Tiểu luận lý luận về dân và nền dân chủ xã hội chủ nghĩa

Dân chủ là khát vọng lớn lao, là đòi hỏi bức xúc của con người, là một nhu cầu đặc biệt quan trọng mà con người mong muốn vươn tới; đồng thời, dân chủ cũng là một động lực quan trọng thúc đẩy xã hội phát triển. Sự phát triển của dân chủ ghi nhận nấc thang tiến bộ của xã hội loài người. Cách mạng Tháng Mười Nga thành công, giai cấp công nhân và nhân dân lao động giành chính quyền đã đánh dấu sự ra đời nền dân chủ xã hội chủ nghĩa (XHCN).

’’’’’’’’’’’’’’’’’’

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

KHOA CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

LỜI CẢM ƠN

Đề tài: “Lý luận về dân và nền dân chủ xã hội chủ nghĩa” được hoàn

thành dưới sự hướng dẫn, giúp đỡ tận tình quý báu của TS……….,

Nhân đây cho phép em được tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS………

-người đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn em trong suốt thời gian qua, em cũng xinchân thành cảm ơn những ý kiến đóng góp, những nhận xét quý báu của cácthầy cô giáo giúp em hoàn thành bài tiểu luận của mình

DANH MỤC VIẾT TẮT

DC Dân chủ

NDC Nền dân chủ

CNXH Chủ nghĩa xã hội CCVS Chuyên chính vô sản

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn vấn đề nghiên cứu

Dân chủ là khát vọng lớn lao, là đòi hỏi bức xúc của con người, là mộtnhu cầu đặc biệt quan trọng mà con người mong muốn vươn tới; đồng thời, dânchủ cũng là một động lực quan trọng thúc đẩy xã hội phát triển Sự phát triểncủa dân chủ ghi nhận nấc thang tiến bộ của xã hội loài người

Cách mạng Tháng Mười Nga thành công, giai cấp công nhân và nhândân lao động giành chính quyền đã đánh dấu sự ra đời nền dân chủ xã hội chủnghĩa (XHCN)

Khác với các nền dân chủ đã tồn tại trước đó trong lịch sử, nền dânchủ XHCN không thể ra đời, phát triển một cách tự phát Nó không thể tự nhiênxuất hiện và hoàn thiện ngay sau sự kiện giai cấp công nhân và nhân dân laođộng giành được chính quyền Xây dựng nền dân chủ XHCN là nhiệm vụ lịch

sử mới mẻ, chưa có tiền lệ Những thăng trầm của chủ nghĩa xã hội (CNXH)hiện thực ở các nước trên thế giới trong gần 100 năm qua đã cho thấy rõ tínhdích dắc, phức tạp của tiến trình xây dựng nền dân chủ XHCN Kinh nghiệmlịch sử cho thấy, sức sống thực tế của dân chủ XHCN trước hết phụ thuộc vàonhận thức và hành động của đảng cộng sản cầm quyền

Ở nước ta, từ năm 1986, bằng việc khởi xướng và lãnh đạo công cuộcđổi mới, Đảng Cộng sản Việt Nam tiếp tục thể hiện rõ trí tuệ, bản lĩnh và tráchnhiệm của của mình trước những vấn đề hệ trọng của Tổ quốc, nhân dân Việcxây dựng nền dân chủ XHCN trở thành một trong những mối quan tâm thườngtrực trong nhận thức và hành động của Đảng Theo đó, dân chủ hóa các lĩnh vựcđời sống xã hội luôn được Đảng ta khẳng định là một trong những mục tiêu,

nhiệm vụ cơ bản, trọng tâm của công cuộc đổi mới Tư duy, nhận thức mới củaĐảng về dân chủ XHCN chỉ đạo quá trình dân chủ hóa đời sống xã hội; và thựctiễn dân chủ hóa lại là căn cứ, cơ sở để kiểm nghiệm, bổ sung nhận thức về dânchủ XHCN và nhận thức về xây dựng nền dân chủ XHCN.

Thực tiễn thế giới và Việt Nam trong suốt thời gian qua cho thấy, vấn

đề dân chủ và xây dựng nền dân chủ XHCN đã và đang tạo động lực thúc đẩy,phát huy quyền làm chủ của nhân dân, khắc phục tệ nạn quan liêu, tham nhũng,

xa rời nhân dân của một bộ phận cán bộ; đóng góp tích cực vào việc cải cáchhành chính, xây dựng bộ máy chính quyền các cấp trong sạch, vững mạnh; tăngcường mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với nhân dân Điều đó không chỉ đượckhẳng định trong chủ trương, đường lối của Đảng mà còn được bảo đảm thựchiện bằng pháp luật trên thực tế

Bên cạnh những kết quả đạt được, cần thẳng thắn chỉ ra trong xâydựng và phát huy dân chủ vẫn còn những tồn tại Đáng chú ý là tình trạng chưagương mẫu trong thực hiện Quy chế dân chủ, thiếu tôn trọng dân chủ, còn biểuhiện quan cách, gia trưởng, độc đoán, thậm chí có những cá nhân và tập thể trùdập, ức hiếp quần chúng Do nhận thức chưa đầy đủ, không rõ ràng nên một bộphận người dân lợi dụng dân chủ để yêu cầu, đòi hỏi không chính đáng, khôngđúng pháp luật, coi thường kỷ cương, phép nước, thậm chí bị các thế lực thùđịch lợi dụng, kích động, lôi kéo tham gia biểu tình, gây rối, tụ tập đông người,gây mất an ninh, trật tự, an toàn xã hội, vi phạm pháp luật

Xuất phát từ thực tiễn đó, việc nghiên cứu về dân chủ và nền dân chủXHCN, để từ đó tìm ra các giải pháp nhằm bổ sung, phát triển nhận thức mới vềdân chủ và dân XHCN trở thành vấn đề có nghĩa cấp thiết Đó cũng là lý để em

quyết định em chọn đề tài: “Lý luận về dân chủ và nền dân chủ xã hội chủ

nghĩa”

2 Những công trình nghiên cứu có liên quan

2.1 Các công trình nghiên cứu trên thế giới

Bài Chủ nghĩa xã hội và dân chủ của Alecxei Prigarin trong Những tranhluận mới của các học giả Nga về chủ nghĩa xã hội [12] phân tích nguyên nhânthất bại của dân chủ XHCN ở Liên Xô; khẳng định dân chủ XHCN vẫn là conđường phát triển tất yếu của nhân loại Xây dựng dân chủ XHCN là xây dựngcác điều kiện bảo đảm để quần chúng được biết tất cả, được thông tin đầy đủ vềcác lĩnh vực đời sống xã hội; điều kiện bảo đảm để từng cá nhân và tổ chức xãhội có thể bày tỏ công khai và tự do ý kiến của mình về mọi việc; điều kiện đểmọi người có khả năng tác động đến đời sống của tập thể lao động của họ cũngnhư đời sống của địa phương và đất nước [12, tr.26]

N.M Voskresenskaia, N.B Davletshina trong cuốn Chế độ dân chủ, nhànước và xã hội [6] trình bày nhiều vấn đề về dân chủ, trong đó có nêu, phân tíchcác quan niệm khác nhau về dân chủ; giá trị dân chủ; cơ chế dân chủ; thể chếdân chủ, cấu trúc của chế độ dân chủ Các tác giả cho rằng, dân chủ XHCN theo

mô hình Xôviết chỉ là một chế độ toàn trị, xa lạ với nguyên tắc, giá trị dân chủnên nó đã thành quá khứ của nước Nga Tác phẩm Dân chủ trực tiếp: sổ tayIDEA quốc tế [20] của Viện quốc tế về dân chủ và hỗ trợ bầu cử trình bày tổngquan về việc vận dụng dân chủ trực tiếp, nhất là trưng cầu ý dân, sáng kiến côngdân, sáng kiến chương trình nghị sự và bãi miễn được thực hiện ở các vùng trênthế giới Ở đây, dân chủ được tiếp cận theo nghĩa là chế độ chính trị, hệ thống tổchức quyền lực và cơ chế, quy trình vận hành hệ thống dân chủ Theo đó, dânchủ trực tiếp được xem là một cơ chế độc đáo khuyến khích sự tham gia của

công dân và tự do ngôn luận để thúc đẩy xây dựng nền dân chủ trong các xã hộiđang phát triển

2.2 Các công trình nghiên cứu trong nước

Thái Ninh, Hoàng Chí Bảo trong cuốn Dân chủ tư sản và dân chủ xã hộichủ nghĩa [13], đã phân tích những quan điểm, tư tưởng cơ bản của chủ nghĩaMác - Lênin về dân chủ, lịch sử ra đời, phát triển, thực trạng, bản chất, khuyếttật của dân chủ tư sản (DCTS); bản chất, sự hình thành và những thách thứccủa dân chủ XHCN Ở đây, dân chủ XHCN được tiếp cận toàn diện, hệ thốngvới 5 khía cạnh: hình thức tổ chức xã hội, tổ chức nhà nước; giá trị xã hội; điềukiện để hình thành nhân cách trung thực, sáng tạo; cơ chế, nguyên tắc lãnh đạo,quản lý xã hội (tập trung dân chủ); động lực, bản chất tốt đẹp của CNXH

Cuốn Dân chủ với phát triển cộng đồng của Trần Quang Nhiếp trình bày,phân tích nhiều vấn đề lý luận, thực tiễn về dân chủ và dân chủ ở cơ sở: tưtưởng Hồ Chí Minh về dân chủ; vai trò của dân chủ đối với phát triển cộngđồng; những thuận lợi, khó khăn, thành tựu, hạn chế trong thực hiện dân chủ

cơ sở ở nước ta; vấn đề đặt ra và các giải pháp phát huy quyền làm chủ củanhân dân ở nước ta trong tiến trình đổi mới

Bài Tổng quan về dân chủ và cơ chế thực hiện dân chủ xã hội chủ nghĩa ởnước ta: quan điểm, lý luận và phương pháp nghiên cứu của Hoàng Chí Bảo;Một cách tiếp cận khái niệm dân chủ của Nguyễn Đăng Quang bàn về dân chủvới những phương pháp tiếp cận khác nhau Tiếp cận từ những cơ sở hìnhthành dân chủ có: cơ sở kinh tế của dân chủ và dân chủ trong kinh tế; cơ sởchính trị của dân chủ và dân chủ trong chính trị; cơ sở văn hóa, xã hội và dânchủ trong lĩnh vực văn hóa, xã hội Tiếp cận từ các nội dung cơ bản của dânchủ: theo nội dung chính trị, dân chủ là một hình thái nhà nước; theo nội dung

văn minh, dân chủ là sản phẩm của nền văn minh; theo nội dung nhân đạo, dânchủ là phương thức tổ chức xã hội hiện đại

Bài Di chúc Hồ Chí Minh - vấn đề dân chủ và “thực hành dân chủ rộngrãi” với bối cảnh hiện nay và Dân chủ thật sự là vấn đề trung tâm, cốt tử củachủ nghĩa xã hội của Hồ Bá Thâm khẳng định giá trị tư tưởng dân chủ của HồChí Minh thể hiện trong Di chúc; khẳng định dân chủ là vấn đề trung tâm, cốt

tử của CNXH; nêu lên nhiều vấn đề gai góc, phức tạp đặt ra cần giải quyết vềdân chủ ở Việt Nam cả trên phương diện thực tiễn và lý luận

Bài Dân chủ và hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa trong Chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh nền tảng tư tưởng của Đảng ta và bài Dân chủ làbản chất của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam trong Kiên định mục tiêu và conđường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta [5] của Phạm Ngọc Quang bàn về dânchủ XHCN Từ việc phân tích thành tựu dân chủ trên các lĩnh vực đời sống xãhội ở nước ta trong thời kỳ đổi mới tác giả khẳng định: dân chủ là bản chất củaCNXH ở Việt Nam Tuy nhiên, “bản chất của sự vật nói chung, của một chế độ

-xã hội nói riêng, không phải nhất thành bất biến, có sự phát triển chín muồingay khi chế độ đó mới ra đời Trái lại, bản chất của sự vật luôn trải qua mộtquá trình phát triển, nó được chín muồi dần dần tùy thuộc vào sự phát triển vàhoàn thiện của các bộ phận cấu trành, các nhân tố thúc đẩy” [5, tr.343] Ở ViệtNam, đến nay, dân chủ XHCN mới đang đi những bước đầu trên con đường tạolập nó [4, tr.476]

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Đè tài tập trung phân tích cơ sở lý luận về dân chủ và dân chủ XHCN, qua

đó đề xuất những quan điểm và giải pháp nhằm tiếp tục bổ sung, phát triểnnhận thức về dân chủ XHCN hiện nay

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện mục đích trên, tiểu luận có nhiệm vụ:

- Trình bày tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước về dânchủ, dân chủ XHCN

- Phân tích cơ sở lý luận về dân chủ và dân chủ XHCN

- Đề xuất một số quan điểm, giải pháp tiếp tục bổ sung, phát triển nhậnthức về dân chủ và dân XHCN hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1.Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu làm rõ những nhận thức về dân chủ và nền dân chủ XHCN

4.2.Phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu lý luận về dân chủ và nền dân chủ XHCN

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1.Cơ sở lý luận

Tiểu luận được thực hiện dựa trên cơ sở lý luận về dân chủ XHCN củachủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các văn kiện của Đảng, Nhànước về dân chủ, về hệ thống chính trị… Đồng thời, tiểu luận cũng kế thừa cóchọn lọc các công trình và các bài viết có liên quan của các tác giả khác đã đượccông bố ở trong và ngoài nước về dân chủ và dân chủ XHCN

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng phương lôgic và lịch sử, phân tích, tổng hợp, khái quát hóa

và hệ thống hóa…

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài (không bắt buộc)

Ý nghĩa lý luận: đề tài giải quyết được vấn đề lý luận về dân chủ,

nền dân chủ, dân chủ XHCN, xây dựng nền dân chủ, xây dựng nền dânchủ XHCN

Ý nghĩa thực tiễn: Đề tài có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho

việc nghiên cứu, giảng dạy, học tập các nội dung liên quan đến dân chủ và

hệ thống chính trị trong Chủ nghĩa xã hội khoa học và các chuyên ngànhkhoa học khác

7 Kết cấu của đề tài

Ngoài mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, đề tài gồm

03 chương

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DÂN CHỦ VÀ NỀN DÂN CHỦ XÃ HỘI

CHỦ NGHĨA

1.1 Quan niệm chung về dân chủ, nền dân chủ

1.1.1 Quan niệm chung về dân chủ

Dân chủ là hiện tượng lịch sử xã hội phức tạp gắn liền với sự tồn tại vàphát triển của đời sống con người Từ hàng ngàn năm trước Công nguyên, conngười đã biết hợp lực để sản xuất, chống thiên tai, thú dữ và đã tổ chức ra nhữnghoạt động chung mang tính xã hội, trong đó có việc cử ra những người đứng đầu

để thực thi những quy định, điều hành hoạt động chung Đồng thời, cộng đồng

sẽ phế bỏ những người đó, nếu họ không thực hiện những quy định chung theolợi ích và ý nguyện của mọi người Đây là một trong những quyền vốn có đươngnhiên của mọi thành viên trong cộng đồng Quyền lực ấy là ngang nhau đối vớimọi thành viên trong thị tộc, bộ lạc Đến thời Hy Lạp cổ đại, khi có ngôn ngữ,chữ viết và trình độ tư duy của con người đạt tới mức có khả năng khái quát hóa,trừu tượng hóa, người ta diễn đạt hiện thực ấy bằng thuật ngữ dân chủ(Demokratia) Thuật ngữ này được ghép bởi Demos là dân, nhân dân và Kratos

là quyền lực hay chính quyền Theo đó, nghĩa gốc của dân chủ (Demokratia)cũng là nghĩa cơ bản của khái niệm được hiểu là quyền lực của nhân dân

Từ nghĩa gốc của khái niệm (dân chủ là quyền lực của nhân dân), trongnhững điều kiện, hoàn cảnh lịch sử khác nhau, tùy theo sự vận động biến đổi củathực tiễn dân chủ, khái niệm dân chủ được nhận thức cũng đa dạng

Quan niệm của chủ nghĩa Mác-Lênin về dân chủ:

Thứ nhất, chủ nghĩa Mác-Lênin kế thừa những nhân tố hợp lý trong hoạt

động thực tiễn và nhận thức của nhân loại về dân chủ, đặc biệt là việc tán thành

cho rằng: dân chủ là một nhu cầu khách quan của nhân dân lao động; dân chủ là

quyền lực của nhân dân (hay dân chủ là quyền lực thuộc về nhân dân).

Thứ hai, khi xã hội có giai cấp và nhà nước – tức là một chế độ dân chủ

thể hiện chủ yếu qua nhà nước thì khi đó không có “dân chủ chung chung, phi

giai cấp, siêu giai cấp”, “dân chủ thuần tuý” Trái lại, mỗi chế độ dân chủ gắn với nhà nước đều mang bản chất giai cấp thống trị xã hội Lịch sử nhân loại đã

chứng minh rõ có các kiểu dân chủ: chế độ dân chủ chủ nô, chế độ dân chủ tưsản, chế độ dân chủ vô sản (hay dân chủ xã hội chủ nghĩa) Riêng chế độ phongkiến là chế độ quân chủ, (rồi “quân chủ lập hiến”) không phải là chế độ dân chủ,nhưng những nhu cầu dân chủ, những biểu hiện dân chủ trong nhân dân, trong

xã hội, thậm chí ngay cả trong một số triều đình phong kiến của xã hội phongkiến vẫn có

Do đó, từ khi có chế độ dân chủ thì dân chủ luôn luôn với tư cách một phạm trù lịch sử, phạm trù chính trị.

Thứ ba, từ khi có nhà nước dân chủ, thì dân chủ còn với ý nghĩa là một hình thức nhà nước, trong đó có chế độ bầu cử, bãi miễn các thành viên nhà

nước, có quản lý xã hội theo pháp luật nhà nước và thừa nhận ở nhà nước đó

“quyền lực thuộc về nhân dân” (còn dân là những ai thì do bản chất giai cấpthống trị xã hội quy định), gắn liền với một hệ thống chuyên chính của giai cấpthống trị xã hội

Thứ tư, với một chế độ dân chủ và nhà nước tương ứng, đều do một giai

cấp thống trị cầm quyền chi phối tất cả các lĩnh vực của toàn xã hội, do vậy tính

giai cấp thống trị cũng gắn liền với và chi phối tính dân tộc, tính chất của chế độchính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội ở mỗi quốc gia dân tộc cụ thể.

Như vậy, với nghĩa rộng nhất của khái niệm, dân chủ được hiểu là phươngthức quan hệ giữa người với người trên tất cả các lĩnh vực xã hội, giữa các thiếtchế xã hội, giữa các con người trong tất cả mọi cấp độ tồn tại khác nhau của nó;

là một hình thức tổ chức quan hệ xã hội thừa nhận quyền tự do, bình đẳng củamỗi thành viên, thừa nhận nhân dân là chủ thể của quyền lực [10, tr.31]

1.1.2 Quan niệm về nền dân chủ

Nền dân chủ là khái niệm phản ánh chỉnh thể xã hội được tổ chức, vận hành theo các nguyên tắc, yêu cầu và chuẩn mực dân chủ nhằm thực thi quyền lực và bảo đảm lợi ích của giai cấp cầm quyền Biện chứng của lịch sử dân chủ

trên phạm vi toàn nhân loại đã, đang và sẽ đi từ nền dân chủ tự quản cộng sảnnguyên thủy đến dân chủ chủ nô, DCTS và tiến tới dân chủ tự quản văn minhtrong xã hội cộng sản văn minh, mà bước quá độ lên hình thức dân chủ này lànền dân chủ XHCN Theo đó, nền dân chủ XHCN được hiểu là chỉnh thể xã hộiđược tổ chức, vận hành theo các nguyên tắc, yêu cầu và chuẩn mực dân chủnhằm thực thi quyền lực, bảo đảm lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dânlao động Tất nhiên, nền dân chủ (kể cả nền dân chủ XHCN) được thiết lập ởmỗi quốc gia, dân tộc trong mỗi thời đại lịch sử vừa có tính chất, đặc điểmchung, phổ biến, đồng thời có những đặc điểm riêng, đặc thù do điều kiện hoàncảnh lịch sử cụ thể quy định

Trong điều kiện xã hội có giai cấp và nhà nước, nền dân chủ ở mỗi quốcgia, dân tộc được thiết lập với mức độ, tính chất như thế nào, điều đó lệ thuộcvào tính chất, trạng thái của thể chế chính trị; trình độ phát triển kinh tế; trình độhọc vấn, ý thức, năng lực thực hành dân chủ của nhân dân; năng lực, phẩm chất

của giới cầm quyền; truyền thống văn hóa chính trị của mỗi quốc gia, dân tộc và

cả những nhân tố khách quan của thời đại

1.2 Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa

Từ việc nắm vững và phân tích thực tế lịch sử đã diễn ra trong sự pháttriển dân chủ của nhân loại, nhất là qua những quy luật của chế độ dân chủ chủ

nô, chế độ dân chủ tư sản , các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin đã dự

báo khoa học – qua nhiều luận điểm cơ bản – về tính tất yếu xảy ra và thắng lợi

của cách mạng xã hội chủ nghĩa, của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, gắn liền với tất yếu của chủ nghĩa xã hội Chính những luận điểm khoa học đó đã được nhận

thức và vận dụng đúng đắn, sáng tạo để dẫn dắt nhân dân lao động trong thựctiễn cách mạng, làm nên thắng lợi của Cách mạng xã hội chủ nghĩa Tháng Mười

Nga (1917), từ đó hình thành và từng bước phát triển nền dân chủ xã hội chủ

nghĩa ở nước Nga, sau đó là Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa trên thế

giới Theo chủ nghĩa Mác-Lênin thì: chuyên chính vô sản và dân chủ xã hội

chủ nghĩa về căn bản là thống nhất Từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII,

Đảng ta thống nhất gọi chuyên chính vô sản là nền dân chủ xã hội chủ

nghĩa (vẫn thực hiện nội dung cơ bản của chuyên chính vô sản).

Có thể khái quát quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ ChíMinh về dân chủ XHCN theo các nội dung cơ bản sau:

1.2.1 Dân chủ xã hội chủ nghĩa là hệ thống chuyên chính vô sản, nhà nước chuyên chính vô sản kiểu dân chủ cộng hòa

C.Mác, Ph Ăngghen và V.I.Lênin cho rằng, với tính cách là chế độ chínhtrị, chế độ nhà nước, dân chủ XHCN có thể có sự đa dạng về hình thức nhưngbản chất của nó là chuyên chính vô sản (CCVS) V.I.Lênin viết: “Bước chuyển

từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa cộng sản, cố nhiên không thể không đem lạirất nhiều hình thức chính trị khác nhau, nhưng thực chất của những hình thức ấy

tất nhiên sẽ chỉ là một, tức là: chuyên chính vô sản” [15, tr.44] Hệ thống CCVSđược V.I.Lênin hình dung như một hệ thống những bánh xe răng cưa của cỗmáy, phức tạp và có quan hệ chặt chẽ với nhau bao gồm Đảng Cộng sản, Nhànước Xôviết (hay nhà nước CCVS) và công đoàn “ở giữa Đảng và chính quyềnnhà nước” [19, tr.250], trong đó, mỗi “bánh xe răng” có vị trí và vai trò xác định.V.I.Lênin khẳng định: CCVS “là một nhà nước thuộc một kiểu khác, nhà nước

vô sản, một bộ máy để giai cấp vô sản trấn áp giai cấp tư sản”; “là chế độ dânchủ cho những người bị bóc lột và phải trấn áp bọn bóc lột” [16, tr.122, 316]

Dân chủ vô sản là CCVS và CCVS chính là nhà nước của giai cấp vô sản

Từ mô hình lịch sử kiểu dân chủ cộng hòa của Công xã Pari và Xôviết Nga,C.Mác, Ph Ăngghen và V.I.Lênin đã dùng nhiều thuật ngữ khác nhau để diễnđạt về CCVS Đó là: dân chủ vô sản, CCVS, dân chủ Xôviết, nhà nước Xôviết,nhà nước CCVS, hệ thống CCVS, nhà nước kiểu mới, nhà nước nửa nhà nước,nhà nước tự tiêu vong V.I.Lênin còn viết: “Chế độ dân chủ vô sản so với bất

cứ chế độ dân chủ tư sản nào, cũng dân chủ hơn gấp triệu lần, chính quyềnXôviết so với nước cộng hoà tư sản dân chủ nhất thì cũng dân chủ hơn gấp triệulần” [15, tr.312-313]

1.2.2 Dân chủ xã hội chủ nghĩa thể hiện sâu sắc bản chất giai cấp công nhân và tính nhân dân rộng rãi

Với nghĩa là quyền làm chủ hay bản chất giai cấp thống trị của dân chủ,nền dân chủ XHCN thể hiện sâu sắc bản chất giai cấp công nhân Trong Nhữngnguyên lý của chủ nghĩa cộng sản (1847), trả lời câu hỏi rằng cuộc cách mạng

vô sản sẽ diễn biến như thế nào, Ph.Ăngghen viết: Trước hết, nó tạo ra một chế

độ dân chủ và nhờ đó mà trực tiếp hay gián tiếp tạo ra quyền thống trị chính trịcủa giai cấp vô sản [2, tr.469- 470]