giáo án hay hóa học 9 bài nhôm. dự thi giáo viên dạy giỏi giáo án hay hóa học 9 bài nhôm. dự thi giáo viên dạy giỏigiáo án hay hóa học 9 bài nhôm. dự thi giáo viên dạy giỏigiáo án hay hóa học 9 bài nhôm. dự thi giáo viên dạy giỏi
Trang 1Ngày soạn:1/11/2018 Ngày dạy: 6/11/2018
TIẾT 24- BÀI 18: NHÔM
A MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức: H biết được
Biết được tính chất vật lí của nhôm
Biết được tính chất hóa học của nhôm dựa vào tính chất hóa học chung của kim loại, và biết được nhôm có tính chất khác là tác dụng với bazơ kiềm
Biết liên hệ tính chất của nhôm với một số ứng dụng trong đời sống, sản xuất
Biết được nguyên liệu sản xuất nhôm và phương pháp sản xuất nhôm
Biết liên hệ với các môn học khác như môn địa lý(biết được sự phân bố trữ lượng boxit ở Việt Nam) , môn công dân(Học sinh hiểu được vị trí, vai trò và trách nhiệm của mình trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước)
2 Kĩ năng:
Viết được các phương trình minh hoạ tính chất hoá học của nhôm
Rèn tính cẩn thận, thao tác đúng khi làm thí nghiệm
Rèn kĩ năng khai thác kênh hình, thu thập thông tin, thảo luận nhóm
3 Thái độ :
HS yêu thích môn học để vận dụng kiến thức vào trong cuộc sống hàng ngày
Biết quý trọng và biết bảo vệ tài nguyên của đất nước
Tham gia tích cực vào phong trào bảo vệ môi trường xanh, sạch, đẹp
B CHUẨN BỊ:
1 GV:
Dụng cụ: Đèn cồn,giá ống nghiệm, ống nghiệm, bật lửa
Hoá chất: dung dịch CuCl2 , dung dịch HCl , dung dịch NaOH, bột Al
Video về phản ứng của nhôm với clo
2 HS:
Tìm hiểu nội dung bài học trước khi lên lớp
C.ĐỊNH HƯỚNG PHƯƠNG PHÁP
Phương pháp đàm thoại, thí nghiệm kiểm chứng, hoạt động nhóm
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
I.Ổn định lớp(1’):
II.Kiểm tra bài cũ (5’):
G: cho học sinh khởi động bằng cách tổ chức cho H chơi trò chơi ô chữ, nhớ lại kiến thức cũ Luật chơi như sau: có 4 từ hàng ngang tương ứng với 4 câu hỏi Trả lời đúng được mở 1 từ hàng ngang và 1 chữ cái tương ứng Sau khi trả lời hết, học sinh được đoán từ khóa của trò chơi
Trang 2Câu 1:Kim loại hoạt động hóa học mạnh hơn nhôm nhưng yếu hơn Natri và Kali là kim loại nào? -> Magie
Câu 2:Khí sinh ra khi cho Kim loại đứng trước H phản ứng với axit HCl ? => Hidro
Câu 3: Đây là khí chiếm 78% thể tích không khí ? => Nitơ
Câu 4: Loại chất sinh ra khi cho oxi tác dụng với kim loại hoặc phi kim?
=>Oxit
Từ đó học sinh tìm được ô chữ hàng dọc là NHÔM
G: giới thiệu về lịch sử của nhôm: “Có một ngày một người thợ vàng ở Roma được phép cho hoàng đế Tiberius xem một chiếc đĩa ăn làm từ một kim loại
mới Chiếc đĩa rất nhẹ và có màu sang như bạc Người thợ vàng nói với hoàng
đế rằng ông đã sản xuất kim loại từ đất sét thô Ông cũng cam đoan với hoàng
đế rằng chỉ có ông ta và chúa trời biết cách sản xuất kim loại này từ đất sét
Hoàng đế rất thích thú và như một chuyên gia về tài chính ông đã quan tâm tới
nó Tuy nhiên ông nhận thấy rằng mọi tài sản vàng, bạc của ông sẻ mất giá trị nếu người dân sản xuất kim loại màu sáng này từ đất sét Vì thế, thay vì cảm ơn người thợ vàng, ông ra lệnh chặt đầu ông ta” Kim loại đó chính là nhôm
III Bài mới:
- MB:Nhôm là nguyên tố phổ biến thứ 3 trong vỏ trái đất và có nhiều ứng dụng
trong đời sống và sản xuất Nhôm có tính chất vật lí, hoá học và ứng dụng gì quan trọng?Chúng ta cùng tìm hiểu bài hôm nay.
- Hoạt động dạy – học
Hoạt động của GV Hoạt đông của HS Nội dung ghi bảng
Hoạt động 1 Tìm hiểu tính chất vật lí (5’).
-GV: yêu cầu đại diện
nhóm trình bày những
hiểu biết về tính chất vật lí
của nhôm( đã được giao
trước)
-G: nhận xét bổ sung:
+ Độ dẫn điện của nhôm
bằng 2/3 độ dẫn điện của
đồng
+ Độ dẫn nhiệt Cu> Al
nhưng Al nhẹ, dẻo-> dùng
làm dụng cụ nấu ăn
+Al có tính dẻo nên có thể
cán mỏng hoặc kéo dài
thành sợi
-G; chốt lại kiến thức
-HS: Đại diện nhóm lên trình bày kết quả đã tìm hiểu, nhóm khác bổ sung
-HS: Nghe gảng và ghi bài vào vở
I Tính chất vật lí
- Nhôm là kim loại màu trắng bạc, có ánh kim
- Nhẹ ( khối lượng riêng là 2,7 gam/cm3)
- Dẫn điện, dẫn nhiệt tốt
- Nhiệt độ nóng chảy:
660 0C
- Có tính dẻo
Hoạt động 2 Tìm hiểu tính chất hoá học của nhôm(18’).
-G: Al là một kim loại, vậy
Al có tính chất hóa học
của 1 kim loại ko? Để trả
II Tính chất hoá học
1 Nhôm có tính chất hoá học của kim loại
Trang 3lời cho câu hỏi này, chúng
ta cùng tìm hiểu phần 1.
?Hãy nêu tính chất hóa
học chung của kim loại?
-G: dựa vào tính chất hóa
học của kim loại, vị trí của
Al trong dãy hoạt động
hóa học , các em hãy dự
đoán xem nhôm có những
tính chất hoá học nào?
-G: Hãy nhắc lại cách tiến
hành thí nghiệm để kiểm
chứng các dự đoán trên?
-G: Với những hóa chất đã
cho, yêu cầu H làm thí
nghiệm theo nhóm, hoàn
thành kết quả vào phiếu
học tập
-GV: gọi đại diện 1 nhóm
lên trình bày kết quả
-G: Cho H quan sát video
về phản ứng của nhôm với
clo
-G: nhận xét
? Tại sao Al phản ứng
được với oxi nhưng trong
thực tế vẫn sử dụng xoong
nồi bằng Al.
-> G: nhấn mạnh khi thấy
chậu nhôm bị xám, oxi
hóa không nên cạo bỏ lớp
oxit này
? Để đựng axit H 2 SO 4 đặc
nguội và axit HNO 3 đặc
nguội ta nên dùng lọ đựng
làm bằng vật liệu gì?
(tính chất này đã học ở bài
axit)
? Vậy khi cho Al vào dung
dịch axit H2SO4 đặc nóng
thì sinh ra sản phẩm gì?
? Hãy kết luận về tính
-H: nhắc lại -H: dự đoán Al tác dụng với Oxi, với phi kim khác, với axit, với muối.
-H: nêu cách tiến hành thí nghiệm -H: làm các thí nghiệm để kiểm chứng dự đoán ban đầu, hoàn thành vào phiếu học tập của nhóm.
-H: đại diện nhóm lên trình bày kết quả, các nhóm khác bổ sung.
-H: quan sát nêu hiện tượng.
-H: ở điều kiện thường, Al phản ứng với oxi tạo lớp oxit nhôm rất mỏng 0,00001 mm nhưng bền vững không cho nhôm tác dụng với oxi trong không khí và nước.
-H: Al không tác dụng với dung dịch HNO 3 , H 2 SO 4 đặc nguội vì vậy có thể dùng bình nhôm để đựng các dung dịch HNO 3 , H 2 SO 4 đặc nguội.
- H: nhớ lại bài axit, nêu sản phẩm là SO 2
-H: Al có những tính chất hóa học của kim loại
- H: có thể dự đoán ở ống HCl có bọt khí thoát ra, Al tan dần, còn ống nghiệm đựng dung dịch NaOH không có hiện tượng gì vì kim loại ko phản ứng với dung dịch kiềm.
-H: làm làm thí nghiệm và nhận xét.
Ống 1: có bọt khí bay lên, Al tan dần
Ống 2: cũng có bọt khí bay lên,
Al tan dần.
-H: nghe giảng
-H: ghi lại
không?
a Tác dụng với phi kim:
4Al + 3O2 t0
2Al2O3 2Al + 3Cl2 2AlCl3
=> Al phản ứng với oxi tạo thành oxit và phản ứng với nhiều phi kim khác như S, Cl2… tạo thành muối
b Tác dụng với dung dịch HCl: -> muối và khí H 2
2Al + 6HCl 2AlCl3 +3 H2
Al không tác dụng với dung dịch HNO3 đặc nguội và H2SO4 đặc nguội
c Tác dụng với dung dịch muối:Al phản ứng
được với những dung dịch muối của kim loại hoạt động yếu hơn tạo
ra muối Al và kim loại mới
2Al+3CuCl2→ 2AlCl3 +3Cu
=> Al có những tính chất hóa học của kim loại
Trang 4chất hóa học của Al.
-GV :Ngoài tính chất
chung của kim loại Al còn
có tính chất đặc biệt nào
không , tìm hiểu phần 2
? ĐVĐ: có 2 ống nghiệm
đựng dung dịch HCl và
dung dịch NaOH Nếu cho
mảnh Al vào 2 ống nghiệm
trên -> hãy dự đoán hiện
tượng xảy ra?
-GV: y/c H tiến hành thí
nghiệm để kiểm tra dự
đoán của mình, và nhận
xét
-G: ống 2 có hiện tượng
xảy ra trái dự đoán ban
đầu-> Al phản ứng được
với dung dịch NaOH do
Al có tính chất khác với
kim loại nói chung, sẽ học
ở lớp trên
-G: giới thiệu phương
trình và gọi học sinh lên
cân bằng
2Al + 2H2O + 2NaOH ->
2 NaAlO2 + 3H2
-G nhấn mạnh ngay cả lớp
oxit nhôm bền vững cũng
tan trong dung dịch kiềm
Al2O3 + 2NaOH ->
2NaAlO2 + H2O
Oxit nhôm là oxit lưỡng
tính
-> Ta có nên sử dụng xô,
chậu, nồi bằng nhôm để
đựng nước vôi, vữa xây
dựng không?
-G:gọi H viết phương trình
tương tự như phản ứng với
NaOH
-H: không, vì vôi là chất kiềm Ca(OH) 2 có thể tác dụng với Al làm đồ dùng bị hỏng, ăn mòn.
- H: viết phương trình tương tự.
2 Nhôm có tính chất hoá học nào khác?
Al còn phản ứng với dung dịch kiềm-> giải phóng khí H2
2Al + 2H2O + 2NaOH -> 2NaAlO2 + 3H2 natri aluminat
2Al +2H2O + Ca(OH)2 -> Ca(AlO2 )2 + 3H2 Canxi aluminat
Hoạt động 3 Tìm hiểu ứng dụng của nhôm(4’).
Trang 5-GV: Qua tính đã học và
sự hiểu biết thực tế, hãy
cho biết nhôm và hợp kim
của nhôm có ứng dụng gì
trong sản xuất và trong
công nghiệp
- Giáo viên đặt câu hỏi:
Theo em có nên sử dụng
nhôm tái chế trong sinh
hoạt hàng ngày không? Vì
sao?
G chốt: Không sử dụng vật
dụng bằng nhôm tái chế để
đun nấu hay đựng thực
phẩm vì nhôm tái chế độn
thêm nhiều loại hóa chất,
phụ gia, có chứa nguyên tố
độc, có hại cho sức khỏe
G: Trong tự nhiên, nhôm
tồn tại dưới dạng oxit,
muối Vậy để có được kim
loại nhôm cần nguyên liệu
gì và với phương pháp nào
=> Tìm hiểu phần IV
-HS: Kể ứng dụng của
Al và ghi vở
- Học sinh trả lời theo
sự hiểu biết của mình
III Ứng dụng:
-Al và hợp kim làm đồ dùng gia đình, dây dẫn điện, vật liệu xây dựng.
-Đuyra ( hợp kim Al) dùng trong công nghiệp chế tạo máy bay, otô, tàu vũ trụ
Hoạt động 4 Tìm hiểu cách sản xuất nhôm(5’).
-GV: Dựa vào thông tin
SGK hãy cho biết sản xuất
nhôm từ nguồn nguyên
liệu nào? Phương pháp cơ
bản để sản xuât nhôm?
-G: cho H quan sát hình
ảnh quặng bôxit và chốt
kiến thức
-G: criolit là 1 loại
khoáng vật, còn gọi là
băng tinh thạch với công
thức hóa học Na 3 AlF 6
Dùng làm chất trợ chảy
trong công nghệ điện
phân nhôm Bình thường
muốn điện phân nhôm thì
-H: trả lời Nguyên liệu để sản xuất nhôm là quặng bôxit (thành phần chủ yếu là Al2O3) Với phương pháp điện phân hỗn hợp nóng chảy của nhôm oxit và criolit
HS: Nghe và viết PTHH:
,
2 criolit dpnc 4 3
-H: nghe giảng
IV Sản xuất nhôm
1 Nguyên liệu:
Quặng bôxit ( Al2O3)
2 Phương pháp:
Điện phân hỗn hợp nóng chảy của nhôm oxit và criolit
,
2Al O criolit dpnc 4Al 3O
Trang 6cần nhiệt độ trên 2000 độ
C, nếu có nó thì chỉ cần
900 độ C (tiết kiệm được
năng lượng)
-GV ( liên hệ kiến thức
môn địa lí) Ở Việt Nam,
Quặng boxit có ở đâu? –
G: boxit có ở nhiều nơi
Riêng ở Cao Bằng, Lạng
Sơn trữ lượng khoảng 30
Triệu tấn Ở Tây Nguyên
(Lâm đồng, Đắc Nông),
boxit tập trung thành mỏ
lớn, tổng trữ lượng hàng tỉ
tấn.
-Liên hệ môi trường:
Chất thải sau khi làm sạch
quặng nhôm là bùn đỏ
Theo ước tính của các nhà
khoa học cứ làm sạch một
tấn Al 2 O 3 thải ra 2,5-3 tấn
bùn đỏ Đó là 1 chất thải
rất độc hại Bùn đỏ đủ độc
hại để giết chết động- thực
vât, thậm chí gây bỏng
làm tổn thương đường hô
hấp, gây viêm loét dạ
dày Bùn đỏ độc hại như
vậy nhưng trong quá trình
sản xuất không tránh khỏi
sự cố Ngày 4/10/2010,
hơn 1 triệu m 3 bùn đỏ đã
tràn ra ngoài, tấn công
nhiều thị trấn, nhuộm đỏ
cả vùng Aika hungari,
cách thủ đô Bundapest
100 dặm, hàng nghìn
người đi lánh nạn, giao
thông đình trệ, ô nhiễm
môi trường, ảnh hưởng
nghiêm trọng tới cuộc
sống của người dân.
Chính vì vậy việc khai
thác boxit ở nước ta đang
-H: trả lời
Trang 7rất được quan tâm, làm
sao để trong quá trình
khai thác không gây ô
nhiễm môi trường.
- G: liên hệ
Sau bài học này em có suy
nghĩ gì về nguồn tài
nguyên quặng boxit ở
nước ta và sự phát triển
công nghiệp luyện nhôm
hiện nay ở Việt Nam? Là
học sinh em có trách
nhiệm gì( Liên môn công
dân)?
-H: trả lời được +Trữ lượng quặng boxit
ở nước ta lớn, song ngành luyện nhôm chưa phát triển
+ Mỗi H cần biết quý trọng , bảo vệ tài nguyên của đất nước, ra sức học tập góp phần xây dựng quê hương giàu đẹp
IV/ Củng cố(6’):
HS nhắc lại nội dung chính của bài
G: chiếu hình ảnh sơ đồ tư duy
Cho học sinh chơi trò chơi: “Ai nhanh hơn”
Luật chơi như sau: có 4 câu hỏi tương ứng với 4 ô chữ, trả lời đúng được lật 1 miếng ghép Sau mỗi câu trả lời, học sinh có thể đoán nhân vật đằng sau bức
tranh, trả lời đúng được nhận phần quà
Câu 1: Nhôm được dùng làm dây dẫn điện dựa vào tính chất nào của nhôm?
A Có tính ánh kim
B Có tính dẻo
C.Có tính dẫn điện
D Có tính dẫn nhiệt
Câu 2: Đuyra được dùng để chế tạo máy bay, ô tô, xe lửa vì:
A Có tính ánh kim
B Có tính dẻo
C Có tính dẫn điện, dẫn nhiệt
D Nhẹ và bền
Câu 3: Cho dây nhôm vào dung dịch NaOH đặc,dư,hiện tượng hoá học quan sát được ngay là
A Không có hiện tượng gì xảy ra
B Sủi bọt khí mạnh.
C Khí màu nâu xuất hiện
D Dung dịch chuyển sang màu hồng
Câu 4 : Để phân biệt dây nhôm, sắt và bạc có thể sử dụng cặp dung dịch nào sau đây?
A.HCl và NaOH
B HCl và Na2SO4
C.NaCl và CuCl2
2Al+ 3CuCl2 → 2AlCl3 + 3Cu
Trang 8D CuCl2 và KNO3
=> Sau khi lật được 4 mảnh ghép sẽ hiện ra bức tranh Học sinh không trả lời được thì giáo viên có nhiệm vụ thuyết minh Bức ảnh là nói về anh em nhà Wright Anh em nhà Wright đã ghi tên mình vào lịch sử hàng không khi thực hiện chuyến bay có người lái thành công đầu tiên trên thế giới Chuyến bay chỉ kéo dài 12 giây, và đi quãng đường 37m Chiếc máy bay đầu tiên trên thế giới rất thô sơ, làm từ chất liệu rất đơn giản, nhưng đến nay với sự phát triển của
khoa học kỹ thuật, máy bay làm từ những nguyên liệu tốt hơn là hợp kim của nhôm như Đuyra hay Titan với đặc điểm nhẹ và bền
Anh em nhà Wright V/ Dặn dò(1’):
Về nhà học bài
Bài tập về nhà: 1,2,3,4,5,6/58
Xem trước bài “ Sắt”
Phiếu học tập
Thí
nghiệm
1.Nhôm
phản ứng
với oxi
Rắc bột nhôm trên ngọn lửa đèn cồn
Nhôm cháy sáng tạo thành chất rắn màu trắng
Nhôm cháy sáng trong oxi tạo thành nhôm oxit
4Al + 3O2 t0 2Al2O3
2.Nhôm
phản ứng
với axit
Cho 1 miếng nhôm vào dung dịch axit HCl
Nhôm tan dần và
có bọt khí thoát ra
Nhôm đẩy H ra khỏi dung dịch axit
2Al + 6HCl 2AlCl3 +3H2
3.Nhôm
phản ứng
Cho 1 miếng nhôm vào ống nghiệm đựng dung dịch muối
Có kim loại màu
đỏ bám ngoài dây
Nhôm đẩy đồng ra khỏi dung dịch muối
Trang 9với muối CuCl 2 nhôm, nhôm tan
dần, màu xanh của dung dịch nhạt dần
2Al+3CuCl2→ 2AlCl3+3Cu
