tiểu luận kinh tế phát triển phát triển năng lượng tái tạo ở việt nam

 Năng lượng thủy triều là năng lượng khai thác từ công năng của dòng nước.. Năng lượng gió được khai thác nhờ những tuốc bin gió... ải phát triển năng lượng tái tạo?. ển

Trang 1

LỜI MỞ ĐẦU

Từ xưa, ngay khi con người bắt đầu sáng tạo ra những công cụ mới để nâng cao năng suất lao động, cải tạo tự nhiên và nâng cao chất lượng cuộc sống, năng lượng đã đóng một vai trò vô cùng quan trọng, trở thành một nhu cầu tất yếu của con người Nó là nguồn nguyên liệu, nhiên liệu là động lực chính cho sự phát triển của nhân loại Mỗicuộc cách mạng của con người thì năng lượng đều có một vai trò vô cùng lớn Năng lượng đã được chúng ta biết sử dụng từ hàng ngàn năm trước khi con người đã biết sử dụng lửa để chiếu sáng, để nấu nướng, sưởi ấm Từ lửa chúng ta biết tạo ra các công cụ, các máy móc hiện đại như ngày nay Có thể nói rằng lửa chính là xuất phát điểm của nền văn minh nhân loại

Các nguồn nhiên liệu mà con người có thể khai thác được hiện nay là:

Trang 2

Ch ương1 ng1 T ng quan v phát tri n năng l ổng quan về phát triển năng lượng ề phát triển năng lượng ển năng lượng ượng ng tái t o ạo.

1.1 Phát tri n năng l ển năng lượng ượng ng tái t o là gì? ạo.

Khái niệm chung về năng lượng tái tạo

Năng lương tái tạo ( hay còn gọi là năng lượng tái sinh) là những nguồn năng lượng vô hạn, liên tục, có khả năng tái sinh như là: năng lượng mặt trời, gió, mưa , thủy triều, sóng và địa nhiệt Hiện nay, năng lượng tái tạo đang được sử dụng chỉ chiếm 16%, quá ít ỏi so với tiềm năng khồng lồ của nó và năng lượng tái tạo đang được sử dụng chủ yếu vào ngành điện

Phân loại năng lượng tái tạo:

 Năng lượng mặt trời là nguồn năng lượng sinh ra từ các tia bức xạ điện từ

mà mặt trời chiếu xuống trái đất Nguồn năng lượng này dự kiến sử dụngvà tồn tại trong 5 triệu năm nữa

 Năng lượng địa nhiệt là năng lượng được tách ra từ nhiệt trong lòng Trái

Đất Năng lượng này có nguồn gốc từ sự hình thành ban đầu của hànhtinh, từ hoạt động phân hủy phóng xạ của các khoáng vật, và từ nănglượng mặt trời được hấp thụ tại bề mặt Trái Đất

 Năng lượng thủy triều là năng lượng khai thác từ công năng của dòng

nước Điện được tạo ra nhờ hệ thống đập, tuốc bin nước và máy phátđiện

 Năng lượng gió là động năng của không khí di chuyển trong bầu khí quyển Trái Đất Năng lượng gió là một hình thức gián tiếp của năng lượng mặt trời Năng lượng gió được khai thác nhờ những tuốc bin gió.

 Năng lượng sinh khối là năng lượng có nguồn gốc từ các dạng vật chất

sống, chủ yếu là thực vật Sinh khối có thể chuyển thành năng lượng theo

ba cách: chuyển đổi nhiệt, chuyển đổi hóa học, và chuyển đổi sinh hóa

Trang 3

 Nhiên liệu sinh học là loại nhiên liệu được hình thành từ các hợp chất có

nguồn gốc động thực vật như nhiên liệu chế xuất từ chất béo của độngthực vật (mỡ động vật, dầu dừa,…), ngũ cốc (lúa mỳ, ngô, đậu tương…),chất thải trong nông nghiệp (rơm rạ, phân,…), sản phẩm thải trong côngnghiệp (mùn cưa, sản phẩm gỗ thải…)

 Các nguồn năng lượng tái tạo nhỏ khác : năng lượng lò xo, hiệu ứng điện động.

1.2 T i sao ph i phát tri n năng l ạo ải phát triển năng lượng tái tạo? ển năng lượng ượng ng tái t o? ạo.

tố cơ bản của đời sống con người toàn cầu , triển vọng phát triển kinh tế, xã hội trongtương lai

Đánh giá về xu thế năng lượng thế giới thời gian qua, trong bài báo Nănglượng Việt nam và vấn đề phát triển bền vững đăng trên Tạp Chí Năng Lượng ViệtNam ngày 14/12/2017 ông Nguyễn Văn Vy, Tổng thư ký kiêm Phó chủ tịch Hiệp hộiNăng lượng Việt Nam (VEA) cho biết: qua 42 năm, từ năm 1973 (năm xảy ra khủnghoảng dầu mỏ) đến năm 2015, nhu cầu năng lượng tăng bình quân1,92%/năm, thấphơn tăng trưởng GDP trong cùng giai đoạn này là 2,94%/năm Than vẫn là nguồn nănglượng sơ cấp ổn định Năng lượng hạt nhân trên thế giới tăng nhanh, từ 45,9 triệu TOE(năm 1973) lên 582,1 triệu TOE (năm 2015) “Xu hướng phát triển mạnh trong ngànhnăng lượng thế giới là phát triển năng lượng tái tạo; sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệuquả và áp dụng các công nghệ thân thiện với môi trường” - Ông Nguyễn Văn Vy nhấnmạnh

sựphụ thuộc ngày càng tăng vào nguồn nhiên liệu nhập khẩu, đặc biệt nhiên liệu chophát điện, tác động lớn đến vấn đề an ninh năng lượng

năng lượng, đòi hỏi vốn đầu tư lớn trong bối cảnh nợ công tăng cao và quá trình cổphần hóa chưa thuận lợi

Trang 4

Với tốc độ tiêu thụ năng lượng hiện tại thì nguồn năng lượng truyền thống củathế giới được dự báo sẽ nhanh chóng bị cạn kiệt Theo dự báo, đến năm 2035 tiêu thụnăng lượng toàn cầu sẽ tăng 53%, và các doanh nghiệp khắp nơi trên thế giới đangkhông ngừng nghiên cứu tìm nguồn năng lượng sạch Cũngtheo báo cáo của APEC,nếu không giảm cường độ sử dụng, nhu cầu năng lượng trong khu vực sẽ tăng tươngđương với tăng trưởng kinh tế, tức là khoảng 225% cho đến năm 2035 Bên cạnh đó,hiện nay thói quen sử dụng nhiên liệu hóa thạch đã làm tăng các mối quan tâm về môitrường Việc đốt nhiên liệu hóa thạch tạo ra khoảng 21,3 tỉ tấn carbon dioxide hàngnăm Cacbon đioxit là một trong những khí nhà kính làm tăng lực phóng xạ và gópphần vào sự nóng lên toàn cầu, làm cho nhiệt độ trung bình bề mặt của Trái Đất tăng.Thế giới đang hướng tới sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo là một trong nhữngcách giúp giải quyết vấn đề tăng nhu cầu năng lượng.Việt Nam cũng đang đứng trướcthách thức về nguy cơ thiếu hụt năng lượng trong vòng một thập kỷ tới Giai đoạn2010-2020 có thể xuất hiện sự mất cân đối giữa khả năng cung cấp và nhu cầu sửdụng các nguồn năng lượng nội địa, và Việt Nam chuyển từ nước xuất khẩu thànhnước nhập khẩu năng lượng, mức độ phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu ngày mộttăng Bên cạnh đó, một nghiên cứu về hơn 190 quốc gia cho thấy Việt Nam đứng thứ

23 trong số các nền kinh tế dễ bị tổn thương nhất đối với biến đổi khí hậu Điều đócho thấy tác động tiêu cực mà các vấn đề môi trường có thể gây ra đối với người thunhập thấp và sinh kế của họ Sự bất cân đối giữa cung và cầu năng lượng như hiệnnay đang đe dọa trực tiếp đến nền kinh tế và xã hội

nhiễm gây thiệt hại cho môi trường và có thể được khai thác mà không gây tổn hạiđến các hệ sinh thái

Năng lượng luôn là yếu tố quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hộicủa tất cả các nước trên thế giới Để thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế nhanh, phấnđấu sớm đưa nước ta cơ bản trở thành thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại,Đảng ta đã luôn dành sự quan tâm sâu sắc đến vấn đề phát triển năng lượng Cácnguồn nhiên liệu hóa thạch như than đá, dầu mỏ, khí đốt đã và đang đáp ứng phần lớnnhu cầu năng lượng của đất nước Tuy nhiên, nguồn năng lượng hóa thạch có hạn, việc

Trang 5

sử dụng nhiều năng lượng hoá thạch có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, tăng phát khígây hiệu ứng nhà kính Vì vậy, việc nghiên cứu và sử dụng các nguồn năng lượngxanh thay thế, có khả năng tái tạo và khắc phục được các hạn chế nêu trên như: nănglượng gió, năng lượng mặt trời, địa nhiệt hay năng lượng từ sinh khối, năng lượng sinhhọc là một nhu cầu tất yếu.

Chuyển dịch sang năng lượng xanh là quan trọng và cần thiết vì Việt Nam làmột trong số ít các quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi biến đổi khí hậu Hơn nữa,phát triển năng lượng xanh là hướng đi thông minh cho Việt Nam, một quốc gia cótiềm năng năng lượng tái tạo dồi dào, đặc biệt là năng lượng mặt trời và năng lượnggió Phát triển năng lượng tái tạo cũng là một hướng đi hợp lý để Việt Nam tránh phụthuộc vào năng lượng nhập khẩu Tuy nhiên, hiện tại vẫn còn nhiều thách thức đòi hỏinỗ lực lớn và bước đi phù hợp của tất cả các bên liên quan để các công nghệ nănglượng tái tạo được đi vào thực tế phát triển và áp dụng”

Chính phủ hiện đang nỗ lực nhằm đẩy mạnh quá trình sản xuất và nghiên cứunăng lượng tái tạo, tích cực đưa ra những đề xuất và hợp tác trên diễn đàn quốc tế vàtrong nước, kích thích khối doanh nghiệp đầu tư để phát triển năng lượng tái tạo Độngthái này cho thấy sự đổi mới và vận hành năng lượng tại Việt Nam trong thời kì 4.0,bắt kịp xu hướng toàn cầu

1.3 Tình hình phát tri n năng l ển năng lượng ương1 ng tái t o trên th ạo ở trên thế ế

Trang 6

Năm 2015, sản lượng điện từ năng lượng tái tạo, không bao gồm thủy điện,chiếm 6,8% tổng sản lượng điện toàn cầu, trong đó bao gồm 3,5% điện gió, 1,9% điệnsinh khối và 1,0% điện mặt trời (quang điện) Nếu tính cả thủy điện (16,0%) thì sảnlượng điện từ các nguồn năng lượng tái tạo đạt tới 22,8%.

Thực tế, công suất nguồn điện năng lượng tái tạo toàn cầu bao gồm cả thủy điệntăng từ 2.130 GW vào cuối năm 2016 lên hơn 2.400 GW vào cuối năm 2018, trong đó1.300 GW thủy điện và 1.100 GW từ các nguồn năng lượng tái tạo ngoài thủy điện.Tăng trưởng hàng năm công suất nguồn điện năng lượng tái tạo đã đạt mức cao kỷ lụchơn 160 GW vào năm 2016 và đứng ở mức đó vào năm 2017 và 2018 Châu Á, baogồm cả Trung Quốc và Ấn Độ chiếm khoảng 60% tăng trưởng công suất nguồn điệnnăng lượng tái tạo toàn cầu

Tăng trưởng công suất nguồn điện năng lượng tái tạo của Trung Quốc từ năm

2015 đến năm 2016 đạt gần 70 GW, chiếm khoảng một nửa mức tăng trưởng của toàncầu Tăng trưởng năm 2017 của nước này ở mức gần 70 GW, bao gồm hơn 40 GWnguồn điện mặt trời PV Tuy nhiên, vào năm 2018 mặc dù sự tăng trưởng nguồn điệnmặt trời PV sẽ vẫn duy trì ở mức của năm trước, nhưng sự tăng trưởng sẽ không chắcchắn do có sự thay đổi chuyển từ chính sách Feed-in-Tariff (tạm dịch: hỗ trợ theo biểugiá quy định) sang chính sách The Renewables Portfolio Standard (tạm dịch: Tiêuchuẩn danh mục các nguồn năng lượng tái tạo), mở rộng việc đấu giá thực hiện dự ánvà nâng cao tính ổn định (giảm thiểu sự bất ổn)

Tại Ấn Độ, kể từ khi lễ nhậm chức của chính quyền Narendra Modi năm 2014,nước này đã gia tăng nhanh chóng công suất nguồn điện năng lượng tái tạo, bao gồmcả nguồn điện mặt trời PV được hỗ trợ bởi nguồn bức xạ mặt trời phong phú, theo mụctiêu quốc gia đề ra là 175 GW (không kể các nhà máy thủy điện quy mô lớn) vào năm

2022 Công suất tăng trưởng hàng năm sẽ tăng gấp đôi từ mức 8 GW năm 2016 lênkhoảng 15 GW vào năm 2017 và 2018, tập trung vào điện mặt trời PV Vào cuối năm

2018, Ấn Độ có thể đạt công suất nguồn điện năng lượng tái tạo 120 GW, vượt quamức của Nhật Bản Ngoài ra, Ấn Độ đã phát động chương trình mở rộng năng lượngtái tạo và dự kiến đến năm 2022 sẽ sản xuất 175 GW điện từ nguồn năng lượng này

Trang 7

để xây dựng thêm các nhà máy điện mặt trời và điện gió trên cả nước nhằm tăng gấp

ba lần tỷ lệ điện năng từ nguồn năng lượng tái tạo

Hoa Kỳ đã công bố mức tăng kỷ lục công suất nguồn điện năng lượng tái tạotrên 20 GW vào năm 2016 Điện năng do các nhà máy điện sản xuất ra từ năng lượngtái tạo tăng 9% trong năm 2016 và đặt mục tiêu điện năng từ năng lượng tái tạo sẽchiếm tỷ lệ 14% tổng sản lượng điện năng của nước này, trong đó lượng điện năngđược tạo ra từ năng lượng gió và mặt trời sẽ lần lượt chiếm tỷ lệ 5.2% và 0.8% Mặcdù hiện nay việc xử lý các ưu đãi thuế ở cấp liên bang đối với năng lượng tái tạokhông chắc chắn, tăng trưởng công suất nguồn điện năng lượng tái tạo vào năm 2017và 2018 là khoảng 20 GW do mở rộng nguồn điện năng lượng mặt trời PV nhờ chínhsách thúc đẩy năng lượng tái tạo ở cấp bang và giảm nhanh chi phí Mỹ có thể cắtgiảm 78% lượng khí các-bon mà ngành công nghiệp sản xuất điện thải ra vào năm

2030 bằng cách nâng cấp cơ sở hạ tầng để bắt kịp sự phát triển của hai lĩnh vực nănglượng gió và năng lượng mặt trời

Châu Âu đã tăng công suất nguồn điện năng lượng tái tạo với tốc độ ổn địnhhàng năm là 20 GW, tương ứng khoảng 4% kể từ khi đạt mức tăng hơn 30 GW vàonăm 2011 và cũng đạt tốc độ tăng trưởng tương tự vào năm 2017 và 2018

Hồi đầu năm nay, các nước thành viên Liên hiệp châu Âu (EU) đã thông qua đềxuất của Ủy ban châu Âu (EC) đầu tư 873 triệu ơ-rô cho các dự án lớn của châu Âu về

cơ sở hạ tầng năng lượng sạch Trong số 17 dự án được EU lựa chọn tài trợ có tám dựán thuộc lĩnh vực điện với mức đầu tư lên tới 680 triệu ơ-rô và chín dự án khác liênquan khí đốt được đầu tư 193 triệu ơ-rô

Liên minh năng lượng là một trong những ưu tiên của EC nhằm chuyển đổichâu Âu sang một nền kinh tế sạch và hiện đại Thụy Điển, Na Uy và Thụy Sĩ là baquốc gia hàng đầu thế giới về chuyển đổi năng lượng, xếp sau là Phần Lan và ĐanMạch Trong số các nước này, hệ thống năng lượng của Thụy Sĩ được đánh giá tốthàng đầu thế giới Tại Thụy Sĩ, gần hai phần ba điện năng được sản xuất bằng thủyđiện và năng lượng tái tạo

Trang 8

Còn Vương quốc Anh đã quyết định đình chỉ hỗ trợ cho các nguồn năng lượngcarbon thấp cho đến năm 2025 do sự tăng chi phí liên quan vượt quá mức ngân sáchdự kiến, công suất nguồn điện năng lượng tái tạo vào năm 2025 dự kiến sẽ tăng 25%

so với năm 2016

Tại châu Mỹ, theo xếp hạng của Happy Planet Index, năm 2017, Cô-xta Ri-catiếp tục dẫn đầu thế giới về tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo và là năm thứ ba liên tiếpphá kỷ lục về số ngày chỉ sử dụng năng lượng sạch Đất nước mang tên “bờ biển giàuđẹp” này đã đạt mốc tròn 300 ngày chỉ sử dụng điện năng từ các nguồn năng lượng táitạo Sản lượng điện từ năng lượng tái tạo của Cô-xta Ri-ca trong năm 2017 đã đáp ứng99,62%, gần như tuyệt đối nhu cầu điện tiêu thụ trong năm của quốc gia có 4,8 triệudân này

Cu-ba cũng nỗ lực phát triển nhiều dạng năng lượng tái tạo khác nhau đểchuyển đổi cơ cấu sản xuất điện hiện hành và giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóathạch Quốc đảo vùng Ca-ri-bê đã đề ra mục tiêu nâng tỷ lệ năng lượng tái tạo lên 24%trong tổng sản lượng điện vào năm 2030 Cu-ba có kế hoạch dùng năng lượng tái tạothay thế cho việc sử dụng 1,75 triệu tấn nhiên liệu hóa thạch mỗi năm, trong đó việc sửdụng bã mía để sản xuất điện sinh học là biện pháp sản xuất điện chính của Cu-ba

Tại Đông Nam Á, kể từ khi Thỏa thuận Pa-ri về chống biến đổi khí hậu đượcphê chuẩn vào tháng 12-2015, cũng như Cam kết của các quốc gia về môi trường(INDC) được ký kết vào tháng 11-2016, các nước trong khu vực đã tập trung áp dụngcác giải pháp chuyển đổi sang sử dụng nguồn năng lượng thải ra ít các-bon hơn Cáckhoản đầu tư vào cơ sở hạ tầng cung cấp năng lượng sạch để đáp ứng các mục tiêu củaINDC được dự báo sẽ tăng và đến năm 2030 các nước ASEAN sẽ cần đến 2.100 tỷUSD cho lĩnh vực này

Công suất nguồn điện năng lượng tái tạo của Nhật Bản, không kể các nhà máythuỷ điện công suất trên 30 MW, tăng 6,5 GW trong năm tài chính 2017 và dự kiến sẽlà 5,5 GW trong năm tài chính 2018 lên 68,3 GW vào cuối năm tài chính 2018 Sảnlượng điện năng lượng tái tạo, không gồm sản lượng từ các nhà máy thuỷ điện có côngsuất lớn hơn 30 MW sẽ đạt 127,3 tỷ kWh trong năm 2018 (tương ứng với số giờ hoạt

Trang 9

động bình quân là 1.864 giờ/năm, bằng 21,3% thời gian năm), nâng gấp đôi tỷ trọngcủa chúng trong tổng sản lượng điện của Nhật Bản từ 7% trong năm tài chính 2012 lên13% năm tài chính 2018.

Nếu tính cả sản lượng điện từ các nhà máy thủy điện công suất hơn 30 MW, thìsẽ chiếm tới 16% tổng sản lượng điện năm 2018 Trong khi điện mặt trời PV sẽ tiếptục chiếm khoảng 90% tổng sản lượng điện năng lượng tái tạo ở Nhật Bản, điện gió vàđiện sinh khối sẽ dần dần tăng tỷ trọng tương ứng của chúng trong hệ thống hỗn hợpnăng lượng

Tổng quan, theo nghiên cứu của IRENA, để đạt được mục tiêu của Thỏa thuậnPa-ri về chống biến đổi khí hậu, từ nay đến năm 2030, tỷ lệ năng lượng tái tạo trongtổng năng lượng toàn cầu phải tăng gấp hai lần Năm 2017, IRENA tuyên bố, đầu tưcho năng lượng sạch phải tăng từ 305 tỷ USD trong năm 2015 lên mức trung bình 900

tỷ USD/năm trong giai đoạn từ năm 2016 đến 2030

b) Giảm chi phí điện mặt trời PV, điện gió và mở rộng quy mô công suất

Theo báo cáo của IEA, chi phí bình quân toàn cầu về điện năng khả dụng(Utility scale) (LCOE) của các nhà máy điện mặt trời, không bao gồm trợ cấp, giảmhơn 50% từ năm 2012 xuống còn 11 Cent/kWh vào năm 2016 và dự kiến sẽ giảmxuống mức 8,7 Cent/kWh vào năm 2022 Các yếu tố làm giảm chi phí gồm có việcthực hiện đấu giá cạnh tranh ở nhiều quốc gia khác nhau và giá mô-đun điện mặt trời

PV giảm mạnh nhờ việc mở rộng quy mô áp dụng trên khắp thế giới

Tương tự, mức chi phí bình quân toàn cầu về điện năng khả dụng (LCOE) củađiện gió trên thềm lục địa (Onshore), không bao gồm trợ cấp, được ước tính là 7,5Cent/kWh năm 2016 và dự kiến giảm xuống còn 6,5 Cent/kWh vào năm 2022 cũngnhờ cuộc chạy đua cắt giảm chi phí thông qua đấu giá cạnh tranh Việc thực hiện đấugiá cho điện mặt trời PV và điện gió đang gia tăng trên toàn cầu để giảm chi phí

Việc giảm chi phí như dự kiến sẽ mở đường cho điện mặt trời PV và điện gióphát triển rộng khắp trên toàn cầu với một tốc độ ổn định Tuy nhiên, việc mở rộng cácnguồn điện năng lượng tái tạo tự nhiên sẽ làm mất ổn định hệ thống điện Vì vậy, các

Trang 10

nước sẽ phải nâng cao tính linh hoạt của hệ thống điện trên tiền đề của việc mở rộngquy mô các nguồn điện năng lượng tái tạo tự nhiên.

Việc cải thiện này, mặc dù kéo theo tăng chi phí hệ thống điện, có khả năng tạo

ra các mô hình kinh doanh mới

1.3.2 Nh ng v n đ đ t ra đ i v i phát tri n ngu n năng ững vấn đề đặt ra đối với phát triển nguồn năng ấn đề đặt ra đối với phát triển nguồn năng ề phát triển năng lượng ặt ra đối với phát triển nguồn năng ối với phát triển nguồn năng ới ển năng lượng ồn năng

l ượng ng tái t o: ạo.

Từ những thực trạng nêu trên và của một số nước khác cho thấy các vấn đề đặt

ra đối với sự phát triển nguồn năng lượng tái tạo thời gian tới là:

Thứ nhất: Phát triện nguồn năng lượng tái tạo là xu thế toàn cầu Xu thế đó đãbắt đầu từ nhiều năm trước và sẽ tiếp tục trong nhiều năm nữa mới đạt được mục tiêucần thiết để nắm giữ vai trò quan trọng trong hệ thống nguồn năng lượng của thế giớivà của từng quốc gia

Thứ hai: Để thúc đẩy sự gia tăng phát triển nguồn năng lượng tái tạo đòi hỏi thếgiới phải tiếp tục nỗ lực hơn nữa giải quyết nhiều thách thức, đặc biệt là giảm chi phí,nâng cao tính ổn định và an toàn của hệ thống khi mở rộng công suất sản xuất nănglượng tái tạo Điều đó cần phải có thời gian và nguồn lực thích đáng, nhất là đối vớicác nước đang phát triển

Thứ ba: Kinh nghiệm của các nước cho thấy việc phát triển nguồn năng lượngtái tạo đòi hỏi phải có chiến lược, lộ trình, bước đi và cơ chế chính sách thích hợp phùhợp với điều kiện cụ thể của mỗi quốc gia, nhất là tiềm năng các nguồn tài nguyênnăng lượng sẵn có trong nước

Ngay như CHLB Đức là nước có mức độ phát triển năng lượng tái tạo vào loạicao nhất thế giới cũng chưa thể tuyên bố từ bỏ nhiệt điện than đang giữ vai trò đáng kểtrong hệ thống nguồn điện của nước này

Hoặc Nhật Bản là một nước công nghiệp phát triển cao và nghèo tài nguyên nănglượng hóa thạch cũng chỉ đề ra mục tiêu đến năm 2030 phấn đấu đưa tổng sản lượngđiện năng lượng tái tạo đạt mức 22-24% tổng sản lượng điện quốc gia với điều kiệngiải quyết được vấn đề giảm chi phí (đang rất cao hiện nay), việc nối lưới và nâng cao

Trang 11

mức độ ổn định, an toàn của hệ thống điện khi mở rộng công suất nguồn điện nănglượng tái tạo.

Thứ tư: Việc giảm chi phí của nguồn điện năng lượng tái tạo đòi hỏi thực hiệnđồng bộ nhiều giải pháp từ khoa học công nghệ, chiến lược phát triển, tổ chức quản lývà cách thức thực hiện

Ch ương1 ng2 Phát tri n năng l ển năng lượng ượng ng tái t o Vi t ạo ở trên thế ện năng lượng Nam.

2.1 Tình hình phát tri n năng l ển năng lượng ượng ng tái t o ạo ở trên thế

Vi t Nam ện năng lượng

2.1.1 Th y đi n nh ủy điện nhỏ ện năng lượng ỏ

Việt Nam có hệ thống sông ngòi dày đặc phân bố trên khắp cả nước nên tiềmnăng phát triển thủy điện nhỏ là rất lớn Hiện Việt Nam có trên 1.000 địa điểm đã đượcxác định có tiềm năng phát triển thủy điện nhỏ, quy mô từ 10 KW tới 30 MW với tổngcông suất lắp đặt trên 7.000 MW Mặc dù tiềm năng lớn, nhưng hiện tại mới có 114 dựán thủy điện nhỏ với tổng công suất khoảng 850 MW đã cơ bản hoàn thành, 228 dự ánvới công suất trên 2.600 MW đang được xây dựng và 700 dự án đang giai đoạn nghiêncứu Ngoài ra các dự án thủy điện cực nhỏ công suất dưới 100 KW phù hợp với vùngsâu, vùng xa, những nơi có địa hình hiểm trở có thể tự cung tự cấp theo lưới điện nhỏvà hộ gia đình cũng đã và đang được khai thác Tính đến hết năm 2016, lượng điện thuđược từ nguồn thủy điện nhỏ đạt khoảng 2.000 MW

2.1.2 Năng l ượng ng gió

Nằm trong khu vực cận nhiệt đới gió mùa với bờ biển dài, Việt Nam có mộtthuận lợi cơ bản để phát triển năng lượng gió So sánh tốc độ gió trung bình trongvùng biển Đông Việt Nam và các vùng biển lân cận cho thấy gió tại biển Đông khámạnh và thay đổi nhiều theo mùa.Trong chương trình đánh giá về năng lượng chochâu Á, Ngân hàng Thế giới đã có một khảo sát chi tiết về năng lượng gió khu vực

Trang 12

Đông Nam Á, trong đó Việt Nam có tiềm năng gió lớn nhất với tổng tiềm năng điệngió của Việt Nam ước đạt 513.360 MW tức là bằng hơn 200 lần công suất của thủyđiện Sơn La, và hơn 10 lần tổng công suất dự báo của ngành điện vào năm 2020 Tấtnhiên, để chuyển từ tiềm năng lý thuyết thành tiềm năng có thể khai thác, đến tiềmnăng kỹ thuật, và cuối cùng, thành tiềm năng kinh tế là cả một câu chuyện dài, nhưngđiều đó không ngăn cản việc chúng ta xem xét một cách thấu đáo tiềm năng to lớn vềnăng lượng gió ở Việt Nam.

Hiện nay, Việt Nam cho phép triển khai các dự án điện gió tại một số tỉnh miềnTrung (Ninh Thuận, Bình Thuận, Bình Định), Nam Bộ (Cà Mau, Kiên Giang) và vùngđảo (Trường Sa, Phú Quốc, Côn Đảo) Theo số liệu của Bộ Công Thương, hiện cókhoảng 100 dự án điện gió đăng ký đầu tư ở Việt Nam với tổng công suất hơn 7.000MMW nhưng mới chỉ có 4 dự án với tổng công suất 159,2 MW đi vào vận hànhthương mại và dự kiến nâng tổng công suất lên khoảng 800 MW vào năm 2020,khoảng 2.000 MW vào năm 2025 và khoảng 6.000 MW vào năm 2030 Tuy nhiên, đâyvẫn là một con số rất khiêm tốn so với tiềm năng năng lượng gió của nước ta

2.1.3 Năng l ượng ng sinh kh i ối với phát triển nguồn năng

Với lợi thế một quốc gia nông nghiệp, Việt Nam có nguồn sinh khối lớn và đadạng từ gỗ củi, trấu, bã cà phê, rơm rạ và bã mía Cụ thể:

2010), 14,6 triệu tấn (năm 2030) và 14 triệu tấn (năm 2050);

(năm 2030) và 26,3 triệu tấn (năm 2050);

Trang 13

 Từ rác thải đô thị vào khoảng 0,64 triệu tấn (năm 2010), 1,5 triệu tấn (năm2030) và 2,5 triệu tấn (năm 2050)

Phế phẩm nông nghiệp rất phong phú dồi dào ở Vùng đồng bằng sông Mê kông,chiếm khoảng 50% tổng sản lượng phế phẩm nông nghiệp toàn quốc và vùng đồngbằng sông Hồng với 15% tổng sản lượng toàn quốc Hàng năm tại Việt Nam có gần 60triệu tấn sinh khối từ phế phẩm nông nghiệp, trong đó 40% được sử dụng đáp ứng nhucầu năng lượng cho hộ gia đình và sản xuất điện Các nguồn sinh khối khác bao gồmsản phẩm từ gỗ, chất thải đô thị và chất thải gia súc Các sản phẩm và phế phẩm từ gỗtại các công ty sản xuất chế biến gỗ có nguồn gốc từ rừng tự nhiên hoặc rừng trồng vàgỗ nhập khẩu Hiện nay, 90% sản lượng sinh khối được dùng để đun nấu trong khi chỉcó 2% được dùng làm phân bón hữu cơ và phân bón vi sinh (từ nguồn phế phẩm chănnuôi trồng trọt, bùn và bã mía từ các nhà máy đường); 0.5% được sử dụng để trồngnấm và khoảng 7.5% chưa được sử dụng (phế phẩm từ chế biến thức ăn được chọntrong khi rơm rạ, bã mía và vỏ cà phê thì được đốt Sinh khối được sử dụng ở hai lĩnhvực chính là sản xuất nhiệt và sản xuất điện Đối với sản xuất nhiệt, sinh khối cung cấphơn 50% tổng năng lượng sơ cấp tiêu thụ cho sản xuất nhiệt tại Việt Nam (IEA, 2006).Tuy nhiên phần đóng góp này của sinh khối đang ngày càng giảm dần trong nhữngnăm gần đây khi các dạng năng lượng hiện đại khác như khí hoá lỏng LPG được đưavào sử dụng Ở các vùng nông thôn, năng lượng sinh khối vẫn là nguồn nhiên liệuchính để đun nấu cho hơn 70% dân số nông thôn Đây cũng là nguồn nhiên liệu truyềnthống cho nhiều nhà máy sản xuất tại địa phương như sản xuất thực phẩm, mỹ nghệ,gạch, sứ và gốm

Bên cạnh việc đáp ứng nhu cầu năng lượng, ứng dụng sinh khối phù hợp còngiúp giảm thiểu phát thải nhà kính, giảm thiểu những tổn hại đến sức khoẻ do việc đunđốt củi và than, giảm nghèo và cải thiện tình hình vệ sinh

Phát triển năng lượng điện sinh khối sẽ góp phần quan trọng giải quyết bài toánđảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, giảm thiểu ô nhiễm môi trường, cải thiện chiphí, tăng hiệu quả sản xuất - kinh doanh cho các doanh nghiệp thuộc các ngành nănglượng, nông nghiệp, lâm nghiệp, biển; nghiên cứu, đào tạo, sáng chế… Đến hết năm

2016, năng lượng sinh khối mới chỉ khai thác được khoảng 592 MW

Trang 14

2.1.4 Năng l ượng ng m t tr i ặt ra đối với phát triển nguồn năng ờng điện năng lượng

Việt Nam được xem là một quốc gia có tiềm năng rất lớn về năng lượng mặttrời, đặc biệt ở các vùng miền Trung và miền Nam của đất nước, với cường độ bức xạmặt trời trung bình khoảng 5 kWh/m2 Trong khi đó cường độ bức xạ mặt trời lại thấphơn ở các vùng phía Bắc, ước tính khoảng 4 kWh/m2 do điều kiện thời tiết với trờinhiều mây và mưa phùn vào mùa đông và mùa xuân Ở Việt Nam, bức xạ mặt trờitrung bình 230-250 kcal/cm2 theo hướng tăng dần về phía Nam chiếm khoảng 2.000 -5.000 giờ trên năm, với ước tính tiềm năng lý thuyết khoảng 43,9 tỷ TOE Năng lượngmặt trời ở Việt Nam có sẵn quanh năm, khá ổn định và phân bố rộng rãi trên các vùngmiền khác nhau của đất nước Đặc biệt, số ngày nắng trung bình trên các tỉnh của miềntrung và miền nam là khoảng 300 ngày/năm Năng lượng mặt trời được khai thác sửdụng chủ yếu cho các mục đích như: sản xuất điện và cung cấp nhiệt

Tuy nhiên, việc khai thác và sử dụng nguồn năng lượng này hiện nay còn hạnchế, chỉ khoảng 1,2 - 3 MWp Các hoạt động nghiên cứu và sử dụng năng lượng mặttrời ở Việt Nam tập trung vào một số lĩnh vực như cung cấp nước nóng dùng trongsinh hoạt và phát điện ở quy mô nhỏ; sấy, nấu ăn, chưng cất nước ở quy mô thửnghiệm nhỏ, chưa đáng kể

2.1.5 Năng l ượng ng đ a nhi t ị trường điện năng lượng ện năng lượng

Là năng lượng được tách ra từ nhiệt trong lòng Trái Đất Năng lượng này cónguồn gốc từ sự hình thành ban đầu của hành tinh, từ hoạt động phân hủy phóng xạ

Trang 15

của các khoáng vật, và từ năng lượng mặt trời được hấp thụ tại bề mặt Trái Đất Nănglượng địa nhiệt đã được sử dụng để nung và tắm kể từ thời La Mã cổ đại nhưng ngàynay nó được dùng để phát điện Có khoảng 10 GW công suất điện địa nhiệt được lắpđặt trên thế giới đến năm 2007, cung cấp 0,3% nhu cầu điện toàn cầu Thêm vào đó,

28 GW công suất nhiệt địa nhiệt trực tiếp được lắp đặt phục vụ cho sưởi, spa, các quátrình công nghiệp, lọc nước biển và nông nghiệp ở một số khu vực Khai thác nănglượng địa nhiệt có hiệu quả về kinh tế, có khả năng thực hiện và thân thiện với môitrường, nhưng trước đây bị giới hạn về mặt địa lý đối với các khu vực gần các ranhgiới kiến tạo mảng Các tiến bộ khoa học kỹ thuật gần đây đã từng bước mở rộngphạm vi và quy mô của các tài nguyên tiềm năng này, đặc biệt là các ứng dụng trựctiếp như dùng để sưởi trong các hộ gia đình Các giếng địa nhiệt có khuynh hướng giảiphóng khí thải nhà kính bị giữ dưới sâu trong lòng đất, nhưng sự phát thải này thấphơn nhiều so với phát thải từ việc đốt nhiên liệu hóa thạch thông thường Công nghệnày có khả năng giúp giảm thiểu sự nóng lên toàn cầu nếu nó được triển khai rộng rãi.Mặc dù nguồn địa nhiệt chưa được điều tra và tính toán kỹ Tuy nhiên, với số liệu điềutra và đánh giá gần đây nhất cho thấy tiềm năng điện địa nhiệt ở Việt Nam có thể khaithác đến trên 300MW Khu vực có khả năng khai thác hiệu quả là miền Trung

Như vậy, hiện tại ở nước ta có 5 loại năng lượng tái tạo đã được khai thác để sảnxuất điện Theo thống kê chưa đầy đủ, tổng công suất lắp đặt khoảng 1.215 MW Cácnguồn năng lượng tái tạo đang được khai thác là: thuỷ điện nhỏ (1000 MW), sinh khối(152 MW), rác thải sinh hoạt (8 MW), mặt trời (3 MW) và gió (52 MW), Thực trạngkhai khác năng lượng tái tạo còn rất nhỏ so với tiềm năng chiếm khoảng 3,4% Trongkhi đó theo Quy hoạch điện VII, chỉ tiêu được đặt ra là tăng tỷ lệ điện năng sản xuất từcác nguồn NLTT chiếm 3,5% năm 2010 lên 4,5% và 6% vào năm 2020 và năm 2030.Với bối cảnh hiện nay và dự báo trong thời gian tới cần có giải pháp cụ thể để nângmức phát triển năng lượng tái tạo cao hơn

Trang 16

2.2 Nh ng khó khăn và thu n l i cho tình hình ững vấn đề đặt ra đối với phát triển nguồn năng ận lợi cho tình hình ợng phát tri n năng l ển năng lượng ượng ng tái t o Vi t Nam ạo ở trên thế ện năng lượng

2.2.1 Khó khăn

năng lượng tái tạo

Trong bài báo “Khó khăn trong phát triển năng lượng tái tạo” trên báoxaydung.com.vn của nhà báo Hà Vy Theo bà Ngụy Thị Khanh - Giám đốc Trungtâm phát triển sáng tạo xanh (GreenID) – cơ quan điều phối Liên minh Năng lượngtái tạo Việt Nam, khó khăn lớn nhất hiện nay là lộ trình điều chỉnh và thực hiệnchính sách giữa các bộ, ngành

Đơn cử như Bộ Công Thương đã có hướng dẫn thủ tục hợp đồng mẫu, thủ tụcđấu nối nhưng điện mặt trời vướng câu chuyện thuế VAT mà chỉ Bộ Tài chính mới cóthể giải quyết, đồng thời quy định pháp luật về điều kiện để các hộ gia đình tham giasản xuất, trao đổi và kinh doanh điện khá rắc rối Đây không chỉ là câu chuyện của BộCông Thương, mà còn là trách nhiệm của Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ vàBộ Xây dựng Còn ông Trần Phước Hiền – Giám đốc Sở Công Thương tỉnh QuảngNgãi cho rằng,cần phải có một chính sách phù hợp hơn, đảm bảo công khai minh bạchhơn kể cả vấn đề công khai về thông tin, tiềm năng, đặc biệt công khai về vấn đề cạnhtranh trong kinh doanh điện mặt trời trong cả nước Ông Hiền cũng mong muốn, BộCông thương nên sớm hoàn chỉnh quy hoạch điện mặt trời, phối hợp chặt chẽ với cácđịa phương trong phát triển điện mặt trời tại Quảng Ngãi nói riêng và trên cả nước nóichung Bên cạnh đó, một số vướng mắc về cơ chế hỗ trợ phát triển điện mặt trời như:Mâu thuẫn với các quy định về thuế, thiếu các quy trình đấu nối, các chứng nhận vềinverter, chưa có cơ chế rõ ràng cho người bán điện với người mua đặc biệt là đối vớinhững dự án điện mặt trời trên mái nhà cũng đã được các nhà đầu tư phản ánh thờigian qua

Trong bài báo “Phát triển năng lượng tái tạo” trên báo enternews.vn của nhàbáo Khánh An “Nếu tính chi phí - lợi ích lâu dài thì giá điện từ nguồn năng lượng táitạo không hề đắt hơn nhiệt điện than Mấu chốt vấn đề nằm ở chỗ chích sách Thiếu cơ

Trang 17

chế hòa lưới điện quốc gia cũng như cơ chế hỗ trợ cụ thể nên các dự án năng lượng táitạo vẫn gặp khó khăn”, PGS TS Lê Anh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Biếnđổi khí hậu, trường Đại học Cần Thơ nhấn mạnh Trong khi đó, hàng loạt nhà máyđiện than được phê duyệt, mối nguy đang tới gần ở đồng bằng sông Cửu Long, theoông Tuấn Theo Quy hoạch điện VII điều chỉnh, đến năm 2030, nhiệt điện than chiếm42,6% về công suất và 53,2% về điện lượng và điện từ năng lượng tái tạo tăng lên21% (khoảng 27.200 MW) về công suất và 10,7% về điện lượng (khoảng 61 tỉ kWh).Theo ông Phan Văn Sáu, Giám đốc Sở Công thương tỉnh Bạc Liêu, tỉnh này sẽ là nơitập trung nhiều dự án điện gió (6 dự án) công suất lắp đặt tích lũy 401,2 MW (theo quyhoạch đến năm 2020) Tuy nhiên, khó khăn lớn chính là chưa có quy hoạch quốc giavề phát triển điện gió, điện mặt trời; chưa có các chính sách giá hỗ trợ và bảo đảm đầu

tư cũng như chính sách ưu đãi và hỗ trợ tài chính cho các dự án năng lượng tái tạo Đạidiện một doanh nghiệp sản xuất năng lượng điện gió tại Bạc Liêu cho biết, doanhnghiệp vẫn chờ đợi hành động nhiều hơn của Chính phủ nhằm cải thiện giá mua điện.Cụ thể, mức giá mua điện gió hiện nay là 7,8 cent/kWh, tuy cao hơn giá bán điện bìnhquân của cả nước (7,2 cent/kWh) nhưng các nhà đầu tư điện gió vẫn lỗ nặng Nhữngdoanh nghiệp khác, tuy không nói thẳng ra vấn đề này, nhưng đã lặng lẽ rút khỏi thịtrường hoặc để những dự án nằm yên chờ thời

Trong một cuộc hội thảo được tổ chức tại Cần Thơ gần đây, bà Ngụy ThịKhanh, Giám đốc Trung tâm phát triển sáng tạo xanh (GreenID) cho rằng hiện vẫn cónhiều hiểu lầm về năng lượng tái tạo như cho rằng nguồn năng lượng này không ổnđịnh, đắt đỏ; việc phát triển năng lượng tái tạo dẫn tới phụ thuộc vào công nghệ nướcngoài Chính vì những ngộ nhận này mà ông Rainer Brohm, Cố vấn năng lượng tái tạothuộc Tổ chức hợp tác phát triển Đức (GIZ) cho rằng, có thể mất tới 20-30 năm, thậmchí lâu hơn nữa để chuyển đổi tư duy, cơ chế quyết định giá dựa trên nhu cầu thịtrường về nguồn năng lượng tái tạo bền vững tại Việt Nam

Định dạng
Số trang	35
Dung lượng	92,73 KB

tiểu luận kinh tế phát triển phát triển năng lượng tái tạo ở việt nam

Công ngh đi mt tri ờ

Tài liệu tham khảo