Giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5 6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non tt

Khái niệm giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề Giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ là quá trình GV tổ chức, hướng dẫn để

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

TRẦN THỊ KIM YẾN

GIÁO DỤC KĨ NĂNG HOẠT ĐỘNG NHÓM

CHO TRẺ 5-6 TUỔI TRONG TRÒ CHƠI ĐÓNG VAI

THEO CHỦ ĐỀ Ở TRƯỜNG MẦM NON

Chuyên ngành: Giáo dục mầm non

Mã số: 9.14.01.01 TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Hà Nội - 2020

Công trình được hoàn thành tại:

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Hòa

Phản biện 1: GS.TS Nguyễn Thị Hoàng Yến

Học viện Quản lí giáo dục

Phản biện 2: PGS.TS Đặng Hồng Phương

Trường ĐHSP Hà Nội

Phản biện 3: TS Đinh Văn Vang

Trường Đại học Thủ đô Hà Nội

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Trường họp tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

vào hồi … giờ … ngày … tháng… năm…

Có thể tìm hiểu luận án tại thư viện:

- Thư viện Quốc Gia, Hà Nội

- Thư viện Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

NHỮNG CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN TRỰC TIẾP ĐỀ TÀI

1 Trần Thị Kim Yến (2020) Tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề cho trẻ mẫu giáo ở

trường mầm non miền núi Tây Nguyên Tạp chí Giáo dục và xã hội, số đặc biệt, kì 1,

tháng 5/2029, tr 134

2 Trần Thị Kim Yến (2019) Một số biệt pháp giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6

trong trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non Tạp chí Giáo dục và xã hội,

số đặc biệt, kì 1, tháng 12/2019, tr 82

3 Trần Thị Kim Yến (2019) Giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trong

hoạt động vui chơi ở trường mầm non Tạp chí Giáo dục, số 459 (kì 1- tháng 8/2019), tr

22-26

4 Trần Thị Kim Yến (2017) Giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ mẫu giáo trong

chương trình giáo dục mầm non của một số nước trên thế giới, bài học cho Việt Nam

Tạp chí Giáo dục, số 419 (kì 1- tháng 12/2017), tr 39 - 42, 54

5 Trần Thị Kim Yến (2017) Giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi qua hoạt

động vui chơi ở trường mầm non.Tạp chí Giáo dục và xã hội, số đặc biệt tháng 11/2017,

tr 65

6 Trần Thị Kim Yến (4.2016) Hoạt động giáo dục phát triển năng lực hợp tác nhóm cho trẻ 5-6

ở trường mầm non Tạp chí Giáo dục, số 379 (kì 1 - tháng 4/2016), tr 20

7 Trần Thị Kim Yến (2.2016) Giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong

hoạt động vui chơi ở trường mầm non Tạp chí Giáo dục, số 375 (kì 1 - tháng 2/2016), tr

19

8 Trần Thị Kim Yến (2015) Thực trạng giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi

trong hoạt động vui chơi ở một số trường mầm non trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột”

Tạp chí Giáo dục, số 372, Kì 2- tháng 12/2015, tr 57-60; 64

9 Trần Thị Kim Yến (10.2015) Giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm trong hoạt động vui chơi

ở trường mầm non Tạp chí Giáo dục, số 368, Kì 2- tháng 10/2015, tr 19

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Ngày nay, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kĩ thuật thì hoạt động nhóm là một xu thế tất yếu, bởi không phải công việc nào, tình huống nào… chúng ta cũng có thể tự mình giải quyết hiệu quả Vì vậy, mỗi cá nhân cần phải có kĩ năng làm việc theo nhóm để làm việc cùng nhau

Việc hình thành kĩ năng hoạt động nhóm (KNHĐN) cần được bắt đầu càng sớm càng tốt, vừa tạo thành công cụ sống cho trẻ, vừa góp phần giúp trẻ phát triển hoàn thiện nhân cách Hơn nữa, 5- 6 tuổi là giai đoạn nhân cách phát triển mạnh và được định hình về cơ

bản Điều 22, Luật Giáo dục nước ta quy định [Error! Reference source not found.] “Mục

tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mĩ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ vào lớp Một” nhằm thực hiện mục tiêu trên, nhà giáo dục không chỉ chú ý đến việc truyền thụ kiến thức đơn lẻ mà quan tâm đến cách dạy, cách làm việc cùng nhau giữa cô và trẻ, giữa trẻ với nhau

Trẻ 5-6 tuổi đang chuẩn bị bước vào ngưỡng cửa nhà trường phổ thông, với hoạt động chủ đạo là học tập; ở đó đòi hỏi các em phải có sự phối hợp, cùng nhau thực hiện có hiệu quả các hoạt động hay nhiệm vụ học tập; đồng thời, thông qua đó phát triển được

“năng lực hợp tác" – năng lực cốt lõi cần hình thành ở học sinh phổ thông Tuy nhiên, thực

tế đang cho thấy, khả năng hoạt động nhóm của trẻ mầm non nói chung còn nhiều hạn chế, khi đứng trước những tình huống hay vấn đề cần có sự phối hợp với nhau, nhiều em tỏ ra khá lúng túng Trong khi đó, trường mầm non lại là môi trường có điều kiện hết sức thuận lợi để rèn KNHĐN cho các em, thông qua việc tổ chức các hoạt động giáo dục, hoạt động vui chơi cho trẻ

Rèn luyện để phát triển KNHĐN cho trẻ 5- 6 tuổi sẽ góp phần hình thành và phát triển các phẩm chất và giá trị sống tích cực như: tôn trọng, tự tin, hòa bình, trách nhiệm, khoan dung, kỷ luật chính là sự chuẩn bị tâm thế sẵn sàng cho trẻ đi học lớp 1, tránh những “thất bại học đường" từ những năm đầu đời của các em

Có nhiều cách để giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong đó có trò chơi, đặc biệt là trò chơi đóng vai theo chủ đề (ĐVTCĐ) Trò chơi ĐVTCĐ là môi trường thuận lợi để giáo dục KNHĐN cho trẻ Đây là hoạt động chủ đạo của trẻ lứa tuổi mẫu giáo, trong quá trình chơi trẻ được tự do thể hiện ý tưởng của mình, cùng nhau tìm kiếm phương tiện để thực hiện nhiệm vụ của trò chơi, tự điều khiển hành vi của mình cho phù hợp Đồng thời khi chơi phải có nhiều người cùng tham gia, cùng liên kết, hợp tác với nhau thì trò chơi mới vui Chính vì vậy trò chơi ĐVTCĐ là phương tiện, là điều kiện thuận lợi để rèn luyện và phát triển KNHĐN cho trẻ Thông qua quá trình hoạt động nhóm sẽ giúp trẻ được hòa nhập trong nhóm bạn bè, được bạn bè chấp nhận, trẻ được thỏa mãn nhu cầu giao lưu, học hỏi, trẻ được hoạt động cùng nhau, phối hợp với nhau để đạt được mục đích đã đề ra, trẻ được thể hiện bản thân, hình thành vai nhân cách thông qua các vai chơi, được phối hợp với nhau để hoàn thành trò chơi Qua đó sẽ tạo tiền đề cho việc học tập của trẻ ở bậc học sau có hiệu quả

Trong thực tiễn giáo dục mầm non hiện nay, giáo dục KNHĐN trong trò chơi ĐVTCĐ đang được thực hiện trong nhà trường mầm non; tuy nhiên, chưa đạt được hiệu quả như mong muốn nên trẻ 5-6 tuổi còn hạn chế ở một số thành tố của KNHĐN như: kĩ năng thoả hiệp và giải quyết mâu thuẫn, xung đột, kĩ năng lắng nghe, tôn trọng và nhường nhịn bạn bè;

Xuất phát từ những lí do nói trên, chúng tôi lựa chọn nghiên cứu đề tài “Giáo

dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non”

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực trạng giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ đề xuất một số biện pháp giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong ĐVTCĐ nhằm giúp trẻ có KNHĐN tốt hơn

3 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Quá trình giáo dục KNHĐN trong trò chơi ĐVTCĐ cho trẻ 5-6

tuổi ở trường mầm non

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong

trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

4 Giả thuyết khoa học

Trong quá trình chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non, trẻ 5-6 tuổi đã có một

số KNHĐN cơ bản, tuy nhiên các kĩ năng thoả hiệp và giải quyết mâu thuẫn, xung đột, kĩ năng lắng nghe, tôn trọng và nhường nhịn bạn bè còn nhiều hạn chế Giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi đã có những hiệu quả nhất định, tuy nhiên vẫn còn nhiều thiếu sót Nếu đề xuất và

sử dụng hợp lí một số biện pháp giáo dục KNHĐN như hướng dẫn trẻ thảo luận, trao đổi ý kiến

để thực hiện nhiệm vụ chung của nhóm chơi; tạo tình huống chơi để giúp trẻ thiết lập mối quan

hệ giữa các vai chơi, nhóm chơi, hướng dẫn trẻ cách giải quyết xung đột, mâu thuẫn để thực hiện nhiệm vụ chơi đến cùng thì KNHĐN trong khi chơi ĐVCCĐ của trẻ sẽ tốt hơn.

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lí luận giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non

5.2 Khảo sát thực trạng giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở

các trường mầm non tại tỉnh Đắk Lắk

5.3 Đề xuất và thực nghiệm một số biện pháp giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong

trò chơi ĐVTCĐ ở các trường mầm non tại tỉnh Đắk Lắk

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

6.1 Giới hạn nội dung nghiên cứu

Quá trình giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non

6.2 Giới hạn về địa bàn và khách thể khảo sát thực trạng, thực nghiệm

6.2.1 Giới hạn về địa bàn khảo sát thực trạng, thực nghiệm

Các trường mầm non trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột và các huyện của tỉnh Đắk Lắk (bao gồm 6 trường mầm non ở Thành phố Buôn Ma Thuột (Mầm non Khánh Xuân, Mầm non Tân An, Mầm non Thành Công, Mầm non Tân Lập, Mầm non Thắng Lợi, Mầm non 10/3) và 5 trường Mầm non ở các huyện (Mầm non Hoa Pơ Lang - huyện Buôn Đôn; Mầm non Vàng Anh - huyện Ea H'Leo; Mầm non Vành Khuyên - huyện Lắk; Mầm non Hoa Sim - huyện M'Đrắk; Mầm non Sơn Ca - huyện Ea Súp)

6.2.2 Giới hạn về khách thể khảo sát thực trạng, thực nghiệm

- Khảo sát 110 giáo viên mầm non (GVMN) đang dạy lớp mẫu giáo lớn (5-6 tuổi) tại

11 trường mầm non ở tỉnh Đắk Lắk

- Khảo sát 60 trẻ 5-6 tuổi ở trường Mầm non Thắng Lợi (Thành phố Buôn Ma Thuột)

và trường Mầm non Hoa Pơ Lang (huyện Buôn Đôn)

- Thực nghiệm trên 150 trẻ ở 3 trường mầm non trên địa bàn Thành phố Buôn Ma Thuột (Mầm non 10/3, Mầm non Thắng Lợi, Mầm non Tân Lập)

6.3 Thời gian khảo sát

- Khảo sát thực trạng từ tháng 03 năm 2018 đến tháng 6 năm 2018

- Thực nghiệm sư phạm được tiến hành từ tháng 8/2018 đến tháng 12/2018

7 Các cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu

7.1 Các cách tiếp cận nghiên cứu: Gồm có tiếp cận hoạt động, tiếp cận hệ thống và tiếp

cận phát triển

7.2 Phương pháp nghiên cứu

7.2.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí thuyết gồm phương pháp phân tích, tổng hợp, hệ

thống hóa, khái quát hóa lí luận

7.2.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn gồm các phương pháp như: tổng kết kinh

nghiệm, chuyên gia; điều tra viết; quan sát; phỏng vấn sâu; thực nghiệm sư phạm, Phương

pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động

7.2.3 Phương pháp xử lí số liệu bằng phương pháp thống kê toán học với sự trợ giúp của phần

mềm SPSS

8 Những luận điểm bảo vệ

8.1 Trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi đã có KNHĐN trong trò chơi ĐVTCĐ

8.2 Trò chơi ĐVTCĐ là môi trường giáo dục có nhiều thuận lợi cho việc giáo dục

KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non

8.3 GV giữ vai trò là người tổ chức, hướng dẫn trẻ trong trò chơi ĐVTCĐ tạo cơ

hội, điều kiện để giáo dục và phát triển KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non

9 Đóng góp mới của luận án

9.1 Đóng góp về mặt lí luận

Bổ sung và làm phong phú thêm lí luận về giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò

chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non, trong đó trọng tâm là các khái niệm về giáo dục KNHĐN

cho trẻ, vai trò của trò chơi ĐVTCĐ đối với việc giáo dục KNHĐN cho trẻ, đặc điểm

KNHĐN của trẻ, biện pháp giáo dục KNHĐN cho trẻ trong trò chơi ĐVTCĐ

9.2 Đóng góp về mặt thực tiễn

- Cung cấp tư liệu về thực trạng giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi

ĐVTCĐ ở trường mầm non tại tỉnh Đắk Lắk, từ đó giúp các trường mầm non có cơ sở để

điều chỉnh quá trình giáo dục kịp thời

- Các biện pháp giáo dục KNHĐN rẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm

non được đề xuất là một tài liệu tham khảo có giá trị cho công tác nghiên cứu, đào tạo, bồi

dưỡng GVMN ở khu vực Tây Nguyên nói riêng và cả nước nói chung Ngoài ra có thể vận

dụng sáng tạo các biện pháp này ở các trường mầm non có điều kiện giáo dục tương đương

để góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục trẻ

10 Cấu trúc của luận án

Ngoài phần mở đầu, 3 chương, kết luận, kiến nghị và danh mục tài liệu tham khảo

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC GIÁO DỤC KĨ NĂNG HOẠT

ĐỘNG NHÓM CHO TRẺ 5-6 TUỔI TRONG TRÒ CHƠI ĐÓNG VAI THEO CHỦ ĐỀ Ở TRƯỜNG MẦM NON

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Những nghiên cứu về kĩ năng hoạt động nhóm

1.1.1.1 Nghiên cứu vai trò của hoạt động nhóm đối với trẻ em nói chung và trẻ mẫu giáo nói riêng

Các nghiên cứu của John Dewey, J.Piaget, JaQues D,Hansen và Kaufmann, Trần Bá Hoành, Hoàng Thị Mai cho rằng kỹ năng hoạt động nhóm có vai trò quan trọng trong quá trình giáo dục trẻ, giúp trẻ thích ứng trong các mối quan hệ, cùng bạn chia sẻ, giúp đỡ và tương tác với nhau

1.1.1.2 Nghiên cứu về khái niệm kĩ năng hoạt động nhóm

Các tác giả Lisa Trumbauer, Janet R Moyles, Kristina R Olson, Cao Thị Cúc, Newman, Richard S., Nguyễn Hữu Châu cho rằng kỹ năng hoạt động nhóm là cùng chung suy nghĩ, hành động phối hợp của các thành viên trong nhóm chơi, dựa trên sự hiểu biết lẫn nhau và cảm xúc chung đối với kết quả hoạt động cùng nhau hướng đến việc giải quyết các nhiệm vụ khác nhau trong nhóm chơi

1.1.2 Những nghiên cứu về giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ mẫu giáo

- Nghiên cứu các điều kiện, phương tiện để giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ mẫu giáo có các tác giả Mcguckin và các cộng sự, R E Slavin đã chỉ ra rằng, để tổ chức

hoạt động dạy học nhằm phát triển kỹ năng hoạt động nhóm một cách hiệu quả cần đảm bảo các điều kiện cụ thể

- Nghiên cứu về yêu cầu đối với giáo viên trong việc tổ chức giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ mẫu giáo có Edgar H Schein, L.X Vưgôtxky, Đặng Thành Hưng, Lê

Thu Hương và Phạm Mai Chi, Nguyễn Thị Thu Hà Phần lớn các nghiên cứu đã chỉ ra rằng: khi tổ chức hoạt động nhóm cho trẻ cần quan tâm đến qui mô nhóm, xác định mục tiêu, nhiệm vụ của nhóm, phân công nhiệm vụ rõ ràng cho từng thành viên, từng thành viên nắm được nhiệm vụ của mình và phối hợp thực hiện nhiệm vụ chung của nhóm, giải quyết bất đồng xảy ra trong nhóm

- Nghiên cứu về phương pháp, hình thức giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ mẫu giáo có Rachel Harrar, Kurt Lewin, Nguyễn Hữu Châu, Nguyễn Thị Xuân Yến, Cao

Thị Cúc, Phạm Mai Chi, Lê Thu Hương, Trần Thị Thanh cho rằng: Các kỹ năng hoạt động nhóm cần được rèn luyện trong nhóm bạn bè thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non, cụ thể là thông qua các trò chơi như: trò chơi đóng vai có chủ đề, trò chơi xây dựng lắp ghép, trò chơi vận động

- Nghiên cứu về quy trình tổ chức hoạt động nhóm cho trẻ mẫu giáo có Trần Duy

Hưng, Slavin R E, Foyle và Lyman đã xác định các bước cơ bản liên quan đến việc thực hiện thành công các hoạt động nhóm

1.1.3 Nghiên cứu giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ mẫu giáo trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

- Nghiên cứu vai trò của trò chơi đóng vai theo chủ đề trong giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ mẫu giáo có P.G Xamarukova, A.P.Uxôva, D.B.Encônhin,

A.I.Xôrôkina, A.N Leonchiev, A.P.Uxôva, Nguyễn Ánh Tuyết, Ngô Công Hoàn, Trần Thị Trọng, Lê Minh Thuận, LX Vưgotxky, J.Piaget đều khẳng định trò chơi là hình thức hoạt động, là con đường chủ yếu để hình thành hành vi xã hội của bản thân trẻ và hình thành thái

độ của các em đối với cuộc sống và đối với nhau

- Nghiên cứu về vai trò của giáo viên trong việc giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm

cho trẻ 5-6 tuổi có J.Piaget, M.Parten, Brookfirld S D, JaQues D (1991), Goldstein, các

tác giả đã chỉ ra rằng để giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm đạt hiệu quả thì vai trò của giáo viên rất quan trọng là người định hướng, giúp trẻ tạo ra các mối quan hệ chơi, vai chơi, liên kết giữa các nhóm chơi

- Nghiên cứu về cách thức tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề: các tác giả Nguyễn Ánh

Tuyết, Lê Xuân Hồng, Hoàng Mai, Vũ Thị Nhân đều cho rằng trò chơi đóng vai theo chủ đề có vai trò quan trọng là con đường, là phương tiện hiệu quả trong việc hình thành kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ

1.1.4 Đánh giá chung về tổng quan nghiên cứu vấn đề

* Những vấn đề có thể kế thừa: Khẳng định sự cần thiết của việc hình thành ở trẻ

KNHĐN, KNHĐN giúp trẻ phát triển toàn diện; Chỉ ra các nhóm kĩ năng, một số biện pháp, cách thức, nguyên tắc, mô hình tổ chức giáo dục KNHĐN cho trẻ đạt hiệu quả Bên cạnh đó các nghiên cứu cũng khẳng định trò chơi ĐVTCĐ là một hoạt động có hiệu quả trong việc hình thành KNHĐN ở trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi

* Những vấn đề chưa được giải quyết:

Các nghiên cứu trên chưa thực sự quan tâm và chú trọng nhiều đến việc đưa ra các kĩ thuật và các bước, các hoạt động cụ thể để giáo dục KNHĐN đạt hiệu quả Các kết quả nghiên cứu trên chưa xác định cụ thể những KNHĐN cần có ở trẻ 5-6 tuổi cũng như đưa ra

cụ thể quá trình giáo dục KNHĐN, các biện pháp để giáo dục KNHĐN trong trò chơi ĐVTCĐ

* Những vấn đề luận án cần tập trung giải quyết

Việc giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi cần được thực hiện thông qua các hoạt động giáo dục trẻ ở mọi thời điểm trong đó trò chơi ĐVTCĐ là con đường, cách thức, phương tiện giáo dục hiệu quả Chính vì vậy cần phải tạo cho trẻ nhiều cơ hội để hoạt động cùng nhau, cùng chịu trách nhiệm và hoàn thành những nhiệm vụ từ đơn giản đến phức tạp GV đưa ra

1.2 Các khái niệm cơ bản

1.2.1 Khái niệm kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ mẫu giáo

1.2.1.1 Khái niệm hoạt động nhóm: Khái niệm hoạt động nhóm được hiểu là sự phối hợp

cùng nhau giữa các cá nhân, các nhóm, các thành viên nhằm đạt được mục đích chung đề ra

1.2.1.2 Khái niệm kĩ năng

Kĩ năng là năng lực hành động thực hiện có kết quả, một nhiệm vụ, một công việc nào đó bằng cách vận dụng những tri thức, kinh nghiệm đã có phù hợp với những điều kiện cho phép nhằm đạt mục đích đề ra

1.2.1.3 Khái niệm kĩ năng hoạt động nhóm

Khái niệm KNHĐN là năng lực hành động phối hợp cùng nhau giữa mọi người với nhau nhằm thực hiện nhiệm vụ của nhóm theo mục đích đề ra

1.2.1.4 Khái niệm kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi

Khái niệm KNHĐN của trẻ 5-6 tuổi là năng lực hành động phối hợp của trẻ 5-6 tuổi với các bạn trong nhóm chơi nhằm thực hiện nhiệm vụ chung của nhóm theo mục đích đề ra

1.2.2 Khái niệm trò chơi đóng vai theo chủ đề

Trò chơi ĐVTCĐ là dạng trò chơi tái tạo, đặc trưng của trẻ mẫu giáo Trẻ thực hiện các vai của người lớn theo một chủ đề nhất định và thực hiện hành động theo chức năng xã hội mà họ đảm nhận

1.2.3 Khái niệm kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5 -6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

KNHĐN của trẻ 5 -6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ là năng lực hành động phối hợp của trẻ với bạn trong nhóm chơi ĐVTCĐ nhằm thực hiện nhiệm vụ chung của nhóm theo mục đích chơi, dự định chơi đã đề ra

1.2.4 Khái niệm giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

Giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ là quá trình GV tổ chức, hướng dẫn để hình thành cho trẻ năng lực hành động phối hợp với bạn trong nhóm chơi ĐVTCĐ nhằm thực hiện nhiệm vụ chung của nhóm theo mục đích chơi, dự định chơi đã đề

1.3 Kĩ năng hoạt động nhóm trong trò chơi đóng vai theo chủ đề của trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non

1.3.1 Đặc điểm của kĩ năng hoạt động nhóm: Gồm tính mục đích; tính đúng đắn; tính

logic; tính thành thạo; tính linh hoạt; tính hiệu quả

1.3.2 Cấu trúc các kĩ năng thành phần của kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ mẫu giáo

Gồm có: Hình thành và duy trì nhóm hoạt động; hợp tác giữa các thành viên trong nhóm; thực hiện các công việc được phân công trong nhóm; giải quyết xung đột xảy ra trong nhóm và kĩ năng phát triển hoàn thiện nhóm

1.3.3 Các giai đoạn phát triển kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ mẫu giáo

Sự phát triển kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi được chia làm các giai đoạn

chủ yếu sau: Hình thành nhóm, phát triển các mối quan hệ trong nhóm chơi; Hình thành và

phát triển kỹ năng hoạt động nhóm; kiểm tra, đánh giá kỹ năng hoạt động nhóm để tiếp tục hoàn chỉnh kĩ năng

1.3.4 Đặc điểm của trò chơi đóng vai theo chủ đề của trẻ mẫu giáo ở trường mầm non

Trò chơi đóng vai theo chủ đề có những đặc điểm mhư: Tính có chủ đề; Tính tượng

trưng; Tính tự do, tự nguyện và tính độc lập;Tính hợp tác; Tính sáng tạo

1.3.5 Vai trò của trò chơi đóng vai theo chủ đề trong việc giáo dục và phát triển kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ở trường mầm non

Trò chơi đóng vai theo chủ đề tạo ra môi trường với các trò chơi, các đồ dùng, đồ chơi, các vai chơi thúc đẩy quá trình chơi của trẻ mẫu giáo Thông qua trò chơi đóng vai theo chủ

đề trẻ có thể thiết lập các mối quan hệ với các bạn xung quanh Trong trò chơi đóng vai theo chủ đề, trẻ tự tin thể hiện bản thân với các bạn, cùng chia sẻ với bạn kinh nghiệm chơi Trong trò chơi đóng vai theo chủ đề có rất nhiều vấn đề nảy sinh cần trẻ phải giải quyết

1.3.6 Một số trò chơi đóng vai theo chủ đề của trẻ 5 – 6 tuổi ở vùng miền núi Tây Nguyên

Trẻ 5 – 6 tuổi ở Tây Nguyên cũng chơi những trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non giống như trẻ mầm non 5-6 tuổi ở các vùng miền khác như trò chơi bác sỹ, trò chơi bán hàng, gia đình, cô giáo Tuy nhiên, chủ đề chơi, cách chơi, đồ dùng chơi, không gian chơi có sự khác biệt và đặc trưng cho khu vực Tây Nguyên Chủ đề chơi chủ yếu là các chủ đề về cuộc sống sinh hoạt và lao động của đồng bào dân tộc ở Tây Nguyên Một số

trò chơi đóng vai theo chủ đề đặc trưng của trẻ 5 – 6 tuổi ở vùng miền núi Tây Nguyên:

cúng lúa mới (cúng cơm mới); Lễ hội văn hóa cồng chiêng; Lễ hội đua voi; bán hàng – chợ Tây Nguyên; Trò chơi bác sỹ thú y

1.3.7 Đặc điểm hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

Hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi có những dấu hiệu cơ bản như: các thành viên cùng nhau thực hiện một nhiệm vụ chung; trẻ vừa thể hiện ý thức trách nhiệm của cá nhân với nhóm, cố gắng hoàn thành phần việc được giao, đồng thời biết hành động phối hợp cùng bạn, chia sẻ và giúp lẫn nhau

1.3.8 Những biểu hiện của các kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

Kỹ năng hoạt động nhóm trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non bao gồm như sau: Kĩ năng tạo nhóm chơi; kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi; kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi; Kĩ năng giải quyết các xung đột, mâu thuẫn trong nhóm chơi; kĩ năng phát triển nhóm chơi

1.3.9 Đánh giá mức độ kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

Để đánh giá KNHĐN của trẻ 5-6 tuổi sẽ dựa trên 3 mức:

- Mức 1: KNHĐN trong trò chơi ĐVTCĐ ở mức cao (2,18≤ĐTB≤3,00)

- Mức 2: KNHĐN trong trò chơi ĐVTCĐ ở mức trung bình (1,84≤ĐTB<2,18)

Giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ

đề là quá trình tác động của giáo viên đến trẻ nhằm phát triển ở trẻ khả năng phối hợp với các bạn trong nhóm nhằm thực hiện nhiệm vụ chơi của nhóm đã đề ra

1.4.2 Nội dung giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

Gồm các nội dung sau: Giáo dục nhận thức của trẻ 5-6 tuổi về các kỹ năng hoạt động nhóm trong trò chơi đóng vai theo chủ đề; Rèn luyện các các kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề; Rèn luyện kĩ năng tạo nhóm chơi, phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi; Rèn kĩ năng giải quyết các xung đột, mâu thuẫn trong nhóm chơi; Rèn kĩ năng phát triển nhóm; Hình thành thái độ, tình cảm tích cực khi thể hiện các kỹ năng hoạt động nhóm trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

1.4.3 Phương pháp giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

Gồm có: Nhóm phương pháp thực hành, trải nghiệm; Nhóm phương pháp trực quan - minh họa; Nhóm phương pháp dùng lời nói; Nhóm phương pháp giáo dục bằng tình cảm và khích lệ; Nhóm phương pháp nêu gương - đánh giá:

1.4.4 Quy trình giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm trong trò chơi đóng vai theo chủ đề cho trẻ 5-6 tuổi

* Các giai đoạn giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề: Giai đoạn 1: Chuẩn bị; Giai đoạn 2: Tổ chức cho trẻ chơi đóng vai theo

chủ đề; Giai đoạn 3: Đánh giá kết quả kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ

1.4.5 Phương tiện, điều kiện giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm trong trò chơi đóng vai theo chủ đề cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non

Gồm có bài thơ, truyện ngắn, tranh ảnh; Hoạt động trải nghiệm; Tình huống giáo

dục; Hoạt động giao tiếp

1.4.6 Đánh giá kết quả giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm trong trò chơi đóng vai theo chủ

đề cho trẻ 5-6 tuổi

- Đánh giá kết quả kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ trong trò chơi đóng vai theo chủ

đề cần được diễn ra thường xuyên, trong quá trình thực hiện và sau khi kết thúc trò chơi

- Có hai cách để thu thập thông tin về khả năng biết và làm của trẻ:

+ Cách 1: Quan sát theo dõi trường xuyên hành vi và hoạt động của trẻ hoặc là xem xét sản phẩm của trẻ trong các hình thức hoạt động của trẻ ở trường mầm non

- Cách 2: giáo viên có thể đưa ra những câu hỏi, trò chơi, những tình huống, bài tập dưới hình thức chơi trong đó trẻ phải giải quyết một vấn đề nào đó

1.4.7 Tiêu chí đánh giá kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5 - 6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

* Tiêu chí 1: Kĩ năng tạo nhóm chơi

Chỉ số 1: Trẻ mong muốn được chơi cùng các bạn; Chỉ số 2: Trẻ thích thú khi được chơi cùng các bạn; Chỉ số 3: Trẻ biết rủ các bạn cùng chơi với mình; Chỉ số 4: Trẻ hướng ứng tích cực khi được các bạn rủ chơi cùng; Chỉ số 5: Trẻ biết bàn bạc, thỏa thuận với các bạn trong nhóm để thống nhất về ý tưởng chơi, phân vai, chỗ chơi, đồ dùng đồ chơi

* Tiêu chí 2: Kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi

Chỉ số 1: Trẻ biết lắng nghe ý kiến của các bạn trong nhóm; Chỉ số 2: Trẻ biết bàn bạc, trao đổi với các thành viên trong nhóm để thực hiện tốt vai chơi; Chỉ số 3: Trẻ biết động viên các bạn trong khi chơi; Chỉ số 4: Trẻ biết hy sinh sở thích của mình để hoàn thành nhiệm vụ chung của nhóm

* Tiêu chí 3: Kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi

Chỉ số 1: Trẻ chấp nhận sự phân công của nhóm chơi; Chỉ số 2: Trẻ biết phối hợp với các thành viên trong nhóm để hoàn thành nhiệm vụ chung; Chỉ số 3: Trẻ biết kiểm tra, đánh giá các thành viên trong nhóm về việc thực hiện nhiệm vụ

* Tiêu chí 4: Kĩ năng giải quyểt các xung đột, mâu thuẫn xảy ra trong nhóm chơi

Chỉ số 1: Trẻ xác định được những mâu thuẫn xảy ra trong nhóm chơi; Chỉ số 2: Trẻ biết tìm cách giải quyết xung đột, mâu thuẫn; Chỉ số 3: Trẻ giải quyết được các xung đột, mâu thuẫn xảy ra trong nhóm chơi; Chỉ số 4: Trẻ biết tìm kiếm sự giúp đỡ của người khác

để giải quyết các xung đột, mâu thuẫn

* Tiêu chí 5: Kĩ năng phát triển nhóm chơi

Chỉ số 1: Trẻ biết kiểm tra kết quả chơi của nhóm; Chỉ số 2: Trẻ biết báo cáo kết quả chơi với mọi người xung quanh; Chỉ số 3: Trẻ biết mở rộng nhóm chơi (chơi với các nhóm chơi khác); Chỉ số 4: Trẻ biết mở rộng chủ đề, nội dung chơi

1.4.8 Thang đánh giá kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

Gồm có: Cá nhân trẻ; Giáo viên mầm non, Cha, mẹ của trẻ, điều kiện cơ sở vật chất,

phương tiện ở trường mầm non và môi trường xã hội

Kết luận chương 1

Giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trưởng mầm non là quá trình tác động của GV đến trẻ trong trò chơi ĐVTCĐ nhằm hình thành và phát triển ở trẻ hành động phối hợp của trẻ với các bạn trong nhóm chơi để thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ chơi của nhóm đề ra

Biện pháp giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non chính là những thành tố cụ thể về mặt kĩ thuật cách làm hướng đến việc giải quyết các nhiệm vụ đơn lẻ, cụ thể của GV với trẻ trong trò chơi ĐVTCĐ nhằm hình thành KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG GIÁO DỤC KĨ NĂNG HOẠT ĐỘNG NHÓM CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI TRONG TRÒ CHƠI ĐÓNG VAI THEO CHỦ ĐỀ Ở TRƯỜNG MẦM NON

2.1 Khái quát về địa bàn khảo sát

2.1.1 Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên

Đắk Lắk là một là một cao nguyên rộng lớn nằm ở trung tâm vùng Tây Nguyên, địa hình dốc thoải xen kẽ với các đồng bằng thấp ven các dòng sông chính Khí hậu chia làm 2 mùa khá rõ rệt là mùa mưa và mùa khô Đắk Lắk có diện tích rừng và trữ lượng gỗ lớn nhất

cả nước với nhiều chủng loại gỗ quý hiếm, nhiều loại cây đặc sản vừa có giá trị kinh tế vừa

có giá trị khoa học

2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội

* Điều kiện kinh tế: Nền kinh tế chủ đạo của Đăk Lăk chủ yếu dựa vào sản xuất và

xuất khẩu nông sản, lâm sản

* Các yếu tố văn hóa – truyền thống: Đắk Lắk có bản sắc văn hoá đa dạng, là một trong những cái nôi nuôi dưỡng không gian văn hóa Cồng Chiêng Tây Nguyên, được UNESCO công nhận là kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể nhân loại

* Về giáo dục mầm non: Trong những năm qua, giáo dục mầm non ở tỉnh Đắk

Lắk đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao Quy mô, mạng lưới trường lớp phát triển,

tỷ lệ trường, lớp ngoài công lập tăng nhanh; Chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ được nâng lên Chương trình GDMN được thực hiện tại 100% trường MN; Tỷ lệ trẻ học 2 buổi/ ngày; tỷ

lệ trẻ được ăn bán trú tăng Ứng dụng công nghệ thông tin trong chăm sóc, giáo dục trẻ được đẩy mạnh; đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ; quan tâm xây dựng môi trường giáo dục, tạo cơ hội cho trẻ được vui chơi, trải nghiệm; xây dựng cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi phục vụ chăm sóc, giáo dục trẻ

Bên cạnh những thành tích đã đạt được, Giáo dục mầm non ở Đắk Lắk vẫn còn một số tồn tại như: Mạng lưới trường lớp, quy mô phát triển GDMN còn nhiều hạn chế bất cập: một số khu trung tâm đông dân cư vẫn thiếu trường lớp, chưa đáp ứng nhu cầu gửi con của phụ huynh Những nơi thuộc vùng sâu vẫn tồn tại nhiều điểm trường mầm non nhỏ lẻ, khó khăn trong việc đầu tư nguồn lực, nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ Tỷ lệ trẻ nhà trẻ ra lớp thấp Vẫn còn nhiều phòng học tạm, học nhờ, công trình vệ sinh, nước sạch, bếp ăn ở nhiều địa phương còn rất thiếu thốn; thiết bị, đồ dùng, đồ chơi chưa đáp ứng yêu cầu

2.2 Tổ chức khảo sát thực trạng

2.2.1 Mục tiêu khảo sát: Phát hiện thực trạng giáo dục KNHĐN trong trò chơi ĐVTCĐ cho

trẻ ở trường mầm non hiện nay để làm căn cứ thực tiễn đề xuất các biện pháp giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non

2.2.2 Nội dung khảo sát: Thực trạng giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò

chơi đóng vai theo chủ đề; Thực trạng mức độ biểu hiện kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6

tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

2.2.3 Khách thể khảo sát và địa bàn khảo sát

* Khách thể khảo sát: 110 giáo viên ở các trường mầm non của Tỉnh Đắk Lắk; 60 trẻ

5-6 tuổi ở trường mầm non Thắng Lợi (TP Buôn Ma Thuột) và trường mầm non Hoa Pơ Lang (huyện Buôn Đôn)

* Địa bàn khảo sát: Các trường mầm non ở tỉnh Đắc Lắc

2.2.4 Thời gian khảo sát: Từ tháng 3/2018 đến tháng 6/2018

2.2.5 Phương pháp và công cụ khảo sát

Điều tra bằng bảng hỏi; quan sát sư phạm, trò chuyện, trao đổi, phỏng vấn sâu; phân tích sản phẩm hoạt động; Phân tích kết quả của trò chơi đóng vai theo chủ đề của trẻ 5-6 tuổi từ đó đưa ra được các biểu hiện và mức độ của kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

2.2.6 Cách tiến hành khảo sát kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5 - 6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

* Mục tiêu: Tổ chức cho trẻ chơi 3 trò chơi đóng vai theo chủ đề "Tây Nguyên quê

hương em"; Giáo viên quan sát, ghi chép các biểu hiện kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ; Cách thức trẻ chơi với bạn, phối hợp với bạn trong suốt quá trình chơi

* Nội dung và chủ đề chơi: 3 trò chơi đóng vai theo chủ đề "Tây Nguyên quê hương

em" đó là "Lễ hội cồng chiêng", Bác sĩ thú y, bán hàng

* Chuẩn bị môi trường chơi: Không gian thoáng mát, sạch sẽ, an toàn, khu vực chơi

trong lớp Trong khu vực chơi phân vai sắp xếp 3 góc chơi: Lễ hội văn hóa cồng chiêng Tây

Nguyên, bác sĩ thú ý, bán hàng Các đồ dùng, đồ chơi cho trẻ phù hợp với trò chơi lễ hội văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, bác sĩ thú ý, bán hàng

* Dự kiến phương pháp, biện pháp chơi: Cô gợi ý định hướng để trẻ tự lập kế hoạch

chơi, vai chơi, đồ chơi, vị trí chơi ; Cô đặt câu hỏi gợi mở tạo tình huống có vấn đề

* Tiến hành tổ chức trò chơi

* Cách đo : Lập hồ sơ cá nhân của trẻ; Mỗi lần đo trẻ là 1 nhóm (4 -5 trẻ) để đo 5

kỹ năng hoạt động nhóm đã trình bày ở trên; Các nhóm đều chơi 3 trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trên; Dùng phiếu quan sát để quan sát các biểu hiện của trẻ trong quá trình trẻ chơi; Xây dựng phiếu chấm từng nhóm trẻ với các tiêu chí và biểu hiện cụ thể gắn với mức độ

Biểu đồ 2.1 Nhận thức của giáo viên về tính cần thiết của giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm

cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

Biểu đồ 2.1 cho thấy: Biểu đồ trên cho thấy, có tới 94,5% GV được khảo sát khẳng định việc

giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ là cần thiết, trong đó có đến 60,0% là rất

cần thiết và 34,5% là cần thiết Điều này cũng cho thấy, GVMN đều nắm vững mục tiêu giáo dục

trẻ và cho rằng đây là việc làm cần thiết để chuẩn bị tốt cho trẻ các điều kiện để vào lớp 1

2.3.1.2 Nhận thức của giáo viên về giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

Đa số giáo viên quan niệm về kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi chưa thật đầy

đủ và toàn diện Chỉ có 31,8 % ý kiến của giáo viên quan niệm kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi là hành động phối hợp của trẻ với các bạn trong nhóm nhằm thực hiện nhiệm vụ chơi Còn lại các ý kiến còn hiểu chưa đầy đủ như xem kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi là sự tác động qua lại của trẻ, là sự hỗ trợ của các thành viên trong nhóm chơi, là sự bàn

bạc, thống nhất giữa các thành viên trong nhóm cùng thực hiện trò chơi

2.3.1.3 Thực trạng các hoạt động giáo viên mầm non tiến hành để giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non

Bảng 2.1 Thực trạng giáo viên sử dụng các phương tiện giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm

cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non

thông qua "hoạt động chơi ở các góc" và "hoạt động học tậ" (ĐTB lần lượt là 2,79 và 2,58)

và ít tiến hành giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động đón

và trả trẻ (ĐTB lần lượt là 1,53 và 1,39)

2.3.1.4 Thực trạng giáo viên mầm non giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

Bảng 2.2 Thực trạng giáo dục các kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi

trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

2 Kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi 2,17 0,81 1

3 Kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi 2,15 0,67 2

4 Kĩ năng giải quyết xung đột, mâu thuẫn trong khi chơi 1,98 0,51 5

Với ĐTB = 2,11 và ĐLC = 0,29 cho thấy, GVMN tiến hành giáo dục các KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non chỉ ở mức trung bình Các

KNHĐN được tiến hành ở các mức độ khác nhau, trong đó "Kĩ năng phối hợp giữa các

thành viên trong nhóm chơi" là được thực hiện nhiều nhất (ĐTB =2,17), tiếp đến là "Kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi" (ĐTB = 2,15), GV mầm non ít tiến hành giáo dục

kĩ năng giải quyết xung đột, mâu thuẫn trong khi chơi" và "Kĩ năng phát triển nhóm chơi"

3 Liên tục đổi mới các góc chơi khác nhau 2,09 0,74 5

4 Sắp xếp đồ dùng, đồ chơi dễ thấy, dễ lấy, dễ lựa chọn 2,79 0,45 1

5 Cô cùng trẻ làm đồ chơi để kích thích tính sáng tạo của trẻ 2,32 0,75 3

6 Cô tạo ra đồ dùng, đồ chơi chung để các nhóm giao lưu và chơi

Với ĐTB = 2,32 và ĐLC = 0,30 cho thấy, công tác xây dựng phương tiện, cơ sở vật chất

và môi trường giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐCTCĐ ở trường mầm non mới được GVMN thực hiện ở mức trung bình Việc xây dựng phương tiện, cơ sở vật chất và môi trường giáo dục KNHĐN cho trẻ 5 -6 tuổi được tiến hành ở các mức độ khác nhau, trong đó việc

"Sắp xếp đồ dùng, đồ chơi dễ thấy, dễ lấy, dễ lựa chọn" được các GV thực hiện thường xuyên

nhất, giáo viên còn ít quan tâm đến việc "Xây dựng góc chơi mới lạ, hấp dẫn trẻ"

2.3.1.6 Thực trạng các biện pháp giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

Bảng 2.4 Thực trạng các biện pháp giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi

trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

của giáo viên mầm non

1 Tạo góc chơi, môi trường chơi, bố trí đồ dùng, đồ chơi hợp

2 Tạo tình huống giúp trẻ mở rộng nội dung chơi, chủ đề chơi 2,15 0,60 2

3 Hướng dẫn trẻ thảo luận để phân vai chơi cho mỗi thành

4 Hướng dẫn trẻ giải quyết xung đột, mâu thuẫn nảy sinh

5 GV hướng dẫn để trẻ biết tự kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt

6 Hướng dẫn trẻ mở rộng nội dung và chủ đề chơi 1,26 0,55 6

Với ĐTB = 1,78 và ĐLC = 0,31 cho thấy, các biện pháp giáo dục KNHĐN cho trẻ

5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ mới được GV ở các trường mầm non sử dụng ở mức độ trung

bình Các biện pháp này được sử dụng với mức độ khác nhau, trong đó biện pháp "Hướng

dẫn trẻ thảo luận để phân vai chơi cho mỗi thành viên trong nhóm" là được GV sử dụng

thường xuyên nhất và GVMN còn ít hướng dẫn trẻ mở rộng nội dung và chủ đề chơi

2.3.1.7 Thực trạng một số khó khăn trong quá trình giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

Bảng 2.5 Khó khăn của giáo viên khi giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ

5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

1 Trẻ chưa chủ động trong quá trình chơi 2,39 0,73 1

2 Sự chênh lệch về nhận thức và kĩ năng, kinh nghiệm của trẻ

ảnh hưởng đến việc trao đổi và thực hiện nhiệm vụ chung 2,24 0,82 4

3 Trẻ lúng túng và không biết phối hợp với bạn 2,29 0,79 3

4 Trẻ chưa thật sự nỗ lực trong quá trình thực hiện nhiệm vụ 2,36 0,75 2

6 GV chưa có kinh nghiệm tổ chức các hoạt động nhóm 1,37 0,59 7

7 Nội dung hoạt động nhóm chưa lôi cuốn trẻ tích cực tham

chơi ĐVTCĐ là "Trẻ chưa chủ động trong quá trình chơi", tiếp đến là "Trẻ chưa thật sự nỗ

lực trong quá trình thực hiện nhiệm vụ" những khó khăn này đều ở mức cao GV ít gặp khó

khăn hơn ở các nội dung "GV chưa có kinh nghiệm tổ chức các hoạt động nhóm" và "Nội

dung hoạt động nhóm chưa lôi cuốn trẻ tích cực tham gia"

2.3.1.8 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến việc giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

Bảng 2.6 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình giáo dục kĩ năng hoạt động

nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

ở trường mầm non

bậc

Không ảnh hưởng (1đ)

Ảnh hưởng (2đ)

Rất ảnh hưởng (3đ)

Với ĐTB = 2,16 và ĐLC = 0,27 cho thấy các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non được đánh giá ở

mức trung bình Mỗi yếu tố lại ảnh hưởng ở một mức độ khác nhau, trong đó GVMN và "cá

nhân trẻ" là hai yếu tố được đánh giá là có ảnh hưởng lớn nhất, còn cha mẹ tẻ và và "môi

trường xã hội" là hai yếu tố có ảnh hưởng ít nhất đến quá trình giáo dục KNHĐN cho trẻ

5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ

2.3.2 Thực trạng kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

2.3.2.1 Đánh giá chung về các mức độ biểu hiện kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

Bảng 2.7 Đánh giá chung các kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi

đóng vai theo chủ đề

bậc

2 Kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi 2,13 0,44 3

3 Kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi 2,15 0,45 2

4 Kĩ năng giải quyết xung đột, mâu thuẫn trong nhóm chơi 1,85 0,38 4

Với ĐTB = 2,01 và ĐLC = 0,17 cho thấy KNHĐN của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi

ĐVTCĐ ở trường mầm non chỉ ở mức trung bình Mức độ biểu hiện của trẻ cũng khác nhau ở từng kĩ năng, trong đó kĩ năng tạo nhóm chơi được trẻ thể hiện tốt nhất, tiếp đến là Kĩ năng

thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi, trẻ thể hiện kĩ năng phát triển nhóm chơi thấp nhất 2.3.2.2 Các biểu hiện cụ thể của kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

* Các biểu hiện kĩ năng tạo nhóm chơi của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

Bảng 2.8 Các biểu hiện kĩ năng tạo nhóm chơi của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng

vai theo chủ đề

2 Trẻ thích thú khi được chơi cùng các bạn 2,58 0,53 2

3 Trẻ biết rủ các bạn cùng chơi với mình 2,27 0,63 3

4 Trẻ hướng ứng tích cực khi được các bạn rủ chơi cùng 2,13 0,68 4

5

Trẻ biết bàn bạc, thỏa thuận với các bạn trong nhóm để

thống nhất về ý tưởng chơi, phân vai, chỗ chơi, đồ dùng đồ

chơi

1,62 0,64 5

Với ĐTB chung = 2,24 và ĐLC = 0,30 cho thấy, trong quá trình chơi ĐVTCĐ

kĩ năng tạo nhóm chơi được biểu hiện ở mức trung bình các nội dung cụ thể được biểu hiện ở các mức độ khác nhau, trong đó nội dung có ĐTB cao nhất là Trẻ mong muốn được chơi cùng các bạn, tiếp đến là Trẻ thích thú khi được chơi cùng các bạn

Tuy nhiên, trẻ chưa biết bàn bạc, thỏa thuận với các bạn trong nhóm để thống nhất về

ý tưởng chơi, phân vai, chỗ chơi, đồ dùng đồ chơi

* Các biểu hiện kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non

Bảng 2.9 Các biểu hiện kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm

chơi của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

1 Trẻ biết lắng nghe ý kiến của các bạn trong nhóm 2,12 0,67 3

2 Trẻ biết bàn bạc, trao đổi với các thành viên trong nhóm để

3 Trẻ biết động viên các bạn trong khi chơi 2,23 0,77 1

4 Trẻ biết hy sinh sở thích của mình để hoàn thành nhiệm vụ

Với ĐTB = 2,13 và ĐLC = 0,44 cho thấy, kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong

nhóm chơi của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non được biểu hiện ở mức

trung bình Trong quá trình chơi ĐVTCĐ trẻ biết động viên các bạn trong khi chơi và biết hy sinh sở thích của mình để hoàn thành nhiệm vụ chung của nhóm tốt hơn là việc bàn bạc, trao đổi với các thành viên trong nhóm để thực hiện tốt vai chơi

* Các biểu hiện kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi trong trò chơi ĐVTCĐ của trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non

Bảng 2.10 Các biểu hiện kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề của trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non

1 Trẻ chấp nhận sự phân công của nhóm chơi 2,18 0,60 1

2 Trẻ biết phối hợp với các thành viên trong nhóm để hoàn

3 Trẻ biết kiểm tra, đánh giá các thành viên trong nhóm về việc

Với ĐTB = 2,15 và ĐLC = 0,45 cho thấy, kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi

trong trò chơi ĐVTCĐ của trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non được biểu hiện ở mức trung bình Điều đó có nghĩa là trong quá trình thực hiện nhiệm vụ chơi một số trẻ đã biết phối hợp với

các thành viên trong nhóm để hoàn thành nhiệm vụ chung, biết chấp nhận sự phân công của nhóm chơi và biết kiểm tra, đánh giá các thành viên trong nhóm về việc thực hiện nhiệm vụ Tuy nhiên, vẫn có một số trẻ chưa chưa có các kĩ năng này

* Các biểu hiện kĩ năng giải quyết các xung đột, mâu thuẫn xảy ra trong nhóm chơi của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non

Bảng 2.11 Các biểu hiện kĩ năng giải quyểt các xung đột, mâu thuẫn xảy ra trong nhóm

chơi của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

1 Trẻ xác định được những mâu thuẫn xảy ra trong nhóm chơi 1,85 0,69 2

2 Trẻ biết tìm cách giải quyết xung đột, mâu thuẫn 1,83 0,64 3

3 Trẻ giải quyết được các xung đột, mâu thuẫn xảy ra trong

4 Trẻ biết tìm kiếm sự giúp đỡ của người khác để giải quyết các

Với ĐTB = 1,85 và ĐLC = 0,38 cho thấy, kĩ năng giải quyểt các xung đột, mâu thuẫn xảy ra trong nhóm chơi của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non được biểu

hiện ở mức trung bình Điều đó có nghĩa là: trẻ xác định được những mâu thuẫn xảy ra trong

nhóm chơi và biết tìm kiếm sự giúp đỡ của người khác Tuy nhiên trẻ còn lúng túng trong việc tìm cách giải quyết xung đột, mâu thuẫn và khó giải quyết được các xung đột, mâu thuẫn xảy ra trong nhóm chơi

* Các biểu hiện kĩ năng phát triển nhóm chơi của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ

ở trường mầm non

Bảng 2.12 Các biểu hiện kĩ năng phát triển nhóm chơi của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

1 Trẻ biết kiểm tra kết quả chơi của nhóm 1,65 0,78 2

2 Trẻ biết báo cáo kết quả chơi với mọi người xung quanh 1,75 0,77 1

3 Trẻ biết mở rộng nhóm chơi (chơi với các nhóm chơi khác) 1,60 0,62 4

Với ĐTB = 1,66 và ĐLC = 0, 33 cho thấy kĩ năng phát triển nhóm chơi của trẻ 5-6

tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non biểu hiện ở mức thấp

Với kết quả này cho thấy, trẻ 5-6 tuổi ở các trường mầm non được khảo sát chưa có kĩ năng phát triển nhóm chơi, cụ thể: Trẻ chưa biết kiểm tra kết quả chơi của nhóm và báo cáo kết quả chơi với mọi người xung quanh; trẻ chưa biết mở rộng chủ đề, nội dung chơi và mở rộng nhóm chơi

2.3.3 Đánh giá chung về thực trạng giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

* Điểm mạnh: Đa số GVMN đã nhận thức được sự cần thiết của việc giáo dục

KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non; GVMN đã tiến hành giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non thông qua nhiều hoạt động khác nhau, đặc biệt là thông qua hoạt động chơi (ở các góc), hoạt động chung và hoạt động ngoài trời; GVMN đã giáo dục cho trẻ 5 kĩ năng thành phần của KNHĐN, đó là kĩ năng tạo nhóm chơi; kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi; kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi; kĩ năng giải quyết xung đột, mâu thuẫn trong khi chơi và kĩ năng phát triển nhóm chơi; GVMN đã sử dụng nhiều biện pháp để giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ Một số biện pháp được sử dụng thường xuyên là: Hướng dẫn trẻ thảo luận

để phân vai chơi cho mỗi thành viên trong nhóm và tạo tình huống giúp trẻ mở rộng nội dung chơi, chủ đề chơi; Trẻ 5-6 tuổi luôn tỏ ra thích thú và mong muốn được chơi đóng vai cùng các bạn, trẻ biết động viên các bạn trong khi chơi và chấp nhận sự phân công của nhóm để hoàn thành nhiệm vụ chung.

* Hạn chế: Có nhiều GVMN nhận thức chưa đầy đủ và toàn diện về bản chất của

hoạt động giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ; Các biện pháp mà GVMN sử dụng để giáo dục KNHĐN cho trẻ 5 -6 tuổi còn nhiều bất cập, chưa đồng bộ, thiếu tính khả thi và hệ thống; KNHĐN của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ chỉ ở mức trung bình và chỉ được biểu hiện ở một số ít trẻ và không đồng đều ở các kĩ năng thành phần Trẻ gần như không biểu hiện kĩ năng phát triển nhóm chơi trong quá trình chơi ĐVTCĐ; Khi chơi ĐVTCĐ, trẻ chưa biết bàn bạc, thỏa thuận với các bạn trong nhóm để thống nhất về ý tưởng chơi, phân vai, chỗ chơi, đồ dùng đồ chơi ; chưa giải quyết được các xung đột, mâu thuẫn xảy ra trong nhóm chơi, chưa biết kiểm tra và báo cáo kết quả chơi của nhóm với mọi người xung quanh, chưa biết mở rộng nhóm chơi, chủ đề chơi và nội dung chơi

* Nguyên nhân của thực trạng: Vấn đề giáo dục các kĩ năng xã hội nói chung và

giáo dục KNHĐN cho trẻ mầm non đã được quan tâm, chỉ đạo thực hiện nhưng vẫn chưa có

sự thống nhất và đầu tư đúng mức; GVMN hầu như chưa được tập huấn về giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi hoặc chỉ được bồi dưỡng trong thời gian ngắn; GVMN chưa được trang bị đầy đủ các kiến thức về việc giáo dục các kĩ năng xã hội, cũng như KNHĐN cho trẻ; Các biện pháp giáo dục KNHĐN của GV chưa đi vào trọng tâm giáo dục KNHĐN cho trẻ trong trò chơi ĐVTCĐ, chưa hướng đến phát triển những biểu hiện KNHĐN của trẻ, dẫn đến thực trạng KNHĐN của trẻ chưa cao và chưa đồng bộ

Kết luận chương 2

- Đa số GVMN đã nhận thức được sự cần thiết của việc giáo dục KNHĐN cho trẻ 5 -6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non, tuy nhiên họ lại chưa nhận thức đầy đủ và toàn diện về bản chất của hoạt động giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ

- GVMN đã tiến hành giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non thông qua nhiều hoạt động như hoạt động chơi ở các góc, hoạt động chung và hoạt động ngoài trời

- Trong quá trình giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ, GVMN

đã tiến hành giáo dục cho trẻ 5 kĩ năng thành phần của KNHĐN, trong đó là kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi là được thực hiện thường xuyên nhất còn kĩ năng giải quyết xung đột, mâu thuẫn trong khi chơi và kĩ năng phát triển nhóm chơi là ít được thực hiện nhất

- GVMN đã sử dụng nhiều biện pháp giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ Tuy nhiên, quá trình giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non, GVMN vẫn còn nhiều hạn chế, khó khăn đặc biệt là chưa áp dụng tốt các biện pháp một cách hướng dẫn phù hợp với trẻ, nhóm trẻ

- KNHĐN của trẻ 5-6 tuổi chỉ đạt mức trung bình KNHĐN trẻ biểu hiện tốt hơn là

kĩ năng tạo nhóm chơi, kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi Những kĩ năng trẻ thể hiện yếu hơn là các kĩ năng giải quyết xung đột, mâu thuẫn xảy ra trong nhóm nhóm chơi ,

kĩ năng phát triển nhóm chơi, kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi

CHƯƠNG 3 BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KĨ NĂNG HOẠT ĐỘNG NHÓM CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI TRONG TRÒ CHƠI ĐÓNG VAI THEO CHỦ ĐỀ Ở TRƯỜNG MẦM NON

3.1 Nguyên tắc xây dựng các biện pháp giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5 - 6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

Bao gồm các nguyên tắc sau đây: Đảm bảo phù hợp với mục tiêu, nội dung Chương trình

giáo dục mầm non hiện hành; Đảm bảo phù hợp với thực tiễn, với đặc điểm lứa tuổi và đặc điểm hoạt động nhóm của trẻ 5 - 6 tuổi, đảm bảo các cơ hội trẻ phối hợp, hợp tác với bạn một cách tích cực, chủ động, sáng tạo trong các hoạt động nhóm; Đảm bảo các nguyên tắc của giáo dục hoạt động nhóm

3.2 Những yêu cầu khi tổ chức trò chơi ĐVTCĐ cho trẻ

- Tổ chức môi trường cho trẻ hoạt động: Cần có môi trường cho trẻ được phối hợp cùng nhau hoạt động chơi, xây dựng bầu không khí, tạo không gian chơi, chuẩn bị đồ dùng,

đồ chơi mang tính gợi mở, phong phú, đa dạng kích thích trẻ hoạt động tích cực và sáng tạo; Sắp xếp, bố trí đồ dùng, đồ chơi ở trong tầm mắt của trẻ, dễ lấy, dễ cất, thuận lợi cho việc trẻ chơi và mở rộng nội dung chơi, gắn với chủ đề; Bố trí các đồ chơi, thuận lợi, hợp lí, thỉnh thoảng đổi chỗ và thay đổi đồ dùng, đồ chơi để hấp dẫn trẻ; Xây dựng bầu không khí giao tiếp thân thiện tích cực; Khuyến khích, giúp trẻ thể hiện đúng vai chơi, luật chơi và các mối quan hệ hợp tác, giao tiếp trong nhóm chơi và giữa các nhóm chơi với nhau, phát triển nội dung trò chơi phù hợp với mục đích giáo dục và chủ đề; Đảm bảo tính tự nguyện và hứng thú của trẻ trong việc lựa chọn trò chơi, tham gia vào nhóm chơi, chọn bạn chơi, góc chơi, đồ dùng, đồ chơi… Cung cấp một số hiểu biết, kinh nghiệm cho trẻ, gắn với nội dung chủ đề và chủ đề mới

- Hướng dẫn tổ chức trò chơi ĐVTCĐ cho trẻ 5-6 tuổi: Trước hết phải tạo môi trường chơi đa dạng, phong phú, hấp dẫn và an toàn đối với trẻ; Cho trẻ được tự chọn trò chơi, nhóm chơi, bạn chơi theo nhu cầu và ý thích của chúng, tạo cơ hội cho trẻ được bộc lộ

và phát triển tính tự lập trong khi chơi Nếu xảy ra tình trạng phân bố quá chênh lệch số lượng trẻ giữa các nhóm chơi thì GV không nên “điều động” một cách bắt buộc, độc đoán

mà chỉ nên làm nhiệm vụ “quảng cáo” cho các trò chơi cần bổ sung người, trẻ sẽ dễ dàng tiếp thu sự giới thiệu đó và tự mình chủ động sang chơi

3.3 Một số biện pháp giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

* Các biện pháp giáo dục KNHĐN trước khi trẻ chơi:

- Biện pháp 1: Cho trẻ tự chuẩn bị môi trường chơi theo chủ đề đã chọn

- Biện pháp 2: Xây dựng bầu không khí thân thiện, cởi mở trong nhóm chơi

- Biện pháp 3: Tạo cơ hội, điều kiện cho trẻ tạo nhóm chơi, phối hợp cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ chung của nhóm

- Biện pháp 4: Thường xuyên cung cấp, làm giàu biểu tượng cho trẻ thông qua các bài thơ, câu chuyện kể, tham quan cuộc sống, tranh ảnh minh họa

* Các biện pháp giáo dục KNHĐN trong khi trẻ chơi:

- Biện pháp 5: Thường xuyên tạo tình huống chơi giúp trẻ thiết lập mối quan hệ giữa các vai chơi, nhóm chơi

- Biện pháp 6: Hướng dẫn trẻ cách giải quyết xung đột, mâu thuẫn để thực hiện nhiệm vụ chơi đến cùng

* Biện pháp giáo dục KNHĐN khi kết thúc trò chơi

- Biện pháp 7: Khuyến khích trẻ tự kiểm tra, đánh giá, báo cáo kết quả chơi của nhóm

3.4 Thực nghiệm các biện pháp giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

3.4.1 Mục đích thực nghiệm

Nhằm kiểm chứng tính khả thi và tính hiệu quả của các biện pháp giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non được đề xuất và khẳng định tính đúng đắn của giả thuyết khoa học

3.4.2 Đối tượng thực nghiệm

150 trẻ ở 5 lớp các Trường Mầm non 10/3 (phường Thắng Lợi), Trường mầm non Thắng Lợi (phường Thắng Lợi) và trường mầm non Tân Lập (phường Tân Lập), Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk

3.4.3 Nội dung thực nghiệm

Luận án thực nghiệm áp dụng các biện pháp giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ đã được đề xuất ở mục 3.2 theo 3 trò chơi: "Lễ hội văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên" (chủ đề Quê hương – Đất nước), "Bác sỹ thú y" (chủ đề nghề nghiệp) và "bán hàng" (Chủ đề nghề nghiệp) Nội dung thực nghiệm vận dụng đồng bộ các biện pháp và được tiến hành thông qua các giờ chơi với sự hướng dẫn trực tiếp của GV ở trường mầm non

3.4.4 Chọn mẫu thực nghiệm

- Vòng 1: Thực nghiệm trên diện hẹp Tiến hành trên 30 trẻ 5-6 tuổi ở lớp mẫu giáo lớn trường Mầm non 10/3, phường Thắng Lợi, Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk Trong đó, có 15 trẻ nhóm thực nghiệm và 15 trẻ nhóm đối chứng

- Vòng 2: Thực nghiệm tác động trên diện rộng Tiến hành trên 120 trẻ 5-6 tuổi ở 4 lớp mẫu giáo lớn thuộc hai trường mầm non Thắng Lợi (phường Thắng lợi) và trường mầm non Tân Lập (phường Tân Lập), Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk Trong đó, mỗi trường có một lớp thực nghiệm và một lớp đối chứng Như vậy, ở vòng 2 có 60 trẻ ở nhóm thực nghiệm và 60 trẻ ở nhóm đối chứng

3.4.5 Thời gian thực nghiệm

Thực nghiệm được thực hiện từ tháng 10/2018 đến tháng 6/2019

3.4.6 Tổ chức thực nghiệm

3.4.6.1 Bồi dưỡng đội ngũ giáo viên

- Bồi dưỡng chuyên môn cho GVMN làm thực nghiệm sư phạm:

- Cùng GV làm thực nghiệm chuẩn bị các điều kiện, phương tiện cần thiết cho quá trình thực nghiệm

3.4.6.2 Tiêu chí và cách đánh giá thực nghiệm

* Tiêu chí đánh giá: Sử dụng tiêu chí đánh giá và thang đánh giá ở phụ lục 3 để đánh giá kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề; quan sát, theo dõi quá trình chơi của trẻ; Ghi chép biên bản các giờ thực nghiệm, lập phiếu quan sát riêng cho từng trẻ, ghi chép những biểu hiện kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ trong trò chơi đóng vai theo chủ đề; Đánh giá biểu hiện kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ trước và sau thực nghiệm bằng phiếu quan sát biểu hiện kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ trong trò chơi đóng vai theo chủ đề; Kết quả thực nghiệm được phân tích và tổng hợp theo tiêu chí đánh giá, xếp loại cho trẻ về cả mặt định lượng và định tính

3.4.6.3 Tiến hành thực nghiệm

- Bước 1: Tiến hành đo đầu vào

- Bước 2: Triển khai thực nghiệm

Vòng 1:

+ Ở nhóm đối chứng (15 trẻ 5 - 6 tuổi ở lớp Lá 1 trường Mầm non 10/3) GV vẫn dạy

sử dụng các biện pháp giáo dục truyền thống

+ Ở nhóm thực nghiệm (15 trẻ 5 - 6 tuổi ở lớp Lá 1 trường Mầm non 10/3) GV áp dụng các biện pháp luận án đã xây dựng

Vòng 2:

+ Đối với nhóm đối chứng (30 trẻ lớp Lá 1 - Trường mầm non Thắng Lợi và 30 trẻ lớp

Lá 1 - Trường mầm non Tân Lợi) GV vẫn dạy sử dụng các biện pháp giáo dục truyền thống + Đối với nhóm thực nghiệm (30 trẻ lớp lá 2 – Trường Mầm non Thắng Lợi, 30 trẻ Lá

2 – Trường mầm non Tân Lập)

- Bước 3: Tiến hành đo đầu ra

Sau khi kết thúc thực nghiệm từng vòng, chúng tôi tiến hành đo mức độ biểu hiện KNHĐN của trẻ nhóm thực nghiệm và đối cứng như đo ở đầu vào

3.4.7 Kết quả thực nghiệm

3.4.7.1 Kết quả thực nghiệm vòng 1

* Đánh giá trước thực nghiệm:

Bảng 3.1 Kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi ở lớp thực nghiệm và lớp đối chứng

trước thực nghiệm vòng 1 (trò chơi bán hàng - chợ Tây nguyên)

Bảng trên cho thấy, kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai

theo chủ đề chỉ ở mức trung bình Các kĩ năng có ĐTB không đồng đều, trong đó "Kĩ năng

tạo nhóm chơi" được đánh giá cao nhất nhưng cũng chỉ ở mức trung bình, tiếp đến là "Kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi" Kĩ năng được đánh giá thấp nhất là "Kĩ năng phát triển nhóm chơi" và "Kĩ năng giải quyết xung đột, mâu thuẫn xảy ra trong nhóm chơi" với ĐTB

ở mức thấp

Kết quả trên cũng cho thấy, trước thực nghiệm, mức độ biểu hiện kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ lớp đối chứng và lớp thực nghiệm là tương đương nhau, không có sự chênh lệch nhiều và đều ở mức trung bình (1,69 so với 1,68)

* Đánh giá sau thực nghiệm:

Bảng 3.2 Kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi ở lớp thực nghiệm và lớp đối chứng

sau thực nghiệm vòng 1 (trò chơi "bác sĩ thú y")

1 Kĩ năng tạo nhóm chơi ĐC TN 2,18 2,51 0,43 0,47 1 1

2 Kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi ĐC TN 1,92 2,23 0,63 0,52 3 5

3 Kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi ĐC TN 2,04 2,40 0,50 0,64 2 2

4 Kĩ năng giải quyết xung đột, mâu thuẫn xảy ra trong

ở lớp thực nghiệm và lớp đối chứng trước và sau thực nghiệm vòng 1 cho thấy, mức độ biểu hiện KNHĐN của trẻ ở nhóm TN và ĐC đều tăng lên so với kết quả khảo sát trước TN Song điều đáng chú ý là: nếu như kết quả đo trước TN của 2 nhóm TN và ĐC là tương đương nhau thì sau TN kết quả thu được giữa nhóm TN và ĐC có sự chênh lệch đáng kể giữa 2 nhóm Điều này được thể hiện rõ qua ĐTB của cả 2 nhóm: ĐTB của nhóm TN là 2,36 (mức cao) trong khi ĐTB của nhóm ĐC chỉ đạt 1,96 (mức trung bình)

3.4.7.2 Kết quả thực nghiệm sư phạm vòng 2

thực nghiệm được tiến hành trên 120 trẻ ở 4 lớp mẫu giáo lớn thuộc trường mầm non Thắng Lợi (phường Thắng Lợi) và trường mầm non Tân Lập (phường Tân Lập) Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk Trong đó, mỗi trường có một lớp thực nghiệm và một lớp

ĐC, như vậy, mỗi nhóm (thực nghiệm và ĐC) sẽ có 60 trẻ

* Đánh giá trước thực nghiệm:

Bảng 3.3 Kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi ở lớp thực nghiệm và lớp đối chứng

trước thực nghiệm vòng 2 (trò chơi du lịch Tây nguyên)

Kết quả trên cho thấy, trước khi tiến hành thực nghiệm, kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ 5 - 6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề chỉ ở mức thấp (ĐTB lần lượt là 1,99 ở lớp

ĐC và 1,96 ở lớp thực nghiệm) và ĐTB của kỹ năng hoạt động nhóm ở lớp ĐC và lớp thực nghiệm là tương đương nhau, không có sự chênh lệch nhiều (1,99 so với 1,96)

* Đánh giá sau thực nghiệm:

Bảng 3.4 Kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi ở lớp thực nghiệm và lớp đối chứng

sau thực nghiệm vòng 2 (trò chơi Lễ hội Tây nguyên)

Sau thực nghiệm có sự khác nhau rõ rệt, trẻ ở nhóm thực nghiệm đã có biểu hiện kỹ

năng hoạt động nhóm hơn hẳn so với nhóm đối chứng

Qua hai vòng thực nghiệm cho thấy sự phát triển cao hơn và các biểu hiện kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi được thể hiện rõ nét hơn của nhóm thực nghiệm đã chứng

tỏ chương trình thực nghiệm có hiệu quả trong việc giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi

Kết luận chương 3

1 Căn cứ từ thực trạng giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non và căn cứ vào các nguyên tắc giáo dục KNHĐN cho 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ, luận án đã đề xuất

7 biện pháp giáo dục KNHĐN, đó là: Hướng dẫn trẻ tự chuẩn bị môi trường chơi theo chủ đề

đã chọn; Xây dựng bầu không khí thân thiện, cởi mở; Hướng dẫn trẻ thảo luận, trao đổi ý kiến để thực hiện nhiệm vụ chung của nhóm chơi; Làm giàu biểu tượng về KNHĐN trong trò chơi ĐVTCĐ cho trẻ thông qua các bài thơ, câu chuyện kể, tham quan cuộc sống, tranh ảnh minh họa ; Tạo tình huống chơi để giúp trẻ thiết lập mối quan hệ giữa các vai chơi, nhóm chơi; Hướng dẫn trẻ cách giải quyết các xung đột, mâu thuẫn để thực hiện nhiệm vụ chơi đến cùng; Hướng dẫn trẻ tự kiểm tra, đánh giá, báo cáo kết quả chơi của nhóm

Các biện pháp này có mối quan hệ mật thiết với nhau và hỗ trợ nhau để đạt hiệu quả trên trẻ, vì vậy trong quá trình sử dụng các biện pháp GV cần linh hoạt, phối kết hợp tốt các biện pháp để giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi đạt hiệu quả cao

2 Chương trình thực nghiệm được thực hiện nhằm đánh giá hiệu quả biện pháp giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ, qua đó chứng minh cho giả thuyết khoa học của đề tài Chương trình thực nghiệm được điều chỉnh và hoàn thiện dần qua 2 vòng thực nghiệm thăm dò và thực nghiệm chính thức Nội dung thực nghiệm

được xây dựng dựa trên chương trình giáo dục mầm non hiện hành với quan điểm coi trẻ

là chủ thể của quá trình giáo dục nên đã ưu tiên sử dụng các phương pháp, hình thức giáo dục tích cực giúp trẻ có nhiều cơ hội cho trẻ phối hợp, học hỏi lẫn nhau để tự đúc kết kinh nghiệm về KNHĐN cho bản thân

3 Các kết quả thực nghiệm cho thấy: các biện pháp giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non đã có tác động tích cực đến mức độ biểu hiện KNHĐN của trẻ 5-6 tuổi Quá trình thực nghiệm đã chứng tỏ mức độ phát triển KNHĐN của trẻ ở nhóm thực nghiệm sau thực nghiệm được thể hiện tốt hơn, ổn định hơn, thường xuyên hơn trong trò chơi ĐVTCĐ, trẻ tích cực, chủ động và hào hứng hơn trong quá trình chơi với nhau

4 Kết quả kiểm định thống kê đã khẳng định sự khác biệt có ý nghĩa giữa 2 nhóm thực nghiệm và đối chứng Và do đó, các biện pháp giáo dục KNHĐN đã có tác động tích cực đến sự phát triển KNHĐN của trẻ.Giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ là một quá trình lâu dài đòi hỏi sự chủ động và sự tích cực tham gia của trẻ GV cần hỗ trợ và thúc đẩy trẻ tích cực tham gia vào quá trình chơi, phối hợp và giải quyết tốt các mâu thuẫn trong khi chơi, giúp trẻ phát triển nhóm chơi từ đó sẽ làm cho các KNHĐN của trẻ phát triển

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

1 Kết luận

1.1 Giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ là quá trình tác động của GV đến trẻ trong trò chơi ĐVTCĐ nhằm hình thành và phát triển ở trẻ hành động phối hợp của trẻ với các bạn trong nhóm chơi để thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ chơi của nhóm đề

ra Để tổ chức trò chơi ĐVTCĐ cho trẻ ở trường mầm non nhằm giáo dục kĩ năng HDN cho trẻ cần trải quả các giai đoạn: giai đoạn chuẩn bị; giai đoạn triển khai, tổ chức cho trẻ chơi nhằm giáo dục KNHĐN cho trẻ; Giai đoạn đánh giá kết quả chơi và KNHĐN của trẻ Có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non, trong đó bản thân trẻ là yếu tố có tính chất quyết định và còn chịu nhiều ảnh hưởng của các yếu tố khác như, yếu tố nhà giáo dục và môi trường giáo dục

1.2 Thực trạng giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi qua trò chơi ĐVTCĐ cho thấy: GVMN hiện nay đã nhận thức được tầm quan trọng của việc giáo dục KNHĐN Tuy nhiên nhận thức của GV về các KNHĐN của trẻ 5-6 tuổi còn chưa đầy đủ, nhiều KNHĐN của trẻ còn chưa được GV quan tâm và giáo dục GVMN đã sử dụng nhiều biện pháp giáo dục hoạt động nhóm cho trẻ trong trò chơi ĐVTCĐ Tuy nhiên, quá trình giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là GVMN chưa làm tốt việc hướng dẫn trẻ phối hợp cùng nhau để giải quyết xung đột xảy ra trong nhóm và kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động của nhóm chơi, phát triển nhóm chơi KNHĐN của trẻ 5-6 tuổi chủ yếu được GV đánh giá chỉ đạt mức trung bình

1.3 KNHĐN trẻ biểu hiện tốt hơn là kĩ năng tạo nhóm chơi, kĩ năng thực hiện nhiệm

vụ của nhóm chơi Những kĩ năng trẻ thể hiện yếu hơn là các kĩ năng giải quyết xung đột, mâu thuẫn xảy ra trong nhóm nhóm chơi, kĩ năng phát triểnn hóm chơi, kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi

1.4 Luận án đã đề xuất 7 biện pháp giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ Các biện pháp này có mối quan hệ mật thiết với nhau và hỗ trợ nhau để đạt hiệu quả trên trẻ, vì vậy trong quá trình sử dụng các biện pháp GV cần linh hoạt, phối kết hợp tốt các biện pháp để giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi đạt hiệu quả cao

1.5 Chương trình thực nghiệm được thực hiện nhằm đánh giá hiệu quả biện pháp giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ, qua đó chứng minh cho giả thuyết khoa học của đề tài Các kết quả thực nghiệm cho thấy: các biện pháp giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non đã có tác động tích cực đến mức độ biểu hiện KNHĐN của trẻ 5-6 tuổi Quá trình thực nghiệm đã chứng tỏ mức độ phát triển KNHĐN của trẻ ở nhóm thực nghiệm sau thực nghiệm được thể hiện tốt hơn, ổn định hơn, thường xuyên hơn trong trò chơi ĐVTCĐ, trẻ tích cực, chủ động và hào hứng hơn

trong quá trình chơi với nhau

1.6 Kết quả kiểm định thống kê đã khẳng định sự khác biệt có ý nghĩa giữa 2 nhóm thực nghiệm và đối chứng Và do đó, các biện pháp giáo dục KNHĐN đã có tác động tích cực đến

sự phát triển KNHĐN của trẻ.Giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ là một quá trình lâu dài đòi hỏi sự chủ động và sự tích cực tham gia của trẻ GV cần hỗ trợ và thúc đẩy trẻ tích cực tham gia vào quá trình chơi, phối hợp và giải quyết tốt các mâu thuẫn trong khi chơi, giúp trẻ phát triển nhóm chơi từ đó sẽ làm cho các KNHĐN của trẻ phát triển

2 Kiến nghị

2.1 Với giáo viên mầm non

- Nhận thức đầy đủ, đúng đắn về tầm quan trọng của việc giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi và tích cực nghiên cứu, học hỏi, vận dụng linh hoạt và sáng tạo các biện pháp đã được đề xuất trong nghiên cứu này để tổ chức có hiệu quả các hoạt động giáo dục nhằm phát triển KNHĐN cho trẻ; Phối hợp chặt chẽ, thường xuyên với gia đình trẻ, đảm bảo sự thống nhất về mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục nói chung, đặc biệt là trong việc giáo dục, hình thành ở trẻ những KNHĐN nhằm giúp trẻ có tâm thế sẵn sàng, tự tin khi vào tiểu học và dễ dàng thích ứng với thực tiễn cuộc sống

2.2 Với các trường mầm non

- Tổ chức thường xuyên các buổi sinh hoạt chuyên môn nhằm giúp GVMN nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của KNHĐN đối với sự phát triển nhân cách trẻ và chuẩn

bị cho trẻ vào tiểu học, thống nhất về phương pháp, cách thức tổ chức các hoạt động phù hợp nhằm thực hiện có hiệu quả mục tiêu tập luyện KNHĐN và nhiệm vụ giáo dục trẻ phát triển toàn diện; Tạo điều kiện và hướng dẫn GV xây dựng môi trường giáo dục phong phú, đa dạng

2.3 Với Bộ Giáo dục và Đào tạo và các cấp quản lí giáo dục mầm non

Tổ chức các đợt tập huấn, hội thảo về việc giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi nói riêng và trẻ mẫu giáo nói chung, với sự tham gia của chuyên gia giáo dục mầm non, đại diện giảng viên các trường sư phạm đào tạo GVMN và đội ngũ GV đang công tác tại các loại hình trường mầm non hiện nay; Trong quản lí, chỉ đạo triển khai thực hiện Chương trình giáo dục mầm non cần chú trọng đúng mức việc hình thành, phát triển KNHĐN của trẻ mỗi

độ tuổi nhằm đảm bảo sự phát triển toàn diện về mọi mặt ở trẻ, góp phần chuẩn bị tốt nhất cho trẻ vào tiểu học