tiểu luận giao dịch thương mại quốc tế diễn biến giá hồ tiêu trong khu vực và trên thế giới từ 2010 đến nay

Sản lượng hồ tiêu trên thế giới Trong thập niên qua, ngành hàng hồ tiêu thế giới thay đổi rất nhanh về sảnlượng và hoạt động xuất khẩu... Chỉtrong thời gian 10 năm ngắn ngủi ấy, Việt Nam

1 Khái niệm hồ tiêu

Hồ tiêu tên khoa học là Piper nigrum, là một loại dây leo, thân dài, nhẵn khôngmang lông, bám vào các cây khác bằng rễ Thân mọc cuốn, mang lá mọc cách Lánhư lá trầu không, nhưng dài và thuôn hơn Có hai loại nhánh: một loại nhánh mangquả, và một loại nhánh dinh dưỡng, cả hai loại nhánh đều xuất phát từ kẽ lá Đốichiếu với lá là một cụm hoa hình đuôi sóc Khi chín, rụng cả chùm Quả hình cầunhỏ, chừng 20-30 quả trên một chùm, lúc đầu màu xanh lục, sau có màu vàng, khi

chín có màu đỏ Từ quả này có thể thu hoạch được hồ tiêu trắng, hồ tiêu đỏ, hồ

tiêu xanh và hồ tiêu đen Đốt cây rất giòn, khi vận chuyển nếu không cẩn thận thì

cây có thể chết Quả có một hạt duy nhất Hạt tiêu là tên gọi chung cho các sảnphẩm từ quả hồ tiêu và được chia ra nhiều loại thông qua màu sắc, thời gian thuhoạch (Theo Wikipedia)

2 Nguồn gốc, xuất xứ

Cây hồ tiêu (Piper nigrum L) có nguồn gốc từ Ấn Độ, và lịch sử của cây hồtiêu được xem như là gắn liền với lịch sử của Ấn độ Các tài liệu của Ấn độ đã ghichép lại về việc sử dụng hạt tiêu cách đây khoảng 3.000 năm Vào thời cổ đại, hồtiêu được xem là một trong những hàng hoá có giá trị cao, ngang với vàng

Ngày nay hồ tiêu được trồng rộng rãi ở một số nước Đông nam á và nam á nhưViệt nam, Indonesia, Malaysia, Campuchia, Thái Lan, Trung Quốc và Sri lanka TạiBrazil và Madagascar cũng có diện tích và sản lượng hồ tiêu đáng kể

Ở Việt Nam, cây tiêu mọc hoang được tìm thấy từ trước thế kỷ XVI, nhưng đếnthế kỷ XVII mới được đưa vào trồng (Chevalier, 1925; Phan Hữu Trinh và ctv., 1987).Đến cuối thế kỷ XIX, hồ tiêu được trồng với diện tích tương đối khá ở Phú Quốc,Hòn Chồng và Hà Tiên (Kiên Giang) Đầu thế kỷ XX, cây tiêu được trồng và pháttriển ở Bà Rịa-Vũng Tàu, Quảng Trị và Quảng Nam Hiện nay hồ tiêu được trồngphổ biến ở Tây nguyên (Gia Lai, Đăk Lăk, Đăk Nông), Đông nam bộ (Bình Phước,

Đồng Nai, Bà Rịa Vũng Tàu), Miền Trung (Phú Yên, Quảng Trị), vùng Đồng bằng Sông Cửu Long (Phú Quốc – Kiên Giang).

tính là cay, mùi thơm nồng, dùng để gia

tăng vị cay ấm, khử mùi cho món ăn tanh

Đôi khi tiêu đen được sử dụng như một

biện pháp để điều trị các vấn đề sức khỏe

như ho, đau họng hay cảm lạnh Ngoài ra

tiêu đen cũng được sử dụng để điều trị một

số vấn đề dạ dày như chứng khó tiêu, đầy

hơi, táo bón và cả những chức năng mỹ

phẩm

3.2 Tiêu xanh

Là loại tiêu chưa chín hẳn và hái cả chùm khi còn màu xanh trên cây, thường

sẽ chọn những chùm mà hạt chưa tạo sọ tiêu và còn mềm Tiêu xanh sẽ mang vị cay

và thơm trung hòa giữa 2 loại tiêu sọ và tiêu đen Tiêu xanh có tác dụng trị cảmlạnh, tăng cường cho hệ tiêu hóa cũng như giàu chất chống oxy hóa cho cơ thể

Ngoài ra, tiêu xanh còn được chế biến thành nhiều sản phẩm khác như : tiêu xanh ngâm dấm, tiêu xanh ngâm nước mắm, tiêu xanh sấy khô, muối tiêu xanh

3.3 Tiêu sọ (Tiêu trắng)

Đây đơn giản chỉ là tiêu đen bị tách

lớp vỏ ngoài ra, còn lại lớp nhân của tiêu

có màu trắng Người ta hái quả lúc chúng

đã thật chín, sau đó bỏ vỏ Loại này có

màu trắng ngà hay xám, ít nhăn nheo và ít

thơm hơn (vì lớp vỏ chứa tinh dầu đã mất)

nhưng cay hơn (vì quả đã chín), còn

những quả tươi thường đã bị xử lý hóa chất

* Tiêu chuẩn G/L (Gram/lit) của tiêu:

Tiêu chuẩn Gram/ lít hay viết tắc là G/L là của các đại lý buôn bán tiêu nhằmphân loại tiêu theo từng mức giá Ở đây có nghĩa là người ta cho tiêu vào một cái hũmột lít, sau đó đem cân lên, tiêu càng nặng thì có nghĩa là tiêu càng chắc

Người ta lấy chỉ tiêu này là bởi vì nó đơn giản, phân loại được tiêu tương đốitốt Nếu bạn từng buôn tiêu sẽ biết tiêu lép rất nhẹ và thể tích của nó thì rất to, nếucho tiêu lép vào bình 1 lít và cân lên trọng lượng khoảng 250 gram Còn nếu tiêuđen chắc, cân lên thì trọng lượng có khỉ hơn 600 gram

Vì thế tiêu chuẩn G/L càng lớn thì tiêu đó càng tốt.

Người ta thường đánh giá tiêu như sau (tuy nhiên, đây chỉ là bảng tương đối, tùy vào loại tiêu mà có mức giá khác nhau):

Bảng 1.1: Tiêu chuẩn G/L của tiêu

Tiêu loại 2 530 – 550 G/LTiêu loại 1 560 -600 G/LTiêu đặc biệt 600 G/L

lượng không lớn hơn

4 Độ ẩm % khối lượng không lớn

4 Vai trò của hồ tiêu

4.1 Đối với con người

Với lợi thế là vùng đất Tây Nguyên có đất đỏ bazan màu mỡ thích hợp trồngcác cây công nghiệp như hồ tiêu, cà phê, cao su,… cùng với sự cần cù chịu khó,không ngừng học hỏi, sáng tạo của người dân, ngành hồ tiêu đã trở thành mộthướng đi mới giúp bà con xóa đói giảm nghèo, cải thiện đời sống Đặc biệt là khithực hiện mô hình xen canh hồ tiêu và cà phê sẽ cho năng suất cây trồng cao, chấtlượng tốt, khai thác tối đa giá trị của đất đai

Ngoài ra, hồ tiêu còn là bài thuốc chữa nhiều bệnh cho con người Hồ tiêu làmột cây thuốc quý trong Đông y Nó có vai trò tuyệt vời trong chữa trị các bệnh liênquan đến đường tiêu hóa, tăng khả năng hấp thụ chất dinh dưỡng, kích thích sựthèm ăn, hạn chế tích tụ khí gas trong bao tử, chữa bệnh viêm khớp, ngăn ngừa ungthư và các bệnh mãn tính khác Hơn nữa, hồ tiêu đen còn có khả năng kháng khuẩnđường ruột, hỗ trợ cơ thể giải quyết các vấn đề về đường ruột do vi khuẩn gây nên

4.2 Đối với ngành ẩm thực

Vị cay của hồ tiêu là một vị cay nhẹ dễ chịu, có sức lan tỏa mãnh liệt Được xếpvào một trong ngũ vị hương của nền ẩm thực Việt Nam, hồ tiêu dần khẳng định đượcvai trò của mình là một vị thế quan trọng trong nghệ thuật nấu ăn của con người

Vị cay của tiêu, dù cho với bất cứ món ăn nào cũng sẽ đủ làm thông khoang mũikèm mùi hương dễ chịu lan tỏa trong vòm họng Món tẩm, ướp mà thiếu một chút tiêuthì món ăn sau khi hoàn thành sẽ không dậy hương vị Đặc biệt trong ẩm thực Việt, cónhững món kho đã mặc định luôn là phải dùng tiêu Cá kho tiêu, thịt kho tiêu mà chếbiến lỡ tay nêm nếm không đúng là mất hương vị Sự đậm đà ấy là kết tinh của nhiềuloại gia vị đặc trưng, mà trong đó tiêu là một thành phần không thể thiếu

5 Sản lượng hồ tiêu trên thế giới

Trong thập niên qua, ngành hàng hồ tiêu thế giới thay đổi rất nhanh về sảnlượng và hoạt động xuất khẩu Việt Nam đã và đang gia tăng diện tích trồng hồ tiêu

từ 36.106 ha vào năm 2001 lên đến 57.000 ha thu hoạch năm 2015 (hiện đang tăngnhiều hơn), bên cạnh đó, Trung Quốc tăng diện tích trồng lên đến 14.300 ha

Ấn Độ vẫn là vùng trồng hồ tiêu lớn nhất với 195.000 ha trên toàn lãnh thổ.Indonesia duy trì ổn định ở con số 116.000 ha Việt Nam vừa báo cáo diện tích trồngtiêu đạt 57.000 ha với tốc độ tăng dần đều theo mỗi năm Brazil hiện báo cáo có45.000 ha trong năm 2004 nhưng giảm xuống còn 35.000 ha vào năm 2006 Từ

2007 đến 2015, thống kê chính thức của Brazil cho con số trồng hồ tiêu là 20.000

ha Sri Lanka tăng diện tích đạt con số 32.470 ha vào năm 2015, đứng hạng tư trongsáu nước thành viên của IPC có diện tích trồng hồ tiêu tăng Mã Lai đạt thấp nhất là16.300 ha Diện tích tăng của Trung Quốc hiện nay đã đạt con số 25.000 ha

Báo cáo của Jha, chuyên viên kinh tế của IPC vào tháng 3/2016 cho biết: Ngànhtrồng tiêu thế giới trong thời gian từ 1996 đến 2015 có sản lượng tiêu hạt tăng nhanh,với sự đóng góp tích cực của Việt Nam kể từ năm 2003 Trước đó, nước dẫn đầu luôn là

Ấn Độ và Indonesia Năm 1990, Việt Nam chỉ đóng góp 4% sản lượng hồ tiêu thế giới,nhưng đến năm 2000 là 14%, năm 2003 là 25% Năm 2015, Việt Nam đóng góp 32%sản lượng hồ tiêu thế giới; kế đó là Ấn Độ góp 18%, Indonesia góp 16%, Malaysia góp7%, Sri Lanka góp 6% và phần còn lại của thế giới đóng góp 12%

Biểu đồ 1.1: Sản lượng hồ tiêu thế giới từ 1990 đến 2015

Nguồn: Institute of Agricultural Science for Southern Viet Nam

Biểu đồ 1.2: Sản lượng hồ tiêu thế giới năm 2017

Nguồn: factfish.com

Trước 2001, quyền lực sản xuất hồ tiêu chủ yếu là tập trung vào hai nước: Ấn Độ

và Indonesia Từ năm 2002 đến nay, quyền lực ấy thuộc về Việt Nam (IPC 2016) Chỉtrong thời gian 10 năm ngắn ngủi ấy, Việt Nam đã có thể gia tăng năng suất của họ lênđến tám lần và trở thành nước sản xuất và xuất khẩu hồ tiêu lớn nhất thế giới Năm

2004, sản lượng hồ tiêu Việt Nam chạm mức 100.000 tấn/năm Hồ tiêu của Ấn Độ có

xu hướng đi xuống, sáu năm kể từ 2001, sản lượng đã giảm 29.000 tấn Tình trạng tồi

tệ nhất được ghi nhận vào năm 2014, sản lượng chỉ bằng một nửa của trung bình thậpniên (37.000 tấn) Sản lượng hồ tiêu của Brazil và Mã Lai cũng dần dần giảm xuốngnhưng vẫn còn khả năng duy trì được vị thế của nó Sản lượng hồ tiêu của Sri Lanka cócải tiến từ đầu thập niên này, chạm mức 28.000 tấn vào năm 2013

Trung Quốc đang gia nhập vào ngành hàng hồ tiêu cho dù sản lượng của họchưa đủ đáp ứng được thị trường tiêu dùng trong nước Thái Lan và Madagascarduy trì được vị trí của mình mà không có sự cải tiến đáng kể nào Cambodia đang từ

từ gia nhập vào ngành hàng hồ tiêu nhưng không có số liệu thống kê nào được công

bố Tuy nhiên, năm 2014, sản lượng hồ tiêu của họ đã đạt 8.000 tấn

Biểu đồ 1.3: Sản lượng hồ tiêu của các nước thành viên IPC từ 2000-2015

Nguồn: Institute of Agricultural Science for Southern Viet Nam

6 Tình hình xuất nhập khẩu hồ tiêu trên thế giới

6.1 Xuất khẩu hồ tiêu thế giới

6.1.1 Tổng quan xuất khẩu hồ tiêu thế giới

So sánh con số hồ tiêu xuất khẩu trên thị trường thế giới năm 2001, sản lượngnăm 2015 đã tăng khoảng 100.000 tấn Tổng sản lượng xuất khẩu hồ tiêu thế giớinăm 2018 là 392.000 tấn, tăng 6,5% so với năm trước Từ năm 2007 đến 2018, tỷ lệtăng trưởng trung bình của sản lượng hồ tiêu xuất khẩu là 2,1% Xu hướng này đượcduy trì khá ổn định, trong đó biến động lớn nhất là và năm 2015 với sự gia tăng7,9% Tổng sản lượng xuất khẩu đạt mức cao nhất là 398.000 tấn vào năm 2016 và

có sự giảm nhẹ vào 2017

6.1.2 Xuất khẩu hồ tiêu theo các nước

Indonesia đã là nước xuất khẩu hồ tiêu hàng đầu cho đến những năm cuối thế kỷ

20, nhưng sang thế kỷ 21, Việt Nam đã qua mặt và giữ vị trí số một với con số cải tiếnmỗi năm liên tục tăng Việt Nam đã tăng khả năng xuất khẩu từ 56.509 tấn năm

2001 lên 156.396 tấn năm 2014 Brazil đã và đang duy trì lượng hồ tiêu xuất khẩucủa mình một cách chậm rãi vì thị trường của họ hầu như đã bảo hòa và ổn định.Cho dù sản xuất hồ tiêu gặp nhiều khó khăn, Ấn Độ vẫn duy trì được vai trò nhàcung cấp hồ tiêu cho thế giới Mã Lai cũng có xu hướng suy giảm sản lượng hồ tiêu.Sri Lanka cải tiến được con số xuất khẩu với số lượng cao nhất trong năm 2013nhưng giảm xuống trở lại trong năm 2014.

Năm 2018, Việt Nam là nước xuất khẩu hồ tiêu lớn nhất với 142.000 tấn,chiếm xấp xỉ 36% tổng sản lượng xuất khẩu thế giới Theo sau là Brazil (73000 tấn)chiếm 28% tổng sản lượng, Ấn Độ (17000 tấn), Đức (16000 tấn), Sri Lanka (15000tấn), Malaysia (12000 tấn), Mexico (8400 tấn),

Biểu đồ 1.4: Sản lượng xuất khẩu hồ tiêu của các nước trên thế

giới năm 2018

Nguồn: Globaltrade.com

Xuất khẩu hồ tiêu Việt Nam tăng trưởng trung bình hằng năm 9,6% trong giai đoạn 2007-2018, Brazil là 7,3% mỗi năm và Indonesia là 2,9% mỗi năm

Xuất khẩu tiêu đen và tiêu trắng

Biểu đồ 1.5: Sản lượng xuất khẩu tiêu đen các nước thành viên IPC

từ 2005-2014

Nguồn: Institute of Agricultural Science for Southern Viet Nam

Biểu đồ 1.6: Sản lượng xuất khẩu tiêu trắng các nước thành viên IPC

từ 2005-2014

Nguồn: Institute of Agricultural Science for Southern Viet Nam

Việt Nam duy trì vị trí số một trong xuất khẩu tiêu đen và tiêu trắng trên thịtrường thế giới Cho đến năm 2009, Indonesia đã duy trì vị trí tốp đầu trong nhữngnước sản xuất tiêu trắng và xuất khẩu tiêu trắng nhiều nhất thế giới Nhưng kể từnăm 2009 đến nay, Việt Nam đã trở thành nước xuất khẩu số một Brazil duy trì vịtrí nước xuất khẩu hồ tiêu thứ ba với rất ít thay đổi trong nhiều năm qua Sản lượng

và số lượng hồ tiêu xuất khẩu tại Indonesia, Ấn Độ và Sri Lanka biến thiên đáng kểtrong nhiều năm, nhưng Mã Lai có rất ít thay đổi

6.2 Nhập khẩu hồ tiêu thế giới

6.2.1 Tổng quan nhập khẩu hồ tiêu thế giới

Tổng sản lượng nhập khẩu hồ tiêu thế giới năm 2018 là 414000 tấn, tăng 8,6% sovới năm trước Tỷ lệ tăng trưởng trung bình hằng năm là 2,9 giai đoạn 2007-2018 Xuhướng này duy trì khá ổn định, trong đó biến động lớn nhất là vào năm 2013 khi sảnlượng nhập khẩu tăng 9,8% Qua khảo sát, nhập khẩu hồ tiêu thế giới đạt sản lượng caonhất vào năm 2018 và có xu hướng tiếp tục tăng trong tương lai gần

6.2.2 Nhập khẩu hồ tiêu theo các nước

Biểu đồ 1.7: Sản lượng nhập khẩu hồ tiêu ở các nước

Nguồn: Globaltrade.com

Năm 2018, các nước bao gồm Mỹ (75000 tấn), Việt Nam (35000 tấn), Đức(32000 tấn) và Ấn Độ (31000 tấn) là những nước nhập khẩu hồ tiêu chính trên thếgiới, chiếm đến 42% tổng sản lượng nhập khẩu Theo sau đó là Các tiểu vương quốc

Ả Rập thống nhất (16000 tấn), Anh (13000 tấn), Pháp (11000 tấn), Hà Lan (11000tấn), Tây Ban Nha (10000 tấn), Nhật Bản (9500 tấn), Pakistan (8200 tấn) và Nga(8000 tấn) - chiếm 21% tổng sản lượng nhập khẩu

Nhập khẩu ở Mỹ tăng trung bình hàng năm 1,5% giai đoạn 2007-2018 Cácnước như Việt Nam (21,5%), Ấn Độ (8,8%), Anh (5,4%), Các tiểu vương quốc ẢRập thống nhất (3,9%), Tây Ban Nha (2,9%), Nga (2,6%) và Pháp (2,0%) thể hiệntốc độ tăng trưởng tích cực trong nhập khẩu hồ tiêu hàng năm Đặc biệt, Việt Nam

là nước tăng trưởng nhập khẩu nhanh nhất thể giới với tốc độ tăng trưởng trung bìnhhàng năm giai đoạn 2007-2018 là 21,5% Ngược ại, Hà Lan với tỷ lệ giảm 2,7% thểhiện xu hướng giảm sút trong xuất khẩu hồ tiêu cùng giai đoạn

CHƯƠNG 2:

DIỄN BIẾN GIÁ HỒ TIÊU TRÊN THẾ GIỚI VÀ

TRONG KHU VỰC TỪ NĂM 2010 ĐẾN NAY

1 Những cuộc biến động giá từ năm 2010 đến nay

1.1 Diễn biến giá hồ tiêu trên thế giới từ năm 2010 đến nay:

1.1.1 Giai đoạn từ năm 2010 đến 2016:

Trong 2 thập niên vừa qua, ngành hàng hồ tiêu thế giới thay đổi rất nhanh về sảnlượng và hoạt động xuất khẩu Đặc điểm nổi bật nhất là giá hồ tiêu và tình trạng không

rõ ràng của tương lai đối với các nước sản xuất hồ tiêu chủ lực Tuy nhiên, sau năm

2010, giá hồ tiêu bắt đầu không còn là vấn đề lo lắng của nước sản xuất, bởi vì nó vẫnbiểu thị được xu hướng tăng giá vượt ngưỡng dự báo của nhà quản lý kinh tế và kỳvọng của những người sản xuất, những người xuất khẩu tiêu trên toàn thế giới

Giá hồ tiêu là mối quan tâm hàng đầu của người trồng, nhà doanh nghiệp vàngười tiêu thụ Giá hồ tiêu bắt đầu tăng tốc vào đầu thế kỷ 21, với nhiều mô phỏngsuy đoán về giá cả trong tương lai Một vài nước trồng hồ tiêu đã không chú ý đến

sự phát triển ngành hàng này, hoặc chỉ mong muốn duy trì cái hiện có mà thôi Tuynhiên, vào năm 2009, giá hồ tiêu trên thị trường quốc tế có hiện tượng tăng đột biến,vượt cả dự báo về giá trong tương lai; không ai dám chắc nó sẽ diễn biến như thếnào và tính ổn định của nó trong tương lai, khi ấy, người ta rất cần có những phântích mang tính chất hệ thống (Biểu đồ 1)

Mặc dù không hề có sự suy giảm về cung nhưng giá hồ tiêu vẫn có xu hướngtăng Đỉnh điểm là vào năm 2015 khi giá hồ tiêu đen đạt tới 15 US$/Kg còn hồ tiêutrắng đạt 10 US$/kg

Biểu đồ 2.1: Giá hồ tiêu trên thế giới từ năm 1999 đến năm 2015 (US$/kg)

Nguồn: Trang web chính thức của cộng đồng

hồ tiêu thế giới.(www.ipcnet.org)

Tại New York, một trong những thị trường tiêu thụ hồ tiêu lớn nhất thế giới, cũng chứng kiến một cuộc sự tăng giá nhanh chóng vào năm 2015 và 2016 (Biểu đồ 2)

Biểu đồ 2.2: Giá hồ tiêu tại thị trưởng New York từ năm 2003-2017

Nguồn: Trang web chính thức của cộng đồng

hồ tiêu thế giới.(www.ipcnet.org)

Giá hồ tiêu đen và hồ tiêu trắng tại thị trường New York vào năm 2010 lầnlượt là 4000 US$/MT và 5000 US$/MT đã tăng trưởng một cách nhanh chóng đạtngưỡng 11000 US$/MT và 16000 US$/MT vào giữa năm 2015.

Nhìn chung trên toàn thế giới, xu thế giá cả hồ tiêu thế giới ở giai đoạn này làtăng liên tục và khá bền vững, mở ra những cơ hội và đem lại lợi nhuận lớn chonhững nước sản xuất hồ tiêu lớn

1.1.2 Giai đoạn từ 2017 đến nay:

Sau khi giá hồ tiêu trên thế giới đạt mức kỷ lục trong năm 2015 và 2016, bướcvào năm 2017, giá hồ tiêu bắt đầu tụt dốc, giảm mạnh và liên tục do sự tăng đáng kểcủa cung hồ tiêu, chủ yếu từ Việt Nam, Brazil và Cambodia

Khi giá hồ tiêu tăng từ năm 2014 đến năm 2016, nhiều người trồng cao su vàsắn tự nhiên trong khu vực - như Việt Nam, Malaysia và Indonesia - đã chuyển đổicây trồng của họ sang hồ tiêu Thu hoạch hồ tiêu được trồng vào thời điểm đó bắtđầu vào khoảng năm 2017, khiến nguồn cung vượt cầu

Khoảng 725.000 tấn hạt tiêu đã được sản xuất trong năm 2017, tăng 10% sovới năm trước, theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc Đặc biệt

là Việt Nam sản xuất 252.000 tấn trong năm 2017, tăng gần 20% trong năm ViệtNam chỉ sản xuất 50.000 tấn vào năm 2000 và theo sau Indonesia và Ấn Độ, nhưng

từ đó trở thành nhà cung cấp lớn nhất thế giới với thị phần 35%(Biểu đồ 3)

Biểu đồ 2.3: Thị trường sản xuất hồ tiêu thế giới năm 2017

Nguồn: Tổ chức thực phẩm và nông nghiệp Liên hợp quốc

Năm 2017, giá hồ tiêu trung bình giảm khoảng 40% Chỉ số giá của hạt tiêuđen và hạt tiêu trắng giảm lần lượt 41 điểm và 46 điểm Tương ứng, giá tổng hợpcủa hạt tiêu đen giảm xuống còn 4.200 USD / Mt vào tháng 12 năm 2017, từ mức7.300 USD/Mt vào tháng 12 năm 2016 Giá tổng hợp cho hạt tiêu trắng vào tháng

12 năm 2017 là 5.900 USD mỗi Mt, giảm từ 10.600 USD mỗi USD Mt vào tháng

12 năm 2016 Giá trong tháng 12 năm 2017 là mức thấp nhất nhận được trong banăm qua Chỉ số giá IPC được thể hiện trong Bảng 2.1

Bảng 2.1: Chỉ số giá IPC (Năm gốc: Trung bình 2011-2015)

Nguồn: Trang web chính thức của cộng đồng hồ tiêu

thế giới.( http://www.ipcnet.org )

Giá tổng hợp cho hạt tiêu trắng vào tháng 12 năm 2017 là 5.900 USD mỗi Mt,giảm từ 10.600 USD mỗi USD Mt vào tháng 12 năm 2016 Giá trong tháng 12 năm

2017 là mức thấp nhất nhận được trong ba năm qua Giá tổng hợp của hạt tiêu đen

và trắng được thể hiện trong Bảng 2.2

Bảng 2.2: Giá tổng hợp hồ tiêu trắng và hồ tiêu

Bảng 2.3: : Giá tổng hợp hồ tiêu trắng và hồ tiêu đen từ 2017 -2019

Nguồn: Trang web chính thức của cộng đồng hồ

tiêu thế giới.( www.ipcnet.org )

Năm 2018, ngành hồ tiêu lại trải qua một năm thử thách Biến động giá liên tụctrong năm là một trong những vấn đề lớn Khối lượng sản phẩm lớn đã được lưu hànhtrên thị trường trong 12 tháng qua, đã đẩy giá hồ tiêu ở mọi chủng loại giảm RiêngViệt Nam ước tính sản xuất khoảng 40% sản lượng hồ tiêu toàn cầu với sản lượng cao

là 205.000 Mt Kết hợp với dự trữ toàn cầu tồn đọng từ năm 2017, ước tính ở mức cao111.000 Mt, việc thị trường có thặng dư sản phẩm tiếp tục đẩy giá xuống

Bảng 2.4: Chỉ số giá IPC năm 2017-2018

Nguồn: Trang web chính thức của cộng đồng hồ tiêu

Bảng 2.5: Chỉ số giá IPC năm 2018-2019

Nguồn: Trang web chính thức của cộng đồng hồ

tiêu thế giới.( http://www.ipcnet.org )

Giá tổng hợp cho tháng 7 năm 2019 theo báo cáo có sự khác biệt rõ rệt giữa giá

hồ tiêu trắng và hồ tiêu đen Giá tổng hợp của hạt tiêu đen được báo cáo ở mức 2.498USD mỗi Mt (Bảng 2) hoặc mất 106 USD mỗi Mt so với tháng trước Trong khi đó,

giá tổng hợp của hạt tiêu trắng được báo cáo là ổn định và tương đối không thay đổi

ở mức 3.768 USD mỗi Mt

1.1.3 Đánh giá chung

Theo kết quả của các bài báo cáo và cuộc nghiên cứu thị trường hồ tiêu trên toànthế giới trong giai đoạn từ 2010 đến nay, ta có thể rút ra được diễn biến của giá hồ tiêutrong giai đoạn này có 2 xu hướng Thứ nhất là từ giai đoạn 2010 đến 2016 chứng kiến

sự tăng trưởng một cách thần kỳ của giá hồ tiêu trên thế giới đạt mức kỷ lục vào năm

2015 với giá hồ tiêu đen và trắng đều tăng 2,5 lần so với năm 2010 Tuy nhiên ngay sau

đó khi bước vào năm 2017, giá hồ tiêu bắt đầu tụt dốc do sự tăng sản lượng quá lớn,cung vượt cầu dẫn tới dư thừa đẩy giá hồ tiêu xuống dốc Từ đó đến nay tình hình giá

hồ tiêu luôn ở mức thấp và không mấy khả quan Tình hình này đã tác động một cáchtiêu cực đến các nước sản xuất hồ tiêu lớn trên thế giới

1.2 Giá hồ tiêu tại Việt Nam từ năm 2010 đến nay:

1.2.1 Tổng quan về nhành hồ tiêu Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2010 đến nay

a Diện tích trồng hồ tiêu tăng mạnh:

Biểu đồ 2.4: Diện tích gieo trồng, diện tích thu hoạch và sản lượng hồ tiêu

Nguồn: Diễn đàn hồ tiêu Việt Nam

Tổng diện tích hồ tiêu nước ta liên tục tăng nhanh trong khoảng 10 năm trở lạiđây, đặc biệt tăng rất nhanh từ năm 2010 Chỉ trong vòng 5 năm, từ năm 2010 đến

2014, tổng diện tích hồ tiêu tăng từ 51.300 ha đến 83.800 ha (tăng 63%)

Năm 2010 diện tích trồng mới chỉ khoảng 7.000 ha, tuy nhiên đến năm 2014thì diện tích trồng mới lên đến 27.000 ha (tăng gần 4 lần) Trong khi đó diện tích thuhoạch hồ tiêu chỉ tăng khoảng 12.000 ha trong giai đoạn này Việc tăng diện tích thuhoạch hồ tiêu dẫn đến tăng sản lượng hồ tiêu Việt nam Trong vòng khoảng 10 năm,sản lượng hồ tiêu Việt nam tăng gấp đôi từ 70.900 tấn đến 147.400 tấn

b Sơ lược diễn biến giá hồ tiêu trong giai đoạn từ 2010 đến nay:

Giai đoạn 2001-2006, hồ tiêu trở lại chu kỳ giá thấp Đến năm 2007 bắt đầu đivào thời kỳ giá cao và đạt đỉnh cao mới từ 2011 đến 2013, nhưng cao nhất là cácnăm 2014 và 2015, khi giá hồ tiêu trong nước trên 200.000 đồng/kg và giá xuấtkhẩu trên 7.800USD/tấn tiêu đen, 11.200USD/tấn tiêu trắng Năm 2016, hồ tiêu bắtđầu rơi dần xuống và từ năm 2017 đến nay thì bước vào chu kỳ giá thấp

1.2.2 Giá hồ tiêu trong giai đoạn 2010-2015:

Nhìn chung, giá hồ tiêu trong giai đoạn 2010-2015 tăng mạnh, đỉnh điểm làkhoảng thời gian từ năm 2014-2015 Theo Hiệp hội Hồ tiêu Việt Nam: Việt Nam trởthành quốc gia xuất khẩu hồ tiêu lớn nhất thế giới từ năm 2001 với lượng xuất khẩuđạt 56.509 tấn, chiếm 28,3% thị phần Đến năm 2010, con số xuất khẩu đạt 116.861tấn và tỷ lệ này tăng lên 43,4% Theo thống kê, giá tiêu mỗi năm lại tăng lên: năm

2009 là 39.000 đồng/kg, năm 2010 là 62.000 đồng/kg, năm 2011-2013 đạt từ125.000-140.000 đồng/kg, đỉnh điểm có lúc lên đến 160.000 đồng/kg Tiêu ViệtNam đang chiếm hơn 50% thị phần giao dịch tiêu trên toàn cầu

Trong tháng 5/2010 theo số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan, lượng hạttiêu của Việt Nam xuất khẩu là hơn 15 nghìn tấn, giảm 6,4% và kim ngạch đạt 49triệu USD, giảm 1,5% so với tháng 4/2010

Với kết quả xuất khẩu của tháng 05/2010 đã nâng tổng lượng hạt tiêu xuất khẩucủa nước ta trong 5 tháng đầu năm 2010 lên 60 nghìn tấn với kim ngạch 184 triệu USD, Các tính toán cho thấy mặc dù lượng xuất khẩu nhóm hàng này chỉ tăng 11%

nhưng do đơn giá xuất khẩu bình quân tăng 33,4% so với đơn giá bình quân của 5tháng/2009, ở mức gần 3100 USD/tấn Do đó, trị giá xuất khẩu tăng tới 48,1% sovới cùng kỳ năm 2009 Như vậy, xuất khẩu hạt tiêu của Việt Nam trong 5 tháng đầunăm 2010 tăng mạnh cả về lượng, trị giá và đơn giá so với 5 tháng/2009.

Biểu đồ 2.5: Lượng, trị giá, đơn giá xuất khẩu bình quân hạt tiêu

của Việt Nam năm 2009 và 5 tháng đầu năm 2010

Nguồn: Thống kê của Tổng cục Hải Quan

Năm 2011, giá xuất khẩu hồ tiêu liên tục tăng cao, nếu như trong những thángđầu năm 2011, giá hồ tiêu ở mức từ 80.000- 100.000 VNĐ/kg thì năm 2011, giá hồtiêu đang ở mức gần 150.000 đồng/kg

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, khối lượng tiêu xuất khẩu năm

2012 đạt 118 ngàn tấn với kim ngạch 802 triệu USD, giảm 4,3% về lượng nhưngtăng 9,6% về giá trị so với năm 2011 Giá tiêu xuất khẩu bình quân 11 tháng đạt6.792 USD/tấn, tăng 15,8% so với năm trước

Năm 2013, theo báo cáo của ngành NN&PTNT, xuất khẩu hồ tiêu cả nước ướcđạt 134.000 tấn với kim ngạch đạt 899 triệu USD, tăng gần 15% về lượng và tănghơn 13% về kim ngạch so với năm 2012

Đầu năm 2014, giá hồ tiêu đạt mức được coi là kỷ lục với 145.000 VNĐ/kg,nhưng đến tháng 7 còn lên tới 190.000 VNĐ/kg

Năm 2015, Việt Nam xuất khẩu 135.000 tấn hồ tiêu, thu về 1,26 tỷ USD, giảm13% về lượng nhưng tăng 5% giá trị so với năm 2014 Đây cũng là năm XK hồ tiêuđạt kim ngạch cao nhất từ trước đến nay Với đỉnh điểm giá hồ tiêu đạt mức 230.000VNĐ/kg, cao nhất từ trước tới nay.

1.2.3 Giá hồ tiêu giảm trong giai đoạn năm 2015-nay:

Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, năm 2014, Việt Nam xuất khẩu 156 ngàn tấn

hồ tiêu, kim ngạch đạt 1,2 tỷ USD Việt Nam chiếm 30% sản lượng hồ tiêu thế giới,xuất khẩu đi 97 lãnh thổ, quốc gia với 58% thị phần Tuy nhiên, kết quả khảo sát củaVPA, niên vụ 2014-2015, sản lượng hồ tiêu ở 6 tỉnh trồng tiêu trọng điểm là BìnhPhước, Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu, Đắk Nông và các tỉnh Tây Nguyên năng suất,sản lượng giảm từ 15-40% so với niên vụ trước (tùy từng vùng), Vụ thu hoạch hồ tiêunăm 2015 được xem là mất mùa so với năm 2014 Sản lượng hồ tiêu cả nước niên vụnăm 2015 chỉ đạt 130 ngàn tấn (giảm 26 ngàn tấn so với năm 2014)

Tới năm 2016, giá tiêu trong nước liên tục giảm mạnh Giá tiêu xô tháng 3 ởcác tỉnh Đăk Lăk, Đăk Nông chỉ còn 138.000 đồng/kg, tại tỉnh Gia Lai chỉ còn137.000 đồng/kg So với niên vụ trước, giá tiêu năm nay giảm từ 70.000 – 90.000đồng/kg

Theo số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan, lượng xuất khẩu hạt tiêu củaViệt Nam trong năm 2017 đạt 214,9 nghìn tấn, tăng 20,8% và kim ngạch đạt 1,12 tỷUSD, giảm 21,7% so với năm 2016, giá hồ tiêu quý đầu năm 2017 vẫn ở mức xấp xỉ100.000VNĐ /kg

Số liệu thống kê cho thấy đơn giá bình quân mặt hàng hạt tiêu xuất khẩu năm

2017 giảm 35% so với đơn giá bình quân năm 2016, ở mức 5,2 nghìn USD/tấn Giátrị hồ tiêu xuất khẩu ước đạt 1,11 tỷ USD, giảm 21% so với năm 2016; năm 2018,xuất khẩu hồ tiêu đạt 758,8 triệu USD, giảm 32,1%

Biểu đồ 2.6: Thống kê lượng, đơn giá bình quân và trị giá hạt tiêu xuất khẩu

của Việt Nam trong giai đoạn năm 2013- 2017

Nguồn: Tổng cục Hải Quan

Chi phí sản xuất hạt tiêu năm 2018 của Việt Nam tăng ít nhất 10% so với năm

2017 Trong khi giá bán hạt tiêu lại giảm trên 30%, gây khó khăn rất lớn cho ngườitrồng tiêu

Kết thúc quý 1/2018, giá hạt tiêu giảm mạnh chỉ còn một nửa so với năm 2017

và bằng 1/4 so với giữa năm 2016 Số liệu thống kê về hồ tiêu từ Bộ Nông nghiệp

và Phát triển nông thôn cho thấy, khối lượng tiêu xuất khẩu tháng 02/2018 ước đạt

15 nghìn tấn, với giá trị đạt 56 triệu USD, đưa khối lượng xuất khẩu tiêu 2 thángđầu năm 2018 ước đạt 32 nghìn tấn và 125 triệu USD, tăng 45,9% về khối lượngnhưng giảm 18,1% về giá trị so với cùng kỳ năm 2017

Biểu đồ 2.7: Giá xuất khẩu hồ tiêu Việt Nam, FOB/HCM

theo ngày, năm 2017- 2018 (USD/tấn)

Nguồn: Agro Monitor Viettraders

Cụ thể, giá tiêu đen địa phương tại Việt Nam đã giảm từ 66.500 đồng /Kgxuống còn 62.000 đồng /Kg vào cuối tháng Tính trung bình, giá là 64.250 đồng /

Kg, cho thấy mức giảm 3% so với trung bình tháng trước ở mức 66.500 đồng / Kg.Giá cũng giảm 50% so với giá trung bình vào đầu năm 2017 Đối với hạt tiêu trắng,giá báo cáo ổn định ở mức 107.500 đồng / Kg Có thể thấy, niên vụ hồ tiêu 2017 -

2018 của nước ta giảm mạnh cả về giá trị và sản lượng Thời điểm tháng 2 năm

2018, giá tiêu đầu mùa chỉ còn ở mức hơn 60 nghìn đồng/kg, bằng một phần ba mứcgiá so với thời điểm này cách đây hai năm

Năm 2019, ước xuất khẩu hồ tiêu đạt khoảng trên 250.000 tấn và chiếm gần 70%thị phần xuất khẩu hồ tiêu thế giới Tuy nhiên, theo thống kê 5 tháng đầu năm 2019,tổng lượng xuất khẩu hạt tiêu 5 tháng năm 2019 của Việt Nam đạt 145,92 nghìn tấn, thu

về 376,37 triệu USD, tăng 33% về lượng nhưng giảm nhẹ 1,3% về giá trị

2 Các yếu tố tác động đến giá cả hồ tiêu

2.1 Chất lượng sản phẩm

Trong thời đại phát triển của công nghệ khoa học kỹ thuật như hiện nay, hồ tiêu không chỉ được sử dụng trong thực phẩm mà còn dùng trong chăm sóc sức khỏe, mỹ

phẩm, y dược Người tiêu dùng ngày càng hướng đến những sản phẩm chất lượngcao, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm Phẩm chất hồ tiêu là nội dung quan trọng nhấtcủa người tiêu dùng trên thế giới quan tâm hiện nay, phải đảm bảo sức khỏe conngười.Trên thực tế, giá bán hồ tiêu sẽ phụ thuộc vào chủng loại hạt cũng như chấtlượng của hạt (nếu cùng chủng loại) Năm 2015, Châu Âu (nơi nhập 26% sản lượngtiêu của VN) bắt đầu siết chặt các quy định về chất lượng hồ tiêu nhập khẩu Có nhiều

lô hàng xuất khẩu tiêu của doanh nghiệp Việt Nam bị đối tác trả lại, trong đó chủ yếu làtiêu thô (chiếm 85%) Nguyên nhân do không bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm– với nhiều gốc hóa chất nguy hại cho sức khỏe, đặc biệt tồn dư hoạt chấtcarbendazim Hoa Kỳ là nước tiêu thụ hơn 24.500 tấn tiêu Việt Nam / năm, đưaCarbendazim là chất cấm trong thực phẩm Michio Nozaki (2015), Chủ tịch hiệp hộigia vị Nhật Bản, nói rằng sẽ không nhập khẩu tiêu Việt Nam nếu có Carbendazimtrong mẫu kiểm nghiệm Do đó, để nâng cao giá bán cho hồ tiêu, biện pháp cốt lõinằm ở khâu trồng trọt và khâu sau thu hoạch

Ngoài ra, việc yêu cầu chất lượng cao để có thể đưa sản phẩm hồ tiêu ra thịtrường kể cả trong nước và quốc tế kéo theo sự gia tăng chi phí về nguồn nhân công,trang thiết bị kỹ thuật phục vụ quá trình khử trùng, bảo quản, Cụ thể, bên cạnh

phương pháp khử trùng bằng bức xạ (irradiation), phương pháp khử trùng bằng hơinước (water steam) tỏ ra hữu hiệu, để chống ô nhiễm vi sinh và ngày càng được cácnhà nhập khẩu trên thế giới yêu cầu Hạt tiêu đen dễ bị ô nhiễm vi sinh hơn hạt tiêutrắng Hạt tiêu có thể có mức giá bán cao hơn nếu được khử trùng bằng hơi tại nơisản xuất Tuy nhiên, chi phí đầu tư thiết bị tiệt trùng rất đắt tiền Kỹ thuật tiệt trùnghơi nước dễ làm bay hơi hàm lượng dầu, yếu tố chính tạo ra hương vị của hạt tiêu

Do vậy, xu hướng nghiên cứu phương pháp an toàn khác được người ta đề ra saocho chi phí rẻ hơn, và những thị trường khó tính chấp nhận Khử trùng bằng hơi chỉ

có hiệu quả nếu quá trình sấy, bảo quản, chế biến (ví dụ như sàng, trộn, xay/nghiền),đóng gói và vận chuyển được thực hiện theo đúng tiêu chuẩn Mẫu sản phẩm phảikhông bị nhiễm vi sinh sau khi khử trùng Độc tố mycotoxins và các vi sinh khác rấtphải được kiểm soát trong tất cả khâu của chuỗi sản xuất Bởi vì đó thường là tácnhân gây ung thư (ví dụ aflatoxin)