Chế định biện pháp tư pháp trong Luật Hình sự Việt Nam - Những vấn đề lý luận và thực tiễn

Bên ạnh những mặt đạt đượ , một số BPTP hi áp dụng trên th tế hư phát huy hết hiệu quả mà nhà àm uật mong muốn hướng tới, thậm h ó biện pháp hầu như h ng đượ áp dụng trong th tiễn xử ý t

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

CÔNG TRÌNH ĐƯỢC HOÀN THÀNH TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

Người hướng dẫn khoa học: 1 TS Phạm Mạnh Hùng

2 TS Hoàng Văn Hùng

Phản biện 1: TS Nguyễn Trí Tuệ

Phản biện 2: PGS.TS Nguyễn Ngọc Chí

Phản biện 3: TS Nguyễn Văn Hiển

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp:Trường họp tại: Trường Đại học Luật Hà Nội

vào hồi …… giờ … ngày ….… tháng…… năm 2020

Có thể tìm hiểu luận án tại:

- Thư viện Quốc gia VIệt nam

- Thư viện trường Đại học Luật Hà Nội

CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ ĐƢỢC CÔNG BỐ CÓ NỘI DUNG

LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN

án nhân dân, (11), tr.1-8, 48

gỡ những vấn đề nói trên

Dưới gó độ ý uận, á BPTP vẫn òn những qu n điểm há nh u hi đề

ập đến hái niệm, đặ điểm, t nh hất h y v i trò ủ húng trong pháp uật hình s S há nh u trong h nh sá h hình s ủ mỗi nướ , s há nh u về

đặ điểm inh tế, h nh trị, văn hó , xã hội ủ mỗi nướ ũng đư đến á h nhìn nhận và quy định á BPTP trong pháp uật hình s mỗi nướ theo á h

há nh u Bên ạnh những mặt đạt đượ , ó thể thấy rằng, việ nghiên ứu về các BPTP trong ho họ pháp ý hình s hiện n y hư th s đượ qu n t m đúng mứ Cho đến hiện tại, húng t hư x y d ng đượ một ơ sở ý uận đầy đủ về hế định BPTP, hư x y d ng hái niệm pháp ý về BPTP ũng như

àm rõ đặ điểm, v i trò và mụ đ h ủ á biện pháp này

Dưới gó độ pháp uật hình s , việ qui định á BPTP bên ạnh hệ thống hình phạt góp phần àm đ dạng hó á biện pháp xử ý hình s , giúp ho á

ơ qu n áp dụng pháp uật ó đượ s họn đ dạng và inh hoạt trong việ

xử ý triệt để tội phạm nhưng ũng vẫn đảm bảo đượ hiệu quả ủ việ xử ý Tuy nhiên, trên ơ sở những qui định ủ BLHS mới, ó thể nhận thấy rằng, nội dung quy định ủ một số BPTP vẫn òn những vướng mắ nhất định, vẫn òn nhiều h ạnh pháp ý ần phải đượ ph n t h, àm sáng tỏ để àm s o ó thể

đư húng đến gần hơn với th tiễn áp dụng, qu đó phát huy v i trò h ng thể thiếu ủ BPTP

Dưới gó độ th tiễn, á BPTP đượ áp dụng và góp phần h ng nhỏ vào ng uộ đấu tr nh phòng ngừ và hống tội phạm Bên ạnh những mặt đạt đượ , một số BPTP hi áp dụng trên th tế hư phát huy hết hiệu quả mà nhà àm uật mong muốn hướng tới, thậm h ó biện pháp hầu như h ng đượ

áp dụng trong th tiễn xử ý tội phạm Một số tò án hiện n y hư nhận thứ đầy đủ về t nh hất và v i trò ủ BPTP nên đã áp dụng h ng đúng, h ng đáp ứng mụ đ h mà á nhà àm uật đặt r Bên ạnh đó, trình t , thủ tụ thi hành

á BPTP ại do nhiều ơ qu n há nh u th hiện như ơ quan thi hành án hình s , ơ qu n thi hành án d n s , ủy b n nh n d n, ơ qu n ng n, ơ sở y

tế, dẫn tới hư ó s phối hợp đồng bộ giữ á ơ qu n này

Ch nh vì vậy, với những yêu ầu đặt r ở trên, việ tiếp tụ nghiên ứu một á h hệ thống á qui định ủ pháp uật hình s về á BPTP, s thể hiện

á biện pháp này trong BLHS hiện hành, việ áp dụng á biện pháp này trong

th tiễn ó ý ngh ý uận và th tiễn s u sắ Đó ũng h nh à những ý do

để húng t i họn đề tài “CHẾ ĐỊNH BIỆN PHÁP TƢ PHÁP TRONG

LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM – NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN” àm đề tài nghiên ứu uận án tiến s ủ mình

2 Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu của luận án

2.1 Mục tiêu của luận án

Luận án đặt r mụ tiêu nghiên ứu và àm sáng tỏ về mặt ý uận á vấn

đề về hái niệm, đặ điểm, ơ sở ủ việ quy định BPTP; ph n t h và àm rõ

á quy định ủ BLHS, pháp uật hình s về á BPTP nhằm đánh giá t nh phù hợp giữ ý uận với uật th định

Bên ạnh đó, uận án ũng tập trung ph n t h, àm rõ th tiễn áp dụng

á BPTP để tìm r những hạn hế, bất ập, đánh giá những hó hăn, vướng

mắ Trên ơ sở đó, uận án ũng đặt r mụ tiêu hoàn thiện pháp uật quy định

về á BPTP, tìm r những giải pháp hắ phụ và giải pháp n ng o hiệu quả

àm nền tảng ho việ áp dụng một á h inh hoạt á BPTP trong th tiễn xử

ý tội phạm

2.2 Nhiệm vụ của luận án

- Nghiên ứu về mặt ý uận hái niệm, đặ điểm ủ á BPTP, ph n t h

á vấn đề iên qu n đến BPTP để h r đượ những qu n niệm há nh u về BPTP, từ đó x y d ng đượ hái niệm ho họ về BPTP;

- Nghiên ứu về mặt pháp uật á quy định ủ BLHS về BPTP, ph n t h

và àm rõ ị h sử ập pháp hình s quy định về á BPTP, hái quát quy định

ủ uật hình s một số quố gi trên thế giới để từ đó so sánh, đối hiếu và rút

r những nét tương đồng và há biệt với uật hình s Việt N m;

- Nghiên ứu và ph n t h, đánh giá á quy định ủ pháp uật hình s hiện hành và th trạng áp dụng á BPTP trong pháp uật hình s Việt N m,

h r đượ những vướng mắ , hạn hế trong quá trình áp dụng á BPTP;

- Nghiên ứu và tìm r á giải pháp hoàn thiện pháp uật, xá định á yếu

tố đảm bảo ho việ áp dụng đúng á quy định pháp uật về á BPTP để qu

đó n ng o hiệu quả áp dụng á BPTP trong th tiễn

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tƣợng nghiên cứu

Luận án nghiên ứu những vấn đề ý uận về á BPTP, ó s th m hiếu

á quy định ủ pháp uật hình s Việt N m từ năm 1945 đến trướ hi ó BLHS năm 2015 và pháp uật hình s ủ một số nướ trên thế giới ó quy định

về BPTP, nghiên ứu quy định ủ pháp uật hình s Việt N m hiện hành và

th tiễn áp dụng á biện pháp này ở Việt N m, nghiên ứu á giải pháp nhằm n ng o hiệu quả áp dụng á BPTP trong uật hình s Việt N m

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Luận án nghiên ứu á đối tượng nêu trên d trên qui định ủ BLHS hiện hành và á văn bản qui phạm pháp uật qui định về á BPTP từ trướ đến n y Để đánh giá th trạng áp dụng á biện pháp này ở Việt N m, uận án

đã nghiên ứu á bản án, quyết định tố tụng, á số iệu trong phạm vi ả nướ

và một số t nh thành ó số ượng án ớn trong 10 năm, từ năm 2008 ho đến năm 2017 Luận án ũng h nghiên ứu về th tiễn áp dụng á BPTP đối với

á nh n phạm tội mà h ng nghiên ứu th tiễn áp dụng á BPTP đối với pháp nh n phạm tội vì ý do tại thời điểm nghiên ứu, BLHS năm 2015 mới

h nh thứ ó hiệu nên hư ó vụ án nào đượ xử ý và do đó hư ó số iệu th tiễn

4 Phương pháp nghiên cứu

Luận án đượ th hiện trên ơ sở phương pháp uận ủ hủ ngh duy vật biện hứng và hủ ngh duy vật ị h sử, sử dụng tổng hợp á phương pháp như: phương pháp ết hợp ý uận với th tiễn, phương pháp phân tích, phương pháp đánh giá, phương pháp tổng hợp, phương pháp so sánh, phương pháp thống ê để àm sáng tỏ vấn đề

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Về ý ngh ho họ , đ y à ng trình đầu tiên nghiên ứu một á h toàn diện và đầy đủ về á BPTP dưới ấp độ uận án tiến s C ng trình nghiên ứu

ó giá trị về mặt ý uận, góp phần hoàn thiện về mặt ý uận ho họ uật hình

s và tạo r t nh hệ thống á vấn đề ý uận về á BPTP, giải quyết á vấn đề hiện òn ó tr nh ãi h y ó qu n điểm há nh u về nội dung quy định ủ á BPTP

Về ý ngh th tiễn, việ ph n t h, đánh giá th trạng áp dụng, những nguyên nh n và hạn hế trong quá trình áp dụng á BPTP ó ý ngh th tiễn hữu h trong hoạt động ập pháp và hoạt động áp dụng pháp uật ủ á ơ

qu n tư pháp, ơ qu n thi hành án Đồng thời, việ đư r á iến nghị ũng như á iến giải ập pháp nhằm n ng hiệu quả áp dụng á biện pháp này ó ý ngh th tiễn đối với việ ải tạo, giáo dụ á hủ thể phạm tội và đối với hoạt động đấu tr nh phòng, hống tội phạm

6 Bố cục của đề tài

Ngoài phần mở đầu, phần tổng qu n về vấn đề nghiên ứu, phần ết uận

và d nh mụ tài iệu th m hảo, phần nội dung b o gồm:

Chương 1 Những vấn đề hung và pháp uật hình s một số nướ về các biện pháp tư pháp

Chương 2 Cá biện pháp tư pháp theo quy định ủ pháp uật hình s Việt

N m hiện hành và th tiễn áp dụng

Chương 3 Hoàn thiện pháp uật và á giải pháp n ng o hiệu quả áp dụng á biện pháp tư pháp

B T NG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1 Tình hình nghiên cứu trong nước

1.1 Các c ng trình nghiên cứu về các iện pháp tư pháp n i chung

ủ tá giả Nguyễn Minh Khuê

ấp độ nghiên ứu dưới dạng các bài báo có các công trình: Các

B 1999 ấ B , ủ ủ Phạm Hồng Hải;

ủ Lê Cảm…

1.2 Các c ng trình nghiên cứu về t ng iện pháp tư pháp cụ thể

- ấp độ uận văn ó các công trình:

ủ Dương Thị Tố Ng ; B pháp ắ ữ ( ơ ở ị

quy định trong pháp uật hình s Việt N m

2 Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài

2.1 Các c ng trình nghiên cứu về các iện pháp tư pháp n i chung

- ấp độ sá h huyên hảo, có các công trình ọ ủ Bernard Bouloc; ầ ủ J ques Leroy; G

, ầ g ủ tá giả He mut u hs

- ấp độ uận án, ó uận án tiến s :

ủ ủ P Đ ủ Jenny Herrmann có

nghiên ứu về á BPTP với tên gọi à á biện pháp n ninh

- ấp độ bào báo ó á bài viết s u: B B

ủ Const ntin Sim ;

ủ M izer Ch n se i ni; ị

ủ Ni o s Que oz Cá bài viết đã nêu và ph n t h á biện

pháp xử ý hình s há ngoài hình phạt theo quy định ủ pháp uật á nướ

2.2 Các c ng trình nghiên cứu về t ng iện pháp tư pháp cụ thể

- ấp độ uận án ó uận án tiến s

ủ P ủ Phi ipe X vier Bender;

ở ủ Bộ Tư pháp Liên b ng và ảnh sát, Văn phòng Tư

pháp Liên b ng ủ Thụy S

Như vậy, ở gó độ nghiên ứu về từng BPTP ụ thể, á ng trình nướ ngoài ũng đã nghiên ứu về á BPTP áp dụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội h y đối với pháp nh n phạm tội nhưng hư nghiên ứu thành một nội dung riêng về á BPTP Đ y ũng à một hó hăn trong quá trình th m hảo inh nghiệm ập pháp nướ ngoài trong việ hoàn thiện hế định BPTP trong uận án ủ tá giả

3 Đánh giá tình hình nghiên cứu liên quan đ n luận án

3.1 Những k t quả nghiên cứu được luận án k th a và ti p tục phát triển

Trên ơ sở nêu và ph n t h á ng trình nghiên ứu trong và ngoài nướ iên qu n đến á BPTP ở gó độ nghiên ứu hung tổng thể và nghiên ứu ụ thể từng biện pháp, uận án đã h r những ết quả mà á ng trình đi trướ đạt đượ để ó thể ế thừ và phát triển

3.2 Những vấn đề liên quan đ n luận án chưa được giải quy t ho c ti p tục nghiên cứu

Luận án h r những nội dung hư đượ á ng trình đi trướ hư đề

ập hoặ hư àm sáng tỏ và ần phải tiếp tụ nghiên ứu và àm sáng tỏ trong uận án này: Những vấn đề ý uận về á BPTP trong uật hình s Việt N m, kinh nghiệm ập pháp ủ một số quố gi tiêu biểu trên thế giới quy định về BPTP, th tiễn áp dụng á BPTP qui định trong pháp uật hình s Việt N m

và đề xuất những giải pháp hoàn thiện á qui định ủ pháp uật hình s và giải pháp n ng o hiệu quả áp dụng á BPTP trong th tiễn

3.3 Giả thuy t nghiên cứu

G ả 1: Cần nhận thứ ại bản hất ủ á biện pháp tư pháp trong

mối qu n hệ với hình phạt và á biện pháp xử ý hình s há Cá BPTP h ng

h à á biện pháp hỗ trợ ho hình phạt mà òn òn ó v i trò độ ập

G ả 2: Trong bối ảnh hiện n y, hệ thống á BPTP hư đáp ứng

đượ đầy đủ nhu ầu ủ việ áp dụng, hư đảm bảo đượ v i trò và t nh hiệu quả ủ BPTP trong hệ thống á biện pháp ưỡng hế hình s

G ả 3: Cá BPTP áp dụng đối với á hủ thể phạm tội à ần thiết và

ần phải đượ quy định rõ ràng hơn, đầy đủ hơn trong pháp uật hình s

G ả 4: Th trạng quy định ủ pháp uật hình s Việt N m và th

trạng áp dụng á BPTP đối với á nh n, pháp nh n thương mại phạm tội vẫn

òn tồn tại những vấn đề bất ập, vướng mắ đòi hỏi phải hoàn thiện để áp dụng đúng và để n ng o hiệu quả áp dụng húng trong th tiễn

3.4 Câu hỏi nghiên cứu

Nội dung ủ uận án sẽ tập trung nghiên ứu để trả ời á u hỏi s u: Thứ nhất, hái niệm, đặ điểm, v i trò ủ á BPTP à gì? Cơ sở ủ việ quy định á BPTP trong uật hình s ? Mối qu n hệ giữ BPTP với hình phạt? Thứ h i, á BPTP đượ quy định như thế nào trong pháp uật hình s một

số nướ trên thế giới? Những điểm tương đồng và há biệt so với pháp uật hình s Việt N m?

Thứ b , nội dung ủ á BPTP đượ quy định như thế nào trong uật hình

3.5 Hướng ti p cận của luận án: tiếp cận về quyền, tiếp cận liên ngành, tiếp

cận lịch sử và tiếp cận so sánh

K t luận chương tổng quan

Việ nghiên ứu tổng qu n á ng trình nghiên ứu ủ á họ giả tiền bối ở trong và ngoài nướ đã ho tá giả một ái nhìn toàn diện và s u sắ về

á vấn đề iên qu n đến đề tài uận án Qu đó, tá giả ũng nhận thấy rằng,

mặ dù ó nhiều ng trình ở á gó độ há nh u nghiên ứu về á BPTP, tuy nhiên ho đến hiện tại, hư ó một ng trình nào ở ấp độ uận án tiến s nghiên ứu một á h toàn diện và tổng thể dưới gó độ pháp uật hình s về á BPTP Nhận thứ đượ vấn đề này, tá giả đã xá định rõ mụ đ h, nhiệm vụ nghiên ứu ủ mình Cụ thể à, đề tài uận án sẽ tiếp tụ tập trung àm rõ những vấn đề ý uận về á BPTP, th tiễn áp dụng á BPTP ủ Việt N m,

qu đó đề xuất những giải pháp đồng bộ và ó giá trị th tiễn nhằm góp phần nâng o hiệu quả áp dụng á BPTP ở Việt N m

C NỘI DUNG, KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VÀ PHÁP LUẬT HÌNH SỰ

MỘT SỐ NƯỚC VỀ CÁC BIỆN PHÁP TƯ PHÁP 1.1 Những vấn đề lý luận về iện pháp tư pháp

1.1.1 Khái niệm, đặc điểm của biện pháp tư pháp

1 1 1 1

BPTP xuất phát từ thuật ngữ biện pháp đảm bảo n toàn ( mesures de sureté” h y se urity me sures”) Cơ sở lý thuyết của các biện pháp đảm bảo n toàn trong Luật hình s có nguồn gốc từ thế kỷ XIX khi không có một ranh giới

rõ ràng giữa hình phạt và các biện pháp hình s khác Các nhà lập pháp cho rằng, trong xã hội có một đối tượng nhất định xuất hiện trong tình trạng nguy hiểm dưới ảnh hưởng và tá động của các yếu tố hình s Những đối tượng này cần phải đượ ngăn hặn trước khi họ ó nguy ơ phạm tội bằng cách hạn chế một số quyền đặc biệt (như tướ vũ h , tịch thu tài sản) Đ y được xem là biện pháp pháp đảm bảo n toàn vì ó mụ đ h bảo vệ xã hội xuất phát từ việc xem xét tính chất và mức độ nguy hiểm của những loại người này

Trên ơ sở quan niệm về các biện pháp ưỡng chế hình s khác, khoa học luật hình s nướ ngoài ũng sử dụng các thuật ngữ há nh u để gọi tên các biện pháp này như: á biện pháp n ninh” (Hy Lạp, T y B n Nh , Ý,

Co umbi , Mexi o, v.v), á biện pháp xử ý ải thiện và đảm bảo n toàn” (Đứ ); biện pháp trừng trị tội phạm” (B L n); BLHS Ng gọi à biện pháp pháp uật hình s há ” Trong hi đó, trong á sá h báo pháp ý ủ nướ t hiện n y gọi à Biện pháp tư pháp”

S há nh u ơ bản giữ qu n niệm về BPTP ủ nướ ngoài và Việt

vừ đóng v i trò như à một biện pháp n ninh, một biện pháp đảm bảo n toàn,

vừ đóng v i trò như à một hình phạt Trong hi đó, á qu n niệm ủ á nhà

ho họ Việt N m hầu hết đều nhấn mạnh t nh hất tá động ên á quyền, ợi

h ủ người th hiện hành vi nguy hiểm ho xã hội mà bị áp dụng á biện pháp này Nói á h há , điều này ó ngh à BPTP ũng ó t nh hất hỗ trợ

ho hình phạt để đạt đượ mụ đ h trừng trị á hủ thể th hiện hành vi nguy hiểm ho xã hội Việ áp dụng á BPTP vẫn ó thể bảo đảm yếu tố ải tạo, giáo dụ người phạm tội và ngăn ngừ tội phạm

Để ó thể đư r một hái niệm ho họ hoàn h nh, uận án ũng ần xá định rõ những vấn đề s u: Thứ nhất à, ần phải xá định rõ hơn BPTP ó thể đượ áp dụng độ ập với hình phạt hứ h ng h hỗ trợ hình phạt, đi èm với hình phạt ủ một số BPTP T nh độ ập này đượ hiểu à h ng phụ thuộ vào việ ó tuyên hình phạt h y trong trường hợp hủ thể phạm tội h ng bị tuyên

hình phạt do đượ miễn hình phạt, h ng ó bản án do đượ miễn trá h nhiệm hình s , h ng hịu trá h nhiệm hình s và hình phạt do h ng ó năng trá h nhiệm hình s Thứ h i à, việ áp dụng á biện pháp nhằm hướng tới nhiều mụ đ h há nh u bởi ẽ mỗi biện pháp đều ó t nh hất đặ trưng riêng nên đượ quy định trong nhiều văn bản há nh u Do đó, húng t i thấy rằng,

đặ điểm này à h ng thể thiếu, ần phải đượ thể hiện trong nội hàm hái niệm về á BPTP Thứ b à, mặ dù hủ thể th hiện hành vi nguy hiểm ho

xã hội bị áp dụng hình phạt h y á BPTP hủ yếu à á nh n, nhưng ngoài r

òn ó ả pháp nh n Pháp nh n vừ à hủ thể ủ trá h nhiệm hình s , pháp

nh n ũng đồng thời à hủ thể phải gánh hịu những hậu quả pháp ý bất ợi do hành vi ủ h nh pháp nh n g y r , trong đó ó á BPTP nên ũng ần mở rộng đối tượng bị áp dụng BPTP

Trên ơ sở phân tích những quan niệm khoa học, luận án rút ra khái niệm

về BPTP như s u: Các bi ỡng ch c

ợ q ịnh trong lu t hình s , ơ q ẩm quy n áp d ng ở các giai

n của quá trình t t ng, nhằm khắc ph c thi t h i của t i ph m, bảo v các quy n và lợi ích hợp pháp củ â , ơ q , ổ ch c, góp phần giáo d c

dụng ở á gi i đoạn giải quyết vụ án hình s và gi i đoạn thi hành án hình s

, các BPTP đượ áp dụng đối với á nh n phạm tội, pháp nh n

thương mại phạm tội và người th hiện hành vi nguy hiểm ho xã hội trong tình trạng h ng ó năng trá h nhiệm hình s ( h ng bị oi à tội phạm)

, các BPTP đượ áp dụng độ ập hoặ áp dụng ùng với hình phạt , các BPTP ó thể gắn với trá h nhiệm hình s hoặ ũng ó thể

h ng gắn với trá h nhiệm hình s

, các BPTP ó t nh phòng ngừ Đ y à một t nh hất h ng thể

thiếu ủ á biện pháp ưỡng hế hình s àm hoàn thiện hệ thống á biện pháp xử ý hình s đối với á hủ thể phạm tội

ả , á BPTP ó góp phần hắ phụ thiệt hại do người phạm tội,

người th hiện hành vi nguy hiểm ho xã hội trong tình trạng h ng ó năng trá h nhiệm hình s , pháp nh n thương mại phạm tội g y r , bảo vệ quyền

và ợi h hợp pháp ủ á nh n, ơ qu n, tổ hứ đồng thời nhằm ải tạo, giáo

dụ người phạm tội

1.1.2 Vai trò của biện pháp tư pháp

, á BPTP góp phần àm đ dạng á biện pháp xử ý đối với á

nh n, pháp nh n thương mại phạm tội trong hệ thống á biện pháp ưỡng hế hình s

, á BPTP góp phần hỗ trợ hình phạt để đạt đượ mụ đ h ủ việ xử

ý tội phạm

, á BPTP góp phần hắ phụ thiệt hại do tội phạm g y r , bảo vệ á

quyền và ợi h hợp pháp ủ á nh n, tổ hứ và á hủ thể há trong xã hội

1.1.3 Phân loại biện pháp tư pháp

- Căn ứ vào đối tượng ủ á BPTP, ó thể ph n thành á nhóm: nhóm

á BPTP tá động đến á quyền về vật, tiền, tài sản; nhóm á biện pháp tá động đến á quyền về t do và d nh d ủ on người

- Căn ứ vào đối tượng bị áp dụng BPTP, ó thể ph n thành á nhóm: nhóm á BPTP áp dụng đối với á nh n; nhóm á BPTP áp dụng đối với pháp

nh n thương mại; nhóm á BPTP áp dụng đối với ả á nh n và pháp nh n thương mại

- Căn ứ vào t nh hất ủ hành vi, ó thể ph n thành các nhóm: nhóm các BPTP áp dụng đối với hành vi nguy hiểm ho xã hội nhưng h ng ấu thành tội phạm; nhóm á BPTP áp dụng đối với hành vi nguy hiểm ho xã hội ấu thành tội phạm

- Căn ứ vào hủ thể áp dụng, ó thể ph n hi thành á nhóm: nhóm á BPTP do các ơ qu n tiến hành tố tụng áp dụng trong á gi i đoạn tố tụng; nhóm

á BPTP do Tò án áp dụng

- Căn ứ vào v i trò ủ BPTP, ó thể ph n thành á nhóm: nhóm á BPTP hỗ trợ ho hình phạt, nhóm á BPTP độ ập với hình phạt

1.1.4 h n biệt biện pháp tư pháp v i h nh phạt

1 1 4 1 ữ ữ

Hình phạt và BPTP đều đượ quy định trong BLHS, đều à biện pháp ưỡng hế hình s ủ nhà nướ áp dụng đối với hủ thể th hiện hành vi nguy hiểm ho xã hội bị oi à tội phạm Việ áp dụng hình phạt h y á BPTP đều phải tu n theo nguyên tắ pháp hế, nguyên tắ ng bằng, t n trọng nh n phẩm, d nh d ủ on người, đều nhằm để ngăn ngừ á hủ thể th hiện hành vi nguy hiểm ho xã hội Việ nhà àm uật quy định những biện pháp nào

à hình phạt và BPTP đều phụ thuộ vào hoàn ảnh và thời điểm quy định húng

1 1 4 2 ữ ữ

Luận án đã đư r á tiêu h há nh u để ph n biệt giữ BPTP với hình phạt b o gồm: ơ sở để áp dụng, đối tượng bị áp dụng, á h thứ quy định và áp dụng, ăn ứ áp dụng, thẩm quyền áp dụng và mụ đ h Qu đó, uận án đánh giá và àm rõ hơn v i trò h ng thể thiếu của BPTP trong hệ thống các biện pháp ưỡng chế hình s

Cá BPTP và hình phạt ó mối qu n hệ mật thiết với nh u Bởi vì việ áp dụng hình phạt tạo ơ sở ho việ áp dụng á BPTP Trong trường hợp tuy h ng

áp dụng hình phạt mà áp dụng BPTP th y thế thì hình phạt ũng à ăn ứ để tò

án xem xét, n nhắ và họn Ngượ ại, việ áp dụng á BPTP sẽ giúp ho hình phạt phát huy hơn nữ hiệu quả ủ mình, đồng thời bảo đảm tối đ s trừng trị tội phạm, ải tạo, giáo dụ người phạm tội hoặ ngăn ngừ tội phạm mới

1.2 Khái quát về lịch sử hình thành và phát triển của các iện pháp tư pháp trong pháp luật hình sự Việt Nam trước khi c Bộ luật hình sự năm

1.2.2 Giai đoạn từ Cách mạng tháng 8 năm 1945 đến trư c khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1985

gi i đoạn này có thể thấy, bên cạnh hình phạt, biện pháp tịch thu vật, tiền

tr c tiếp liên quan đến tội phạm là loại biện pháp được thiết lập sớm nhất và ũng được áp dụng nhiều nhất trong luật hình s nướ t , Ngoài r , trong á văn bản pháp luật hình s không có s phân biệt rõ ràng giữ á biện pháp mà h quy định rất chung chung, không nêu rõ nội dung, phạm vi, điều kiện, thời hạn áp dụng đối với từng biện pháp Những hạn chế đó đã ảnh hưởng nhất định đến hiệu quả của trách nhiệm hình s trong th c tiễn Nhưng ó một điều cần phải ghi nhận là những qui định về á BPTP trong gi i đoạn này là những kinh nghiệm quý báu cho việ pháp điển hoá luật hình s Việt N m đầu tiên vào năm 1985

1.2.3 Giai đoạn từ khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1985 cho đến trư c khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1999

Có thể thấy rằng, gi i đoạn này đã ho thấy s th y đổi vượt bậ ủ ập pháp hình s Việt N m qu việ ần đầu tiên b n hành một BLHS hoàn h nh Với những quy định trong Bộ uật này, á BPTP đã đượ hoàn thiện hơn, trên ơ sở

ế thừ những quy định về á BPTP đã đượ đề ập trong á văn bản pháp uật đơn hành Cá nhà àm uật đã xá định đượ rằng á BPTP ó một vị tr và v i trò h ng thể thiếu trong BLHS, đồng thời nhấn mạnh tầm qu n trọng và ý ngh

ủ việ áp dụng á BPTP để xử ý tội phạm, góp phần đấu tr nh phòng hống tội phạm một á h hiệu quả nhất

1.2.4 Giai đoạn từ khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1999 cho đến trư c khi ban hành Bộ luật hình sự năm 2015

BLHS năm 1999 (s u này à BLHS năm 1999 sử đổi, bổ sung năm 2009)

r đời à ết quả ủ quá trình pháp điển hó PLHS ần thứ h i trên ơ sở ế thừ hệ thống á nguyên tắ , hế định đã qu th tiễn áp dụng ủ BLHS năm

1985, đồng thời ó s sử đổi, bổ sung, n ng o và phát triển để những quy định ủ pháp uật hình s trở nên phù hợp, trong đó quy định về á BPTP hoàn thiện hơn và thể hiện đượ rõ nét hơn bản hất và v i trò ủ húng

Tóm ại, việ nghiên ứu Luật hình s Việt N m qu á gi i đoạn ị h sử

đã ho thấy, về ơ bản, á nhà àm uật Việt N m một mặt, d trên á bài