Bài thảo luận "Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mac-Lenin"

 SXVC là cơ sở để hình thành tất cà các quan hệ xã hội khác như: chính trị, đạo đức, nghệ thuật, pháp luật,…  SXVC là cơ sở cho sự tiến bộ xã hội, qua từng giai đoạn phát triển sản xuấ

Thảo luận học tập:

NHỮNG NGUYÊN LÝ

CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MAC – LÊNIN

Vấn đề của buổi thảo luận :

 Vì sao nói: sản xuất vật chất là cơ sở của sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người?

 Tóm tắt nội dung qui luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản

xuất Liên hệ vào Việt Nam.

 Phân tích quan hệ biện chứng giữa cơ sở hạ

tầng và kiến trúc thượng tầng liên hệ vào Việt

Nam.

 Phân tích quan hệ biện chứng giữa tồn tại xã hội

và ý thức xã hội.

MỜI CÁC BẠN TRÌNH BÀY Ý KIẾN CỦA MÌNH !

 Vì sao nói: sản xuất vật chất là

cơ sở của sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người?

Sản xuất: là một loại hình đặc trưng của

con người bao gồm:

Sản xuất vật chất

Sản xuấttinh thần

Sản xuất ra bản thân con người

3 quá trình trên gắn bó chặt chẽ với

nhau, trong đó sản xuất vật chất là cơ

sở của sự tồn tại và phát triển

 SXVC đã hình thành nên chính bản thân con người, làm cho cơ thể con

người không ngừng hoàn thiện và phát triển làm ngôn ngữ xuất hiện (ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp, trao đổi và truyền đạt kinh nghiệm) SXVC hình thành nên các quan hệ xã hội, hình thành hay hình thành xã hội

 SXVC là yêu cầu khách quan của sự sinh tồn xã hội Bất cứ xã hội nào

cũng không tồn tại được nếu không tiến hành sản xuất ra của cải vật chất

 SXVC là cơ sở để hình thành tất cà các quan hệ xã hội khác như: chính trị, đạo đức, nghệ thuật, pháp luật,…

 SXVC là cơ sở cho sự tiến bộ xã hội, qua từng giai đoạn phát triển sản

xuất, cách thức sản xuất của con người thay đổi, kỹ thuật được cải tiến, sản xuất đạt hiệu quả cao hơn, quan hệ giữa người với người trong quá trình sản xuất cũng thay đổi  mọi mặt đời sống xã hội cũng thay đổi theo

Sản xuất vật chất là cơ sở của sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người

Nội dung qui luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất

Liên hệ vào Việt Nam?

MỜI CÁC BẠN THẢO LUẬN VÀ ĐƯA RA Ý

KIẾN!

Lực lượng sản xuất:

• Biểu hiện mối quan hệ giữa con

người với tự nhiên, nó phản ánh

trình độ chinh phục tự nhiên của

con người

• Gồm 2 yếu tố: Tư liệu sản xuất và

người lao động

• Các yếu tố có quan hệ với nhau

trong đó: người lao động là yếu tố

có tính quyết định, công cụ lao

về tư liệu sản xuất giữ vai trò quyết định

Nội dung qui luật Quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển

của lực lượng sản xuất.

Lực lượng sản xuất quyết định sự hình thành, biến đổi và phát triển của quan hệ sản xuất.

• Lực lượng sản xuất là yếu tố động nhất và cách mạng nhất, là nội dung của phương thức sản xuất Quan hệ sản xuất là yếu tố tương đối ổn định, là hình thức xã hội của phương thức sản xuất.

• Trong một phương thức sản xuất, hai mặt lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất luôn gắn bó với nhau Lực lượng sản xuất tồn tại ở trình độ như thế nào thì quan hệ sản xuất cũng tương ứng với trình độ của lực lượng sản xuất ấy Khi lực lượng sản xuất phát triển thì quan hệ sản xuất cũng biến đổi theo cho phù hợp với trình độ của lực lượng sản xuất Sự phù hợp đó làm cho lực lượng sản xuất tiếp tục phát triển Khi tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất phát triển đến một mức nào đó sẽ xung đột với quan hệ sản xuất hiện có, nó đồi hỏi xóa bỏ quan hệ sản xuất cũ, không còn phù hợp, để hình thành quan hệ sản xuất mới phù hợp với lực lượng sản xuất đang phát triển, làm cho phương thức sản xuất cũ mất đi, phương thức sản xuất mới

ra đời.

• Sự phát triển của lực lượng sản xuất từ thấp đến cao qua các thời kỳ lịch sử khác nhau đã quyết định sự thay thế quan hệ sản xuất cũ bằng quan hệ sản xuất mới, đưa loài người phát triển từ phương thức sản xuất này lên phương thức sản xuất cao hơn.

Nội dung qui luật Quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển

của lực lượng sản xuất.

Sự tác động trở lại của quan hệ sản xuất với lực lượng sản xuất.

• Quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất sẽ tạo địa bàn cho sự phát triển của lực lượng sản xuất.

• Khi quan hệ sản xuất lạc hậu, không còn phù hợp với tính chất và trình độ cùa lực lượng sản xuất sẽ kìm hãm sự phát triển của lực lượng sản xuất

• Quan hệ sản xuất có thể thúc đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển của lực lượng sản xuất vì nó qui định mục đích của nền sản xuất, ảnh hưởng đến thái độ lao động của người lao động, kích thích hoặc cản trở họ cải tiến công cụ, áp dụng thành tựu khoa học kỹ thuật vào sản xuất,…

• Trong xã hội có giai cấp, mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất biểu hiện thành mâu thuẫn giai cấp.

• Qui luật quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất biểu hiện sự vận động nội tại của phương thức sản xuất Qui luật này là qui luật phổ biến, tác động trong mọi xã hội, làm cho xã hội loài người phát triển từ thấp đến cao.

Nội dung qui luật Quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển

của lực lượng sản xuất.

Liên hệ vào Việt Nam

 Quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất, trình độ phát triển của lực lượng sản xuất là quy luật về sự vận động và phát triển của xã hội từ thấp đến cao cụ thể ở nước ta như sau:

 Từ một nền nông nghiệp lạc hậu, sản xuất nhỏ là chủ yếu, nước ta đi lên chủ nghĩa xã hội Kinh nghiệm thực tế đã chỉ rõ, lực lượng sản xuất bị kìm hãm không chỉ trong trường hợp quan hệ sản xuất lạc hậu, mà cả khi quan

hệ sản xuất phát triển không đồng bộ và có những yếu tố đi quá xa so với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất

 Thực tế trình độ sản xuất nước ta còn thấp kém lại phát triển không đều, đòi hỏi chúng ta phải coi trọng những hình thức kinh tế trung giang, quá độ

từ thấp đến cao, từ qui mô nhỏ đến qui mô lớn để xây dựng phương thức sản xuất XHCN, chúng ta chủ trương một nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, nhằm phát huy mọi tiềm năng của thành phần kinh tế, phát triển

mạnh mẽ lực lượng sản xuất để xây dựng cơ sở kinh tế của XHCN Từng bước xã hội hóa XHCN, quá trình đó không phải bẳng gò ép mà được thực hiện từng bước thông qua sự hỗn hợp các hình thức sở hữu như công ty cổ phần, chủ nghĩa tư bản nhà nước các hình thức hợp tác xã… để dần dần hình thành các tập đoàn kinh doanh lớn, trong đó các đơn vị kinh tế quốc doanh và tập thể là nồng cốt Chúng ta chỉ bỏ qua những gì của xã hội cũ không còn phù hợp với xã hội mới, chúng ta chủ trương thực sự chuyển

Phân tích quan hệ biện chứng giữa cơ

sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng Liên

hệ vào Việt Nam.

MỜI CÁC BẠN CÙNG THẢO LUẬN

Cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng của xã hội.

 Cơ sở hạ tầng:là toàn những quan

hệ sản xuất hợp thành cơ cấu

kinh tế của một hình thái kinh tế

xã hội nhất định, bao gồm: quan

hệ sản xuất thống trị,các quan hệ

sản xuất khác với tư cách là mầm

mống của phương thức sản xuất

mới hoặc là tàn dư của phương

thức sản xuất cũ

Tính chất của một cơ sở hạ tầng

do quan hệ sản xuất thống trị qui

định Trong xã hội có giai cấp, cơ

sở hạ tầng mang tính chất giai

cấp

 Kiến trúc thượng tầng: là toàn bộ những quan điểm, tư tưởng xã hội, những thiết chế tương ứng và những quan hệ nội tại của thương tầng được hình thành trên một cơ

sở hạ tầng nhất định

Mỗi yếu tố của kiến trúc thượng tầng có đặc điểm và vai trò riêng nhưng giữa chúng có liên hệ tác động lẩn nhau và đều phản ánh

cơ sở hạ tẩng Trong các yếu tố

đó, nhà nước đóng vai trò quan trọng nhất, là bộ phận có quyền lực mạnh mẽ nhất của kiến trúc thượng tầng

Trong xã hội có giai cấp kiến trúc

Quan hệ giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng.

Cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng.

o cơ sở hạ tầng sinh ra kiến trúc thượng tầng, kiến trúc

thượng tầng là sự phản ánh cơ sở hạ tầng Cơ sở hạ tầng của một xã hội nhất định như thế nào, tính chất của

nó ra sao, giai cấp đại diện cho nó như thế nào thì hệ thống tư tưởng, chính trị pháp quyền…và các quan hệ, các thể chế tương ứng cũng như vậy.

o Cơ sở hạ tầng quyết định sự biến đổi của kiến trúc

thượng tầng Sự biến đổi đó diễn ra trong mọi hình thái kinh tế xã hội, cũng như từ hình thái kinh tế xã hội này sang hình thái kinh tế xã hội khác.

o Trong xã hội có giai cấp, sự biên đổi từ hình thái kinh tế

xã hội này sang hình thái kinh tế xã hội khác diễn ra

thông qua cuộc đấu tranh giai cấp

.

Quan hệ giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng.

Sự tác động trở lại của kiến trúc thượng tầng đối với cơ sở hạ tầng:

o Vai trò tác động của kiến trúc thượng tầng đối với cơ sở hạ tầng thể hiện ở các chức năng chính trị xã hội của kiến trúc thượng tầng là bảo vệ, duy trì, củng cố và phát triển cơ sở hạ tầng đã sinh ra nó, đấu tranh xóa bỏ cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng cũ.

o Các bộ phận của kiến trúc thượng tầng đều tác động đến cơ sở hạ tầng bằng nhiều hình thức khác nhau, trong đó nhà nước giữ vai trò đặc biệt quan trọng, có tác động lớn nhất và trực tiếp nhất đối với

cơ sở hạ tầng.

o Trong mỗi hình thái kinh tế xã hội, kiến trúc thượng tầng cũng có biến đổi nhất định Sự biến đổi đó càng phù hợp với cơ sở hạ tầng thì sự tác động của nó đối với cơ sở hạ tầng càng có hiệu quả

Ngược lại, nó sẽ cản trở sự phát triển của cơ sở hạ tầng.

Liên hệ vào Việt Nam

Cơ sở hạ tầng trong thời kỳ quá độ ở nước ta bao gồm nhiều

quan hệ sản xuất gắn liền với các hình thức sở hữu tương ứng với các thành phần kinh tế khác nhau, thậm chí đối lập nhau, cùng tồn tại trong một cơ cấu kinh tế thống nhất theo định hướng XHCN

Về xây dựng kiến trúc thượng tầng XHCN ở nước ta Đảng ta khẳng định: lấy chủ nghĩa Mác - lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho mọi hoạt động của xã hội Xây dựng hệ thống chính trị xã hội XHCN mang bản chất giai cấp công nhân, do đội tiên phong là Đảng cộng sản Việt Nam lãnh đạo, bảo đảm cho nhân dân lao động thật sự là người làm chủ xã hội Các tổ chức, bộ máy tạo thành hệ thống chính trị xã hội không tồn tại như một mục đích tự thân mà vì phục vụ con người, thực hiện cho được lợi ích và quyền lực thuộc về nhân dân lao động

Mỗi bước phát triển của cơ sở hạ tầng hoặc kiến trúc thượng tầng là một bước giải quyết mâu thuẫn giữa chúng Việc phát triển

và củng cố cơ sở hạ tầng, đều chỉnh và cũng có các bộ phận của kiến trúc thượng tầng là một quá trình diễn ra trong suốt thời kì quá

Phân tích quan hệ biện chứng giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội.

MỜI BẠN ĐÓNG GÓP Ý KIẾN CỦA BẠN VỀ VẤN ĐỀ NÀY NHE!

 Tồn tại xã hội là sinh hoạt vật chất và những điều kiện sinh hoạt vật chất của xã hội trong từng giai đoạn lịch sử nhất định.tồn tại xã hội bao gồm: hoàn cảnh địa lý, dân số và phương thức sản xuất.

 Ý thức xã hội: là sự phản ánh tồn tại xã hội

trong những giai đoạn phát triển khác nhau, bao gồm tình cảm, tập quán, truyền thống

quan điểm, tư tưởng, lý luận.

Quan hệ biện chứng giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội

Tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội

 Tồn tại xã hội sinh ra ý thức xã hội, ý thức xã hội là sự phản ánh tồn tại xã hội, phụ thuộc vào tồn tại xã hội Tồn tại xã hội như thế nào thì ý thức xã hội như thế ấy Mỗi khi tồn tại xã hội biến đổi, nhất là phương thức sản xuất biến đổi thì những tư tưởng và lý luận xã hội, những

quan điểm về chính trị pháp quyền, triết học, đạo đức, văn học nghệ thuật… sớm muộn sẽ biến đổi theo.

 Tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội, ý thức xã hội

phản ánh tồn tại xã hội nhưng không phải bất cứ tư

tưởng, quan điểm lý luận xã hội nào, tác phẩm nghệ

thuật nào cũng nhất thiết trực tiếp phản ánh những quan

hệ kinh tế của thời đại đó mà chỉ xét đến cùng thì các

quan hệ kinh tế mới được phản ảnh bằng cách này hay cách khác vào trong những tư tưởng đó Bởi vì trong sự phát triển của mình, ý thức xã hội có tính độc lập tương đối.

Tính độc lập tương đối của ý thức xã hội:

Tính độc lập tương đối của ý thức xã hội biểu hiện ở những mặt sau đây:

 Ý thức xã hội thường lạc hậu hơn so với tồn tại xã hội

 Một bộ phận của ý thức xã hội có tính vượt trước, đó là những tư tưởng tiến bộ, khoa học.

 Ý thức xã hội trong quá trình phát triển của nó mang tính kế thừa.

 Trong sự phát triển của ý thức xã hội, giữa các hình thái ý thức xã hội có sự tác động lẫn nhau.

 Ý thức xã hội có sự tác động trở lại đối với sự tồn tại phát triển xã hội.

Vai trò của ý thức xã hội đối với sự phát triển của xã hội phụ thuộc vào tính chất các mối quan hệ kinh tế mà trên đó nảy sinh những tư tưởng nhất định và vai trò lịch sử của giai cấp giương cao ngọn cờ

tư tưởng đó, vào mức đọ phản ánh đúng đắn của tư tưởng đối với nhu cầu phát triển xã hội, vào mức độ thấm nhuần và phổ biến

 Ý nghĩa phương pháp luận của mối quan hệ giữa tồn tại

xã hội và ý thức xã hội

 Ý thức xã hội chỉ là sự phản ánh tồn tại xã hội, do tồn tại

xã hội quyết định, cho nên không thể tìm nguồn gốc tư tưởng, lý luận trong đầu óc con người, mà phải tìm trong hiện thực vật chất đã sinh ra nó, tức là trong tồn tại xã hội.

 Ý thức xã hội có tính độc lập tương đối, nó có sự tác

động trở lại đối với tồn tại xã hội cho nên trong hoạt

động thực tiễn, chúng ta cần phải phát huy những tư

tưởng tiến bộ cách mạng, đồng thời phải đẩy lùi những

tư tưởng lạc hậu, phản động.

 Trong hoạt động thực tiễn, chúng ta cần tránh hai

khuynh hướng:

Chỉ thấy tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội một

cách máy móc, điều đó sẽ rơi vào chủ nghĩa duy vật tầm thường.

Tuyệt đối hóa vai trò của ý thức xã hội, không thấy vai trò quyết định của tốn tại xã hội đối với ý thức xã hôi, sẽ

NHẬN XÉT VÀ Ý KIẾN CỦA GIẢNG VIÊN.