Đối với cá nhân hay cộng đồng: Thương mại điện tử mang lại rất nhiều lợi ích cho cá nhân như: - Quyền chọn lựa dịch vụ, sản phẩm để có thể an tâm khi mua vì thương mại điện tử buộc các
Trang 1CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TẠI VIỆT NAM
1.1 Định nghĩa thương mại điện tử
Thương mại điện tử là việc tiến hành một phần hay toàn bộ hoạt động kinh doanh bằng các phương tiện điện tử Một cách dễ hiểu hơn thì thương mại điện tử chính là việc mua bán sản phẩm hay dịch vụ thông qua internet và các phương tiện điện tử khác Các giao dịch này bao gồm tất cả các hoạt động như: giao dịch, mua bán, thanh toán, đặt hàng, quảng cáo và giao hàng… Thế giới ngày càng bùng nổ về mạng máy tính, con người có thể nhanh chóng giao tiếp và kết nối với nhau dễ dàng hơn thông qua nhiều loại dich vụ internet, điều kiện thuận lợi cho lĩnh vực thương mại điện tử ngày càng phát triển hơn
Thương mại điện tử có thể được chia ra làm 3 loại sau B2B, B2C, và P2P (có thể có những cách chia khác) B2B có nghĩa là giao dịch thương mại điện tử giữa doanh nghiệp (doanh nghiệp) và doanh nghiệp (business-to-business) B2C là giao dịch thương mại điện tử giữa doanh nghiệp và cá nhân người tiêu dùng (business-to-consumer) P2P là giao dịch thương mại điện tử giữa các cá nhân với nhau (Peer-to-Peer)
B2B: Các doanh nghiệp dùng mạng Internet, WWW (website) để trao đổi thông tin mua bán, tìm kiếm khách hàng, trưng bày sản phẩm, thậm chí cho phép đấu giá cung cấp hàng hóa, đấu thầu trên mạng v.v
B2C: Các doanh nghiệp trưng bày thông tin, sản phẩm, dịch vụ trên mạng để quảng bá đến với các cá nhân tiêu dùng, dùng mạng Internet để phục vụ các cá nhân tiêu dùng như cho phép họ thực hiện việc mua hàng, trả tiền qua mạng, trả lời mọi câu hỏi của khách hàng v.v
P2P: Một website được một doanh nghiệp xây dựng nhằm mục đích tạo “sân chơi” cho các cá nhân có nhu cầu trao đổi thông tin, mua, bán với nhau Ví dụ cụ thể là website đấu giá trực tuyến nổi tiếng dạng P2P
“Kinh tế số” là bước phát triển tất yếu, phù hợp với xu thế mới, mang lại hiệu quả và giá trị lợi nhuận cao trong khi nền kinh tế truyền thống đang dần bão hoà như Việt Nam Tuy nhiên, theo nhận định của các chuyên gia, kinh tế số hóa ở nước ta hiện mới chỉ tập trung vào khía cạnh liên lạc, giải trí và thông tin, trong khi nhiều lĩnh vực khác như thương mại điện tử vẫn còn nhiều thách thức Theo nghiên cứu của Trung tâm kinh doanh toàn cầu của Đại học Tufts (Mỹ), hiện Việt Nam xếp hạng 48/60 quốc gia có tốc độ chuyển đổi kinh tế số hóa nhanh trên thế giới, đồng thời xếp hạng 22 về tốc độ phát triển số hóa Điều đó chứng tỏ Việt Nam đang trong nền kinh tế số hóa và lĩnh vực thương mại điện tử có triển vọng tiến xa hơn
Sức hấp dẫn của thị trường Việt Nam đã tạo nên cuộc chạy đua của các doanh nghiệp trong triển khai các công cụ hỗ trợ nhà phân phối, đại lý cung cấp sản phẩm cũng như giúp khách hàng dễ dàng tiếp cận
Những con số tăng trưởng vượt xa dự báo chính là nhân tố hút làn sóng đầu tư từ nước ngoài mạnh mẽ hơn vào lĩnh thương mại điện tử tại Việt Nam Có thể chỉ ra rất nhiều sự kiện như: Alipay của Alibaba ký thỏa thuận chiến lược với Napas; Central Group mua lại Zalora; Shopee nhận được khoản đầu tư 500 triệu USD từ Tencent; Tập đoàn thương mại điện tử lớn thứ hai Trung Quốc JD.com rót tiền đầu tư chiến lược vào trang Tiki; Sendo hợp tác với 3 nhà đầu tư Nhật Bản
3
Trang 2TỶ LỆ DOANH NGHIỆP CÓ WEBSITE HỖ TRỢ KINH DOANH TRÊN NỀN TẢNG DI ĐỘNG
60%
42% 41%
40%
2017 20%
2018 10%
0%
Thực hiện mua sắm trên di động Triển khai khuyến mãi dành riêng Nhận đơn đặt hàng qua ứng
cho di động dụng di động
Nguồn: Báo cáo Chỉ số Thương mại điện tử Việt Nam năm 2018
1.2 Vai trò của thương mại điện tử
Sự phát triển và phồn vinh của một nền kinh tế không còn chỉ dựa vào nguồn tài nguyên thiên nhiên và nguồn lao động, mà ở mức độ lớn được quyết định bởi trình độ công nghệ thông tin
và tri thức sáng tạo Cùng với xu thế đó, thương mại điện tử xuất hiện đã làm thay đổi bộ mặt kinh tế thế giới bởi những ảnh hưởng to lớn của mình:
Đối với doanh nghiệp:
Thương mại điện tử hiện nay hỗ trợ doanh nghiệp rất tốt trong việc marketing và tìm kiếm
cơ hội kinh doanh, nhất là trên thị trường quốc tế Tương lai không xa, thương mại điện tử
sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm nhiều chi phí hoạt động vì đa số các hoạt động kinh doanh đều được hệ thống CNTT quản lý
Đối với cá nhân hay cộng đồng:
Thương mại điện tử mang lại rất nhiều lợi ích cho cá nhân như:
- Quyền chọn lựa dịch vụ, sản phẩm để có thể an tâm khi mua (vì thương mại điện tử buộc các doanh nghiệp phải cạnh tranh bằng chất lượng, giá cả, dịch vụ nên cuối cùng là người tiêu dùng có lợi);
- Truy cập nguồn thông tin, kiến thức phong phú, bổ ích;
- Được hưởng lợi ích từ cộng đồng trực tuyến – như những người bạn “ảo” sẵn sàng giúp nhau khi một ai đó có nhu cầu cần được hỗ trợ
Đối với quốc gia:
Thương mại điện tử sẽ góp phần rất lớn vào việc phát triển nền kinh tế quốc gia, phục vụ lợi ích cộng đồng (chủ yếu là thông tin, kiến thức, dịch vụ) để giúp Việt Nam nâng cao dân trí, phát triển kinh tế, sớm sánh vai cùng các nước trong khu vực
Trang 3Tựu chung lại, thương mại điện tử có khả năng giúp ích rất nhiều cho những doanh nghiệp cả lớn lẫn nhỏ và người hưởng lợi nhất thường là khách hàng Khách hàng sẽ mua được sản phẩm rẻ hơn, nhanh hơn, hiệu quả hơn và thuận lợi hơn, còn doanh nghiệp có thể đưa sản phẩm của mình đến với thị trường một cách nhanh nhất, bán hàng thuận lợi hơn Với lợi thế
là một quốc gia đông dân cư, thương mại điện tử vừa là kênh cung cấp hàng hóa, vừa là kênh bán hàng tiện lợi, là cầu nối ngắn nhất giữa những người sản xuất và người tiêu dùng Báo cáo Chỉ số thương mại điện tử Việt Nam năm 2018 cũng cho thấy, tốc độ tăng trưởng trong một số lĩnh vực cụ thể rất ngoạn mục Đối với lĩnh vực bán lẻ trực tuyến, thông tin từ hàng nghìn website thương mại điện tử cho thấy, tỷ lệ tăng trưởng doanh thu năm 2017 tăng 35% Khảo sát gián tiếp qua một số doanh nghiệp chuyển phát hàng đầu cho thấy, tốc độ tăng trưởng doanh thu từ dịch vụ chuyển phát từ 62% đến 200%
1.3 Thực trạng hiện nay của thương mại điện tử tại Việt Nam
Cùng với sự phục hồi của nền kinh tế, thương mại điện tử Việt Nam đã có sự tăng trưởng nhanh hơn Tuy nhiên, những trở ngại lớn vẫn không thay đổi, bao gồm: lòng tin của người tiêu dùng khi mua sắm trực tuyến còn thấp, thanh toán trực tuyến chưa phổ biến, dịch vụ chuyển phát và hoàn tất đơn hàng chưa theo kịp nhu cầu Bên cạnh đó, thương mại điện tử xuyên biên giới và bán hàng đa kênh đang nổi lên nhanh chóng Đồng thời, sự khác biệt lớn giữa các địa phương về hạ tầng công nghệ thông tin và truyền thông, tên miền, thu nhập bình quân đầu người đã góp phần tạo ra khoảng cách rất lớn trong chỉ số thương mại điện tử Để thu hẹp khoảng cách này, đòi hỏi sự quan tâm và nỗ lực to lớn của các cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức liên quan tới thương mại, đầu tư, công nghệ thông tin và truyền thông Bài viết phân tích về sự phát triển thương mại điện tử tại Việt Nam hiện nay
Tính đến tháng 1/2017, Việt Nam có 50,05 triệu người dùng internet chiếm 53% dân số, tăng 6% so với năm 2016 Số người dùng internet được xem là ở mức cao trên thế giới, tuy nhiên
tỉ lệ người dùng vẫn ở mức trung bình Việt Nam có đến 46 triệu người dùng mạng xã hội, chiếm 48% dân số Cập nhật thông tin tiếp tục là mục đích sử dụng internet hàng ngày phổ biến nhất, tăng từ 87% năm 2015 và lên 93,5% năm 2016 Đa số người tham gia khảo sát sử dụng internet hàng ngày để tham gia các diễn đàn, mạng xã hội (81,2%), truy cập e-mail (73,8%), xem phim ảnh, nghe nhạc (64,8%) và nghiên cứu học tập (63,9%) Đối với các hoạt động như mua bán cá nhân, phần lớn người khảo sát có tần suất hoạt động hàng tháng (36,2%) Đây chính là tiền đề để thương mại điện tử ngày càng phát triển
Kết quả khảo sát của Cục thương mại điện tử và CNTT với người dân có mua sắm trực tuyến năm 2016 cho thấy, 58% số người truy cập internet đã từng mua hàng trực tuyến Loại hàng hóa được mua trực tuyến phổ biến là đồ công nghệ và điện tử chiếm 60%, tăng 25% so với năm 2015 Các mặt hàng được người tiêu dùng trực tuyến ưa chuộng khác là quần áo, giày dép, mỹ phẩm (60%), sau đó đến đồ gia dụng (34%), sách và văn phòng phẩm (31%)… Theo kết quả điều tra khảo sát năm 2016, có 6% người mua hàng trực tuyến trả lời rất hài lòng với phương thức mua hàng này; 41% người mua trả lời hài lòng, tăng đáng kể so với tỷ
lệ 29% của năm 2015; 48% người mua cho biết cảm thấy bình thường và chỉ 5% số người được hỏi trả lời không hài lòng
Giá trị sản phẩm dịch vụ người mua hàng chọn mua nhiều nhất là mức từ 1 đến 3 triệu đồng, chiếm 29% Theo sau là mức trên 5 triệu đồng với 26% người chọn mua và mức được ít người chọn mua nhất là từ 3 đến 5 triệu đồng với 11%
5
Trang 4Theo kết quả khảo sát, 31% website thương mại điện tử gặp khó khăn do nguồn nhân lực chưa đáp ứng được yêu cầu của phát triển thương mại điện tử, 25% website đánh giá việc khách hàng thiếu tin tưởng vào chất lượng hàng hóa hoặc lo ngại về vấn đề an toàn khi thanh toán trực tuyến gây cản trở cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, 22% website cho rằng chi phí cho dịch vụ vận chuyển giao nhận còn cao
Trở ngại của khách hàng khi tham gia thương mại điện tử
Khách hàng lo thông tin cá nhân 10%
Khó khăn trong tích hợp thanh toán 17%
Nguồn: Tạp chí Công thương
Chính vì lẽ đó, các hãng lập tức chú ý vào đầu tư hơn và kênh thông tin mạng nhằm tiếp thị sản phẩm một cách hiệu quả và chính xác qua các website của công ty Các hình thức quảng cáo website thương mại điện tử, mạng xã hội với ưu điểm số lượng người sử dụng cao, chi phí thấp đã trở thành một công cụ hữu hiệu để các doanh nghiệp sử dụng để quảng bá website thương mại điện tử của mình (50%)
Tỷ lệ doanh nghiệp cập nhật thông tin sản phẩm
lên website những năm gần đây
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%
Hàng ngày Hàng tuần Hàng tháng Không cập nhật
2014 2015 2016
Nguồn: Hiệp hội Thương mại Điện tử Việt Nam
Trang 5Tiếp đến là công cụ tìm kiếm (47%) và báo điện tử (35%) Tuy nhiên, khi được hỏi về hiệu quả của việc quảng cáo website thương mại điện tử qua các hình thức, 39% doanh nghiệp đánh giá cao việc quảng cáo qua các công cụ tìm kiếm, tiếp theo là mạng xã hội (28%) Trong thời gian tới, Việt Nam cần đẩy mạnh hơn nữa sự hợp tác khu vực và quốc tế này để thực hiện tốt các cam kết quốc tế về thương mại điện tử; xây dựng và hoàn thiện các tiêu chuẩn, quy chuẩn về trao đổi dữ liệu điện tử trong nước hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế
7
Trang 6CHƯƠNG 2: CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC CỦA THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ Ở THỊ TRƯỜNG VIỆT NAM
2.1 Cơ hội và tiềm năng
Nhận thức về thương mại điện tử và cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0: Cùng với thương mại điện tử, Cách mạng công nghiệp 4.0 đang tác động mạnh mẽ, làm thay đổi sâu sắc
phương thức sản xuất, quản trị xã hội, dịch vụ, thương mại
Tại Diễn đàn Vietnam ICT Summit 2017, Ban tổ chức đã tiến hành khảo sát 275 đơn vị tham gia về sự sẵn sàng của tổ chức, thế mạnh và những giải pháp cần thực hiện của Việt Nam để chuẩn bị cho Cách mạng công nghiệp 4.0 cho thấy: 35,2% số tổ chức đã chuẩn bị và sẵn sàng kết quả cho Cách mạng công nghiệp 4.0, trong đó phần đa là các doanh nghiệp thuộc khối ngân hàng và công nghệ thông tin (CNTT) 58,7% đã tìm hiểu nhưng chưa biết chuẩn bị gì, trong khi đó 6,1% chưa tìm hiểu gì và chưa biết chuẩn bị như thế nào cho những cơ hội và tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp 4,0
Ngoài ra, theo kết quả khảo sát, các doanh nghiệp, tổ chức cũng đề xuất, Việt Nam nên tập trung vào một số ngành có lợi thế trong Cách mạng công nghiệp 4.0 bao gồm: CNTT (89,9%), du lịch (45,7%), nông nghiệp (44,9%), tài chính - ngân hàng (47%) và logistic (28,3%) Điều này cho thấy, nhận thức về thương mại điện tử và cuộc Cách mạng công nghiệp ngày càng rõ ràng hơn…
Tiềm năng thị trường: Theo Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), Việt
Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có mức tăng trưởng thương mại điện tử nhanh nhất thế giới, với tốc độ 35%/năm, cao gấp 2,5 lần so với Nhật Bản
Tình hình thương mại
4.07
3%
37%
3
2.5
1.5
35%
35%
1
35%
0.5
Dung lượng thị trường TMĐT tại Việt Nam mại điện tử97% (tỉ USD)
Tốc độ tăng trưởng Bán lẻ thương mại điện tử Khác
Nguồn: Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam Nguồn: Báo cáo Chỉ số Thương mại điện tử
Việt Nam năm 2015
Sự bùng nổ của các ứng dụng thương mại điện tử tăng khả năng mua sắm trực tuyến Trong năm 2017, có hơn 210 website có nội dung liên quan đến thương mại điện tử được thành lập Doanh thu thương mại điện tử bán lẻ năm 2017 đạt hơn 2 tỷ USD, tốc độ tăng trưởng 20%
Trang 7Nền tảng hạ tầng công nghệ thông tin: Nghiên cứu của Nielsen Việt Nam cho thấy, hiện nay trung bình một người Việt Nam sở hữu 1,3 chiếc điện thoại, trong đó 70% là smartphone.
Hạ tầng công nghệ vững vàng là nền tảng để thương mại điện tử Việt Nam tạo ra doanh số 4
tỷ USD trong năm qua
Hiệu quả bán hàng trực tuyến: Khảo sát về hoạt động thương mại điện tử của các doanh
nghiệp tại Việt Nam được Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) thực hiện trong
3 tháng (từ tháng 9-11/2017) tại gần hơn 4.100 doanh nghiệp trên cả nước cho thấy, có tới 39% doanh nghiệp tham gia khảo sát đánh giá cao hiệu quả bán hàng trực tuyến thông qua mạng xã hội, cao nhất trong các công cụ trực tuyến; các vị trí tiếp theo lần lượt là: Bán hàng qua website của doanh nghiệp (35%), qua ứng dụng di động (22%), qua sàn giao dịch thương mại điện tử (18%)
Hành vi của người tiêu dùng Việt Nam: Theo nghiên cứu của Nielsen Việt Nam, xu hướng
công nghệ trong 5 năm tới sẽ thay đổi hành vi của người tiêu dùng Việt Nam Theo đó, 55% người tiêu dùng Việt Nam đã và sẽ sử dụng thiết bị có kết nối internet để mua sắm nhanh và hiệu quả hơn
Sự bùng nổ của mạng xã hội như Facebook, Zalo… kéo theo sự phát triển hình thức mại điện tử tương tác Sự kết hợp giữa thương
Thương mại mại điện tử và các nền tảng mạng xã hội đã tăng tương tác giữa
người bán và người mua Xu hướng này khuyến khích sự trao đổi,
1 điện tử tương
chia sẻ giữa những người dùng khi trải nghiệm giao dịch mua bán
tác bùng nổ
trên mạng xã hội Dự báo, livestream vẫn là cách được sử dụng phổ biến nhất khi bán hàng trên mạng xã hội, bởi tính tương cao
và ngay tức thời giữa 2 đối tượng mua và bán…
Việt Nam hiện có hơn 34 triệu người sử dụng smartphone (dữ liệu
từ Facebook và Tencent) Trong đó, 29% người mua hàng thực
2 Thanh toán di hiện giao dịch online thông qua nền tảng di động (Theo Global
độngWeb Index, 2017) Vì vậy, xu hướng thương mại điện tử trên nền
tảng di động là điều tất yếu Giải pháp thanh toán di động sẽ trở thành sân chơi mới trong năm 2018
Logistics và chuỗi cung ứng được xem xét là nền tảng cho sự phát triển bền vững của thương mại điện tử Tốc độ phát triển của thương mại điện tử càng nhanh thì cuộc chiến logistics ngày càng
Quản lí chuỗi khốc liệt Vì vậy, nhiều dịch vụ logistics bên thứ ba ra đời ứng
3 cung ứng và dụng công nghệ vào quy trình quản lý chuỗi cung ứng và hậu cần, hậu cần, kho kho vận, nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh
vận nghiệp Hiện nay, bên cạnh nhiều các tên tuổi lâu năm như Viettel
Post, EMS… cũng đang chứng kiến sự xuất hiện của nhiều doanh nghiệp mới như Giaohangnhanh, Giaohangtietkiem, DHL, Ninja Van… làm cho thị trường này thêm sôi nổi hơn
Một số xu hướng phát triển thương mại điện tử cho doanh nghiệp nhỏ và vừa
9
Trang 8Đáng chú ý, trong 6 tháng gần đây, người tiêu dùng Việt Nam sử dụng các thiết bị di động được kết nối để đơn giản hóa trải nghiệm với 43% mua sắm, 33% thanh toán hóa đơn trực tuyến, 35% đặt vé máy bay, xem phim, đặt phòng khách sạn, 31% chuyển tiền Về xu hướng,
có tới 68% người tiêu dùng đã và mong muốn sử dụng mua sắm ảo
Bên cạnh đó, tháng 1 năm 2019 vừa qua, Đại gia bán hàng trực tuyến khổng lồ Amazon chính thức đặt chân vào thị trường Việt Nam, mở ra cơ hội kinh doanh lớn cho các doanh nghiệp Việt Nam bán hàng đi khắp thế giới Bộ Công Thương vừa tuyên bố đã chính thức bắt tay hợp tác với Amazon nhằm hỗ trợ doanh nghiệp Việt xúc tiến xuất khẩu hàng hóa qua thương mại điện tử Ông Bernard Tay, Giám đốc Amazon Global Selling khu vực Đông Nam Á nhận định: “Việt Nam có thế mạnh về các mặt hàng như đồ gia dụng, may mặc, giày da, thủ công, là những mặt hàng có thể bán rất tốt trên Amazon Chúng tôi đánh giá Việt Nam là một trong những quốc gia
có tiềm năng hàng đầu Đông Nam Á để xuất khẩu hàng hóa qua Amazon”
Ông Đỗ Thắng Hải, Thứ trưởng Bộ Công Thương, cho rằng đây là cơ hội vàng để đưa nhiều hàng hóa Việt Nam ra thị trường thế giới Thực tế, trước khi có cuộc hợp tác này, nhiều nhà kinh doanh đã đưa hàng hóa nguồn gốc Việt Nam bán trên trang Amazon với giá cao ngất ngưởng Chẳng hạn, hiện nay một số tài khoản trên Amazon rao bán chổi đót, nón lá, phin pha cà phê với giá từ 10 USD trở lên Cụ thể, trên trang Amazon của Mỹ, chổi đót Việt Nam
có giá 11,99-14,99 USD, tương đương gần 200.000 đồng/cây Trong khi tại Việt Nam, loại chổi này có giá không đầy 30.000 đồng
Thậm chí Amazon của Nhật bán hơn 12.000 yen Nhật, tương đương gần 2,7 triệu đồng/cây Hay phin pha cà phê có giá 9,99 USD, tương đương 230.000 đồng nhưng cũng loại đó chỉ không đầy 40.000 đồng tại siêu thị Việt Nam
Ông Nguyễn Thanh Hưng, Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM), nhìn nhận việc gia nhập thị trường Việt Nam của Amazon đem lại lợi thế nhiều chiều Thứ nhất, sẽ thúc đẩy mạnh mẽ hơn sự phát triển thị trường thương mại điện tử Việt Nam, kéo theo sự tăng trưởng cả một hệ sinh thái như bán hàng, logistic và đem lại cho người tiêu dùng Việt Nam nhiều hàng hóa chất lượng với giá cả cạnh tranh
Thứ hai, chiến lược của Amazon khi thâm nhập vào một thị trường sẽ có hai chiều Đó là đưa hàng hóa nhập khẩu vào thị trường Việt Nam và đưa hàng hóa xuất khẩu Việt Nam ra các nước
“Không đơn thuần về thương mại mà điều doanh nghiệp Việt hưởng lợi nhiều nhất từ việc Amazon gia nhập thị trường Việt Nam là giúp phát triển thương hiệu của các doanh nghiệp, hàng hóa Việt trong môi trường thương mại điện tử toàn cầu; đào tạo các doanh nghiệp Việt
về thương mại điện tử, để xuất khẩu hàng hóa và học kỹ năng bán hàng trên Amazon Đặc biệt, các doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam sẽ không còn gặp nhiều rào cản về xuất khẩu hàng hóa một khi tham gia vào Amazon” - ông Hưng nhìn nhận
Đại diện một công ty sản xuất các sản phẩm đồ thủ công mỹ nghệ cho hay Amazon giúp công
ty tiếp cận thị trường toàn cầu rộng lớn Kể từ khi chính thức bán sản phẩm trên sàn thương mại điện tử, doanh số từ Amazon đóng góp 50% vào doanh số bán hàng trực tuyến của công ty
Trang 92.2 Khó khăn và thách thức
Hiện nay, lĩnh vực thương mại điện tử rất có tiềm năng phát triển, song trong bối cảnh nền kinh tế số và cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, lĩnh vực này vẫn còn đối mặt với không ít thách thức, cụ thể:
Thứ nhất, làn sóng đầu tư của các đối thủ ngoại vào Việt Nam cho thấy, thương mại điện tử
trong tương lai có thể chỉ là sân chơi của những tên tuổi lớn Nhiều chuyên gia dự đoán, trong tương lai không xa, thương mại điện tử Việt Nam sẽ bị thống lĩnh bởi 2 hoặc 3 công ty chiếm đến 80% thị phần và những công ty nhỏ hơn chỉ còn cách đi vào thị trường ngách
Hiện nay, người tiêu dùng Việt Nam, đặc biệt là thế hệ người tiêu dùng trẻ hiện khá ưa chuộng mua hàng qua các website thương mại điện tử của nước ngoài như Amazon, eBay…
do hàng hóa của nước ngoài phong phú, đa dạng và phù hợp với người tiêu dùng, đặc biệt là giới trẻ thành thị, trong khi chi phí hoàn tất đơn hàng đối với các hợp đồng mua hàng trực tuyến từ nước ngoài thấp hơn…
Thứ hai, môi trường cạnh tranh khốc liệt không dành cho các doanh nghiệp có năng lực tài
chính, công nghệ, quản trị… yếu kém Thực tế, tiềm lực vốn là trở ngại lớn đối với doanh nghiệp nội nếu muốn cạnh tranh với ngành thương mại điện tử nước ngoài Ngoài ra, nếu không cẩn trọng trong việc lựa chọn nhà cung cấp các giải pháp thương mại điện tử thì rất dễ
bị tốn chi phí mà không thu lại được nguồn lợi gì
Thứ ba, nhiều thống kê và báo cáo cũng cho thấy, số lượng người dùng internet mua sắm trực
tuyến tại Việt Nam tăng trưởng mạnh nhưng vẫn thấp hơn các nước khu vực Cụ thể, có 90% người dùng Internet tại Indonesia mua sắm trực tuyến thông qua thiết bị di động, cao nhất Đông Nam Á Trong khi, con số này tại Việt Nam là 70%, thấp nhất Đông Nam Á Tại Đông Nam Á, trung bình chỉ có 47% doanh nghiệp áp dụng hình thức thanh toán khi nhận hàng (COD), trong khi ở Việt Nam có đến hơn 80% doanh nghiệp hỗ trợ phương thức thanh toán COD Ở Singapore và Malaysia, tỷ lệ này chỉ 20%
Thứ tư, phần lớn doanh nghiệp Việt, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ chưa đầu tư đúng
mức cho hoạt động nghiên cứu tìm hiểu thị hiếu khách hàng nước ngoài để bán hàng trực tiếp, không phải qua các nhà phân phối trung gian Xét về mức độ uy tín, các nhà bán hàng trực tuyến trong nước cũng vẫn yếu so với nhiều nhà bán hàng trực tuyến toàn cầu Chất lượng, mẫu mã sản phẩm quốc nội vẫn lép vế so với sản phẩm tương tự của nhiều nước khác…
Thứ năm, cơ sở hạ tầng công nghệ chưa tốt không chỉ khiến cho thương mại điện tử của Việt
Nam khó cạnh tranh với các quốc gia phát triển khác có thể đối mặt với các sự cố không mong muốn hoặc thách thức về an ninh mạng Thống kê của Lazada tại Diễn đàn Toàn cảnh Thương mại điện tử 2017, trong sự kiện cáp quang AAG bị đứt vào 2,3 tuần năm 2016, Lazada đã mất tới 30% doanh thu trung bình trong một ngày
Bên cạnh đó, vấn đề an ninh, an toàn, bảo mật thông tin… trên các giao dịch điện tử vẫn chưa thể khiến người tiêu dùng an tâm Thời gian qua, Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản pháp luật để buộc các doanh nghiệp cung cấp hàng hóa, dịch vụ trong thương mại điện tử không được thực hiện một số hành vi có thể xâm hại tới quyền và lợi ích của người tiêu dùng Tuy nhiên, pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng chưa có tính khả thi cao nên người tiêu dùng vẫn chịu nhiều thiệt thòi và cảm thấy không yên tâm khi mua sắm online
1
Trang 10Mặc dù việc gia nhập của “gã khổng lồ” Amazon vào thị trường Việt mang lại rất nhiều cơ hội và lợi ích cho doanh nghiệp Việt, song doanh nghiệp vẫn cần chú trọng đến những thách thức khác:
“Các thị trường xuất khẩu lớn như châu Âu, Mỹ, Nhật, … đều có quy định nghiêm ngặt về chất lượng, nguồn gốc, xuất xứ sản phẩm mà để bán vào đây, doanh nghiệp Việt phải tuân thủ” - ông ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) nhấn mạnh
Hơn hết, rào cản về ngôn ngữ khiến không ít nhà bán lẻ, doanh nghiệp Việt khó tiếp cận với các sàn thương mại điện tử, bao gồm cả Amazon Do vậy các doanh nghiệp Việt cần nâng cao trình độ ngoại ngữ, khả năng xây dựng thương hiệu để có thể tận dụng tối đa những lợi thế bán hàng trên Amazon
Cuối cùng, doanh nghiệp Việt đã đến lúc cần đổi mới, nâng cao hình ảnh, chất lượng sản phẩm, thương hiệu của mình để cạnh tranh với ông lớn thương mại điện tử lớn nhất thế giới khi Amazon đang từng bước đi sâu vào thị trường Việt