 de'n 100.000 Euros), hi~n nay, Coface dang xay dl,l'ng h~ th6ng xe'p h~ng nii

ro theo tling nu'oc va hi~n da c6 tren 350 d6i tac da sii' dQng dich VQ cua Coface Equifax12

Khdi d~u til' dich VQ cung ca'p thong tin tin dvng mlm 1899, hi~n nay Equifax

da phat tri~n va cung ca'p nhi6u dich vv moi nhu' xii' Iy giao dich, tie'p thi trlfc tuye'n, qmln tri quan h~ khach hang va ghli phap an toan cho thu'dng m~i di~n til'

Nhu'ng the' m~nh chu ye'u cua Equifax Ia d h~ th6ng Cd sd dii' li~u cua khach hang khong chi Ia thong tin tai chfnh va con nhii'ng thong tin phi tai chfnh khac Cung ca'pdich vv chu ye'u t~i My, Canada, Anh, Tay Ban Nha, B6 E>ao Nha, Y, Chi Ie, Braxin, Achentina, Peru, Costa Rica va EI Saivado Equifax cung ca'p thong tin ali chfnh cua hdn 400 tri~u khach hang Ia ca nhan va t6 chuc Hi~n nay Equifax

da c6 tren 4.600 nhan vien tren 13 nu'oc va Ia m()t trong nhii'ng thanh ph~n cua

· chi s6 SP 500 Hi~n nay Equifax htu trii' tren 5 ty thong tin giao dich, 50 tri~u h6

Sd thu'dng m~i Va 310 tri~U h6 Sd khach hang

1.3.2 Ngiin hang Ia chu thi tham gia kinh doanh dich v~ trong TMJJT:

T~i chau Au, hi~n nay da c6 tren 12 tri~u ngu'oi c6 c6 ph~n trong cac ngan hang trl,l'c tuye'n Theo nghien CUu cua Jupiter va eStats, cu6i nam 2006, con s6

nay se tang len khoang 35 tri~u ngu'oi (tang them 27% )

T~i My, h~u he't cac chu ngan hang d6u nh~n thuc ro v6 t~m quan trQng cua ngan hang di~n til', chi tfnh trong nam 2000, Iu'<;1ng ti6n d~u tu' nhdm xay dl,l'ng h~ th6ng ngan hang di~n til' da Ia 500 tri~u USD, va con s6 nay d~t tdi 2 ty USD vao cu6i nam 200513

Nhii'ng ngan hang Ion tham gia vao kinh doanh trlfc tuye'n ngay cang nhi6u,

· theo bao cao cua FDIC, s6 ngan hang c6 tai san du'oi 100 tri~u USD c6 cung ca'p dich vv ngan hang trlfc tuye'n chi chie'm khoang 5%, trong khi d6 s6 ngan hang c6 tai san Ion hdn 10 ty c6 dich VQ ngan hang di~n til' chie'm toi 84%

C6 m()t htu y rdng, k~ til' giai do~n c6 m~t tren m~ng toi khi cung ca'p d~y du dich VQ trlfc tuye'n Vao thoi di~m nam 2000, trong s6 Top 100 ngan hang cua My

thl c6 36% khong c6 m~t tren m~ng, 41% chi cung ca'p thong tin va con I~i 23%

Ia cung ca'p d~y du dich vv ngan hang trlfc tuye'n Trong khi d6 khoang 1100 ngan hang IOn nho t~i My da cung ca'p d~y du mQi dich vv ngan hang qua m~ng, con s6

nay tang toi 1200 vao cu6i nam 2003 va d~t tOi hdn 3000 vao cu6i nam 2005

12

http://www.equifax.com/

13 ngu6n: http://www.greenfinancialgroup.com/

Bang 1.1: S6ltt(jng ngan hang My co mijt tr~n m\}ng Internet14

T&ng tai san (tri~u USD) S6ngAnhang

Cac nuilc ct1au Au (2002-2004)

Ngu~n : Datamonitor (~Banking Toechnology in Europe, ZOOl)

Trong nhfi'ng nam vua qua, ngan hang di<$n tu da phat tri~n IOn m~nh va nhanh chong Theo nghien CUu cua Jupiter Media, t6ng sef cac giao dich qua m(.lng cua toan b() cac ngan hang t~i My da tang 77.6% chi trong vong m()t nam tuthang 7 nam 2000 toi thang 7 nam 2001, trong khi do, cling thoi gian, htu lu'<;1ng giao thong trao d6i thong tin qua he$ thefng World Wide Web chi tang 19.8% trong cling thoi ky M()t co quan nghien cli'u tren m~ng: Datamonitor da bao cao cho giai do~n 2002 de'n he't nam 2003: s6lu'<;1ng tai khmln ngan hang di<$n tu t~i chau

Au tang trung blnh 34%/ nam va tang tu 14.3 tri<$u tai khmln nam 2002 len xa'p

xy 43.2 tri<$u tai khmln vao cuefi nam 2005, va s6lu'<;1ng ngu'oi su dvng dich vv ngan hang di<$n tu se tang len nhanh chong

Giao dich qua ngan hang di<$n tu ho~t d()ng hi<$n nay chie'm tu 5-10% t6ng kh6i lu'<;1ng giao dich cua cac ngan hang ban le cua My va Chau Au, it hon s6 1u'<;1ng giao dich cua hQat d()ng kinh doanh bao m~t tren m~ng tu 20-25% nhu'ng IOn hon khoang 20% so voi giao dich B2C (Business to Comsumer) T~i Phap, s6 lu'<;1ng tai khoan ngan hang di<$n tu da tang 75%/nam va d\1' doan se d~t con s6 30.000 tai khoan vao nam 2006

1.3 2.1.2 Thi tru'ong B2B:

£>ay la ffiQt thi tru'ong d~y ti~m nang Va tang tru'dng nhanh chong V oi S\1' hi<$n di<$n ngay cang nhi~u cua cac cong ty trlfc tuye'n, cac cua hang "ao" va xu hu'ong gia tang ngay cang nhi~u ngu'oi tieu dung mua ban hang hoa va su dvng dich vv tren m~ng, Internet va thu'ong m~i di<$n tu da co nhfi'ng bu'oc tang tru'dng dang kinh ng~c Theo nghien CUu cua Gartner Group va Forester Research, doanh thu

tu giao dich B2B chi rieng nam 1999 la 91 tri<$u USD va tang toi 4.1 ty USD vao nam 2005 Tfnh toi cuefi nam 2005, chi rieng t~i My da co g~n 21.000 t6 chuc tai chinh cung dip dich vv qua m~ng, tang ga'p b()i l~n so voi con s6 1.150 t6 chuc vao nam 1998

1.3.2.2 Xay dTjng chi nhanh trT!c tuye'n- Xu hucJng chinh cua phat triin ngan

hcmg di?n tit:

V oi S\1' phat tri~n nhay VQt cua ngan hang di<$n tu, da CO ffiQt S\1' thay d6i nh~n thuc sau sifc v~ tu'cJng lai cua ngan hang di<$n tu, trong th~p nien nhfi'ng nam 90, ngu'oi ta nghi rAng S\1' phat tri~n cua ngan hang di<$n tu se lam bie'n ma't mo hlnh ngan hang ban le truy~n thefng va md du'ong cho nhfi'ng ngu'oi moi d ngoai linh V\l'C n an han Nhu'n ua ~m thefng tri hi<$n nay do la S\1' thanh cong cua ngan

80 GiAO Ol,JC VA c\0 T~O

TRUONG CH K!NH TE TP.HCM

THUVI:¢N

s-hang di<$n tll' chi de'n khi n6 du'<Jc xay dlfng dlfa tren n~n tang ngan hang truy~n thO'ng, d6 la slf ke't h<Jp gifi'a "click" va "mortar" (hi<$n d~i va c6 di6n) M~ng Internet toan c§u du'<Jc coi nhu' la m()t kenh phan phO'i moi, b6 sung cho nhfi'ng kenh phan phO'i hi<$n t~i nhu' ngan hang qua di<$n tho~i hay m~ng lu'oi ATM

Hai vi d\1 tieu bi6u chinh la ngan hang Well Fargo t~i My va Nordea t~i vung Scandinavia Hai ngan hang da ap dl}ng mo hlnh nay ngay tit nhfi'ng ngay d§u cua

ky nguyen Internet Well Fargo da c6 sO' tai khoan ngan hang di<$n tll' cao nha't the' gioi hi<$n nay, 3 tri<$u trong t6ng sO' 24 tri<$u tai khoan, con Nordea thl c6 sO' khach hang qua m~ng trlfc tuye'n dong nha't, khoang 2.3 tri<$u khach hang, chie'm khoang 20% Va nguyen nhan thanh cong du'<Jc t6ng ke't nhu' sau:

+ Ca hai ngan hang d~u la nhfi'ng ngan hang d~n d§u tren thj tru'ong cua h<,>, h<,> c6 m()t hi$ thO'ng khach hang IOn va nhi~u ti~m nang (ty 11$ sll' dl}ng internet t~i hai vung nay ra't cao)

+ Ca hai ngan hang d~u c6 nhfi'ng hi$ thO'ng tin h<,>c ra't g§n giii voi m~ng internet va c6 h~ t§ng tien tie'n

+ Ca hai d~u c6 mong muO'n "ao hoa ngan hang", sll' dl}ng m~ng Internet d6 phan phffi nhfi'ng san ph~m, djch Vl} moi

+ Ca hai d~u ung dl}ng cong ngh<$ Internet tit ra't som: Vi d\1 nhu' Well Fargo nam xua't hi<$n tren m~ng tit 1989 va cung ca'p djch V\1 trlfc tuye'n vao nam 1995

Mo hlnh thu hai la ngan hang ao - e-bank, la m()t t6 chuc tin dl}ng chi t6n t~i tren moi tru'ong m~ng Internet va khong h~ c6 m()t chi nhanh truy~n thO'ng nao Ngan hang c6 th~ t6n t~i rna khong bj h~n che' bdi ba't cu gioi h~n nao nhu' khoang each dja ly' thoi gian lam vi<$c hanh chinh E>ay la m()t mo hlnh hoan

· hao va linh ho~t nha't, tuy nhien n6 chi thlfc slf t6n t~i khi hi$ thO'ng ngan hang d~t du'<Jc slf phat tri~n nha't djnh Bdi vl, vi<$c khuye'n khich khach hang da c6 sll' dl}ng them djch V\1 moi thl se de dang hdn r{t nhi~u SO voi Vi<$c c~nh tranh tlm khach hang moi ctia cac ngan hang ao va slf t6n t~i ctia cac ngan hang nay ph\} thu()c ra't nhi~u vao nhfi'ng tie'n b() trong nh~n thuc cua khach hang Hi<$n nay ciing c6 ra't nhi~u ngan hang ao tren m~ng Internet va h<,> ciing c6 nhfi'ng thanh cong dang k~,

vi d\1 nhu': Ngan hang Internet d§u tien tren the' giOi la ngan hang Security First Network Bank, du'<Jc sd hfi'u bdi ngan hang Royal Bank t~i Canada, va da c6 tren 150.000 khach hang M()t ngan hang khac ciing da c6 tren 110.000 tai khoan khach hang la NetBank c6 tai san hon 1.5 tri<$u USD vao cuO'i nam 2000

1.3.2.3 Internet lil lien tM cho tiln tr'inh xay dl!ng va pluit triln nhllng san pluim, djch V¥ ngfin hang mcJi :

1.3.2.3.1 Cung dip dich vu ngan hang qua nhung kenh phan ph6i mdi: Slf phat tri~n ciia khoa hQc cong ngh~ hi~n nay da giup cho khach hang trd thanh nhung "thtt<Jng de''' dung nghia Vdi slf tie'n bQ ciia khoa hQc rong ng~~ ngay nay, khach hang c6 th~ tie'n hanh mQi ho~t dqng tai chinh ciia mlnh mQi ndi mQi luc, 24 gio m6i ngay, 7 ngay m6i tua.n va 365 ngay m6i nam Mfii ngay qua, khach hang l~i dtt<Jc cung dfp dj.ch VQ qua ra't nhi~u kenh lien l~c mdi: ngan hang qua di~n tho~i- Phone banking, ngan hang ~i nha qua m~ng Internet- Home banking, ngan hang qua m~ng di~n tho~i di dqng - Mobile banking, ngan hang Uf dqng - Kiosk banking, ngan hang qua TV tttdng tac - iTV banking (interactive banking) va nhi~u kenh khac

~<hach hang (tri~u)

12

Ill\ 11dr1 0 I~ I I 0 I~

D6 thj 1.4 : S6Iu(jng nglifli sil d\lng djch V\1 iTV banking 2001 - 2005

Slf tu'ong tac va trao d6i thong tin git.Ya ngan hang va khach hang thong qua m~ng may tinh da giup cho ngan hang CO th~ nifm bift Cl) th~ nhu C~U cua khach hang va "ca bi<$t hoa" dich vl) ngan hang cho tung nhu c~u rieng bi<$t va nang cao cha't lu'<;1ng phl)C Vl) khach hang Nam 200515, 65% giao dich git.Ya khach hang va ngan hang la thong qua nht.Yng kenh di<$n til' (electronic chanels) E>i€u nay chung

to khach hang da quen d~n va cha'p nh~n sii' dl)ng nht.Yng tie'n bQ cong ngh<$ moi trong dich Vl) ngan hang

Thlfc hi<$n giao dich ngan hang qua h<$ th6ng m~ng di<$n tho~i di d<)ng cfing du'<;1c cac khach hang tren the' gioi u'a chu<)ng tuy nhien do chi phi con hoi cao nen con it ngu'oi cha'p nh~n sii' dl)ng Hi<$n nay, m<)t so' ngan hang chi moi t~m dung trong vi<$c cung ca'p nht.Yng dich Vl) don gian va ti<$n l<;1i cho khach hang nhu' cung ca'p thong tin tai khmln qua tin nhifn (SMS), cung ca'p thong tin thi tru'ong nhu' ti

gia, gia ca va t~i m<)t vai nu'oc chau Au, ke't h<;1p voi h<$ th6ng dinh vi toan c~u (GMS) va ph~n m€m ACI, khach hang c6 th~ sii' dl)ng h<$ th6ng lien l~c nay d~ xac nh~n thanh toan t~i cac di~m point-of-sales, thanh toan ti€n taxi, ve di l~i Tuy nhien day la m<)t thi tru'ong ra't Ion cho cac ngan hang do slf thu~n ti<$n va nhanh chong cua n6, chi rieng chau Au da c6 tren 30% ngu'oi sii' dl)ng m~ng khong day to ra thich thu voi dich vl) ngan hang qua m~ng di d<)ng (Datamonitor IMPACT study 4, 2005)

iTV (TV tu'ong tac) ra doi cfing la m<)t cong ngh<$ moi trong ghli tri, tu day nht.Yng ngu'oi xem TV khong phai thl) d<)ng va cho chlfc nht.Yng chu'ong tr'inh giai tri mlnh thich rna hq c6 th~ chqn chu'ong tr'inh, xem l~i, lu'u git.Y nht.Yng chu'ong trlnh mlnh thich Cung voi slf phat tri~n cua iTV, dich Vl) ngan hang qua TV tu'ong tac cfing ra't du'<;1c u'a chu<)ng va hua h<;m nhi€u tri~n vqng, Datamonitor da dlf doan vao nam 2003, so' ngu'oi sii' dl)ng iTV t~i chau Au se du6i kiP so' ngu'oi sii' dl)ng Internet vao nam 2005

1.3.2.3.2 Phat tri~n cac dich vu ngan hang moi:

Ngay nay, m6i quan h<$ git.Ya ngan hang va khach hang da trd nen ch~t che va than thie't hon Ben c~nh n6llfc xay dlfng ngay cang nhi€u nht.Yng dich Vl) moi, xu the' chung hi<$n nay cua cac ngan hang la thift ch~t quan h<$ Va phl)C Vl) tltng san phim ca bi<$t phl)c Vl) cho tung nhu c~u cua m6i khach hang khac nhau Chinh vl the' san phim ngan hang hi<$n nay ngay cang phong phu va da d~ng, slf phat tri~n cua khoa hqc cong ngh<$ g~n nhu' da "bie'n cai khong th~ thanh c6 th~" mang l~i

15 http:/ /finance yahoo com/banking

Slf nhanh chong, thu~n ti~n VOi chfft ht<;Jng dich Vl,l t6t nhfft cho khach h~mg V oi B2C, khach hang c6 th~ ki~m tra tai khmln, cha'p nh~n thanh toan, d~u tu' chung

khoan, dia 6c, mua nha tnl g6p qua rnc;mg Internet, may Palm, di~n tho~i di d()ng, the thong minh V oi B2B, khach c6 th~ chuy~n ti~n giao dich chung tir, qmln ly quy d~U tu' V oi Slf tich h<;Jp gifi'a khoa hQC cong ngh~ Va dich Vl} ngan hang, trong tu'dng lai, khach hang se trd thanh "thu'<;1ng dt"?!

1.4 Dich V\1 bao m~t, chii' ky di~n tu va chung chi s6, cong ngh~ bao m~t:

1.4.1 Sf! phat triin cua cong ngh~ va hc;t tdng thanh toan:

1.4.1.1 Cong ngh~ bao m(it:

SET ( Secure Electronic Transaction) : la m()t giao thuc bao m~t do Microsoft phat tri~n SET c6 tinh rieng tu', du'<;Jc chung thlf.c va ra't kh6 tham nh~p nen t~o du'<;Jc d() an toan cao, tuy nhien, SET it du'<;Jc sii' dvng do tinh phuc t~p va slf doi hoi phai c6 cac b() d9c card d~c bi~t cho ngu'oi sii' dvng

SSL (Secure Socket Layer) : la cong ngh~ bao m~t do hang Nescape phat tri~n tich h<;1p san trong b() trlnh duy~t cua khach hang, d6 la m()t cd cht rna h6a (encryption) va thitt l~p rn()t du'ong truy~n bao m~t tir may cua ngan hang

dtn khach hang (https) SSL ddn gian va du'<;1c ung dvng r()ng rai

N goai ra con nhi~u cong ngh~ khac cling d~t du'<;Jc nhfi'ng thanh cong nha't dinh

1.4.1.2 Chr1 kY di~n tit va cap phat chztng nh(in di~n tit (CA):

Chii' ki di~n ttY : la m()t thu~t toan rna hoa voi m()t khoa rieng bi~t (Private Key) dung d~ rna hoa dfi' li~u Khi m()t van ban hay m()t thong di~p c~n gUi di, trlnh duy~t Internet (Browser), sii' dvng thu~t toan cua chfi' ki di~n til', rna hoa van ban va dinh ke.m vao van ban g6c t~o thanh chfi' ki di~n til' cho van ban d6 Thu~t toan nay la duy nha't va bao dam an toan voi khoa 128 bit va c6 th~ len dtn 1024 bit

Khi ngu'oi nh~n nh~n du'<Jc van ban kern chfi' ki di~n til', ngu'oi nay dung khoa cong c()ng (m()t thu~t toan rna hoa chung) t~o ra van ban rna hoa (Digest)

va gii'i yeu c~u ch(tng nh~n toi t6 chuc chung nh~n (ben thu 3 nhu' Entrust, Verisign ), t6 chuc chung nh~n (CA) d€ dang dung ban sao cua khoa rieng (private key) giai rna chfi' ki di~n til' thanh van ban rna hoa (digest), trlnh duy~t

Internet (browser) se so sanh hai t~p tin rna hoa nay (m()t do khoa cong t~o ra va

m9t do t6 chuc chung nh~n t~o ra), khi hai t~p tin nay trung khop hoan toan tuc la chfi' ki di<$n til' du'qc xac nh~n

Chung nhQ.n di~n ttl' : La m9t t6 chuc (ben thu 3) cung ca'p nhii'ng thu~t toan va quan 1i chii' ki di<$n til' (Vi d1,1 nhu' Verisign, e-Trust), chuyen cung ca'p, xU'

ly va chung nh~n chfi' ki di<$n til' trong cac giao dich tren m~ng Tru'oc day, chfi' ki di~n til' chi c6 gia tri quy u'oc gifi'a cac t6 chuc ca nhan tham gia giao dich tren m~ng, tuy nhien khi tcSng th6ng Bill Clinton ki quye't dinh cong nh~n chll'ng cu phap 1i cua chfi' ki di<$n til' tren m~ng nam 1999, chfi' ki di<$n til' trd thanh can cu phap ly d€ giai quye't tranh cha'p tren m~ng Ta't ca nhii'ng qua trlnh t~o chfi' ki di~n til', chung nh~n chfi' ki di<$n til' du'qc thl,l'c hi<$n tv d9ng gifi'a Web server va trlnh duy~t Web

1.4.1.3 Bao hiim cho giao djch di~n tit:

Ho~t dQng cua cac ngan hang My chju sv qmln 1i cua ba · t6 chuc thUQC chinh phd la Van phong quan 1i ti~n t~ (Office of the comptroller of Currency, Treasury), Cong ty bao Hinh ti~n gU'i lien bang (Federal Deposit Insurance Corporation FDIC), va h~ th6ng quy dl,l' trfi' lien bang (Federal Reserve System) Nhfi'ng t6 chuc nay c6 trach nhi~m quan li, di~u hanh ho~t d9ng cua cac ngan hang, ki~m soat ti~n t<$ va giam thi€u rui ro trong ho~t d9ng ngan hang, bao v<$ quy~n lqi cua khach hang

Sau khi ki€m tra, danh gia, FDIC se tie'n hanh xe'p h~ng ngan hang va cung ca'p chung nh~n bao Hinh, c1,1 th€, tren nhung trang Web c6 bi€u tu'qng FDIC tuc la dvoc chung nh~n v~ danh tie'ng va du'qc bao dam Nhung ngan hang n6i tie'ng khi cung ca'p nhung dich v1,1 c<?ng them nhu' quy d§u tu', thu'C1ng nen ro tren chu thich, vi d1,1 nhu' trang Web nay khong du'qc bao dam bdi FDIC, va c6 rui ro cao

Trong 3 quy d§u nam 2006, FDIC da tang them 1.4 ty USD, du'a s6 du' cua quy len de'n 50 ty USD tinh toi 30 thang 10 nam 2006 Bay lacon s6 dang k€ so voi cung ky nam ngoai khi FDIC sap nh~p Quy bao hi€m ngan hang (Bank Insurance Fund) voi Quy bao hi€m tie't ki~m (Savings Assocsiation Insuarance Fund) voi tcSng gia trj quy la 866 tri~u USD va da thanh toan toi 134 tri<$u USD cho cac rui ro rna khach hang va cac t6 chuc tin dl,lng g~p phai

1.4.1.4 Phat triln hq tang cong ngh~, phdn cling phlfc Vlf cho bao mQ,t:

Nam 2005 thi tntong CNTT tofm cffu tang tru'dng la 8.4% tinh theo gia tri ddng USD16• T6ng gia tri toan thi trttong CNTT toan cffu (khong k~ vi€n thong da vu'qt qua ngu'Ctng 1000 ty USD) Trong d6, mang dich vt;t CNTT c6 gia tri thi tru'ong la 624 ty USD nam 2005 Chi tieu cho phffn cung v~n tang tru'dng m~nh hon cho chi tieu cho phffn m€m, dich vt;t

Cong ngh<$ bao m~t trong nhi€u nam qua da c6 nhii'ng bu'dc phat tri~n vu'<Jt b~c Ngoai hi$ thO'ng may chii hi<$n d~i vdi t6c d() xti' ly tang theo ca'p s6 nhan Nhii'ng cong ngh<$ bao m~t hi<$n d~i lien tie'p ra doi vdi sl;t' tham gia ciia nhi€u t~p dotm ldn nhu' the thong minh, hi$ th6ng nh~n d~ng sinh trAc hqc, hi$ th6ng backup dii' li<$u, hi$ th6ng tu'ong lti'a, cac chu'ong trlnh phong ch6ng virus du'<Jc c~p nh~t thu'ong xuyen C6 th~ k~ ten nhi€u thu'ong hi<$u ten tu6i trong linh vl;t'c CNTT cung ca'p dich vt;t bao m~t nhu' Microsoft, Verisign, HP, Fujisu, IBM, Compaq, Visa, Master, Symantec, Oracle

Do tfnh cha't nh~y cam ciia linh vl;t'c tai chinh, ngan hang, m~c du con m()t vai 16 h6ng nhu'ng nhanh chong du'<Jc khAc pht;tc, nhii'ng cong ngh<$, h~ tffng phffn cU'ng hi<$n d~i va c~p nh~t thu'ong xuyen da t~o nen long tin vii'ng chAc ciia khach hang dO'i vdi dich vt;t NHBT

16

Gartner Dataquest, 2005

Ke't lu~n chu'dng 1 :

Chu'dng 1 da neu khai quat nhung khai ni~m cd ban v~ TM.E>T va NH.E>T, du'a

ra m()t hue tranh t5ng quan v~ n~n kinh te' di~n ttl' toan cgu Tu r{t som, TM.E>T

da tang tru'dng, phat tri~n va song song voi n6 la slf phat tri~n cua ky thu~t, cua cong ngh~ nhAm giai quye't nhung vtn d~ nay sinh do nhu cgu tlf than cua n~n TM.E>T Va du'ong nhu' h~ thO'ng ngan hang da bo quen m()t manh d{t mau mo rna chinh ban than cac ngan hang la nhung d6i thii c6 ti~m llfc m~nh nh{t Va n~n kinh te' di~n ttl' chi thl,l'c slf phat tri~n khi cac ngan hang tham gia xay dl,l'ng h~ thO'ng thanh toan di~n ttl' va phan ph6i san phffm djch V\1 ngan hang tren h~ thO'ng m~ng may tinh Voi lqi the' cua h~ thO'ng khach hang c6 san, ti~m ll,l'c tai chinh va sue m~nh cong ngh~, cac ngan hang da nhanh chong chie'm linh thj phgn va trd thanh nhung nhan t6 chinh ciia n~n kinh te' m~ng khong nhung d ph~m vi trong nu'dc rna tren toan the' gioi

Chu'dng 1 khong gioi thi~u cac san phffm djch V\1 ngan hang di~n ttl' Bdi vl hi~u theo nghia r()ng, khi them m()t kenh giao tie'p cua ngan hang voi khach hang du'qc s6 hoa, tuc la xu{t hi~n m()t djch vv ngan hang di~n ttl' Theo 4 giai do~n phat tri~n cua ngan hang di~n ttl', t{t ca m<;>i san phffm djch V\1 cua ngan hang d~u c6 th~ du'qc phan ph6i tren moi tru'ong Internet (Vi dv nhu' e-morgate, e-loans )

Va tuy theo chie'n lu'qc cua mlnh, cac ngan hang c6 th~ ll,l'a ch<;>n cac san ph~m rna mlnh c6 th~ cung ctp, ho~c mlnh dang c6 the' m~nh d~ phan phO'i tren nhung kenh giao djch moi d chu'dng 2 se gioi thi~U mQt s6 san phffm, djch V\1 ngan hang di~n ttl' rna cac ngan hang VietNam da phat tri~n va dang cung ung cho khach hang

Chztdng 2: sv PHAT TRIEN CUA THUONG M~I BIEN TU

2.1 Sf/ phat tri~n cua TMDT t~i Vi~t Nam:

2.1.1 St! phat triin cua TMBT, cac chi slf vl phat triin TMBT cua Vifl Nam:

Nam 1998, sieu thi di~n til' dffu tien cua Vi~t Nam xua't hi~n voi m()t website tren Internet (CyberMall cua VNN) nhu'ng khong t6n t~i Hiu Hang h6a bay ban tren sieu thi con ngheo nan va cac phien giao dich, thanh toan chu ye"u du'<,Jc tie"n hanh theo each truy~n th6ng Chi c6 m()t sO' ra't it ngu'oi vao sieu thi di~n til' mua hang do nhu cffu thl;l'c stt cua hQ Tha't b~i la do nhi~u nhan tO' khac nhau, nhu'ng nhung ly do quan trQng nha't Ia chi phi vi~n thong va Internet, phu'ong thtl'c thanh toan, tinh cha't moi me cua sieu thi cling voi rao ciin tam ly cua ngu'oi mua

Nam 2005 du'<,Jc coila nam ban 1~ trong ke" ho~ch 5 nam phat tri~n CNTT t~i Vi~t Nam khi vua he"t ke" ho~ch 5 nam 2001-2006 va bttt dffu chuy~n sang ke" ho~ch 2006-2010 2005la nam rna kim ng~ch nh~p kh§u va kim ng~ch xua't kh§u cua CNTT Vi~t Nam d~u vu'<,Jt ngu'ong 1 ty USD CNTT da trd thanh m()t trong 7 nganh kinh te" c6 kim ng~ch xua't kh§u IOn nha't Vi~t Nam

Voi t6c d() tang tru'dng 86%/ nam- ty 1~ sO' ngu'oi sti' d1,mg Internet Vi~t Nam

da ngang b~ng voi con sO' trung blnh cua the' gioi Nam vua qua cling la nam chung kie"n sl;l' bung ncS cua ADSL va sl;l' vu'dn len cua Viettel va EVNTel trong linh vl;l'c cung ca'p dich V\1 Internet

Cac chi sO' danh gia stt phat tri~n TME>T t~i Vi~t N am nam 2006 :

* Chi sff xa h(}i thong tin (Information Society Index • lSI):

Chi sO' danh gia mtl'c d() phat tri~n xa h()i thong tin do IDC va World Time xe"p h~ng, dl;l'a tren 23 ye"u tO' lien quan de"n 4 nh6m: h~ tffng may tinh, h~ tffng Internet, h~ tffng thong tin, h~ tffng xa h()i Nam 2005, Cac chi sO' cua Vi~t Nam nhu' sau :may tinh : 52, Internet: 53, Telecom : 51 , xa h()i : 52, tcSng h~ng : 52 tren 53 nu'oc17., 1

* Chi sff sdn sang ke't nffi (Network Readiness Index NRI):

Nam 2003, Di~n dan Kinh te"The" giOi {World Economic Forum) xe"p h~ng 104 nu'oc trong bao cao Global IT report hang nam Chi sO' nay du'<,Jc danh gia thong qua cac chi tieu v~ sti' dl;lng m~ng (Network Use: M~t d() sti' dl;lng Internet, di~n tho~i di d()ng) va Cac ye"u tO' th~ hi~n kha nang (Enabling Factors: Kha nang ~uy

17 Ngudn: http://www.idc.com/groups/isi/main.html

c~p, Chinh sach, Xa h()i m~ng va Kinh te' m~ng) Nam 2003-2004, Vi~t Nam xe'p h~ng thu 681104 Trong nam 2004-2005, Vi~t Nam xe'p thu 68/10418•

* Chi s6 siin sang cho n~n kinh te' di~n tti' (E-readiness - EIU&IBM Index):

.E>ay la xe'p h~ng cua Economist Intelligence Unit (thu()c t~p chi The Economist - Anh), dl,l'a tren cac tieu chi v~ muc d() nO'i m~ng, moi tntong kinh doanh, muc d() tham gia cua nguoi tieu dung va doanh nghi~p, moi trltong phap

ly va chinh sach, cd sd h~ng tffng va van h6a, cac dich V\1 di~n til' h6 trq Trong

danh sach E-readiness 2005, Vi~t Nam dung h~ng 61165 quO'c gia voi 3.06 di€m (So voi 8.74 cua E>an M~ch- quO'c gia xe'p h~ng nha't)19

Bang 2.1 : Cac chi s6 xe'p h~ng v~ CNTT va TMDT lJ Vi~t Nam

Ten chis&

Chi soXa h()i ThOng

tin ISl (Information

Chi so san sang cho

n6tl kinh t~ di{ill tfr (E·

BSA,~ lDC

World Economic Forum-WEF Economist Intelligence Unit ~ ETU +

tYI¢ vi J>h\lmgiam Ghim 7 b~c

Giiun thir

h\\ng5 b~c,

tangm9t chut d:i~m

2.1.2 Phat triin hq, tilng thanh toan (Cdng thanh toan VN portal):

E>~ phvc V\1 cho h~ tho'ng thanh tmin qua m~ng Internet, V ASC da xay dlfng c6ng thanh tmin V ASC Payment d~ lam ccJ sd cho h~ tho'ng thanh tmin qua m~ng Internet va h~ tho'ng qmln ly chung chi so'- VASC CA (Certificate Authority), d~ cung ca'p chu ky di~n til' va chung nh~n di~n til' d~ lam ccJ sd phap ly cho giao dich di~n til', t~o niem tin cho khach hang cfing nhu' nha cung ca'p dich vv, la xu'cJng so'ng cho slf phat tri~n thu'cJng m~i di~n til' trong thCJi gian toi

V ASC sli' dvng nguyen ly cua h~ tho'ng thanh toan trlfc tuye'n t~p trung ke't hQp voi h~ thO'ng tac nghi~p cua nhieu ngan hang, phvc phv ta't ca khach hang cua ngan hang c6 nhu c~u giao dich qua m~ng Internet VASC Paylent tich hQp m()t h~ tho'ng phat hanh hoa dcJn di~n til' (V ASC E-CS), V ASC d~c bi~t thich hQp voi cac cong ty ho~t d(}ng trong linh VlfC dich V\1 cong CQng nhu' cac cong ty di~n

tho~i, di~n hfc, hang khong, du'CJng sift trong tu'cJng lai, V ASC tich hQp thanh toan qua m~ng voi ta't ca cac lo~i the thanh toan di~n til' nhu' Master Card, Visa Card, American Express ; tich hQp voi h~ tho'ng thanh toan tlf d()ng ATM, cac may POS (Point of Sales - May ca the) t~i cac sieu thi ; tich hQp voi h~ tho'ng nhifn tin SMS, m~ng khong day

H~ tho'ng quan ly chung chi sO' - V ASC CA : Ta't ca ngu'CJi dung khi sil' dvng cac dich vv cung ung tren m~ng Internet deu c6 lQi khi sil' dvng chling chi so' Chung chi so'la m()t chung nh~n xac minh ngu6n go'c thong tin nguoi gil'i va tinh V((n toan cua cac thong tin du'QC gil'i qua m~ng Khi m()t ngu'CJi dung yeu c~u du'QC ca'p chung chi so' tu V ASC CA, cong ngh~ cho phep ngu'CJi dung tlf t~o m()t c~p khoa (Private Key va Public Key), sau d6 t~o niQt Yeu c~u (Request) chua thong tin ngu'CJi dung (ten, quo'c tich, t6 chuc, dia chi, CMND ) gil'i de'n VASC, sau khi ki~m tra tinh xac thlfc, VASC se ca'p m()t chung chi (Certificate) chung thlfc ngu'CJi dung tren m~ng Internet

V ASC CA cung ca'p cac lo~i chung chi so' sau :

Chung chi s6 cho ca nhan : Khi c6 chung chi nay, ngu'CJi sil' dvng c6 th~ sil' dvng chung chi nay cho cac giao dich bao m~t va an toan tren m~ng nhu': trao d6i email, giao dich TME>T, truy c~p tai nguyen h~ tho'ng

Chung chi s6 cho Server : M()t server khi du'Qc ca'p chung chi so' se du'Qc xac thlfc chinh Server d6 voi ngu'CJi truy c~p va ngu'Qc l~i Nha cung ca'p chung chi so'

se chung nh~n tinh xac thlfc cua server nh~m de phong gia m~o nh~m mvc dich danh cifp thong tin ca nhan

Chung chi s6 cho phat tri~n phdn m~m : M{)t ph~n m~m (m{)t h«$ th6ng

ho~c cac chu'ong trlnh (applet) nhung vao cac trang Web du'QC chung thl,fc se xac nh~n cho ngu'oi tieu dung v~ tinh an toan trong qua trlnh cai d~t va sii' dvng (tranh virus, Trojan, hacker: )

2.2 St! phat triin cua djch Vl} NHDT tQ.i Vi~t Nam:

2.2.1 Tdng quan v~ sl/ phat triin NHDT t{li Viit Nam:

Cung vdi Slf phat tri€n cua thu'ong m~i di«$n til', ngan hang di«$n til' t~i Vi«$t Nam ciing da c6 du'Qc nhii'ng buck tie'n quan tn;mg Tuy nhien, do tinh cha't con qua moi me va do khach hang ciing chu'a thl,fc slf quan tam Ia:m toi nhii'ng dich V\1 nay, cac ngan hang thu'ong m~i t~i Vi«$t Nam v~n dang th~n trQng va de d~t khi tung ra nhii'ng san ph~m dich V\1 moi Cv th€, d6i voi dich V\1 PC-banking, tren thi

tntong moi chi c6 3 ngan hang thu'ong m~i cung dip dich vv ngan hang t~i nha (Vietcombank, Incombank, ACB) va 2 ngan hang nu'oc ngoai Ia ANZ va Citibank cung ca'p Dich vv Phone-banking c6 5 ngan hang cung ca'p la ACB, Techcombank, HSBC, ANZ va Citibank) Dich V\1 Mobile-banking thl c6 3 ngan hang Incombank, ACB va Techcombank, ngoai ra, cac ngan hang khac chi moi dung l~i (J vi«$c thie't l~p cac trang Web chu ye'u d€ giOi thi«$u ngan hang va cung ca'p thong tin dich vv

2.2.2 GiUi thiiu ml)t stf djch V(l NHDT t{li Viit Nam:

V~ nguyen ta:c, thl,fc chfft CUa dich V\1 ngan hang di«$n til' la Vi«$c thie't l~p m{)t kenh trao d6i thong tin tai chinh giii'a khach hang va ngan hang nh~m ph\lC V\1 nhu C~U sii' dl;1ng dich V\1 ngan hang cua khach hang mQt each thl,fc Slf nhanh chong, an toan va thu~n ti«$n Sau ra't nhi~u tim toi, thu nghi«$m va ung dvng, hi«$n nay dich vv ngan hang du'<;1c cac ngan hang thu'ong m~i Vi«$t Nam cung ca'p qua cac kenh chinh sau day: Ngan hang tren m~ng Internet (Internet banking), Ngan hang t~i nha (Home-banking) ; Ngan hang tl,f d{)ng qua di«$n tho~i (Phone-banking); Ngan hang qua m~ng thong tin di d{)ng (Mobile-banking)

2.2.2.1 Ngan hcmg tren Internet (Internet-banking):

Dich V\1 ngan hang Internet la dich V\1 cung ca'p tl,f d{)ng cac thong tin san ph~m va dich V\1 ngan hang thong qua du'ong truy~n Internet Bay la m{)t kenh phan ph6i r{)ng CaC san ph~m Va dich V\1 ngan hang toi khach hang CJ bfft CU ndi nao va ba't cu thoi gian nao Voi may tinh ke't n6i Internet, khach hang c6 th€ truy c~p vao Website cua ngan hang d€ du'QC cung ca'p cac thong tin, hu'ong d~n d~y