MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐẨY MẠNH CÔNG TÁC THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG - LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ

Rút kinh nghiệm, chỉ ra những mặt còn hạn chế đểhạn chế đểtìm được tìm được những giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH trong hiệnnhững giải pháp nhằm hoàn thiện công tác q

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO   UBND THÀNH PHỐUBND THÀNH PHỐ  HẢI PHÒNGHẢI PHÒNG  

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HẢI PTRƯỜNG ĐẠI HỌC HẢI PHÒNGHÒNG

TRẦN THU HÀTRẦN THU HÀ  

MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐẨY MẠNH

BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC TẠI BẢO H

XÃ HỘI THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾLUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ  

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO   UBND THÀNH PHỐUBND THÀNH PHỐ  HẢI PHÒNGHẢI PHÒNG  

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HẢI PTRƯỜNG ĐẠI HỌC HẢI PHÒNGHÒNG

TRẦN THU HÀTRẦN THU HÀ  

MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐẨY MẠNH

BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC TẠI BẢO HIỂM

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾQUẢN LÝ KINH TẾ   Người hướng dẫn khoa học:

 Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS.PGS.TS Đào Văn HiệpĐào Văn Hiệp  

LỜI CAM ĐOANLỜI CAM ĐOAN  Tôi xin cam đoan đề tài:”  MMột số biện pháp đẩy mạnh công tác thu bảoột số biện pháp đẩy mạnh công tác thu bảohiểm xã hội bắt buộc tại bảo hiểm xã hội thành phố Hải P

hiểm xã hội bắt buộc tại bảo hiểm xã hội thành phố Hải Phònghòng””   là mộtlà một  công  côngtrình nghiên cứu

trình nghiên cứu  độc lậpđộc lập  của riêng tôi Các số liệu nêu trong luận văn là trungcủa riêng tôi Các số liệu nêu trong luận văn là trungthực, không có sự sao chép cũng như

thực, không có sự sao chép cũng như  chưa từng được ai công bố trong bất kỳchưa từng được ai công bố trong bất kỳ

công trình nào khác Trong quá trình viếtTrong quá trình viết   bài có sự bài có sự  tham khảo một số tài liệu cótham khảo một số tài liệu cónguồn gốc rõ ràng, dưới sự hướng dẫn của PGS.T

nguồn gốc rõ ràng, dưới sự hướng dẫn của PGS.TS.S Đào Văn HiệpĐào Văn Hiệp  Nếu có  Nếu có vấnvấn

đề xảy ra, tôi

đề xảy ra, tôi xin chịu hoàn toàn mọi trách nhiệm.xin chịu hoàn toàn mọi trách nhiệm.  

 Hải P Hải Phòng, nghòng, ngày ày tháng tháng năm 2019năm 2019

Tác giảTác giả  Học viên:

Học viên:  Trần Thu HàTrần Thu Hà  

LỜI CẢM ƠNLỜI CẢM ƠN  Trong quá trình học tập, nghiên cứu tôi đã nhận được sựTrong quá trình học tập, nghiên cứu tôi đã nhận được sự quan tâm, quan tâm, ủng hộủng hộ  nhiệtnhiệttình của các thầ

tình của các thầy,y, cô giáo, cô giáo, lãnh đạo lãnh đạo cơ quan, cơ quan, bạn bè, bạn bè, đồngđồng   nghiệp, nghiệp, các các đơn đơn vịvị  liên quan và gia

liên quan và gia đình đã tạo điều kiện để giúp đỡ tôi hoàn thành được luận vănđình đã tạo điều kiện để giúp đỡ tôi hoàn thành được luận vănnày

Tôi xin gửi lời cám ơn chân thành tới Ban Giám hiệu,ôi xin gửi lời cám ơn chân thành tới Ban Giám hiệu, PhòngPhòng Đào tạo sauĐại học

Đại học Đại học Hải PhòngĐại học Hải Phòng  đã hỗ trợ cho tôi trong suốt quãng thời gian quađã hỗ trợ cho tôi trong suốt quãng thời gian qua Xin cảm ơn các thầy cô

Xin cảm ơn các thầy cô  giáo đã tận tình chỉ bảo và hướng dẫn, chia sẻ, truyềngiáo đã tận tình chỉ bảo và hướng dẫn, chia sẻ, truyềnđạt kiến thức quý báu cho tôi trong suốt quãng thời gian vừa qua

đạt kiến thức quý báu cho tôi trong suốt quãng thời gian vừa qua.  

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Đào Văn HiệpĐặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Đào Văn Hiệp  

đã tận tâm

đã tận tâm hướng dẫn, bổ sung kiếhướng dẫn, bổ sung kiến thức, gợi mn thức, gợi mở nhiều vấn đề quan trọng giúpở nhiều vấn đề quan trọng giúptôi hoàn thành luận văn

tôi hoàn thành luận văn.  

Xin chân thành cảm ơnXin chân thành cảm ơn  BHXH thành phố Hải Phòng và các đơn vịBHXH thành phố Hải Phòng và các đơn vị  đã hợpđã hợptác

tác đã chia sẻ thông tin hữu ích cho tôi trong quá trình thực hiện đề tài.đã chia sẻ thông tin hữu ích cho tôi trong quá trình thực hiện đề tài.  

Cuối cùng tôi xin gửi lời cám ơn đến tất cả mọi người đã luôn ở bên vàCuối cùng tôi xin gửi lời cám ơn đến tất cả mọi người đã luôn ở bên và   động viên, khích lệ tôi để hoàn thành luận văn này

động viên, khích lệ tôi để hoàn thành luận văn này

 Hải Phòng, ngày  Hải Phòng, ngày tháng tháng năm 2019năm 2019  

Tác giảTác giả  

Trần Thu HàTrần Thu Hà  

MỤC LỤCMỤC LỤC  LỜI CAM ĐOAN

LỜI CAM ĐOAN i i 

1.1.2 Khái niệm bảo hiểm xã hội bắt buộc 77  

1.2 1.2 Nội dung và Nội dung và tiêu chí của tiêu chí của công tác thu công tác thu BHXH bắt buộc BHXH bắt buộc    9 9  

1.2.1 Đối tượng thu BHXH bắt buộc 99

1.2.2 Mức thu và phương thức thu BHXH bắt buộc 10 10  

1.2.3 Quy trình thu BHXH bắt buộc 11 11  

1.2.4 Quản lý tổ chức thu BHXH bắt buộc 12 12  

1.2.5 Lập và giao kế hoạch thu BHXH bắ 1.2.5 Lập và giao kế hoạch thu BHXH bắt buộc hàng năm t buộc hàng năm 13 13  

1.2.6 Thanh tra, kiểm tra việc thu BHXH bắt buộc các trường hợp phải truy đóng:   14  

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng tới công 1.3 Các yếu tố ảnh hưởng tới công tác thu tác thu BHXH  bắt buộc 16 16  

1.3.1 Hệ thống thể chế, chính sách về thu BHXH bắt buộc qua từng thời kỳ    16 16  

1.3.2 Trình độ phát triển kinh tế xã hội của địa phương 18 18  

1.3.3 Năng lực tổ chức, quản lý, điều hành, thực hiện công tác thu BHXH bắt buộc  18  

1.3.4 Trình độ nhận thức và ý thức trách nhiệm của người tham gia BHXH bắt buộc 19  

1.3.5 Mức độ, hiệu quả đôn đốc kiểm tra giám sát và chế độ thưởng phạt đối với đội ngũ thực hiện và đối tượng tham gia BHXH bắt buộc 20 20  

2.1 Sự hình thành, phát triển của bảo hiểm xã hội Hải Phòng ng 2121 

2.1.1 Quá trình hình thành, phát triển của 2.1.1 Quá trình hình thành, phát triển của BHXH Hải PhòngBHXH Hải Phòng   21 21 

2.1.2 Tổ chức bộ máy và chức năng nhiệm vụ 2.1.2 Tổ chức bộ máy và chức năng nhiệm vụ của BHXH thành phố Hải Phòng của BHXH thành phố Hải PhòngError! Bookmar Error! Bookmar

2.2.1 Các văn bản pháp quy về thu BHXH bắt buộc được áp dụng ở thành phố Hải

Phòng Phòng Error! Bookmark not defined  

2.2.2 Về tổ chức thực hiện thu BHXH bắt buộc   Error! Bookmark not defined  

2.2.3 Về quản lý thu BHXH     bắt buộc    Error! Bookmark not defined  

2.2.4 Về kiểm tra, kiểm soát thu BHXH 2.2.4 Về kiểm tra, kiểm soát thu BHXH bắt buộc bắt buộc 42 42  

2.3 Những kết quả đạt được, bất cập ảnh hưởng đến công tác thu BHXH bắt buộc trên địa bàn thành phố Hải Phòng Error! Bookmark not defined  

2.3.1 Những kết quả đã đạt được Error! Bookmark not defined  

2.3.2 Những bất cập ảnh hưởng đến công tác thu BHXH trên địa bàn thành phố Hải

Phòng Phòng Error! Bookmark not defined  

2.3.3 Nguyên nhân của những hạn chế    Error! Bookmark not defined  

CHƯƠNG 3 : :    BIỆN PHÁP ĐẨY MẠNH CÔNG TÁC THU BẢO HIỂM   XÃ HỘI BẮT BUỘC TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG 55 55  

3.1 Định hướng thu BHXH bắt buộc trên địa bàn TP Hải Phòng đến năm 2025 Hải Phòng đến năm 2025Error! Bookmark Error! Bookmark 3.1.1 Phương hướng phát triển kinh tế xã hội thành phố Hải Phòng đến năm 2025 xã hội thành phố Hải Phòng đến năm 2025.Error! Book  Error! Book  3.1.2 Định hướng công tác thu BHXH bắt buộc trên địa bàn Hải Phòng

3.1.2 Định hướng công tác thu BHXH bắt buộc trên địa bàn Hải PhòngError! Bookmark not de Error! Bookmark not de 3.1.3 Một số nguyên tắc trong việc tăng cường quản lý công tác thu BHXH    56 56  

3.2 Biện pháp đẩy mạnh công tác thu BHXH bắt buộc trên địa bàn thành phố Hải

Phòng Phòng Error! Bookmark not defined  

3.2.1 Hoàn thiện hệ thống luật pháp, chính sách về cơ chế thu BHXH 3.2.1 Hoàn thiện hệ thống luật pháp, chính sách về cơ chế thu BHXH Error! Bookmark not defi Error! Bookmark not defi 3.2.2 Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của cơ quan BHXH TP Hải Phòng Hải PhòngError! Bookmark Error! Bookmark

3.2.3 Cải cách thủ tục hành chính trong giải quyết chế độ Bảo hiểm xã hội bắt buộc

 buộc  62  62 

3.2.4 Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thu BHXH bắt buộc trong quản lý thu BHXH bắt buộcError! Bookmark not de Error! Bookmark not de 3.2.5 Đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền về BHXH bắt buộc

3.2.5 Đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền về BHXH bắt buộc Error! Bookmark not defined Error! Bookmark not defined  

3.2.6 Tăng cường, đề cao vai trò, hiệu quả trong việc phối kết hợp của các cơ quan quản lý Nhà nước Error! Bookmark not defined  

3.2.7 Tăng cường thanh tra, kiểm tra; nâng cao hiệu quả hoạt động thanh tra, kiểm tra

và xử lý vi phạm pháp luật BHXH bắt buộc    Error! Bookmark not defined  

3.2.8 Biện     pháp đối với khối doanh nghiệp Error! Bookmark not defined  

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 80 80  

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 82 82  

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆUDANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU  

BQL   Ban quản lýBan quản lý  DNTƯ  Doanh nghiệp trung ươngDoanh nghiệp trung ương  DNNQD

DNNQD   Doanh nghiệp ngoài quốc doanhDoanh nghiệp ngoài quốc doanh  DNFDI

DNFDI   Doanh nghiệp vốn đầu tư nước ngoàiDoanh nghiệp vốn đầu tư nước ngoài  DN

DN   Doanh nghiệpDoanh nghiệp  HCSN

HCSN   Hành chính sự nghiệpHành chính sự nghiệp  HĐND

HĐND   Hội đồng nhân dânHội đồng nhân dân  HTX

HTX   Hợp tác xãHợp tác xã  ILO Tổ chức lao động quốc tếTổ chức lao động quốc tế  KCN

KCN   Khu công nghiệpKhu công nghiệp  KHTC

KHTC   Kế hoạch tài chínhKế hoạch tài chính  LĐTBXH

LĐTBXH   Lao động thương binh xã hộiLao động thương binh xã hội   NSNN

 NSNN    Ngân sách nhà nước Ngân sách nhà nước   NLĐ

 NLĐ    Người lao động Người lao động  

 NHCT    Ngân hàng công thương Ngân hàng công thương  QLHS

SDLĐSDLĐ   Sử dụng lao độngSử dụng lao động  TCHC

TCHC   Tổ chức hành chínhTổ chức hành chính  THPT

THPT   Trung học phổTrung học phổ thông thông  TNLĐ

TNLĐ   Tai nạn lao độngTai nạn lao động  TNHH

TNHH   Trách nhiệm hữu hạnTrách nhiệm hữu hạn  TBH

TBH   Thu bảo hiểmThu bảo hiểm  

DANH MỤC CÁC BẢNGDANH MỤC CÁC BẢNG  

Số

2.1 Số đơn vịSố đơn vị  tham gia BHXH bắt buộc năm 2017tham gia BHXH bắt buộc năm 2017   27

2.2 Lãi suất chậm đóng BHXHLãi suất chậm đóng BHXH   bắt buộc bắt buộc   332.3 Số tiền nợ đọng BHXH bắt buộcSố tiền nợ đọng BHXH bắt buộc  của các đơn vịcủa các đơn vị   37

2.4 Kết quả thu BHXH, BHYT, BHTN thời gian từ năm 2013Kết quả thu BHXH, BHYT, BHTN thời gian từ năm 2013 -

 -2017

43

2.5 Tình hình quản lý thu BHXH bắt buộc từ năm 2013Tình hình quản lý thu BHXH bắt buộc từ năm 2013 - 2017- 2017 44

2.6 Kết quả thu BHXH bắt buộc theo khối, loại hình năm 2013

- 2017

46

DANHDANH MỤC CÁC HÌNHMỤC CÁC HÌNH  

Số hình

2.1 Vị trí BHXH TP Hải Phòng trong hệ thống tổ chức quản

2.2 Tổ chức bộ máy BHXH TP Hải PhòngTổ chức bộ máy BHXH TP Hải Phòng   222.3 Một số đơn vị tham gia BHXH bắt buộc năm 201Một số đơn vị tham gia BHXH bắt buộc năm 20177 282.4 Chênh lệch lãi suất đóng Chênh lệch lãi suất đóng BHXH bắt buộcBHXH bắt buộc   34

2.5 Diễn biến tình hình thu BHXH bắt buộc Diễn biến tình hình thu BHXH bắt buộc từ nămtừ năm 2013 -2013

2.6 Tình hình thu theo khối, loại hìnhTình hình thu theo khối, loại hình   47

quá trình hình thành và phát triển những mối quan hệ, có nhiều mâu thuẫn phátsinh trở thành các vấn đề mà xã hội cần phải quan tâm và giải quyết.

sinh trở thành các vấn đề mà xã hội cần phải quan tâm và giải quyết.   Những vấn đề Những vấn đề phát sinh theo

 phát sinh theo nhiều hướng khác nhau, có thể theo hướng tồn tại ở chế độ chính trịnhiều hướng khác nhau, có thể theo hướng tồn tại ở chế độ chính trị

mới phát sinh trong tương lai.  Để giải quyết những vấn đề xã hội, một trong nhữngĐể giải quyết những vấn đề xã hội, một trong nhữngnhiệm vụ cơ bản của một quốc gia là phải xây dựng những chính sách an

nhiệm vụ cơ bản của một quốc gia là phải xây dựng những chính sách an sinh xãsinh xãhội

hội.  

 Ngày nay Ngày nay hệ thống an sinh xã hội của Việt Nam có vai trò quan trọng vhệ thống an sinh xã hội của Việt Nam có vai trò quan trọng và ảnhà ảnhhưởng to lớn đến

hưởng to lớn đến  sự phát triển và ổn định ksự phát triển và ổn định kinh tếinh tế xã hội Đối với mỗi quốc gxã hội Đối với mỗi quốc gia thìia thì

An sinh xã hội đóng vai trò quan trọng cho thấy được chiến lược phát triển lâu dàicủa quốc gia , được ví như một công cụ để tạo dựng và phát triển xã hội công bằngvăn minh Nó còn thể hiện cho quyền của con người, chứng minh sự đoàn kết,thống nhất, chia sẻ và tương trợ đối với những khó khăn, rủi ro trong cuộc sống Vìvậy chế độ an sinh xã hội tác động đến quyền lợi và sự phát triển của con người bởi con người chính là m

 bởi con người chính là mục tiêu “hạt nhân” của phát triển bền ục tiêu “hạt nhân” của phát triển bền vững.vững

 Nếu  Nếu ta ta coi coi Bảo Bảo hiểm hiểm xã xã hội hội đơn đơn thuần thuần là là một một số số tiền tiền củcủa a người người lao lao độnđộng g ,,người chủ sử

người chủ sử   dụng lao động đóng góp để tạo ra quỹ bảo hiểm để giải quyếtdụng lao động đóng góp để tạo ra quỹ bảo hiểm để giải quyếtnhững vấn đề xã hội, chế độ chính sách cho người tham gia bảo hiểm xã hội thìnhư vậy t

như vậy ta đã a đã đánh giá qđánh giá quá chủ quá chủ quan.uan.   Những chế  Những chế độ, chính độ, chính sách sách của bảo của bảo hiểm xãhiểm xãhội đã mang đến sự chia sẻ giữa những người lao động cho nhau, tạo liên kếtgiữa cá nhân với cộng đồng, tạo thêm thu nhập

giữa cá nhân với cộng đồng, tạo thêm thu nhập    bền  bền vữngvững  cho người đã hết tuổicho người đã hết tuổilao động, …

lao động, …   Qua đó đã gián tiếp giúp người lao động về mặt tâm lý, yên tâmQua đó đã gián tiếp giúp người lao động về mặt tâm lý, yên tâm

lao động, cống hiến trong suốt quãng thời gian làm việc Ngoài ra còn giúp chochủ sử dụng lao động có thêm điều kiện ổn định nguồn nhân lực, giữ vững kếhoạch, chiến lược kinh doanh, sản xuất để tang thêm doanh thu cũng như của cảivật chất cho doanh nghiệp, xã hội,

vật chất cho doanh nghiệp, xã hội,    Những điều  Những điều trên đtrên đã ảnh ã ảnh hưởng thưởng trực rực tiếp đếntiếp đến

chế độ an sinh xã hội của Nhà nước, việc thực hiện pháp luật về BHXH, nguồnthu của cơ quan BHXH và đặc biệt là ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi củangười lao động

Chính vì vậy Chính vì vậy ta thấy rõ được tầm quan trọng và cầta thấy rõ được tầm quan trọng và cần thiết của việc nghiên thiết của việc nghiênn cứucứu  

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài   Nhằm

 Nhằm đánh đánh giá giá tổng tổng quan quan và và có có hệ hệ thống thống thiết thiết thực thực vềvề  công tác quản lý thucông tác quản lý thuBHXH trong giai đoạn vừa qua Rút kinh nghiệm, chỉ ra những mặt còn

BHXH trong giai đoạn vừa qua Rút kinh nghiệm, chỉ ra những mặt còn  hạn chế đểhạn chế đểtìm được

tìm được  những giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH trong hiệnnhững giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH trong hiệntại và tương lai để hướng tới hầu hết những người lao động đều phải tham giaBHXH bắt buộc và đảm bảo

BHXH bắt buộc và đảm bảo  mục tiêumục tiêu  thực hiệnthực hiện  đúngđúng  các quy định của Nhà nướccác quy định của Nhà nước

về BHXH

về BHXH

3 Ph

3 Phạm vi, đối tượng nghiên cứuạm vi, đối tượng nghiên cứu  

Phạm vi nghiên cứu: Địa bàn thành phố Hải Phòng trong giai đoạn 2013Phạm vi nghiên cứu: Địa bàn thành phố Hải Phòng trong giai đoạn 2013 2017

Đối tượng nghiên cứu: Công tác quản lý thu BHXH bắt buộc trên địa bànĐối tượng nghiên cứu: Công tác quản lý thu BHXH bắt buộc trên địa bànHải Phòng

Hải Phòng.  

4 Phương pháp nghiên cứu

4 Phương pháp nghiên cứu  

Phương pháp nghiên cứu: Vận dụng phương pháp duy vật biện chứng kết hợpvới duy vật lịch sử, phân tích, so sánh, tổng hợp, kết hợp phân tích lý luận và thựctiễn

tiễn.  

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn  

Ý nghĩa khoa học: Tập trung vào việc nghiên cứu sâu về hệ thống hóa cơ sở

lý luận quản lý công tác thu bảo hiểm xã hội bắt buộc

Ý nghĩa thực tiễn: ĐÝ nghĩa thực tiễn: Đánh giáánh giá đượcđược  thực trạngthực trạng  củacủa  công tác quản lý thu bảocông tác quản lý thu bảohiểm xã hội bắt buộc trên địa bàn thành phố Hải Phòng

hiểm xã hội bắt buộc trên địa bàn thành phố Hải Phòng. Ngoài ra Ngoài ra, luận văn đã đề, luận văn đã đềcập thêm

cập thêm  được một số biện phápđược một số biện pháp  đểđể  đổi mới, tăng cườngđổi mới, tăng cường  quản lý công tác thu bảoquản lý công tác thu bảohiểm xã hội bắt buộc trên địa bàn Hải Phòng

hiểm xã hội bắt buộc trên địa bàn Hải Phòng.  

6 Kết cấu luận văn

6 Kết cấu luận văn  Bao gồm lời cảm ơn,Bao gồm lời cảm ơn,   phần  phần mở mở đầu, đầu, mục mục lục, lục, danh danh sách sách tài tài liệu liệu tham tham khảo, khảo, phụphụlục, kết luận

lục, kết luận  Cấu trúc chính của luận văn gồm có ba chương chính là :Cấu trúc chính của luận văn gồm có ba chương chính là :  Chương 1

Chương 1:: Cơ sở lý luận về quản lý công tác thu Bảo hiểm xã hộiCơ sở lý luận về quản lý công tác thu Bảo hiểm xã hội  Chương 2

Chương 2:: Đánh giá thực trạng công tác thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc trên địaĐánh giá thực trạng công tác thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc trên địa bàn thành phố Hải Phòng

 bàn thành phố Hải Phòng.  

Chương 3Chương 3: Biện pháp đẩy mạnh công tác thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc trên: Biện pháp đẩy mạnh công tác thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc trênđịa bàn thành phố Hải Phòng

địa bàn thành phố Hải Phòng  

CHƯƠNG 1CHƯƠNG 1  

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC  THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘCTHU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC  1.1 Những vấn đề cơ bản về bảo hiểm xã hội và bảo hiểm xã hội bắt buộc1.1 Những vấn đề cơ bản về bảo hiểm xã hội và bảo hiểm xã hội bắt buộc  1.1.1 Lịch sử ra đời, quan

1.1.1 Lịch sử ra đời, quan niệm về BHXH và BHXH bắt niệm về BHXH và BHXH bắt buộcbuộc  

1.1.1.1. Sự cần thiết   khách quan của Bảo hiểm xã hội

ConCon người muốn tồn tại và phát triển luôn cần phải thoả mãn các nhu cầu tốingười muốn tồn tại và phát triển luôn cần phải thoả mãn các nhu cầu tốithiểu về vật chất và tinh thần, và để thoả mãn các nhu cầu đó con người phải laođộng, sáng tạo sản xuất ra các sản phẩm Tuy nhiên, con người không phải bao giờcũng gặp thuận lợi, có

cũng gặp thuận lợi, có  đủ thu nhập và điều kiện sinh sống mà rủi ro luôn đi kèmđủ thu nhập và điều kiện sinh sống mà rủi ro luôn đi kèmvới con người Trong nhiều trường hợp rủi ro bất ngờ xảy ra làm giảm hoặc mấtkhả năng lao động như ốm đau, tai nạn lao động, già yếu… Trong thực tế cuộcsống, không phải người lao động nào cũng có

sống, không phải người lao động nào cũng có   đủ điều kiện về sức khoẻ và khảđủ điều kiện về sức khoẻ và khảnăng lao động hoặc những may mắn khác để hoàn thành nhiệm vụ lao động, côngtác hoặc tạo nên cho mình và

tác hoặc tạo nên cho mình và gia đình một cuộc sống ấm no hgia đình một cuộc sống ấm no hạnh phúc Trái lại, cóạnh phúc Trái lại, córất nhiều trường hợp gặp phải khó khăn, bất hạnh, rủi ro xảy ra làm cho con người

 bị giảm, mất thu nhập

 bị giảm, mất thu nhập hoặc các điều kiện hoặc các điều kiện sinh sống khác, sinh sống khác, chẳng hạn bị ốm đchẳng hạn bị ốm đau, taiau, tainạn, mất người nuôi dưỡng, tuổi già, tử vong

nạn, mất người nuôi dưỡng, tuổi già, tử vong [1][1]

Hơn nữa, cuộc sống của loài người trên trái đất phụ thuộc rất nhiều vàođiều kiện tự nhiên và môi trường sống Những điều kiện tự nhiên và xã hội khôngthuận lợi (tai nạn, thiên tai, địch hoạ ) đã làm cho một bộ phận dân cư rơi vào tìnhcảnh bất lợi, cần phải có sự giúp đỡ nhất định để bảo đảm cuộc sống bình thường.cảnh bất lợi, cần phải có sự giúp đỡ nhất định để bảo đảm cuộc sống bình thường.  

Khi rơi vào các trường hợp rủi ro đó, cácKhi rơi vào các trường hợp rủi ro đó, các  nhu cầu thiết yếu của con ngườinhu cầu thiết yếu của con ngườikhông vì thế mà mất đi Trái lại, có những nhu cầu còn tăng lên, thậm chí còn xuấthiện thêm nhu cầu mới Ví d

hiện thêm nhu cầu mới Ví dụ khi ốm đau, xuất hiện ụ khi ốm đau, xuất hiện thêm nhu cầu mua thuốc cthêm nhu cầu mua thuốc chữahữa

đình, từ xa xưa, con người đã tự khắc phục, thông qua hình thức dự trữ, như câu phương

 phương ngôn ngôn “tích “tích cốc cốc phòng phòng cơ, cơ, tích tích y y phòng phòng hàn”; hàn”; đồng đồng thời, thời, người người lao lao độngđộngcòn được sự san sẻ, đùm bọc, cưu mang của cộng đồng, được sự bảo trợ của xãhội Sự tương trợ dần dần được mở rộng và phát triển dưới nhiều hình thức khácnhau Những yếu tố đoàn kết, hướng thiện đó đã tác động tích cực đến ý thức vàcông việc xã hội của các Nhà nước dưới các chế độ xã hội khác nhau Đây lànhững mầm mống sơ khai của An sinh xã hội

những mầm mống sơ khai của An sinh xã hội (ASXH) và BHXH sau này.[6](ASXH) và BHXH sau này.[6]

Khi nền sản xuất hàng hoá phát triển, sản xuất mang tính chuyên môn hoácao thì quan hệ thuê mướn lao động ra đời và ngày càng phát triển Những

cao thì quan hệ thuê mướn lao động ra đời và ngày càng phát triển Những  ngườingười  làm công phải hoàn toàn dựa vào tiền lương làm nguồn sống chủ yếu, khi ốm

làm công phải hoàn toàn dựa vào tiền lương làm nguồn sống chủ yếu, khi ốm  đau,đau,tai nạn, sinh đẻ… thì phải nghỉ việc và không có lương, cuộc sống của họ bị đedoạ NLĐ đã ý thức được sự cần thiết phải có thu nhập đề phòng khi họ gặp rủi rotai nạn bất ngờ nên họ đấu tranh đòi giới chủ phải cam kết đảm bảo một số thunhập nhất định để họ trang trải những nhu cầu thiết yếu khi ốm đai, thai sản… Lúcđầu giới chủ cam kết đảm bảo cho NLĐ những khoản thu nhập nhất định đó Songnhiều khi rủi ro xảy ra liên tục buộc người chủ phải chi ra những khoản tiền lớn

mà họ không muốn

Do vậy, giới chủ đã chi nhiều hơn nên xuất hiện mâu thuẫn và tranh chấpgiữa chủ và thợ, mâu thuẫn ngày càng gay gắt Đứng trước tình tình đó, nhà nước

là người thứ ba đứng ra giải quyết mâu thuẫn và điều hoà lợi ích giữa chủ và thợ,

cụ thể: yêu cầu cả chủ và thợ đều phải đóng góp những khoản tiền nhất định đểhình thành quỹ, đồng thời nhà nước hỗ trợ một phần để giúp các bên giải quyếtkhó khăn

khó khăn.  

Từ đó và giới chủ và thợ đều được đảm bảo và họ thấy có lợi các nguồnđóng góp và sự hỗ trợ của nhà nước hình thành nên quỹ tiền tệ tập trung – đóng góp và sự hỗ trợ của nhà nước hình thành nên quỹ tiền tệ tập trung –   quỹquỹBHXH

Xuất phát từ thực tế khách quan trên người ta hiểu rằng toàn bộ những hoạt

động với những mối quan hệ chặt chẽ đó được quan niệm là Bảo hiểm xã hội(BHXH) đối với người lao động Đây là một trong những phương thức đối phóhữu hiệu nhất trong hệ thống An sinh xã hội của quốc gia, là một trong những phátkiến văn minh nhân loại về khoa học xã hội kết hợp với khoa học tự nhiên để giữgìn, bảo vệ cuộc sống, sức khoẻ cho con người

gìn, bảo vệ cuộc sống, sức khoẻ cho con người [9.[9]]  

1.1.1.2 Bảo hiểm xã hội và bảo hiểm xã hội1.1.1.2 Bảo hiểm xã hội và bảo hiểm xã hội  bắt buộcbắt buộc  Trong cuộc sống thường ngày nhu cầu của đời sống xã hội luôn thay đổi và pháttriển, đặc biệt là trong lao động sản xuất hàng hóa do vậy BHXH đã được hình

thành Vì khi lao động để sản xuất hàng hóa thì không chỉ thuận lợi mà con ngườicòn gặp những điều kiện bất lợi

còn gặp những điều kiện bất lợi  gây ra “những rủi ro xã hội” khiến thu nhập của họgây ra “những rủi ro xã hội” khiến thu nhập của họ

 bị giảm đi hoặc mất

 bị giảm đi hoặc mất Ta chia những sự kiện , rủi Ta chia những sự kiện , rủi ro này thành hai loại :ro này thành hai loại :  

 –  –   Một làMột là  liên quan đến thu nhập gồmliên quan đến thu nhập gồm  giảm hoặc mất nguồn thu nhập do bị mấtgiảm hoặc mất nguồn thu nhập do bị mấthoặc giảm khả năng lao động hoặc không được lao động, ví dụ như bệnh tật, tainạn nghề nghiệp, thất nghiệp, …

nạn nghề nghiệp, thất nghiệp, ….  

 –  –  Hai là Hai là liên quan đến sử dụng thu nhậliên quan đến sử dụng thu nhậ p p như là giảm thu nhập donhư là giảm thu nhập do các chi phí q các chi phí quảnguảngcáo, ủng hộ người nghèo, tài trợ cho các chương trình hay là cấp tiền nuôi dưỡngcho sản phụ,…

cho sản phụ,…  

“BHXH là tổ chức nhằm thay thế một phần thu nhập hay bù đắp cho người laođộng khi họ gặp phải những sự kiện, rủi ro dẫn đến bị giảm hoặc mất thu nhập do

 bị mất hoặc suy giảm sức la

 bị mất hoặc suy giảm sức lao động, không còn khả năng lao động, không đưo động, không còn khả năng lao động, không được laoợc laođộng, thông

động, thông  qua hình thức tạo một quỹ tài chính do sự đóng góp của những đối tácqua hình thức tạo một quỹ tài chính do sự đóng góp của những đối táctham gia BHXH với các nguồn thu khác hợp pháp, nhằm góp phần hỗ trợ giúp đỡ tham gia BHXH với các nguồn thu khác hợp pháp, nhằm góp phần hỗ trợ giúp đỡ    bảo đảm an toàn về kinh tế cho ngư

 bảo đảm an toàn về kinh tế cho người lao động và gia đình của hời lao động và gia đình của họ; đồng thờiọ; đồng thời gópgóp phần đảm bảo an toàn xã hội”

 phần đảm bảo an toàn xã hội”

Sở dĩ khái niệm bảo hiểm xã hội được tiếp cận với những nội dung đa dạng nhưtrên bởi trước khi có Luật bảo hiểm xã hội thì không có văn bản pháp lý nào quyđịnh một cách cụ thể và chính thức về vấn đề này, hơn nữa sự đa dạng đó còn đượcgiải thích bởi góc độ tiếp cận và nhu cầu nghiên cứu khác nhau Hiện nay, theoquy định tại khoản 11, Điều 3 Luật bảo hiểm xã hội thì bảo hiểm

quy định tại khoản 11, Điều 3 Luật bảo hiểm xã hội thì bảo hiểm  xã hội được địnhxã hội được địnhnghĩa như sau: “ Bảo hiểm xã hội là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thunhập của người lao động khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tainạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết, trên cơ sở đóng vàoquỹ bảo hiểm xã hội”

quỹ bảo hiểm xã hội”.  

1.1.2 Khái1.1.2 Khái niệm bảo hiểm xã hội bắt buộcniệm bảo hiểm xã hội bắt buộc  Theo Từ

Theo Từ điển bách điển bách khoa Việt khoa Việt Nam Nam “Bảo hiểm “Bảo hiểm là mlà một chế ột chế độ pháp độ pháp định định bảobảovvệ người lao động, sử dụng nguồn tiền đóng góp của người lao động, của người sửệ người lao động, sử dụng nguồn tiền đóng góp của người lao động, của người sử  dụng

dụng lao động lao động và được sự và được sự tài trợ, tài trợ, bảo hộ của bảo hộ của Nhà nước Nhà nước nhằm nhằm trợ giúp vật trợ giúp vật chấtchấtcho người

cho người được bảo hiểm và gia đình được bảo hiểm và gia đình trong trường hợp bị giảm hoặc mtrong trường hợp bị giảm hoặc mất thu nhậpất thu nhập bình thường do

 bình thường do ốmốm   đau, tai nạn lđau, tai nạn lao ao động, bệnh nghề nghiệp, động, bệnh nghề nghiệp, thai sản, tthai sản, thấthấtnghiệp, hết tuổi lao động theo quy định của pháp luật hoặc chết” [36, tr 18]

nghiệp, hết tuổi lao động theo quy định của pháp luật hoặc chết” [36, tr 18].  

Khi gặp phải những trường hợp khó khăn bất đắc dĩ xảy đến như vậy thì nhữngnhu cầu cần thiết không dừng lại mà còn tiếp tục tăng thêm theo từng ngày, ngoài

ra còn phát sinh các chi phí, nhu cầu mới, … như viện phí, thuốc, học phí,

… Chính vì vậy con người đã tìm hiểu và nghĩ ra được rất nhiều các hướng giảiquyết khác nhau để tiếp tục tồn

quyết khác nhau để tiếp tục tồn  tại và phát triển nhằm khắc phụctại và phát triển nhằm khắc phục, phòng tránh, phòng tránhnhững khó khăn ấy

những khó khăn ấy.  

 Như vậy, BHXH trải  Như vậy, BHXH trải qua rất nhiều những vấn đề về nhu cầu cqua rất nhiều những vấn đề về nhu cầu của con người để hìnhủa con người để hìnhthà

thành quá trình thích ứng và xử lý chúng Nếu ta chỉ dựa vào việc tương trợ mangnh quá trình thích ứng và xử lý chúng Nếu ta chỉ dựa vào việc tương trợ mangtính hảo tâm thì rất khó để thực hiện được thường xuyên và đầy đủ cho việc đảm bảo về vật chất lẫn tinh th

 bảo về vật chất lẫn tinh thần cho người lao động khi có bần cho người lao động khi có biến cố, rủi ro xảy raiến cố, rủi ro xảy ra Ngược lại, khi

 Ngược lại, khi  hình thành nên một quỹ tập trung lớn lượng tiền tệ mà có sự đảmhình thành nên một quỹ tập trung lớn lượng tiền tệ mà có sự đảm bảo với những quy định của tổ chứ

 bảo với những quy định của tổ chức Nhà nước về việc đóng góp mc Nhà nước về việc đóng góp mang tính chấtang tính chất

 bắt buộc thì nó chắc chắn sẽ ổn định và  bắt buộc thì nó chắc chắn sẽ ổn định và bền vữngbền vững Điều này chính là cơ sở để hìnhĐiều này chính là cơ sở để hìnhthành và hợp thức hóa hình thức bảo hiểm xã hội bắt buộc ở quy mô, phạm vi lớnthành và hợp thức hóa hình thức bảo hiểm xã hội bắt buộc ở quy mô, phạm vi lớn Dựa trên nghiên cứu

Dựa trên nghiên cứu  những quan điểm trên thì ta có những quan điểm trên thì ta có thể hiểu “Bảo hiểm xã hội thể hiểu “Bảo hiểm xã hội bắtbắt buộc là bù đắp hoặc thay thế một phần

 buộc là bù đắp hoặc thay thế một phần thu nhập chothu nhập cho  người chủ lao động hayngười chủ lao động hay  ngườingườilao động ( hoặc thành viên trong gia đình của người lao động)

lao động ( hoặc thành viên trong gia đình của người lao động)   bắt buộc tham gia, bắt buộc tham gia,  khi họ gặp biến cố hoặc rủi ro dẫn đến bị giảm hoặc mất đi khả năng lao động bởimột số nguyên nhân nhất định gây ra ( như là b

một số nguyên nhân nhất định gây ra ( như là bệnh hiểm nghèo, tai nạn nghềệnh hiểm nghèo, tai nạn nghềnghiệp, thai sản, già yếu hoặc chết )

nghiệp, thai sản, già yếu hoặc chết ) Khoản 2, Điều 3 Luật Bảo hiểm xã hội 2006Khoản 2, Điều 3 Luật Bảo hiểm xã hội 2006quy định “ Bảo hiểm xã hội bắt buộc là loại hình bảo hiểm xã hội mà người laođộng và người sử dụng lao động phải tham gia.”

động và người sử dụng lao động phải tham gia.”  

 Như Như  vậy thì bảo hiểm xã vậy thì bảo hiểm xã hội chính là một hình thức bù đắp hội chính là một hình thức bù đắp hoặc thay thế một phầnhoặc thay thế một phầnthu nhập cho người chủ lao động hay người lao động ( hoặc thành viên trong giađình của người lao động)

đình của người lao động)  trong những trường hợp rủi ro nhất định.trong những trường hợp rủi ro nhất định.  Với điều kiệnVới điều kiệnthực hiện với các đối tượng trên cơ sở nghĩa vụ phải tham gia đóng góp nhằm tạo

ra nguồn chi trả Hay là chính các đối tượng trên không có quyền được chọn việc

có hay không tham gia mà họ bắt buộc phải tham gia hình thức bảo hiểm xã hộinày

Khi thuộc các trường hợp mà phát luật quy định thì các đối tượng trên không cóquyền quyết định

quyền quyết định  tham gia hay không mà học bắt buộc phải tham gia hình thứctham gia hay không mà học bắt buộc phải tham gia hình thức bảo hiểm xã hội này

 bảo hiểm xã hội này

Đặc thù chính của loại hình thức bảo hiểm xã hội này là tính bắt buộc

Đặc thù chính của loại hình thức bảo hiểm xã hội này là tính bắt buộc.  

1.1.2.1 Đặc điểm của BHXH bắt buộc1.1.2.1 Đặc điểm của BHXH bắt buộc  Song s

Song song cùng với sự tiến bộ và phát triển, tiến bộ của con người thì BHXHong cùng với sự tiến bộ và phát triển, tiến bộ của con người thì BHXH bắt buộc

 bắt buộc đã tạo đã tạo cho người cho người lao động lao động sự đảm sự đảm bảo vbảo về đời ề đời sống vật sống vật chất và chất và tinh thần.tinh thần

Và nó cũng chính là cốt lõi trong hệ thống an sinh xã hội của mỗi quốc gia

Và nó cũng chính là cốt lõi trong hệ thống an sinh xã hội của mỗi quốc gia.  

BHXH bắt buộc có những đặc điểm sau:

BHXH bắt buộc có những đặc điểm sau:  

 Một là,  BHXH bắt buộc hình thành là do mối quan hệ giữa người chủ sử dụnglao động và người lao động Người chủ sử dụng lao động và người lao động cùngtham gia và cùng được hưởng các chế độ BHXH

tham gia và cùng được hưởng các chế độ BHXH.  

 Hai là, trong BHXH bắt buộc, việc phân phối là không đồng đều, không phải, trong BHXH bắt buộc, việc phân phối là không đồng đều, không phải  

mọi người đều được số tiền giống nhau khi tham gia BHXH, mà việc phân phốinày vừa có và vừa không có tính bồi hoàn

này vừa có và vừa không có tính bồi hoàn.  

 Ba

 Ba là là, BHXH bắt buộc hoạt động theo nguyên tắc "cộng đồng, BHXH bắt buộc hoạt động theo nguyên tắc "cộng đồng lấy số đônglấy số đông

 bù cho số

 bù cho số ít" tức là dùng ít" tức là dùng số tiền đóng số tiền đóng góp nhỏ góp nhỏ của số đông của số đông người tham gia BHXHngười tham gia BHXH

để bù đắp, chia sẻ cho một số ít người với số tiền lớn hơn so với số đóng góp củatừng người trong trường hợp họ gặp rủi ro

từng người trong trường hợp họ gặp rủi ro.  

 Bốn là Bốn là, hoạt động BHXH bắt buộc , hoạt động BHXH bắt buộc là một loại hoạt động dịch vụ là một loại hoạt động dịch vụ công, mangcông, mangtính xã hội cao; lấy hiệu quả xã hội làm mục tiêu hoạt động Đây là điểm khác biệt

 biệt rõ rõ rệt rệt của của BHXH BHXH bắt bắt buộc buộc so so với với các các loại loại hình hình BH BH mang mang tính tính kinh kinh doanhdoanhkhác

1.2.2 2 Vai trò của công tác thu BHXH bắt buộc  

 Nhằm đảm  Nhằm đảm bảo bảo nguồn nguồn quỹ tài quỹ tài chính chính BHXH đạt BHXH đạt được được tập trung, tập trung, thống thống nhấnhất.t.Đảm bảo cho quỹ được tập trung về một mối; Hoạt động thu BHXH bắt buộc ảnhhưởng trực tiếp đến công tác chi và quá trình thực hiện chính sách BHXH Thựchiện công tác thu BHXH bắt buộc đóng một vai trò

hiện công tác thu BHXH bắt buộc đóng một vai trò quyết định, then chốt trong quáquyết định, then chốt trong quátrình đảm bảo ổn định cuộc sống cho NLĐ cũng như các đơn vị,

trình đảm bảo ổn định cuộc sống cho NLĐ cũng như các đơn vị,  DN được hoạtDN được hoạtđộng bình thường.[14]

động bình thường.[14]  

1.21.2 Nội dung và tiêu chí của công tác thu BHXH bắt buộc.Nội dung và tiêu chí của công tác thu BHXH bắt buộc.  

1.2.11.2.1 Đối tượng thu BHXH bắt buộc Đối tượng thu BHXH bắt buộc

Theo quy định tại điều 2Theo quy định tại điều 2  Nghị định  Nghị định số 152/2006/NĐsố 152/2006/NĐ-CP ngày 22/12/2006-CP ngày 22/12/2006

và thông tư số 03/2007/TT

và thông tư số 03/2007/TT BLĐTBXH ngày 30/01/2007 quy định đối tượngBLĐTBXH ngày 30/01/2007 quy định đối tượngtham gia BHXH bắt buộc, đơn vị sử dụng lao động tham gia BHXH bắt buộc chongười lao động

người lao động.  

* Nhóm tiêu chí đánh giá đối tượng thu BHXH bắt buộc

* Nhóm tiêu chí đánh giá đối tượng thu BHXH bắt buộc  

Số lượng và tốc độ tăng đơn vị tham gia BHXH bắt buộc qua các nămSố lượng và tốc độ tăng đơn vị tham gia BHXH bắt buộc qua các năm   Số lượng và tốc độ tăng lao động tham gia BHXH bắt buộcSố lượng và tốc độ tăng lao động tham gia BHXH bắt buộc  qua các nămqua các năm   Số đơn vị SDLĐ và số lao động tham gia BHXH bắt buộc xét theo khốiSố đơn vị SDLĐ và số lao động tham gia BHXH bắt buộc xét theo khốiqua các năm

++ Từ 01/Từ 01/2010 -2010 -12/2011: Mức đóng bằng 6% mức TL12/2011: Mức đóng bằng 6% mức TL TC tháng đóng BHXHTC tháng đóng BHXH  +

+ Từ 01/2012Từ 01/2012 -12/2016-12/2016: Mức đóng bằng 7% mức TL: Mức đóng bằng 7% mức TL TC tháng đóngTC tháng đóng

BHXH;

++ Từ 01/Từ 01/20172017 trở đi: Mức đóng bằng 8trở đi: Mức đóng bằng 8% mức TL% mức TL TC tháng đóng BHXH.TC tháng đóng BHXH.   Đối với người sử dụng lao động Đối với người sử dụng lao động tham gia BHXH bắt buộc: Được quy địnhtham gia BHXH bắt buộc: Được quy định

cụ thể tại Điều 92

cụ thể tại Điều 92 Luật BHXH.Luật BHXH.  

++ Quỹ ốm đau, thai sản: Mức đóng 3%; trong đó NSDLĐ giữ lại 2% để chiQuỹ ốm đau, thai sản: Mức đóng 3%; trong đó NSDLĐ giữ lại 2% để chitrả kịp thời cho người lao động đủ điều kiện hưởng chế độ theo quy định

++Quỹ tai nạn lao động, bệnh Quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp: Mức đóng 1%;nghề nghiệp: Mức đóng 1%;

++Quỹ hưu trí và tử tuất: Quỹ hưu trí và tử tuất: Mức đóng như sau:Mức đóng như sau:  

Từ 01/2007

Từ 01/2007 12/2009: Mức đóng bằng 11%; Từ 01/12/2009: Mức đóng bằng 11%; Từ 01/2010 -2010 - 12/2011: Mức12/2011: Mứcđóng bằng 12%; Từ 01/2012

đóng bằng 12%; Từ 01/2012 12/2013: Mức đóng bằng 13%; Từ12/2013: Mức đóng bằng 13%; Từ 20172017 trở đi: Mứctrở đi: Mứcđóng bằng 14%

* Phương thức thu BHXH bắt buộc:

* Phương thức thu BHXH bắt buộc:  

Thu qua tài khoảnThu qua tài khoản   Thu bằng tiền mặtThu bằng tiền mặt  

* Nhóm

* Nhóm tiêu chí đánh giá mức thu và phương thức thu BHXH bắt buộctiêu chí đánh giá mức thu và phương thức thu BHXH bắt buộc  

Tỷ lệ thu các đối tượng áp dụng theo quy địnhTỷ lệ thu các đối tượng áp dụng theo quy định  

Mức tiền lương tối thiểuMức tiền lương tối thiểu Quỹ lương và tốc độ tăng quỹ lương trích nộp BHXH bắt buộc của các đơn vịQuỹ lương và tốc độ tăng quỹ lương trích nộp BHXH bắt buộc của các đơn vịqua các năm

qua các năm   Hình thức và thời gian thu nộp Hình thức và thời gian thu nộp tiềntiền  1.2.3

1.2.3 Quy trình thu BHXH bắt buộc Quy trình thu BHXH bắt buộc.[16][16]  

Đối với đơn vị SĐối với đơn vị SDLĐ lần đầu tiên tham gia BHXH.DLĐ lần đầu tiên tham gia BHXH

+ Người lao động: Kê khai 0+ Người lao động: Kê khai 011  bản  bản “ “ Tờ Tờ khai khai tham tham gia gia BHXH BHXH bắt bắt buộc buộc ((Mẫu số

Mẫu số TK01-TSTK01-TS) dựa trên hồ sơ gốc của mình để nộp cho NSDLĐ Trường hợp) dựa trên hồ sơ gốc của mình để nộp cho NSDLĐ Trường hợp

đã được cấp sổ BHXH thì không phải kê khai mà chỉ phải nộp sổ BHXH

đã được cấp sổ BHXH thì không phải kê khai mà chỉ phải nộp sổ BHXH.  

+ Người sử dụng lao động: Kiểm tra đối chiếu tờ khai tham gia BHXH với

hồ sơ gốc của từng NLĐ, tiến hành ký xác nhận và phải chịu trách nhiệm về nhữngnội dung trên tờ khai của NLĐ; Lập 0

nội dung trên tờ khai của NLĐ; Lập 011 bản “ Danh sách  bản “ Danh sách lao động tham gia BHXHlao động tham gia BHXH bắt

 bắt buộc” buộc” (Mẫu (Mẫu sốsố D02- TS )D02- TS ) và bản sao quyết định thành lập hoặc giấy chứngnhận đăng ký kinh doanh hoặc giấy phép hoạt động; trường hợp NSDLĐ là cánhân thì nộp bản HĐLĐ Trong thời hạn không quá 30 ngày kể từ ngày ký HĐLĐhoặc quyết định tuyển dụng, NSDLĐ phải nộp toàn bộ hồ sơ theo quy định đã nêu

ở trên và sổ BHXH của NLĐ ( nếu có) cho cơ quan BHXH

+ Cơ quan BHXH: Tiếp nhận hồ sơ, kiểm tra số lượng, tính hợp pháp củacác loại giấy tờ, đối chiếu với hồ sơ của NLĐ, ghi mã số quản lý đơn vị và từng NLĐ

 NLĐ trên trên danh danh sách sách và và trên trên tờ tờ khai khai tham tham gia gia BHXH; BHXH; Ký, Ký, đóng đóng dấu dấu vào vào “Danh“Danhsách lao động tham gia BHXH bắt buộc” trong thời gian không quá 5 ngày làmviệc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ

việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ.  

Đối với đơn vị SDLĐ đang tham gia BHXH bắt buộc:Đối với đơn vị SDLĐ đang tham gia BHXH bắt buộc:

+ NSDLĐ lập 02 bản “Danh sách điều chỉnh lao động và mức đóng BHXH bắt buộc”

 bắt buộc” (Mẫu số(Mẫu số D03-TSD03-TS) kèm theo hồ sơ như: Tờ khai, quyết định tuyển dụng,) kèm theo hồ sơ như: Tờ khai, quyết định tuyển dụng,quyết định thôi việc; tăng, giảm lương nộp cho cơ quan BHXH trước

quyết định thôi việc; tăng, giảm lương nộp cho cơ quan BHXH trước  ngày 20 củangày 20 củatháng

* Nhóm tiêu chí đánh giá quy trình thu BHXH bắt buộcquy trình thu BHXH bắt buộc::

Số lượng và tính hợp pháp của hồ sơ tham gia BHXH bắt buộcSố lượng và tính hợp pháp của hồ sơ tham gia BHXH bắt buộc   Tư cách pháp nhân của doanh nghiệpTư cách pháp nhân của doanh nghiệp

Danh sách điều chỉnh lao động và mức đóng BHXH bắt buộcDanh sách điều chỉnh lao động và mức đóng BHXH bắt buộc Thẩm định hồ sơ Thẩm định hồ sơ   

Thông báo và cấp sổ BHXHThông báo và cấp sổ BHXH Xác nhận sổ BHXH cho NLĐXác nhận sổ BHXH cho NLĐ  1.2.4

1.2.4 Quản lý tổ chức thu BHXH bắt buộc Quản lý tổ chức thu BHXH bắt buộc  

* Phân cấp quản lý thu BHXH bắt buộc:

* Phân cấp quản lý thu BHXH bắt buộc:  

BHXH Việt Nam: Chỉ đạo, hướng dẫn và kiểm tra tình hình thực hiệncông tác quản lý thu, cấp sổ BHXH trong toàn ngành bao gồm cả BHXH Bộ quốc phòng,

 phòng, Bộ Bộ Công Công an an và và Ban Ban Cơ Cơ yếu yếu Chính Chính phủ phủ Xác Xác định định mức mức lãi lãi suất suất bình bình quânquântrong năm của hoạt động đầu tư quỹ BHXH và thông báo cho BHXH tỉnh

trong năm của hoạt động đầu tư quỹ BHXH và thông báo cho BHXH tỉnh.  

BHXH tỉnh: Xây dựng kế hoạch và hướng dẫn, kiểm tra tình hình thựcBHXH tỉnh: Xây dựng kế hoạch và hướng dẫn, kiểm tra tình hình thựchiện công tác thu, cấp sổ BHXH theo phân cấp quản lý và quyết toán số tiền thuBHXH đối với BHXH huyện theo định kỳ quý, 6 tháng, năm và lập “ Biên bảnthẩm định số liệu thu BHXH bắt buộc”( Mẫu số

thẩm định số liệu thu BHXH bắt buộc”( Mẫu số B01-TS).B01-TS)

BHXH huyện: Tổ chức, hướng dẫn thực hiện thu BHXH, cấp sổ BHXHBHXH huyện: Tổ chức, hướng dẫn thực hiện thu BHXH, cấp sổ BHXHđối với NSDLĐ và NLĐ theo phân cấp quản lý

BHXH Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Ban Cơ yếu Chính phủ: Trực tiếpBHXH Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Ban Cơ yếu Chính phủ: Trực tiếpthu BHXH, cấp sổ BHXH đối với

thu BHXH, cấp sổ BHXH đối với   NLĐ  NLĐ do do Bộ Bộ QuốcQuốc   phòng,  phòng, Bộ Bộ Công Công an an và và BanBan

Cơ yếu Chính phủ quản lý; xây dựng kế hoạch thu và báo cáo quyết toán thuBHXH, cấp sổ BHXH hàng n

BHXH, cấp sổ BHXH hàng năm cho cơ quan BHXH Việt Nam.ăm cho cơ quan BHXH Việt Nam

** Quản lý tiền thu BHXH bắt buộc:Quản lý tiền thu BHXH bắt buộc:  

BHXH Việt Nam thẩm định số thu BHXH bắt buộc theo 06 tháng hoặcBHXH Việt Nam thẩm định số thu BHXH bắt buộc theo 06 tháng hoặc

hằng năm đối với BHXH tỉnh, BHXH Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Ban Cơ yếuChính phủ

* Thông tin, báo cáo:

BHXH tỉnh, huyện mở Sổ chi tiết thu BHXH bắt buộc ( Mẫu sốBHXH tỉnh, huyện mở Sổ chi tiết thu BHXH bắt buộc ( Mẫu số B02-TS),B02-TS),thực hiện ghi Sổ theo hướng dẫn sử dụng mẫu biểu

thực hiện ghi Sổ theo hướng dẫn sử dụng mẫu biểu.  

BHXH tỉnh, huyện thực hiện chế độ báo cáo tình hình thu BHXH bắt buộcBHXH tỉnh, huyện thực hiện chế độ báo cáo tình hình thu BHXH bắt buộc( B02-TS

( B02-TS) định kỳ tháng, quý) định kỳ tháng, quý, năm., năm

* Nhóm tiêu chí đánh giá công tác quản lý tổ chức thu BHXH bắt buộc

Số lượng loại hình và hình thức đơn vị được phân cấp thu Chủ thể thu nộp BHXH bắt buộcChủ thể thu nộp BHXH bắt buộc

Kiểm tra, đối chiếu số tiền đã thu BHXH bắt buộc với số tiền có trong cácKiểm tra, đối chiếu số tiền đã thu BHXH bắt buộc với số tiền có trong cáctài khoản

Thời gian quyết toán và thông Thời gian quyết toán và thông tin báo cáotin báo cáo   Kiểm tra mẫu biểu, chứng từKiểm tra mẫu biểu, chứng từ

1.2.51.2.5 Lập và giao kế hoạch thu BHXH bắt buộc hàng năm Lập và giao kế hoạch thu BHXH bắt buộc hàng năm [16][16]  

BHXH huyện: Căn cứ tình hình thực hiện BHXH huyện: Căn cứ tình hình thực hiện năm trước và khả năng mở rộnăm trước và khả năng mở rộngngđối tượng tham gia BHXH trên địa bàn, lập 02 bản “ Kế hoạch thu BHXH BB”năm sau

năm sau gửi 01 bản gửi 01 bản đến BHXH tỉnh đến BHXH tỉnh trước ngày 05/11 trước ngày 05/11 hàng năm.hàng năm.  

BHXH tỉnh: Lập 02 bản dự toán thu BHXH đối với NSDLĐ do tỉnh quảnBHXH tỉnh: Lập 02 bản dự toán thu BHXH đối với NSDLĐ do tỉnh quản

lý, đồng thời tổng hợp toàn tỉnh, lập 02 bản “ Kế hoạch thu BHXH bắt buộc” nămsau

sau gửi BHXH Việt Nam 01 bản trước ngày 15/11 hàng năm; Căn cứ dự toán thugửi BHXH Việt Nam 01 bản trước ngày 15/11 hàng năm; Căn cứ dự toán thucủa BHXH Việt Nam giao, phân bổ dự toán thu BHXH cho các đơn vị trực thuộcBHXH tỉnh

BHXH tỉnh  và BHXH huyện trước ngày 20và BHXH huyện trước ngày 20/01 hàng năm./01 hàng năm

BHXH Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Ban Cơ yếu Chính phủ: Lập kếBHXH Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Ban Cơ yếu Chính phủ: Lập kếhoạch thu BHXH gửi BHXH Việt Nam trước ngày

hoạch thu BHXH gửi BHXH Việt Nam trước ngày 15/11 hàng năm.15/11 hàng năm

BHXH Việt Nam: Căn cứ tình hình thực hiện kế hoạch năm trước và khảBHXH Việt Nam: Căn cứ tình hình thực hiện kế hoạch năm trước và khảnăng phát triển đối tượng năm sau của các địa phương, tổng hợp, lập và giao dự

toán thu BHXH cho BHXH tỉnh và BHXH Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Ban

Cơ yếu Chính phủ trước ngày 10/ 01 hàng năm

* Nhóm tiêu chí đánh giá công tác lập và giao kế hoạch thu BHXH bắt buộc hàngnnămăm  

Dự toán dự kiến kế hoạch (số người, giá trị) thu BHXH bắt buộcDự toán dự kiến kế hoạch (số người, giá trị) thu BHXH bắt buộc   Giá trị thực hiện công tác thu Giá trị thực hiện công tác thu BHXH bắt buộc qua các nBHXH bắt buộc qua các nămăm

Tỷ lệ hoàn thành kế hoạchTỷ lệ hoàn thành kế hoạch Giá trị và cơ cấu thu BHXH bắt buộc phânGiá trị và cơ cấu thu BHXH bắt buộc phântheo khối qua các năm

theo khối qua các năm  

Giá trị và cơ cấu nợ đọng BHXH bắt buộc qua các năm Tỷ lệ nợ đọngTỷ lệ nợ đọng

1.2.61.2.6 Thanh tra, kiểm tra việc thu BHXH bắt buộc các trường hợp phải truy Thanh tra, kiểm tra việc thu BHXH bắt buộc các trường hợp phải truyđóng:

đóng:  

Không đóng BHXH bắt buộc; Đóng không đúng thời gian quy định; Đóngkhông đúng mức quy định; Đóng không đủ số người thuộc diện tham gia BHXH bắt

 bắt buộc; NLĐ buộc; NLĐ sau sau thời gian thời gian làm việc làm việc theo hợp theo hợp đồng lao đồng lao động động có thời có thời hạn hạn dưới 3dưới 3tháng, khi hết hạn hợp đồng lao độ

tháng, khi hết hạn hợp đồng lao động ng vvẫn tiếp tục làm việc hoặc kí hợp đồng laoẫn tiếp tục làm việc hoặc kí hợp đồng laođộng mới với đơn vị đó thì thời gian làm việc theo hợp đồng lao động trước đó phải truy đóng BHXH

 phải truy đóng BHXH.  

* Thoái trả tiền đã đóng bảo hiểm xã hội: NSDLĐ không còn là đối tượngtham gia BHXH bắt buộc: đơn vị giải thể, phá sản, chấm dứt hoạt động theo quyđịnh của pháp luật hoặc di chuyển nơi đăng ký tham gia đã đóng thừa tiền BHXH bắt buộc

 Nhóm  Nhóm tiêu tiêu chí chí đánh đánh giá giá công công tác tác thanh thanh tra, tra, kiểm kiểm tra tra việc việc thu thu BHXH BHXH bắtbắt buộc

Số lượng đơn vị kiểm tra qua các nămSố lượng đơn vị kiểm tra qua các năm   Tỷ lệ đạt theo quy định qua các nămTỷ lệ đạt theo quy định qua các nămQuy trình thu-

Quy trình thu-nộp BHXH bắt buộcnộp BHXH bắt buộc  được tổng quát qua hình sau:được tổng quát qua hình sau:  

Hình 1.1: Quy trình thu

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng tới công tác thuCác yếu tố ảnh hưởng tới công tác thu BHXHBHXH bắt buộcbắt buộc  1.3.1

1.3.1 Hệ thống thể chế, chính sách về thu BHXH bắt buộc qua từng thời kỳHệ thống thể chế, chính sách về thu BHXH bắt buộc qua từng thời kỳ  

Ở mỗi thời kỳ kinh tế phát triển khác nhau nên hệ thống thể chế và cácchính sách về thu BHXH bắt buộc cũng khác nhau

Trước năm 1945Trước năm 1945  do đất nước ta bị thực dân Pháp đô hộ dẫn đến đời sốngdo đất nước ta bị thực dân Pháp đô hộ dẫn đến đời sốngngười dân còn khổ cực và nghèo đói, nên chưa có pháp luật bảo hiểm

người dân còn khổ cực và nghèo đói, nên chưa có pháp luật bảo hiểm   xã xã hội hội hội.hội.  Tuy vậy đời sống quá khó khăn mà chiến tranh đang xảy ra,

Tuy vậy đời sống quá khó khăn mà chiến tranh đang xảy ra, trong khi trong khi khó khănkhó khănhoạn nạn

hoạn nạn  hoành hành thì bản chất truyền thống người dân Việt Nam là đùm bọc,hoành hành thì bản chất truyền thống người dân Việt Nam là đùm bọc,cưu mang, giúp đỡ lẫn nhau thì có

cưu mang, giúp đỡ lẫn nhau thì có  một số nhà thờ nhậnmột số nhà thờ nhận nuôi nuôi, dạy dỗ, dạy dỗ  trẻtrẻ em em mồ côimồ côi(BHXH sơ khai)

(BHXH sơ khai).  

Tháng 12 năm 1946 Quốc hội của Nhà nước dâTháng 12 năm 1946 Quốc hội của Nhà nước dân chn chủ nhân dân đã ban hànhủ nhân dân đã ban hànhHiến pháp đầu tiên, người tàn tật và người già có quyền được trợ cấp

Hiến pháp đầu tiên, người tàn tật và người già có quyền được trợ cấp.  

 Ngày 12

 Ngày 12 tháng 3 tháng 3 năm 1947năm 1947  quy địnhquy định  vềvề  chế độ trợ cấp cho công nhânchế độ trợ cấp cho công nhân  nằmnằmtrong sắc lệnh số số 2

trong sắc lệnh số số 29/SL do9/SL do Chủ tịch nước Hồ Chí Minh ký.Chủ tịch nước Hồ Chí Minh ký.  

Tiếp tục đến ngày 20 tháng 5 năm 1950 quy địnhTiếp tục đến ngày 20 tháng 5 năm 1950 quy định  vềvề  thực hiện các chế độthực hiện các chế độ

ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, hưu trí cho cán bộ, công nhân viên chức

ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, hưu trí cho cán bộ, công nhân viên chức trong 2 trong 2sắc lệnh 76, 77 được Hồ Chủ Tịch ký

sắc lệnh 76, 77 được Hồ Chủ Tịch ký.  

Trong thời kỳ này hoàn cảnh khó khăn, gian khổ do kháng chiến chống thựcdân Pháp đô hộ nên đặc điểm của các chính sách, pháp luật bảo hiểm xã hội là cònnhiều khó khăn và

nhiều khó khăn và  hạn chế để thực hiện.hạn chế để thực hiện.  Tuy vậyTuy vậy,, quãng thời gian này đã đánhquãng thời gian này đã đánhdấu được sự quan tâm lớn lao của Đảng và Nhà nước

dấu được sự quan tâm lớn lao của Đảng và Nhà nước dành cho các chính sách,dành cho các chính sách,những quy định

những quy định  về bảo hiểm xã hội vàvề bảo hiểm xã hội và  là cơ sở cho sự phát triển bảo hiểm xã hộilà cơ sở cho sự phát triển bảo hiểm xã hộisau này

Vào ngày 27 tháng 12 năm 1961 điều lệ BHXH được coi là văn bản gốcđược ban hành, quy định đối tượng là công nhân viên chức Nhà nước, hệ thốngđược ban hành, quy định đối tượng là công nhân viên chức Nhà nước, hệ thống  được 6 chế độ BHXH, quỹ BHXH do các cơ quan, tổ chức đóng góp đều thuộcngân sách nhà nước

ngân sách nhà nước  

Tuy nhà nước có nhiều lần chuyển đổi và bổ sung cho phù hợp Chuyển đổi

từ nền kinh tế từ tập trung, quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường theohướng xã hội chủ

hướng xã hội chủ nghĩa thì BHnghĩa thì BHXH XH vẫn được thống nvẫn được thống nhất trong cả nước.hất trong cả nước.  

Từ năm 1995, nhà nước bắt đầu thành lập các cơ quan chuyên trách để giải

quyết và quản lý các vấn đề thuộc chế độ trợ cấp Trong đó có thành lập quỹBHXH do người lao động và chủ sở 

BHXH do người lao động và chủ sở   hữu lao hữu lao động động độc lập vđộc lập và được mà được mở rộng,ở rộng,không chung với ngân sách nhà nước, dưới sự hỗ trợ của Nhà nước

không chung với ngân sách nhà nước, dưới sự hỗ trợ của Nhà nước.  

Thành lập BHXH Việt Nam vào ngày 16 tháng 2 năm 1995 dựa trên cơ sởthống nhất toàn bộ chức năng và nhiệm vụ của cán bộ, nhân viên của Bộ Lao động – 

 –  Th Thương binh và Xã hội và Tổng Liên đoàn Lao động Việt Namương binh và Xã hội và Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam  thì Chính phủ đãthì Chính phủ đãđưa ra nghị định số 19

đưa ra nghị định số 19/CP/CP

Chuyển đổi Bảo hiểm y tế sang Bảo hiểm xã hội Việt Nam vào ngày 24tháng 1 năm 2002, Chính phủ đưa ra

tháng 1 năm 2002, Chính phủ đưa ra  Quyết định số 20/2002/QĐQuyết định số 20/2002/QĐ-TTg-TTg

Thể chế về cơ chế thu BHXH bắt buộc,Thể chế về cơ chế thu BHXH bắt buộc,   bao gồm quy định, các văn bản  bao gồm quy định, các văn bản về tổvề tổchức bộ máy quản lý côn

chức bộ máy quản lý công tác thu BHXHg tác thu BHXH; trách nhiệm, quyền hạn, nghĩa vụ của; trách nhiệm, quyền hạn, nghĩa vụ củacác

các cá nhân, tổ chức trong công tác thu BHXHcá nhân, tổ chức trong công tác thu BHXH;; ……  Hiệu quả đóng góp vào việc nâng cao chất lượng cuộc sống, ổn địHiệu quả đóng góp vào việc nâng cao chất lượng cuộc sống, ổn định và duy trì xãnh và duy trì xãhội do Nhà nước và các ban ngành của BHXH đã tạo ra các quy định, quy tắc, cácvăn bản toàn diện phù hợp với điều kiện kinh tế, thực tế của người lao động

văn bản toàn diện phù hợp với điều kiện kinh tế, thực tế của người lao động  

Sẽ càng ngày càng trở nên kém hiệu quả và làm giảm hiệu quả cũng nhưkhông đạt được mục tiêu, yêu cầu đã đạt được mục tiêu, yêu cầu đã đề ra nếu như không đề ra nếu như không có những quy định , quycó những quy định , quytắc, các văn bản do Nhà nước và các ban ngành của BHXH đề ra

tắc, các văn bản do Nhà nước và các ban ngành của BHXH đề ra.  

Việc nghiên cứu sơ bộ về quá trình phát triển, đặc điểm của hệ thống thể chế,chính sách về thu BHXH bắt buộc

chính sách về thu BHXH bắt buộc  ở Việt Nam giúp cho chúng ta có cơ sở, nhậnở Việt Nam giúp cho chúng ta có cơ sở, nhậnxét có hệ thống rõ ràng, đánh giá khách quan về các chính sách pháp luật của bảohiểm xã hội

Qua đó ta có thêm điều kiện thuận lợi để tiếp tục nghiên cứu về BHXH củacác quốc gia khác trên thế giới

các quốc gia khác trên thế giới.  

1.3.2 Trì1.3.2 Trình độ phát triển kinh tếnh độ phát triển kinh tế xã hội của địa phươngxã hội của địa phương  [18][18]  

Trình độ phát triển kinh tế gây ảnh hưởng rất lớn và trực tiếp đến cơ chế, kếtquả thu BHXH Có thể thấy nguồn thu

quả thu BHXH Có thể thấy nguồn thu BHXH bắt buộc trên thực tế mà ta thu đượcBHXH bắt buộc trên thực tế mà ta thu đượcrất lớn từ những vùng địa phương có trình độ phát triển kinh tế

rất lớn từ những vùng địa phương có trình độ phát triển kinh tế xã hội như thủ đôxã hội như thủ đô

Hà Nội, thành phố hồ chí minh

Hà Nội, thành phố hồ chí minh Bởi vì hầu hết các doanh nghiệp lớn nhỏ đều tậpchung ở những địa phương phát triển này và người dân nơi đây cũng có mức thunhập cao hơn ở những vùng khác, hiểu biết, tri thức của họ cũng cao hơn nên ýthức tham gia BHXH bắt buộc cũng cải thiện hơn Mặt khác, nếu hoạt động sảnxuất kinh doanh có hiệu quả, thì người sử dụng lao động cũng sẽ tự giác, có tráchnhiệm với nguồn nhân lực của doanh nghiệp, nên sẽ có ý thức nộp đúng, nộp đủnghĩa vụ đóng góp BHXH bắt buộc của họ cho người lao động, khắc phục được

hiện trạng phổ biến hiện nay là cố tình trốn tránh tham gia BHXH và nợ đọng tiềnđóng BHXH kéo dài Bởi vì trong quá trình tái sản xuất xã hội thì mới xuất hiện là

cơ sở quyết định phân phối, trao đổi, tiêu dùng Một phần cũng do điều kiện kinh

tế của người dân mà phát triển hơn thì họ cũng sẽ tham gia đóng BHXH nhiềuhơn

hơn

Vậy nênVậy nên  nền kinh tế của các nước phát triển khác nhau thì BHXH của nướcnền kinh tế của các nước phát triển khác nhau thì BHXH của nước

đó cũng phát triển Ngược lại thì nếu nền kinh tế còn lạc hậu, kém phát triển cũngnhư có dân trí thấp thì BHXH cũng kém phát triển

như có dân trí thấp thì BHXH cũng kém phát triển.  

hành, quản lý, khai thác các nguồn thu nhập của các cơ quan BHXH và là quá trìnhlà quá trình

tổ chức vào mỗi địa phương,

tổ chức vào mỗi địa phương,   áp đặt vàoáp đặt vào  chủ trương, chính sách BHXH bắt buộcchủ trương, chính sách BHXH bắt buộc  

để hoàn thành các mục tiêu đã đề ra

để hoàn thành các mục tiêu đã đề ra.  

Thực tế cho thấy, nhiều tỉnh, địa phương trên cả nước có điểm tương đồng

về phát triển kinh tế – 

về phát triển kinh tế –    xã hội, nhưng nơi nào năng lực tổ chức, điều hành công tácxã hội, nhưng nơi nào năng lực tổ chức, điều hành công tác

thu BHXH tốt, thì hiệu quả thu sẽ

thu BHXH tốt, thì hiệu quả thu sẽ cao, ít có hiện tượng bocao, ít có hiện tượng bo ̉ ̉  sót nguồn thu, thu thiếu,sót nguồn thu, thu thiếu,  chây ỳ nợ đọng trong các nguồn thu

chây ỳ nợ đọng trong các nguồn thu.  

Để đạt kết quả tốt thì phải tổ chức, vận hành đồng bộ, thiết lập hoàn chỉnhtừng bộ phận chức năng

từng bộ phận chức năng  và chịu mọivà chịu mọi trách n trách nhiệm về công táchiệm về công tác

 Ngoài r Ngoài ra muốn a muốn năng lực năng lực và và tổ chức tổ chức quản quản lý điều lý điều hành hành thu thu BHXH đạt BHXH đạt đượcđượckết quả cao thì các đội ngũ cán bộ quản lý, điều hành và cán bộ thu BHXH bắt buộc

 buộc phải có phẩm chất tốt , tphải có phẩm chất tốt , thể hiện được năng lựchể hiện được năng lực và chuyên môn. và chuyên môn

1.3.4 Trình độ nhận thức và ý thức trách nhiệm của người tham gia BHXHbắt buộc

bắt buộc  [19][19]  

Theo quy định của Luật BHXH, đối tượngTheo quy định của Luật BHXH, đối tượng  tham gia BHXH bắt buộc ở nướctham gia BHXH bắt buộc ở nước

ta bao gồm tất cả những người lao động trong c

ta bao gồm tất cả những người lao động trong các thành phần kinh tế có sử dụng từác thành phần kinh tế có sử dụng từ

01 lao động trở lên Người sử dụng lao động và người lao động đóng BHXH tạothành quỹ BHXH bắt buộc được quản lý độc lập , thống nhất, tập trun

thành quỹ BHXH bắt buộc được quản lý độc lập , thống nhất, tập trun g khôngg khôngchung với ngân sách của Nhà nước

chung với ngân sách của Nhà nước.  

 Như thế có thể thấy,  Như thế có thể thấy, trình độ nhận thức và ý thứtrình độ nhận thức và ý thức chấp hành việc nộp BHXHc chấp hành việc nộp BHXH bắt

 bắt buộc buộc của của người người lao lao động động là là nhân nhân tố tố có có ảnh ảnh hưởng hưởng mạnh mạnh mẽ mẽ tới tới nguồn nguồn thuthuBHXH Hiện nay thực tế cho thấy, số người tham gia BHXH bắt buộc chỉ chiếmmột tỷ trọng khiêm tốn trong tổng số lao động xã hội

một tỷ trọng khiêm tốn trong tổng số lao động xã hội.  

Mặt khác, nguồn thu BHXH còn chịu ảnh hưởng lớn từ ý thức trách nhiệmcủa người sử dụng lao động Thời gian vừa qua, hiện tượng trốn tránh đóng BHXH bắt buộc

 bắt buộc cho người lao trcho người lao trở thành hiện ở thành hiện tượng phổ tượng phổ biến ở nhiều biến ở nhiều nơi, số tiền nơi, số tiền nợ đọngnợ đọngcủa các chủ doanh nghiệp lên tới con số nhiều tỷ đồng đã gây không ít khó khăncho ngành bảo hiểm

cho ngành bảo hiểm.  

Rõ ràng nếu chủ doanh nghiệp nhận thức và thực hiện đúng trách nhiệmcủa mình

của mình thì hiệu thì hiệu quả công tác quả công tác thu BHXH thu BHXH bắt buộcbắt buộc  sẽ đạt kết quả cao và ngượcsẽ đạt kết quả cao và ngượclại nếu chủ doanh nghiệp trốn tránh trách nhiệm của mình sẽ dẫ

lại nếu chủ doanh nghiệp trốn tránh trách nhiệm của mình sẽ dẫnn đến khó khăn chođến khó khăn chocông tác thu BHXH

1.3.5 M1.3.5 Mức độ, hiệu quả đôn đốc kiểm tra giám sát và chế độ thưởng phạt đốiức độ, hiệu quả đôn đốc kiểm tra giám sát và chế độ thưởng phạt đốivới đội ngũ thực hiện và đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.

với đội ngũ thực hiện và đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.  [20][20]  

Trong nền kinh tế thị trường nói chung, nền kinh tế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa trong thời kỳ quá độ lên CNXH nói riêng thì khi mà trình độ, ý

thức của con người còn hạn chế, thì con người luôn chỉ chú ý đến lợi ích riêng, lợiích t

ích trước mắt, chưa chú ý đến lợi ích lâu dài, lợi ích chung của xã hội Do đó, tínhrước mắt, chưa chú ý đến lợi ích lâu dài, lợi ích chung của xã hội Do đó, tính

tự giác của con

tự giác của con người kể cả người kể cả người sử dụng lao người sử dụng lao động, kể cả người động, kể cả người lao động lao động tức làtức làđối tượng tham gia BHXH bắt buộc

đối tượng tham gia BHXH bắt buộc chưa cao.chưa cao

Vì vậy muốn thu BXHH bắt buộc có hiệu quả, thu đúng, thu đủ, thu kịp thờithì bên cạnh tính tự giác phải luôn đi đôi với việc đôn đốc thường xuyên, kiểm tragiám sát kịp thời Đồng thời phải luôn gắn liền với chế độ khen chê kịp thời,thưởng phạt nghiêm minh; thưởng phạt cả về vật chất, tinh thần đối với đội ngũ

thực hiện thu BHXH bắt buộc và cả những người sử dụng lao động, và người laođộng tham gia BHXH bắt buộc

 Nếu ở đ Nếu ở địa phương nào ịa phương nào công tác này công tác này thực hiện hoạt thực hiện hoạt động tốt thì động tốt thì hiệu quả thuhiệu quả thuBHXH bắt buộc sẽ cao và ngược lại nếu ở địa phương nào công tác này

BHXH bắt buộc sẽ cao và ngược lại nếu ở địa phương nào công tác này  thực hiệnthực hiệnkém thì hiệu quả thu BHXH bắt buộc sẽ kém và xảy ra tình trạng nợ đọng thuBHXH kéo dài

CHƯƠNG 2ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT

BUỘC TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNGBUỘC TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG  2.1 Sự hình thành, phát triển của bảo hiểm xã hội Hải Phòng2.1 Sự hình thành, phát triển của bảo hiểm xã hội Hải Phòng  2.1.1 Quá trình hình thành, phát

2.1.1 Quá trình hình thành, phát triển của BHXH Hải Phòngtriển của BHXH Hải Phòng  Bảo hiểm xã hội thành phố Hải phòng là cơ quan có trụ ở đặt trong địa bàntthành phố Hải Phòng, trực thuộc Bảo hiểm xã hội Việt Nam, chịu sự quản lý toànhành phố Hải Phòng, trực thuộc Bảo hiểm xã hội Việt Nam, chịu sự quản lý toàndiện và trực tiếp của Tổng giám đốc; giúp Tổng giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam

 Nam quản lý, thực hiệnquản lý, thực hiện   các chế độ, chính sách bảo hiểm xã hội tự nguyện, bắtcác chế độ, chính sách bảo hiểm xã hội tự nguyện, bắt buộc,

 buộc, bảo bảo hiểm hiểm xã xã hội hội chung, chung, bảo bảo hiểm hiểm y y tếtế   theo đúng quy định của pháp luậttheo đúng quy định của pháp luật  

 Ngoài ra Ngoài ra Bảo hiểm xã hội thành phố Hải PhòngBảo hiểm xã hội thành phố Hải Phòng   phải chịu sự quản  phải chịu sự quản lý củalý của hành hànhchính nhà nước trên địa bàn thành phố của Uỷ ban nhân dân thành phố

chính nhà nước trên địa bàn thành phố của Uỷ ban nhân dân thành phố  Hải PhòngHải Phòng  

BHXH thành phố Hải Phòng được thành lập theo

BHXH thành phố Hải Phòng được thành lập theo   Quyết định số 84/QĐQuyết định số BHXH ngày 01/8/1995, BHXH thành phố Hải Phòng có đủ tư cách pháp nhân, cócon dấu riêng, tài khoản riêng, có trụ sở tại 2A

84/QĐ con dấu riêng, tài khoản riêng, có trụ sở tại 2A Thất KhêThất Khê Hồng BàngHồng Bàng Hải Phòng.Hải Phòng.   Ngay s

 Ngay sau au khi khi thành thành lập, lập, BHXH thành BHXH thành phố phố Hải Hải Phòng Phòng đã đã nhận nhận được được sự sự quanquantâm giúp đỡ của các sở, ban, ngành, đoàn thể Cùng với sự ổn định và khôngngừng lớn mạnh của BHXH Việt Nam, BHXH Hải Phòng đã nhanh chóng ổn định

tổ chức và ngày càng phát triển

tổ chức và ngày càng phát triển.  

Với những nỗ lực cố gắng và những thành tích đạt được, BHXH Hải Phòng

đã được UBND, HĐND TP Hải Phòng, BHXH Việt Nam ghi nhận và đánh giá caothông qua những phần thưởng, bằng khen, giấy khen đã đạt được trong nhữngnăm qua Bảo hiểm xã hội Hải Phòng được Chủ tịch nước tặng Huân chương Laođộng Hạng Nhất, đó là những minh chứng cho sự trưởng thành, lớn mạnh và làtiền đề, nền móng cho s

tiền đề, nền móng cho sự phát triển đi lên của ự phát triển đi lên của BHXH Hải Phòng.BHXH Hải Phòng

Sau nhiều năm xây dựng và phát triển, BHXH Hải Phòng đã đạt được nhữngthành tựu to lớn, có nhiều tiến bộ cả về phạm vi bảo hiểm và chất lượng bảo hiểm.Đến năm 2017

Đến năm 2017,, tổng số đầu mối thu BHXH bắt buộc đã lên tớitổng số đầu mối thu BHXH bắt buộc đã lên tới 7.334  đơn vị vớiđơn vị với

325.875 lao325.875 lao động Trong năm 2017, BHXH Hải Phòng được BHXH Việt Namđộng Trong năm 2017, BHXH Hải Phòng được BHXH Việt Namgiao kế hoạch thu 3.913.601 triệu đồng, số thu được của BHXH Hải Phòng là44.105.899 triệu đồng, đạt 106,6% kế hoạch 105.899 triệu đồng, đạt 106,6% kế hoạch.  

Phòng tổ chức cán bộ, Phòng CNTT, Phòng chế độ BHXH, Văn phòng  và 15 cơvà 15 cơquan bảo hiểm xã hội quận, huyện; biên chế có 405 người, trong đó có 370 cán bộ,công chức, viên chức và 35 lao động hợp đồng theo Nghị định

công chức, viên chức và 35 lao động hợp đồng theo Nghị định  số 68/2000/NĐsố 68/2000/NĐ-CP-CPngày 17/11/2000; có 343 người (84,5%) trình độ đại học, cao đẳng

ngày 17/11/2000; có 343 người (84,5%) trình độ đại học, cao đẳng  và 41 ngườivà 41 người(10,12%) trình độ trung cấp; 70% cán bộ là đảng viên; 55% cán bộ là nữ; 5% cán

thuộc công đoàn BHXH thành phố.  

Ghi chú:

: Quan hệ trực tiếp ngành dọc   : :: Quan Quan hệ hệ ngành ngành ngang ngang   

Hình 2.1: Vị trí BHXH thành phố Hải Phòng Hình 2.1: Vị trí BHXH thành phố Hải Phòng trong hệ thốngtrong hệ thống  

tổ chức quản lý BHXH

tổ chức quản lý BHXH  

CHÍNH PHỦ   

Hội đồng quản lý BHXH

P.Khám  bảo hiểm y tế  

   P    H

    Ó   G   I

    Á   M

      Đ

BHXH Q Đồ Sơn   

BHXH Q.Kiến An       G

   I

    Á   M   Đ  

    Ố   C

   P    H

    Ó   G

   I

    Á   M

      Đ

b. Chức năng và nhiệm vụ của BHXH thành phố Hải Phòng Chức năng và nhiệm vụ của BHXH thành phố Hải Phòng   BHXH thành phố Hải Phòng là cơ quan trực thuộc Bảo hiểm xã hội Việt NamBHXH thành phố Hải Phòng là cơ quan trực thuộc Bảo hiểm xã hội Việt Nam  đặtđặttại thành phố BHXH thành phố Hải Phòng có những chức năng sau:

tại thành phố BHXH thành phố Hải Phòng có những chức năng sau:  

Chức năng: BHChức năng: BHXH XH thành phố Hảthành phố Hải Phòng i Phòng là cơ quan là cơ quan trực thuộc Btrực thuộc Bảo hiểm ảo hiểm xã hộixã hộiViệt Nam đặt tại thành phố

Việt Nam đặt tại thành phố, c, có chức năng giúp Tổng Giám đốc Bảoó chức năng giúp Tổng Giám đốc Bảo  hiểm xã hộihiểm xã hộiViệt Nam tổ chức thực hiện

Việt Nam tổ chức thực hiện chế độ, chính sách BHXH bắt chế độ, chính sách BHXH bắt buộc, BHXH tựbuộc, BHXH tựnguyện, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y

nguyện, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y  tế bắt buộc, bảo hiểm y tế tự nguyện;tế bắt buộc, bảo hiểm y tế tự nguyện;quản lý quỹ BHXH, bảo hiểm y tế trên địa bàn tỉnh theo quy định của BHXH Việt Nam và quy định của pháp luật

 Nam và quy định của pháp luật.  

Bảo hiểm xã hội thành phố Hải Phòng chịu sự quản lý trực tiếp, toàn diện củaTổng Giám đốc và chịu sự quản lý hành chính nhà nước trên địa bàn th

Tổng Giám đốc và chịu sự quản lý hành chính nhà nước trên địa bàn thành phành phốố  củacủa

Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng

Các nhiệm vụ trọng tâm, chủ yếu: Thực hiện công tác thông tin, tuyên truyền, phổ biến các chế độ chính sách, pháp luật về

 phổ biến các chế độ chính sách, pháp luật về BHXH, bảo hiểm y tBHXH, bảo hiểm y tế;ế; khai thác,khai thác,đăng ký, quản

đăng ký, quản  lý các đối tượng tham gia và hưởng chế độ BHXH, bảo hiểm y tếlý các đối tượng tham gia và hưởng chế độ BHXH, bảo hiểm y tếtheo quy định Tổ chức cấp sổ BHXH, thẻ bảo hiểm y tế cho người tham gia Thucác khoản đóng, tiếp nhận hồ sơ, giải quyết hưởng và chi trả các chế độ BHXH, bảo hiểm y tế, bảo hiểm

 bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp Quản lý và sử dụng các ngthất nghiệp Quản lý và sử dụng các nguồn kinh phí và tàiuồn kinh phí và tàisản theo quy định Ký hợp đồng, giám sát thực hiện hợp đồng với cơ sở khám chữa bệnh có đủ điều kiện, tiêu chuẩn chuyên m

 bệnh có đủ điều kiện, tiêu chuẩn chuyên môn, kỹ thuật và giám sát cung cấp ôn, kỹ thuật và giám sát cung cấp dịchdịch

vụ khám, chữa bệnh, bảo vệ quyền lợi người có thẻ bảo hiểm y tế và chống lạmdụng quỹ bảo hiểm y tế Kiểm tra, giải quyết các kiến nghị, khiếu nại, tố cáo việcdụng quỹ bảo hiểm y tế Kiểm tra, giải quyết các kiến nghị, khiếu nại, tố cáo việc  thực hiện chế độ, chính

thực hiện chế độ, chính sáchsách BHXH, bảo hiểm y tế đối với các đơn vị thuộcBHXH, bảo hiểm y tế đối với các đơn vị thuộcBHXH tỉnh và tổ chức, cá nhân tham gia bảo hiểm, cơ sở khám chữa bệnh bảoBHXH tỉnh và tổ chức, cá nhân tham gia bảo hiểm, cơ sở khám chữa bệnh bảo  hiểm y tế theo quy định của pháp luật Tổ chức quản lý, lưu trữ hồ sơ của đốitượng tham gia và hưởng các

tượng tham gia và hưởng các chế độ BHXH, bảo hiểm y tế chế độ BHXH, bảo hiểm y tế

2.2 Đánh giá thực trạng công thu BHXH bắt buộc của BHXH Hải PhòngĐánh giá thực trạng công thu BHXH bắt buộc của BHXH Hải Phòng  2.2.1 Các văn bản pháp quy về thu BHXH bắt buộc được áp dụng ởthành phố Hải Phòng

thành phố Hải Phòng  

* Văn bản do Quốc hội, Chính phủ ban hành  

 Ngày 23/6/199 Ngày 23/6/1994 4 Bộ Bộ Luật Luật Lao Lao động động đã đã đượđược c Quốc hội Quốc hội thông qua, thông qua, trong trong đóđódành Chương XII để quy định về BHXH

 Ngày 26 Ngày 26/01/1995, Chính /01/1995, Chính phủ bphủ ban han hành Điều ành Điều lệ BHXH lệ BHXH kèm tkèm theo heo Nghị địnNghị địnhh

số 12/CP

 Ngày  Ngày 09/01/2003 09/01/2003 Chính Chính phủ phủ ban ban hành hành Nghị Nghị định định số số 01/2003/NĐ01/2003/NĐ-CP quy-CP quyđịnh đối tượng áp dụng BHXH bắt buộc được mở rộng đến các doanh nghiệp hoạtđộng theo Luật doanh nghiệp, hộ sản xuất kinh doanh cá thể, tổ hợp tác; người laođộng, xã viên làm

động, xã viên làm  việc và hưởng tiền công theo hợp đồng lao động từ đủ 03 thángviệc và hưởng tiền công theo hợp đồng lao động từ đủ 03 tháng

trở lên trong các hợp tác xã thành lập, hoạt động theo Luật Hợp tác xã và cácngành sự nghiệp khác; các tổ chức khác có sử dụng lao động

Đặc biệt, ngày 29/6/2006 Quốc hội khóa XI đã thông qua Luật Bảo hiểm XãĐặc biệt, ngày 29/6/2006 Quốc hội khóa XI đã thông qua Luật Bảo hiểm Xãhội Đây là cơ sở pháp lý cơ bản và hoàn chỉnh nhất từ trước đến nay để điều chỉnhcác mối quan hệ phát sinh về quản lý thu, nộp BHXH trong hoạt động BHXH Việt Nam

* Văn bản do

* Văn bản do BHXH Việt Nam ban hànhBHXH Việt Nam ban hành::

Công văn số 211/BHXH quy định tạm thời về quản lý thuCông văn số 211/BHXH quy định tạm thời về quản lý thu - chi BHXH;- chi BHXH;

Quyết định số 177/BHXH ngày 30/12/1996 quy định về quản lý thu BHXHthuộc hệ thống BHXH Việt Nam;

Quyết định số 2902/1999/QĐQuyết định số 2902/1999/QĐ BHXH ngày 23/11/1999 về việc ban hànhBHXH ngày 23/11/1999 về việc ban hànhquy định quản lý thu BHXH

quy định quản lý thu BHXH.  

Công văn hướng dẫn sốCông văn hướng dẫn số 251/BHXH-251/BHXH-QLT quy định chi tiết về công tác quảnQLT quy định chi tiết về công tác quản

lý thu BHXH, BHYT

Quyết định số 722/QĐQuyết định số 722/QĐ-BHXH BHXH-BT ngày 26/5/2003 về việc quy định quản lýBT ngày 26/5/2003 về việc quy định quản lýthu BHXH, BHYT bắt buộc

Quyết định 902/QĐQuyết định 902/QĐ BHXH ngày 26/6/2007 quy định về BHXH ngày 26/6/2007 quy định về quản lý thu BHXH;quản lý thu BHXH;

Quyết định số 113/Quyết định số 113/BHXH -BHXH -QĐ ngày 22/6/1996 ban hành quy định về cấp vàQĐ ngày 22/6/1996 ban hành quy định về cấp vàghi sổ BHXH;

quản lý thu BHXH, BHYT, quản lý sổ BHXH, thẻ BHYTổ BHXH, thẻ BHYT  

Quyết định 1018/QĐQuyết định 1018/QĐ-BHXH ngày 10/10/2017-BHXH ngày 10/10/2017 sửa đổi, bổ sung một số điềusửa đổi, bổ sung một số điềucủa Quyết định 1111/QĐ

của Quyết định 1111/QĐ-BHXH.-BHXH

 Như vậy, kể  Như vậy, kể từ khi BHXH Việt từ khi BHXH Việt Nam được hình Nam được hình thành hệ thống thành hệ thống văn bản pvăn bản pháphápquy làm hành lang cho công tác quản lý thu BHXH luôn được điều chỉnh cho phùhợp với yêu cầu quản lý

hợp với yêu cầu quản lý.  

* Văn bản của UBND thành   phố Hải Phòng, kế hoạch, quy hoạch, quy chế phối hợp với các sở ban ngành trên địa

 phối hợp với các sở ban ngành trên địa bàn thành phố bàn thành phố 

Quyết định số 2132/QĐQuyết định số 2132/QĐ UBND ngày 28/12/2011 của UBND thành phố phêUBND ngày 28/12/2011 của UBND thành phố phêduyệt Đề án phát triển Bảo hiểm y tế toàn dân giai đoạn 2012

duyệt Đề án phát triển Bảo hiểm y tế toàn dân giai đoạn 2012-2017;-2017;

Kế hoạch số 249/KHKế hoạch số 249/KH-BHXH BHXH-STTTT ngày 13/4/2012 giữa Bảo hiểm xã hộithành phố và Sở Thông tin Truyền thông thành phố về việc phối hợp tuyên truyền, phổ biến chính sách pháp luật về BH

 phổ biến chính sách pháp luật về BHXH, BHYT.XH, BHYT

Quy chế phối hợp số 219/LNQuy chế phối hợp số 219/LN-TAND TAND-BHXH ngày 05/4/2012 giữa BảoBHXH ngày 05/4/2012 giữa Bảo  hiểmhiểm

xã hội thành phố và Tòa án nhân dân thành phố về việc khởi kiện và giải quyết vụ

án dân sự đối với đơn vị nợ bảo hiểm xã hội;

Quy chế phối hợp số 1091/QCPHQuy chế phối hợp số 1091/QCPH-CATP CATP-BHXH ngày 14/12/2012 giữa BảoBHXH ngày 14/12/2012 giữa Bảohiểm xã hội thành phố và Công an thành phố trong phòng, chống tội phạm và các

hành vi vi phạm pháp luật, góp phần bảo vệ trật tự quản lý kinh tế và đảm bảoTTATXH tại các đơn vị thuộc hệ thống Bảo hiểm xã hội thành phố Hải Phòng;

TTATXH tại các đơn vị thuộc hệ thống Bảo hiểm xã hội thành phố Hải Phòng;  

Quy chế phối hợp số 272/QCPHQuy chế phối hợp số 272/QCPH-BHXH BHXH-CT ngày 12/02/2015 giữa Bảo hiểmCT ngày 12/02/2015 giữa Bảo hiểm

xã hội thành phố và Cục thuế thành phố Hải Phòng để tăng cường công tác phốihợp thực hiện trao đổi thông tin giữa cơ quan Bảo hiểm xã

hợp thực hiện trao đổi thông tin giữa cơ quan Bảo hiểm xã hội và cơ quan thuế;hội và cơ quan thuế;

Quy chế phối hợp số 837/LNQuy chế phối hợp số 837/LN-BHXH BHXH-CTHADS ngày 11/6/2015 giữa BảoCTHADS ngày 11/6/2015 giữa Bảohiểm xã hội thành phố Hải Phòng và Cục Thi hành

hiểm xã hội thành phố Hải Phòng và Cục Thi hành  án dân sự thành phố Hải Phòngán dân sự thành phố Hải Phòngtrong công tác thi hành án dân sự

Trên cơ sở hệ thống các văn bản luật các cấp, hàng năm BHXH thành phốHải Phòng xây dựng chương trình công tác với những nhiệm vụ trọng tâm, phùhợp với điều kiện thực tế của địa phương, huy động tối đa khả năng của cán bộcông chức và sử dụng nhiều biện pháp để thực hiện thắng lợi công tác thu BHXHnói riêng và toàn bộ nhiệm vụ chính trị được giao nói chung

nói riêng và toàn bộ nhiệm vụ chính trị được giao nói chung.  

2.2.2 Về tổ chức thực hiện thu BHXH bắt buộc2.2.2 Về tổ chức thực hiện thu BHXH bắt buộc  2.2.2.1 Đối tượng tham gia BHXH bắt buộc thuộc phạm vi quản lý củaBHXH thành phố Hải Phòng

doanh cá thể; Khối hành cthể; Khối hành chính sự nghiệp hính sự nghiệp trung ương, hành chính sự nghiệp trung ương, hành chính sự nghiệp thànhthành phố, hành chính sự nghiệp quận, huy

 phố, hành chính sự nghiệp quận, huyện, xã phường.ện, xã phường.  

Từ ngày 01/01/2003, phạm vi cũng như đối tượng BHXH bắt buộc được mởrộng tới tất cả các lao động làm việc trong các doanh nghiệp có từ 10 lao động trởlên, không phân biệt doanh nghiệp quốc doanh hay doanh nghiệp ngoài quốcdoanh

Từ khi có Luật BHXH, nhận thức tầm quan trọng về đổi mới chính sáchBHXH

BHXH bắt buộc;  bắt buộc; để để triển khai triển khai các đường các đường lối của lối của Đảng và Đảng và Nhà nước Nhà nước một cách một cách kịpkịpthời, đảm

thời, đảm bảo đúng và đầy đủ bảo đúng và đầy đủ các các quy định của Nhà quy định của Nhà nước; BHnước; BHXHXH thành phố Hảithành phố HảiPhòng

Phòng đã tiếp thu đầy đủ, triển khai kịp thời việc thực hiện các chính sách thuộc vềđã tiếp thu đầy đủ, triển khai kịp thời việc thực hiện các chính sách thuộc về

lĩnh vực bảo hiểm xã hội được áp dụng cho người lao động và người sử dụng laođộng

Thực tế số liệu hiện nay cho thấyThực tế số liệu hiện nay cho thấy,, số lượng doanh nghiệp đang thực hiện việcsố lượng doanh nghiệp đang thực hiện việctham gia

tham gia bảo  bảo hiểm hiểm xã xã hội hội cho cho người người lao lao động động tại tại cơ cơ quanquan BHXHBHXH thành phố Hảithành phố HảiPhòng

Phòng so với số liệu đăng ký giấy phép kinh doanh của các đơn vị, doanh nghiệpso với số liệu đăng ký giấy phép kinh doanh của các đơn vị, doanh nghiệpcòn chênh lệch lớn, đặc biệt là các doanh nghiệp đang hoạt động trong khối doanhnghiệp ngoài

nghiệp ngoài  quốc doanh, doanh nghiệp có vốn đầu tư ngoài, hợp tác xã, điều nàyquốc doanh, doanh nghiệp có vốn đầu tư ngoài, hợp tác xã, điều nàythể hiện cụ thể qua bảng số liệu sau đây:

thể hiện cụ thể qua bảng số liệu sau đây:  

Bảng 2.1: SốBảng 2.1: Số  đơn vị tham gia BHXH bắt buộc năm 201đơn vị tham gia BHXH bắt buộc năm 20177

Loại hình   

DN Nhà nước nước  

DN vốn ĐTNN ĐTNN  

DN ngoài QD

HCSN, Đảng, Đoàn

Ngoài công lập lập  

Xã, phường

Tổng cộng cộng  

Số đơn vị

Số đơn vị   phải tham giaBHXH

415

415 359 359 15.228 15.228 1.345 1.345 203 203 200 328 328 18.07818.078

Số đơn vị đãtham giaBHXH

415

415 345 345 3.721 1.345 1.345 182 182 200 200 126 6.334

Tỷ lệ (%)

Tỷ lệ (%)   100 100 96,1 96,1 24,43 100 89,6 89,6 100 100 38,41 38,41 35,0335,03

(Nguồn: BHXH Hải Phòng, các Sở, Ban, ngành thành phố  ))

Ta có thể thấy được rõ nét sự chênh lệch này qua hình phản ánh thực trạngdiễn ra trên địa bàn thành phố Hải Phòng

diễn ra trên địa bàn thành phố Hải Phòng  như sau:như sau:  

Hình 2.3 Một số đơn vị tham gia BHXH bắt buộc năm 2017Hình 2.3 Một số đơn vị tham gia BHXH bắt buộc năm 2017  Qua bảng số liệu trên ta thấy có sự chênh lệch lớn, cụ thể s

Qua bảng số liệu trên ta thấy có sự chênh lệch lớn, cụ thể số lượng các đơn vịố lượng các đơn vị,,doanh nghiệp hiện đang đăng ký đóng

doanh nghiệp hiện đang đăng ký đóng BHXHBHXH cho người lao động tại thành phốcho người lao động tại thành phốHải Phòng chỉ bằng 35,03% số đơn vị phải tham gia BHXH Trong đó sự chênhlệch rõ nét nhất ở loại hình doanh nghiệp ngoài quốc doanh tỷ lệ này là 24,43%,điều đó cho thấy công tác quản lý nhà nước của các sở ban ngành và vai trò quản

lý của BHXH đối với loại hình doanh nghiệp này còn nhiều bất cập

lý của BHXH đối với loại hình doanh nghiệp này còn nhiều bất cập.  

Từ phân tích trên có thể cho rằng Chính phủ cần sớm có văn bản chỉ đạo các

 bộ,

 bộ, ngành, ngành, địa địa phương phương tăng tăng cường cường phối phối hợp hợp vớivới  cơ quan BHXH trong việc điềucơ quan BHXH trong việc điềutra, thống kê, xác định và việc đăng ký và tham gia bảo hiểm xã hội đúng theo quyđịnh của Nhà nước, tránh thất thu BHXH

định của Nhà nước, tránh thất thu BHXH   bắt buộc Tình trạng trên xuất  bắt buộc Tình trạng trên xuất phát từ:phát từ:  

 

    Nguyên nhân khách quan:  

Hiện nay, theo khảo sát của Sở Kế hoạch đầu tư thành phố Hải PhòngHiện nay, theo khảo sát của Sở Kế hoạch đầu tư thành phố Hải Phòng, Trong, Trong

số các doanh nghiệp sau khi được cấp giấy phép kinh doanh thì có tới hơn 25% sốdoanh nghiệp có quy mô sản xuất nhỏ, hộ kinh doanh cá thể tự giải thể hoặc khôngtìm thấy địa chỉ

 Nhiều doanh nghiệp thuộc sở hữu tư nhân,  Nhiều doanh nghiệp thuộc sở hữu tư nhân, Hợ Hợ  p tác xã và Công ty p tác xã và Công ty trách nhiệmtrách nhiệmhữu hạn với số lao động có 01 người đứng ra thành lập chỉ để vay vốn ngân hàng phục

 phục vụ vụ cho cho việc việc kinh kinh doanh doanh nhằm nhằm mục mục đích đích sản sản xuất xuất theo theo mùa mùa vụ, vụ, thuê thuê mướnmướnnhững lao động nhà

những lao động nhànn rỗi, trả công theo hình rỗi, trả công theo hình thức.thức

0 5000 10000 15000 20000

Một số doanh nghiệpMột số doanh nghiệp  do người nước ngoài đầu tưdo người nước ngoài đầu tư  chưa tham gia BHXH vìchưa tham gia BHXH vìmới được cấp giấy phép kinh doanh hoặc đang xây dựng cơ sở hạ tầng, chưa tuyểndụng được lao

dụng được lao  độngđộng

Một số doanh nghiệp tuy đã được phép đăng ký kinh doanh nhưng hoạt động

với quy mô nhỏ, manh mún, nhiều hộ kinh doanh chỉ thực hiện các công việc thủcông sử dụng một số lao động đã nhiều tuổi Chính vì vậy, rất khó khăn trongviệc tuyên truyền cho người lao động và người chủ sử dụng lao động

việc tuyên truyền cho người lao động và người chủ sử dụng lao động tham giatham giaBHXH bắt buộc

vực quản lý Nhà nước còn chưa kiên quyết, đồng bộ, chặt chẽ.  

      Nguyên nhân chủ quan:

Công tácCông tác quản lý, điều hành của cơ quan BHXH còn nhiều bất cập, chưaquản lý, điều hành của cơ quan BHXH còn nhiều bất cập, chưađược tiến hành thường xuyên và liên tục do nhiều lý do nhưng một trong số lý do

là khối lượng

là khối lượng  công việc mà các cán bộ chuyên trách thu BHXH bắt buộccông việc mà các cán bộ chuyên trách thu BHXH bắt buộc   phải đảm phải đảmnhiệm hiện nay thì nhiều nhưng là số lượng cán bộ lại có hạn

nhiệm hiện nay thì nhiều nhưng là số lượng cán bộ lại có hạn.  

Cơ quan BHXH chưa tranh thủ được

Cơ quan BHXH chưa tranh thủ được vai trò cácvai trò các cấp ủy Đảng,cấp ủy Đảng, các chínhcác chínhquyền địa phương, và chưa chủ động phối hợp chặt chẽ, và có hiệu quả với các các

cơ quan chức năng liên quan

cơ quan chức năng liên quan.  

Một số cán bộ còn chưaMột số cán bộ còn chưa  thật bám sát cơ sở, chưa chủ động tuyên truyền chínhthật bám sát cơ sở, chưa chủ động tuyên truyền chínhsách BHXH,

sách BHXH, chính điều này đã làm cho nhân dân nói chung và người lao động nóichính điều này đã làm cho nhân dân nói chung và người lao động nóiriêng chưa hiểu rõ, dẫn

riêng chưa hiểu rõ, dẫn đến việc chưa tích cực thamđến việc chưa tích cực tham gia BHXH.gia BHXH

2.2.2.2 Xác định căn cứ, phương thức và mức đóng BHXH bắt buộc2.2.2.2 Xác định căn cứ, phương thức và mức đóng BHXH bắt buộc   Căn cứ cho việc đóng BHXH dựa vào tiền lươngCăn cứ cho việc đóng BHXH dựa vào tiền lương  

Việc đảmViệc đảm   bảo đóng BHXH chặt chẽ và nghiêm ngặt phụ thuộc vào những quy bảo đóng BHXH chặt chẽ và nghiêm ngặt phụ thuộc vào những quyđịnh về mức lương của toàn bộ lực lượng lao động làm việc trong đơn vị sử dụnglao động để làm căn cứ.

lao động để làm căn cứ.  

*)

*) Đối với khu vực Nhà nước: Đối với khu vực Nhà nước:  

Các mức lương của người lao động trong các doanh nghiệp thuộc khu vực Nhà nước phải được xác định rõ ràng, chặt

 Nhà nước phải được xác định rõ ràng, chặt chẽ và phải chia theo cấp bậc, chức vụ,chẽ và phải chia theo cấp bậc, chức vụ,thâm niên, cùng với những phụ cấp

thâm niên, cùng với những phụ cấp khác.khác Điều này được quy định và thể hiện quaĐiều này được quy định và thể hiện quacác quy định như:

204/2004/NĐ CP ngày 14/12/2004 về chế độ tiền lương đối với cán bộ, công chức,CP ngày 14/12/2004 về chế độ tiền lương đối với cán bộ, công chức,viên ch

viên chức và lực lượng vũ trang, Nghị định 205/2005/NĐức và lực lượng vũ trang, Nghị định 205/2005/NĐ-CP ngày 14/12/2004-CP ngày 14/12/2004quy định hệ thống thang lương, bảng lương và chế độ phụ cấp lương trong cáccông ty nhà nước với các

công ty nhà nước với các bảng lương, thang lương rất cụ thể và chi tiết để áp bảng lương, thang lương rất cụ thể và chi tiết để áp dụng.dụng.Các bảng lương phải được chia

Các bảng lương phải được chia  theo cấp bậc với những điều kiện cụ thể sau đó xếptheo cấp bậc với những điều kiện cụ thể sau đó xếpvào chức danh tương ứng, có thời gian thăng cấp,

vào chức danh tương ứng, có thời gian thăng cấp, tăng lương rõ ràng để căn cứ vtăng lương rõ ràng để căn cứ vàoào

đó ta thống nhất và đưa ra quyết định để ký hợp đồng lao động

đó ta thống nhất và đưa ra quyết định để ký hợp đồng lao động.  

*)

*) Đối với khu vực ngoài N Đối với khu vực ngoài Nhà nước:hà nước:  

Dựa vào doanh số tiền công, tiền lương ghi trong hợp đồng lao động củanhững người làm việc trong các doanh nghiệp ngoài Nhà nước để xác định đóng bảo hiểm xã

 bảo hiểm xã hội nhưng với hội nhưng với điều kiện số điều kiện số tiền này phtiền này phải lớn hơn ải lớn hơn mức lương tối mức lương tối thiểuthiểucủa địa phương tại những thời điểm do Nhà nước quy định

của địa phương tại những thời điểm do Nhà nước quy định.  

 Người lao động nếu được tiền  Người lao động nếu được tiền lương, tiền công bằng ngoại tệ lương, tiền công bằng ngoại tệ thì phải quy đổithì phải quy đổithành tiền Việt Nam đồng theo tỷ giá liên ngân hàng Cụ thể là, sẽ áp dụng tỷ giá