Giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5 6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non (tt)

Khái niệm giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề Giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ là quá trình GV tổchức, hướng dẫn để h

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

TRẦN THỊ KIM YẾN

GIÁO DỤC KĨ NĂNG HOẠT ĐỘNG NHÓM

CHO TRẺ 5-6 TUỔI TRONG TRÒ CHƠI ĐÓNG VAI

THEO CHỦ ĐỀ Ở TRƯỜNG MẦM NON

Chuyên ngành: Giáo dục mầm non

Mã số: 9.14.01.01

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Hà Nội - 2020

Công trình được hoàn thành tại:

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Hòa

Phản biện 1: GS.TS Nguyễn Thị Hoàng Yến

Học viện Quản lí giáo dục

Phản biện 2: PGS.TS Đặng Hồng Phương

Trường ĐHSP Hà Nội

Phản biện 3: TS Đinh Văn Vang

Trường Đại học Thủ đô Hà Nội

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Trường họp tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

vào hồi … giờ … ngày … tháng… năm…

Có thể tìm hiểu luận án tại thư viện:

- Thư viện Quốc Gia, Hà Nội

- Thư viện Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

NHỮNG CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN TRỰC TIẾP ĐỀ TÀI

1 Trần Thị Kim Yến (2020) Tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề cho trẻ mẫu giáo ở

trường mầm non miền núi Tây Nguyên Tạp chí Giáo dục và xã hội, số đặc biệt, kì 1,

tháng 5/2029, tr 134

2 Trần Thị Kim Yến (2019) Một số biệt pháp giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6

trong trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non Tạp chí Giáo dục và xã hội,

số đặc biệt, kì 1, tháng 12/2019, tr 82

3 Trần Thị Kim Yến (2019) Giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trong

hoạt động vui chơi ở trường mầm non Tạp chí Giáo dục, số 459 (kì 1- tháng 8/2019), tr

22-26

4 Trần Thị Kim Yến (2017) Giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ mẫu giáo trong

chương trình giáo dục mầm non của một số nước trên thế giới, bài học cho Việt Nam.

Tạp chí Giáo dục, số 419 (kì 1- tháng 12/2017), tr 39 - 42, 54

5 Trần Thị Kim Yến (2017) Giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi qua hoạt

động vui chơi ở trường mầm non.Tạp chí Giáo dục và xã hội, số đặc biệt tháng 11/2017,

tr 65

6 Trần Thị Kim Yến (4.2016) Hoạt động giáo dục phát triển năng lực hợp tác nhóm cho trẻ 5-6

ở trường mầm non Tạp chí Giáo dục, số 379 (kì 1 - tháng 4/2016), tr 20

7 Trần Thị Kim Yến (2.2016) Giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong

hoạt động vui chơi ở trường mầm non Tạp chí Giáo dục, số 375 (kì 1 - tháng 2/2016), tr

19

8 Trần Thị Kim Yến (2015) Thực trạng giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi

trong hoạt động vui chơi ở một số trường mầm non trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột” Tạp chí Giáo dục, số 372, Kì 2- tháng 12/2015, tr 57-60; 64.

9 Trần Thị Kim Yến (10.2015) Giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm trong hoạt động vui chơi

ở trường mầm non Tạp chí Giáo dục, số 368, Kì 2- tháng 10/2015, tr 19.

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Ngày nay, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kĩ thuật thì hoạt độngnhóm là một xu thế tất yếu, bởi không phải công việc nào, tình huống nào… chúng

ta cũng có thể tự mình giải quyết hiệu quả Vì vậy, mỗi cá nhân cần phải có kĩ nănglàm việc theo nhóm để làm việc cùng nhau

Việc hình thành kĩ năng hoạt động nhóm (KNHĐN) cần được bắt đầu càngsớm càng tốt, vừa tạo thành công cụ sống cho trẻ, vừa góp phần giúp trẻ phát triểnhoàn thiện nhân cách Hơn nữa, 5- 6 tuổi là giai đoạn nhân cách phát triển mạnh vàđược định hình về cơ bản Điều 22, Luật Giáo dục nước ta quy định [Error:Reference source not found] “Mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ phát triển

về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mĩ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhâncách, chuẩn bị cho trẻ vào lớp Một” nhằm thực hiện mục tiêu trên, nhà giáo dụckhông chỉ chú ý đến việc truyền thụ kiến thức đơn lẻ mà quan tâm đến cách dạy,cách làm việc cùng nhau giữa cô và trẻ, giữa trẻ với nhau

Trẻ 5-6 tuổi đang chuẩn bị bước vào ngưỡng cửa nhà trường phổ thông, vớihoạt động chủ đạo là học tập; ở đó đòi hỏi các em phải có sự phối hợp, cùng nhauthực hiện có hiệu quả các hoạt động hay nhiệm vụ học tập; đồng thời, thông qua đóphát triển được “năng lực hợp tác" – năng lực cốt lõi cần hình thành ở học sinh phổthông Tuy nhiên, thực tế đang cho thấy, khả năng hoạt động nhóm của trẻ mầm nonnói chung còn nhiều hạn chế, khi đứng trước những tình huống hay vấn đề cần có sựphối hợp với nhau, nhiều em tỏ ra khá lúng túng Trong khi đó, trường mầm non lại

là môi trường có điều kiện hết sức thuận lợi để rèn KNHĐN cho các em, thông quaviệc tổ chức các hoạt động giáo dục, hoạt động vui chơi cho trẻ

Rèn luyện để phát triển KNHĐN cho trẻ 5- 6 tuổi sẽ góp phần hình thành vàphát triển các phẩm chất và giá trị sống tích cực như: tôn trọng, tự tin, hòa bình,trách nhiệm, khoan dung, kỷ luật chính là sự chuẩn bị tâm thế sẵn sàng cho trẻ đihọc lớp 1, tránh những “thất bại học đường" từ những năm đầu đời của các em

Có nhiều cách để giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong đó có trò chơi, đặcbiệt là trò chơi đóng vai theo chủ đề (ĐVTCĐ) Trò chơi ĐVTCĐ là môi trườngthuận lợi để giáo dục KNHĐN cho trẻ Đây là hoạt động chủ đạo của trẻ lứa tuổimẫu giáo, trong quá trình chơi trẻ được tự do thể hiện ý tưởng của mình, cùng nhautìm kiếm phương tiện để thực hiện nhiệm vụ của trò chơi, tự điều khiển hành vi củamình cho phù hợp Đồng thời khi chơi phải có nhiều người cùng tham gia, cùngliên kết, hợp tác với nhau thì trò chơi mới vui Chính vì vậy trò chơi ĐVTCĐ làphương tiện, là điều kiện thuận lợi để rèn luyện và phát triển KNHĐN cho trẻ.Thông qua quá trình hoạt động nhóm sẽ giúp trẻ được hòa nhập trong nhóm bạn

bè, được bạn bè chấp nhận, trẻ được thỏa mãn nhu cầu giao lưu, học hỏi, trẻ đượchoạt động cùng nhau, phối hợp với nhau để đạt được mục đích đã đề ra, trẻ đượcthể hiện bản thân, hình thành vai nhân cách thông qua các vai chơi, được phốihợp với nhau để hoàn thành trò chơi Qua đó sẽ tạo tiền đề cho việc học tập củatrẻ ở bậc học sau có hiệu quả

Trong thực tiễn giáo dục mầm non hiện nay, giáo dục KNHĐN trong tròchơi ĐVTCĐ đang được thực hiện trong nhà trường mầm non; tuy nhiên, chưa đạtđược hiệu quả như mong muốn nên trẻ 5-6 tuổi còn hạn chế ở một số thành tố củaKNHĐN như: kĩ năng thoả hiệp và giải quyết mâu thuẫn, xung đột, kĩ năng lắngnghe, tôn trọng và nhường nhịn bạn bè;

Xuất phát từ những lí do nói trên, chúng tôi lựa chọn nghiên cứu đề tài

“Giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai

theo chủ đề ở trường mầm non”.

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực trạng giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổitrong trò chơi ĐVTCĐ đề xuất một số biện pháp giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổitrong ĐVTCĐ nhằm giúp trẻ có KNHĐN tốt hơn

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Quá trình giáo dục KNHĐN trong trò chơi ĐVTCĐ cho trẻ 5-6

tuổi ở trường mầm non

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong

trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

4 Giả thuyết khoa học

Trong quá trình chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non, trẻ 5-6 tuổi đã

có một số KNHĐN cơ bản, tuy nhiên các kĩ năng thoả hiệp và giải quyết mâu thuẫn,xung đột, kĩ năng lắng nghe, tôn trọng và nhường nhịn bạn bè còn nhiều hạn chế.Giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi đã có những hiệu quả nhất định, tuy nhiên vẫn cònnhiều thiếu sót Nếu đề xuất và sử dụng hợp lí một số biện pháp giáo dục KNHĐN nhưhướng dẫn trẻ thảo luận, trao đổi ý kiến để thực hiện nhiệm vụ chung của nhóm chơi;tạo tình huống chơi để giúp trẻ thiết lập mối quan hệ giữa các vai chơi, nhóm chơi,hướng dẫn trẻ cách giải quyết xung đột, mâu thuẫn để thực hiện nhiệm vụ chơi đếncùng thì KNHĐN trong khi chơi ĐVCCĐ của trẻ sẽ tốt hơn.

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lí luận giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơiĐVTCĐ ở trường mầm non

5.2 Khảo sát thực trạng giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi

ĐVTCĐ ở các trường mầm non tại tỉnh Đắk Lắk

5.3 Đề xuất và thực nghiệm một số biện pháp giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6

tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở các trường mầm non tại tỉnh Đắk Lắk

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

6.1 Giới hạn nội dung nghiên cứu

Quá trình giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trườngmầm non

6.2 Giới hạn về địa bàn và khách thể khảo sát thực trạng, thực nghiệm

6.2.1 Giới hạn về địa bàn khảo sát thực trạng, thực nghiệm

Các trường mầm non trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột và các huyện củatỉnh Đắk Lắk (bao gồm 6 trường mầm non ở Thành phố Buôn Ma Thuột (Mầm nonKhánh Xuân, Mầm non Tân An, Mầm non Thành Công, Mầm non Tân Lập, Mầmnon Thắng Lợi, Mầm non 10/3) và 5 trường Mầm non ở các huyện (Mầm non Hoa

Pơ Lang - huyện Buôn Đôn; Mầm non Vàng Anh - huyện Ea H'Leo; Mầm non VànhKhuyên - huyện Lắk; Mầm non Hoa Sim - huyện M'Đrắk; Mầm non Sơn Ca - huyện

Ea Súp)

6.2.2 Giới hạn về khách thể khảo sát thực trạng, thực nghiệm

- Khảo sát 110 giáo viên mầm non (GVMN) đang dạy lớp mẫu giáo lớn (5-6tuổi) tại 11 trường mầm non ở tỉnh Đắk Lắk

- Khảo sát 60 trẻ 5-6 tuổi ở trường Mầm non Thắng Lợi (Thành phố Buôn MaThuột) và trường Mầm non Hoa Pơ Lang (huyện Buôn Đôn)

- Thực nghiệm trên 150 trẻ ở 3 trường mầm non trên địa bàn Thành phố Buôn

Ma Thuột (Mầm non 10/3, Mầm non Thắng Lợi, Mầm non Tân Lập).

6.3 Thời gian khảo sát

- Khảo sát thực trạng từ tháng 03 năm 2018 đến tháng 6 năm 2018

- Thực nghiệm sư phạm được tiến hành từ tháng 8/2018 đến tháng 12/2018

7 Các cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu

7.1 Các cách tiếp cận nghiên cứu: Gồm có tiếp cận hoạt động, tiếp cận hệ thống và tiếp

cận phát triển

7.2 Phương pháp nghiên cứu

7.2.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí thuyết gồm phương pháp phân tích, tổng hợp, hệ

thống hóa, khái quát hóa lí luận

7.2.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn gồm các phương pháp như: tổng kết kinh

nghiệm, chuyên gia; điều tra viết; quan sát; phỏng vấn sâu; thực nghiệm sư phạm, Phươngpháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động

7.2.3 Phương pháp xử lí số liệu bằng phương pháp thống kê toán học với sự trợ giúp của phần

mềm SPSS

8 Những luận điểm bảo vệ

8.1 Trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi đã có KNHĐN trong trò chơi ĐVTCĐ

8.2 Trò chơi ĐVTCĐ là môi trường giáo dục có nhiều thuận lợi cho việcgiáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non

8.3 GV giữ vai trò là người tổ chức, hướng dẫn trẻ trong trò chơi ĐVTCĐtạo cơ hội, điều kiện để giáo dục và phát triển KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi ở trườngmầm non

9 Đóng góp mới của luận án

9.1 Đóng góp về mặt lí luận

Bổ sung và làm phong phú thêm lí luận về giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổitrong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non, trong đó trọng tâm là các khái niệm vềgiáo dục KNHĐN cho trẻ, vai trò của trò chơi ĐVTCĐ đối với việc giáo dụcKNHĐN cho trẻ, đặc điểm KNHĐN của trẻ, biện pháp giáo dục KNHĐN cho trẻtrong trò chơi ĐVTCĐ

9.2 Đóng góp về mặt thực tiễn

- Cung cấp tư liệu về thực trạng giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong tròchơi ĐVTCĐ ở trường mầm non tại tỉnh Đắk Lắk, từ đó giúp các trường mầm non

có cơ sở để điều chỉnh quá trình giáo dục kịp thời

- Các biện pháp giáo dục KNHĐN rẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trườngmầm non được đề xuất là một tài liệu tham khảo có giá trị cho công tác nghiên cứu,đào tạo, bồi dưỡng GVMN ở khu vực Tây Nguyên nói riêng và cả nước nói chung.Ngoài ra có thể vận dụng sáng tạo các biện pháp này ở các trường mầm non có điều

kiện giáo dục tương đương để góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục trẻ.

10 Cấu trúc của luận án

Ngoài phần mở đầu, 3 chương, kết luận, kiến nghị và danh mục tài liệu thamkhảo

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC GIÁO DỤC KĨ NĂNG HOẠT

ĐỘNG NHÓM CHO TRẺ 5-6 TUỔI TRONG TRÒ CHƠI ĐÓNG VAI THEO CHỦ ĐỀ Ở TRƯỜNG MẦM NON

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Những nghiên cứu về kĩ năng hoạt động nhóm

1.1.1.1 Nghiên cứu vai trò của hoạt động nhóm đối với trẻ em nói chung và trẻ mẫu giáo nói riêng

Các nghiên cứu của John Dewey, J.Piaget, JaQues D,Hansen và Kaufmann,Trần Bá Hoành, Hoàng Thị Mai cho rằng kỹ năng hoạt động nhóm có vai trò quantrọng trong quá trình giáo dục trẻ, giúp trẻ thích ứng trong các mối quan hệ, cùngbạn chia sẻ, giúp đỡ và tương tác với nhau

1.1.1.2 Nghiên cứu về khái niệm kĩ năng hoạt động nhóm

Các tác giả Lisa Trumbauer, Janet R Moyles, Kristina R Olson, Cao ThịCúc, Newman, Richard S., Nguyễn Hữu Châu cho rằng kỹ năng hoạt động nhóm làcùng chung suy nghĩ, hành động phối hợp của các thành viên trong nhóm chơi, dựatrên sự hiểu biết lẫn nhau và cảm xúc chung đối với kết quả hoạt động cùng nhauhướng đến việc giải quyết các nhiệm vụ khác nhau trong nhóm chơi

1.1.2 Những nghiên cứu về giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ mẫu giáo

- Nghiên cứu các điều kiện, phương tiện để giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ mẫu giáo có các tác giả Mcguckin và các cộng sự, R E Slavin đã chỉ ra

rằng, để tổ chức hoạt động dạy học nhằm phát triển kỹ năng hoạt động nhóm một

cách hiệu quả cần đảm bảo các điều kiện cụ thể

- Nghiên cứu về yêu cầu đối với giáo viên trong việc tổ chức giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ mẫu giáo có Edgar H Schein, L.X Vưgôtxky, Đặng

Thành Hưng, Lê Thu Hương và Phạm Mai Chi, Nguyễn Thị Thu Hà Phần lớn cácnghiên cứu đã chỉ ra rằng: khi tổ chức hoạt động nhóm cho trẻ cần quan tâm đến qui

mô nhóm, xác định mục tiêu, nhiệm vụ của nhóm, phân công nhiệm vụ rõ ràng chotừng thành viên, từng thành viên nắm được nhiệm vụ của mình và phối hợp thực hiệnnhiệm vụ chung của nhóm, giải quyết bất đồng xảy ra trong nhóm

- Nghiên cứu về phương pháp, hình thức giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ mẫu giáo có Rachel Harrar, Kurt Lewin, Nguyễn Hữu Châu, Nguyễn Thị

Xuân Yến, Cao Thị Cúc, Phạm Mai Chi, Lê Thu Hương, Trần Thị Thanh cho rằng:Các kỹ năng hoạt động nhóm cần được rèn luyện trong nhóm bạn bè thông qua tròchơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non, cụ thể là thông qua các trò chơi như: tròchơi đóng vai có chủ đề, trò chơi xây dựng lắp ghép, trò chơi vận động

- Nghiên cứu về quy trình tổ chức hoạt động nhóm cho trẻ mẫu giáo có Trần

Duy Hưng, Slavin R E, Foyle và Lyman đã xác định các bước cơ bản liên quan đếnviệc thực hiện thành công các hoạt động nhóm

1.1.3 Nghiên cứu giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ mẫu giáo trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

- Nghiên cứu vai trò của trò chơi đóng vai theo chủ đề trong giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ mẫu giáo có P.G Xamarukova, A.P.Uxôva,

D.B.Encônhin, A.I.Xôrôkina, A.N Leonchiev, A.P.Uxôva, Nguyễn Ánh Tuyết, Ngô

Công Hoàn, Trần Thị Trọng, Lê Minh Thuận, LX Vưgotxky, J.Piaget đều khẳngđịnh trò chơi là hình thức hoạt động, là con đường chủ yếu để hình thành hành vi xãhội của bản thân trẻ và hình thành thái độ của các em đối với cuộc sống và đối vớinhau

- Nghiên cứu về vai trò của giáo viên trong việc giáo dục kỹ năng hoạt động

nhóm cho trẻ 5-6 tuổi có J.Piaget, M.Parten, Brookfirld S D, JaQues D (1991),

Goldstein, các tác giả đã chỉ ra rằng để giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm đạt hiệuquả thì vai trò của giáo viên rất quan trọng là người định hướng, giúp trẻ tạo ra cácmối quan hệ chơi, vai chơi, liên kết giữa các nhóm chơi

- Nghiên cứu về cách thức tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề: các tác giả

Nguyễn Ánh Tuyết, Lê Xuân Hồng, Hoàng Mai, Vũ Thị Nhân đều cho rằng trò chơiđóng vai theo chủ đề có vai trò quan trọng là con đường, là phương tiện hiệu quả trongviệc hình thành kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ

1.1.4 Đánh giá chung về tổng quan nghiên cứu vấn đề

* Những vấn đề có thể kế thừa: Khẳng định sự cần thiết của việc hình thành ở

trẻ KNHĐN, KNHĐN giúp trẻ phát triển toàn diện; Chỉ ra các nhóm kĩ năng, một sốbiện pháp, cách thức, nguyên tắc, mô hình tổ chức giáo dục KNHĐN cho trẻ đạthiệu quả Bên cạnh đó các nghiên cứu cũng khẳng định trò chơi ĐVTCĐ là một hoạtđộng có hiệu quả trong việc hình thành KNHĐN ở trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi

* Những vấn đề chưa được giải quyết:

Các nghiên cứu trên chưa thực sự quan tâm và chú trọng nhiều đến việc đưa racác kĩ thuật và các bước, các hoạt động cụ thể để giáo dục KNHĐN đạt hiệu quả.Các kết quả nghiên cứu trên chưa xác định cụ thể những KNHĐN cần có ở trẻ 5-6tuổi cũng như đưa ra cụ thể quá trình giáo dục KNHĐN, các biện pháp để giáo dụcKNHĐN trong trò chơi ĐVTCĐ

* Những vấn đề luận án cần tập trung giải quyết

Việc giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi cần được thực hiện thông qua cáchoạt động giáo dục trẻ ở mọi thời điểm trong đó trò chơi ĐVTCĐ là con đường,cách thức, phương tiện giáo dục hiệu quả Chính vì vậy cần phải tạo cho trẻ nhiều

cơ hội để hoạt động cùng nhau, cùng chịu trách nhiệm và hoàn thành nhữngnhiệm vụ từ đơn giản đến phức tạp GV đưa ra

1.2 Các khái niệm cơ bản

1.2.1 Khái niệm kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ mẫu giáo

1.2.1.1 Khái niệm hoạt động nhóm: Khái niệm hoạt động nhóm được hiểu là sự phối hợp

cùng nhau giữa các cá nhân, các nhóm, các thành viên nhằm đạt được mục đích chung đề ra

1.2.1.2 Khái niệm kĩ năng

Kĩ năng là năng lực hành động thực hiện có kết quả, một nhiệm vụ, một côngviệc nào đó bằng cách vận dụng những tri thức, kinh nghiệm đã có phù hợp vớinhững điều kiện cho phép nhằm đạt mục đích đề ra

1.2.1.3 Khái niệm kĩ năng hoạt động nhóm

Khái niệm KNHĐN là năng lực hành động phối hợp cùng nhau giữa mọingười với nhau nhằm thực hiện nhiệm vụ của nhóm theo mục đích đề ra

1.2.1.4 Khái niệm kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi

Khái niệm KNHĐN của trẻ 5-6 tuổi là năng lực hành động phối hợp củatrẻ 5-6 tuổi với các bạn trong nhóm chơi nhằm thực hiện nhiệm vụ chung củanhóm theo mục đích đề ra

1.2.2 Khái niệm trò chơi đóng vai theo chủ đề

Trò chơi ĐVTCĐ là dạng trò chơi tái tạo, đặc trưng của trẻ mẫu giáo Trẻthực hiện các vai của người lớn theo một chủ đề nhất định và thực hiện hành độngtheo chức năng xã hội mà họ đảm nhận

1.2.3 Khái niệm kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5 -6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

KNHĐN của trẻ 5 -6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ là năng lực hành động phốihợp của trẻ với bạn trong nhóm chơi ĐVTCĐ nhằm thực hiện nhiệm vụ chung củanhóm theo mục đích chơi, dự định chơi đã đề ra

1.2.4 Khái niệm giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

Giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ là quá trình GV tổchức, hướng dẫn để hình thành cho trẻ năng lực hành động phối hợp với bạn trongnhóm chơi ĐVTCĐ nhằm thực hiện nhiệm vụ chung của nhóm theo mục đích chơi,

1.3 Kĩ năng hoạt động nhóm trong trò chơi đóng vai theo chủ đề của trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non

1.3.1 Đặc điểm của kĩ năng hoạt động nhóm: Gồm tính mục đích; tính đúng đắn; tính

logic; tính thành thạo; tính linh hoạt; tính hiệu quả

1.3.2 Cấu trúc các kĩ năng thành phần của kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ mẫu giáo

Gồm có: Hình thành và duy trì nhóm hoạt động; hợp tác giữa các thành viêntrong nhóm; thực hiện các công việc được phân công trong nhóm; giải quyết xungđột xảy ra trong nhóm và kĩ năng phát triển hoàn thiện nhóm

1.3.3 Các giai đoạn phát triển kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ mẫu giáo

Sự phát triển kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi được chia làm các giai

đoạn chủ yếu sau: Hình thành nhóm, phát triển các mối quan hệ trong nhóm chơi;

Hình thành và phát triển kỹ năng hoạt động nhóm; kiểm tra, đánh giá kỹ năng hoạt động nhóm để tiếp tục hoàn chỉnh kĩ năng

1.3.4 Đặc điểm của trò chơi đóng vai theo chủ đề của trẻ mẫu giáo ở trường mầm non

Trò chơi đóng vai theo chủ đề có những đặc điểm mhư: Tính có chủ đề; Tính

tượng trưng; Tính tự do, tự nguyện và tính độc lập;Tính hợp tác; Tính sáng tạo

1.3.5 Vai trò của trò chơi đóng vai theo chủ đề trong việc giáo dục và phát triển kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ở trường mầm non

Trò chơi đóng vai theo chủ đề tạo ra môi trường với các trò chơi, các đồ dùng,

đồ chơi, các vai chơi thúc đẩy quá trình chơi của trẻ mẫu giáo Thông qua trò chơiđóng vai theo chủ đề trẻ có thể thiết lập các mối quan hệ với các bạn xung quanh.Trong trò chơi đóng vai theo chủ đề, trẻ tự tin thể hiện bản thân với các bạn, cùngchia sẻ với bạn kinh nghiệm chơi Trong trò chơi đóng vai theo chủ đề có rất nhiềuvấn đề nảy sinh cần trẻ phải giải quyết

1.3.6 Một số trò chơi đóng vai theo chủ đề của trẻ 5 – 6 tuổi ở vùng miền núi Tây Nguyên

Trẻ 5 – 6 tuổi ở Tây Nguyên cũng chơi những trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trườngmầm non giống như trẻ mầm non 5-6 tuổi ở các vùng miền khác như trò chơi bác sỹ, tròchơi bán hàng, gia đình, cô giáo Tuy nhiên, chủ đề chơi, cách chơi, đồ dùng chơi, khônggian chơi có sự khác biệt và đặc trưng cho khu vực Tây Nguyên Chủ đề chơi chủ yếu làcác chủ đề về cuộc sống sinh hoạt và lao động của đồng bào dân tộc ở Tây Nguyên Một sốtrò chơi đóng vai theo chủ đề đặc trưng của trẻ 5 – 6 tuổi ở vùng miền núi Tây Nguyên:

cúng lúa mới (cúng cơm mới); Lễ hội văn hóa cồng chiêng; Lễ hội đua voi; bán hàng – chợTây Nguyên; Trò chơi bác sỹ thú y

1.3.7 Đặc điểm hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

Hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi có những dấu hiệu cơ bản như: các thànhviên cùng nhau thực hiện một nhiệm vụ chung; trẻ vừa thể hiện ý thức trách nhiệmcủa cá nhân với nhóm, cố gắng hoàn thành phần việc được giao, đồng thời biết hànhđộng phối hợp cùng bạn, chia sẻ và giúp lẫn nhau

1.3.8 Những biểu hiện của các kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

Kỹ năng hoạt động nhóm trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầmnon bao gồm như sau: Kĩ năng tạo nhóm chơi; kĩ năng phối hợp giữa các thành viêntrong nhóm chơi; kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi; Kĩ năng giải quyết cácxung đột, mâu thuẫn trong nhóm chơi; kĩ năng phát triển nhóm chơi

1.3.9 Đánh giá mức độ kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

Để đánh giá KNHĐN của trẻ 5-6 tuổi sẽ dựa trên 3 mức:

- Mức 1: KNHĐN trong trò chơi ĐVTCĐ ở mức cao (2,18≤ĐTB≤3,00)

- Mức 2: KNHĐN trong trò chơi ĐVTCĐ ở mức trung bình (1,84≤ĐTB<2,18)

1.4.3 Phương pháp giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

Gồm có: Nhóm phương pháp thực hành, trải nghiệm; Nhóm phương pháptrực quan - minh họa; Nhóm phương pháp dùng lời nói; Nhóm phương pháp giáodục bằng tình cảm và khích lệ; Nhóm phương pháp nêu gương - đánh giá:

1.4.4 Quy trình giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm trong trò chơi đóng vai theo chủ đề cho trẻ 5-6 tuổi

* Các giai đoạn giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề: Giai đoạn 1: Chuẩn bị; Giai đoạn 2: Tổ chức cho trẻ chơi

đóng vai theo chủ đề; Giai đoạn 3: Đánh giá kết quả kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ

1.4.5 Phương tiện, điều kiện giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm trong trò chơi đóng vai theo chủ đề cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non

Gồm có bài thơ, truyện ngắn, tranh ảnh; Hoạt động trải nghiệm; Tình huống

giáo dục; Hoạt động giao tiếp

1.4.6 Đánh giá kết quả giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm trong trò chơi đóng vai theo chủ

đề cho trẻ 5-6 tuổi

- Đánh giá kết quả kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ trong trò chơi đóng vaitheo chủ đề cần được diễn ra thường xuyên, trong quá trình thực hiện và sau khi kếtthúc trò chơi

- Có hai cách để thu thập thông tin về khả năng biết và làm của trẻ:

+ Cách 1: Quan sát theo dõi trường xuyên hành vi và hoạt động của trẻ hoặc

là xem xét sản phẩm của trẻ trong các hình thức hoạt động của trẻ ở trường mầmnon

- Cách 2: giáo viên có thể đưa ra những câu hỏi, trò chơi, những tình huống,bài tập dưới hình thức chơi trong đó trẻ phải giải quyết một vấn đề nào đó

1.4.7 Tiêu chí đánh giá kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5 - 6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

* Tiêu chí 1: Kĩ năng tạo nhóm chơi Chỉ số 1: Trẻ mong muốn được chơi cùng các bạn; Chỉ số 2: Trẻ thích thú khi được chơi cùng các bạn; Chỉ số 3: Trẻ biết rủ các bạn cùng chơi với mình; Chỉ số 4: Trẻ hướng ứng tích cực khi được các bạn rủ chơi cùng; Chỉ số 5: Trẻ biết bàn bạc,

thỏa thuận với các bạn trong nhóm để thống nhất về ý tưởng chơi, phân vai, chỗchơi, đồ dùng đồ chơi

* Tiêu chí 2: Kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi

Chỉ số 1: Trẻ biết lắng nghe ý kiến của các bạn trong nhóm; Chỉ số 2: Trẻ biếtbàn bạc, trao đổi với các thành viên trong nhóm để thực hiện tốt vai chơi; Chỉ số 3:Trẻ biết động viên các bạn trong khi chơi; Chỉ số 4: Trẻ biết hy sinh sở thích củamình để hoàn thành nhiệm vụ chung của nhóm

* Tiêu chí 3: Kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi

Chỉ số 1: Trẻ chấp nhận sự phân công của nhóm chơi; Chỉ số 2: Trẻ biết phốihợp với các thành viên trong nhóm để hoàn thành nhiệm vụ chung; Chỉ số 3: Trẻbiết kiểm tra, đánh giá các thành viên trong nhóm về việc thực hiện nhiệm vụ

* Tiêu chí 4: Kĩ năng giải quyểt các xung đột, mâu thuẫn xảy ra trong nhóm chơi

Chỉ số 1: Trẻ xác định được những mâu thuẫn xảy ra trong nhóm chơi; Chỉ số2: Trẻ biết tìm cách giải quyết xung đột, mâu thuẫn; Chỉ số 3: Trẻ giải quyết đượccác xung đột, mâu thuẫn xảy ra trong nhóm chơi; Chỉ số 4: Trẻ biết tìm kiếm sự giúp

đỡ của người khác để giải quyết các xung đột, mâu thuẫn

* Tiêu chí 5: Kĩ năng phát triển nhóm chơi

Chỉ số 1: Trẻ biết kiểm tra kết quả chơi của nhóm; Chỉ số 2: Trẻ biết báo cáokết quả chơi với mọi người xung quanh; Chỉ số 3: Trẻ biết mở rộng nhóm chơi (chơivới các nhóm chơi khác); Chỉ số 4: Trẻ biết mở rộng chủ đề, nội dung chơi

1.4.8 Thang đánh giá kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

vật chất, phương tiện ở trường mầm non và môi trường xã hội.

Kết luận chương 1

Giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trưởng mầm non làquá trình tác động của GV đến trẻ trong trò chơi ĐVTCĐ nhằm hình thành và pháttriển ở trẻ hành động phối hợp của trẻ với các bạn trong nhóm chơi để thực hiện cóhiệu quả nhiệm vụ chơi của nhóm đề ra

Biện pháp giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trườngmầm non chính là những thành tố cụ thể về mặt kĩ thuật cách làm hướng đến việcgiải quyết các nhiệm vụ đơn lẻ, cụ thể của GV với trẻ trong trò chơi ĐVTCĐ nhằmhình thành KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG GIÁO DỤC KĨ NĂNG HOẠT ĐỘNG NHÓM CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI TRONG TRÒ CHƠI ĐÓNG VAI THEO CHỦ ĐỀ Ở TRƯỜNG MẦM NON

2.1 Khái quát về địa bàn khảo sát

2.1.1 Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên

Đắk Lắk là một là một cao nguyên rộng lớn nằm ở trung tâm vùng Tây Nguyên, địahình dốc thoải xen kẽ với các đồng bằng thấp ven các dòng sông chính Khí hậu chia làm 2mùa khá rõ rệt là mùa mưa và mùa khô Đắk Lắk có diện tích rừng và trữ lượng gỗ lớn nhất

cả nước với nhiều chủng loại gỗ quý hiếm, nhiều loại cây đặc sản vừa có giá trị kinh tế vừa

có giá trị khoa học

2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội

* Điều kiện kinh tế: Nền kinh tế chủ đạo của Đăk Lăk chủ yếu dựa vào sản xuất và

xuất khẩu nông sản, lâm sản

* Các yếu tố văn hóa – truyền thống: Đắk Lắk có bản sắc văn hoá đa dạng, là mộttrong những cái nôi nuôi dưỡng không gian văn hóa Cồng Chiêng Tây Nguyên,được UNESCO công nhận là kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể nhân loại

* Về giáo dục mầm non: Trong những năm qua, giáo dục mầm non ở tỉnh Đắk Lắk

đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao Quy mô, mạng lưới trường lớp phát triển, tỷ

lệ trường, lớp ngoài công lập tăng nhanh; Chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ được nâng lên.Chương trình GDMN được thực hiện tại 100% trường MN; Tỷ lệ trẻ học 2 buổi/ ngày; tỷ lệtrẻ được ăn bán trú tăng Ứng dụng công nghệ thông tin trong chăm sóc, giáo dục trẻ đượcđẩy mạnh; đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ; quan tâm xâydựng môi trường giáo dục, tạo cơ hội cho trẻ được vui chơi, trải nghiệm; xây dựng cơ sở vậtchất, mua sắm trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi phục vụ chăm sóc, giáo dục trẻ

Bên cạnh những thành tích đã đạt được, Giáo dục mầm non ở Đắk Lắk vẫn còn một sốtồn tại như: Mạng lưới trường lớp, quy mô phát triển GDMN còn nhiều hạn chế bất cập: một sốkhu trung tâm đông dân cư vẫn thiếu trường lớp, chưa đáp ứng nhu cầu gửi con của phụ huynh.Những nơi thuộc vùng sâu vẫn tồn tại nhiều điểm trường mầm non nhỏ lẻ, khó khăn trong việcđầu tư nguồn lực, nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ Tỷ lệ trẻ nhà trẻ ra lớp thấp Vẫncòn nhiều phòng học tạm, học nhờ, công trình vệ sinh, nước sạch, bếp ăn ở nhiều địa phươngcòn rất thiếu thốn; thiết bị, đồ dùng, đồ chơi chưa đáp ứng yêu cầu

2.2 Tổ chức khảo sát thực trạng

2.2.1 Mục tiêu khảo sát: Phát hiện thực trạng giáo dục KNHĐN trong trò chơi ĐVTCĐ

cho trẻ ở trường mầm non hiện nay để làm căn cứ thực tiễn đề xuất các biện pháp giáo dụcKNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non

2.2.2 Nội dung khảo sát: Thực trạng giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi

trong trò chơi đóng vai theo chủ đề; Thực trạng mức độ biểu hiện kỹ năng hoạt độngnhóm của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề.

2.2.3 Khách thể khảo sát và địa bàn khảo sát

* Khách thể khảo sát: 110 giáo viên ở các trường mầm non của Tỉnh Đắk

Lắk; 60 trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non Thắng Lợi (TP Buôn Ma Thuột) và trườngmầm non Hoa Pơ Lang (huyện Buôn Đôn)

* Địa bàn khảo sát: Các trường mầm non ở tỉnh Đắc Lắc

2.2.4 Thời gian khảo sát: Từ tháng 3/2018 đến tháng 6/2018.

2.2.5 Phương pháp và công cụ khảo sát

Điều tra bằng bảng hỏi; quan sát sư phạm, trò chuyện, trao đổi, phỏng vấnsâu; phân tích sản phẩm hoạt động; Phân tích kết quả của trò chơi đóng vai theo chủ

đề của trẻ 5-6 tuổi từ đó đưa ra được các biểu hiện và mức độ của kỹ năng hoạt độngnhóm của trẻ trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

2.2.6 Cách tiến hành khảo sát kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5 - 6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

* Mục tiêu: Tổ chức cho trẻ chơi 3 trò chơi đóng vai theo chủ đề "Tây

Nguyên quê hương em"; Giáo viên quan sát, ghi chép các biểu hiện kỹ năng hoạt

động nhóm của trẻ; Cách thức trẻ chơi với bạn, phối hợp với bạn trong suốt quá trìnhchơi

* Nội dung và chủ đề chơi: 3 trò chơi đóng vai theo chủ đề "Tây Nguyên quê

hương em" đó là "Lễ hội cồng chiêng", Bác sĩ thú y, bán hàng

* Chuẩn bị môi trường chơi: Không gian thoáng mát, sạch sẽ, an toàn, khu

vực chơi trong lớp Trong khu vực chơi phân vai sắp xếp 3 góc chơi: Lễ hội văn hóa

cồng chiêng Tây Nguyên, bác sĩ thú ý, bán hàng Các đồ dùng, đồ chơi cho trẻ phù

hợp với trò chơi lễ hội văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, bác sĩ thú ý, bán hàng

* Dự kiến phương pháp, biện pháp chơi: Cô gợi ý định hướng để trẻ tự lập kế

hoạch chơi, vai chơi, đồ chơi, vị trí chơi ; Cô đặt câu hỏi gợi mở tạo tình huống có

vấn đề

* Tiến hành tổ chức trò chơi

* Cách đo : Lập hồ sơ cá nhân của trẻ; Mỗi lần đo trẻ là 1 nhóm (4 -5 trẻ)

để đo 5 kỹ năng hoạt động nhóm đã trình bày ở trên; Các nhóm đều chơi 3 tròchơi đóng vai theo chủ đề ở trên; Dùng phiếu quan sát để quan sát các biểu hiệncủa trẻ trong quá trình trẻ chơi; Xây dựng phiếu chấm từng nhóm trẻ với các tiêuchí và biểu hiện cụ thể gắn với mức độ

2.3 Kết quả khảo sát thực trạng

2.3.1 Thực trạng giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

2.3.1.1 Nhận thức của giáo viên về tính cần thiết của giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ

5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

Biểu đồ 2.1 Nhận thức của giáo viên về tính cần thiết của giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

Biểu đồ 2.1 cho thấy: Biểu đồ trên cho thấy, có tới 94,5% GV được khảo sát khẳng

định việc giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ là cần thiết, trong đó

có đến 60,0% là rất cần thiết và 34,5% là cần thiết Điều này cũng cho thấy, GVMN đều

nắm vững mục tiêu giáo dục trẻ và cho rằng đây là việc làm cần thiết để chuẩn bị tốt cho trẻcác điều kiện để vào lớp 1

2.3.1.2 Nhận thức của giáo viên về giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

Đa số giáo viên quan niệm về kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi chưathật đầy đủ và toàn diện Chỉ có 31,8 % ý kiến của giáo viên quan niệm kỹ năng hoạtđộng nhóm của trẻ 5-6 tuổi là hành động phối hợp của trẻ với các bạn trong nhómnhằm thực hiện nhiệm vụ chơi Còn lại các ý kiến còn hiểu chưa đầy đủ như xem kỹnăng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi là sự tác động qua lại của trẻ, là sự hỗ trợ củacác thành viên trong nhóm chơi, là sự bàn bạc, thống nhất giữa các thành viên trongnhóm cùng thực hiện trò chơi

2.3.1.3 Thực trạng các hoạt động giáo viên mầm non tiến hành để giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non

Bảng 2.1 Thực trạng giáo viên sử dụng các phương tiện giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm

cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non

Thứ bậc

Kết quả ở bảng trên cho thấy, đa số giáo viên mầm non tiến hành giáo dục

kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5 - 6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở

trường mầm non thông qua "hoạt động chơi ở các góc" và "hoạt động học tậ" (ĐTB lần

lượt là 2,79 và 2,58) và ít tiến hành giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5 - 6tuổi thông qua hoạt động đón và trả trẻ (ĐTB lần lượt là 1,53 và 1,39)

2.3.1.4 Thực trạng giáo viên mầm non giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

Bảng 2.2 Thực trạng giáo dục các kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi

trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

2 Kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi 2,17 0,81 1

3 Kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi 2,15 0,67 2

4 Kĩ năng giải quyết xung đột, mâu thuẫn trong khi chơi 1,98 0,51 5

Với ĐTB = 2,11 và ĐLC = 0,29 cho thấy, GVMN tiến hành giáo dục cácKNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non chỉ ở mức trung

bình Các KNHĐN được tiến hành ở các mức độ khác nhau, trong đó "Kĩ năng phối

hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi" là được thực hiện nhiều nhất (ĐTB =2,17),

tiếp đến là "Kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi" (ĐTB = 2,15), GV mầm non

ít tiến hành giáo dục kĩ năng giải quyết xung đột, mâu thuẫn trong khi chơi" và "Kĩ

năng phát triển nhóm chơi" (ĐTB lần lượt là 1,98 và 2,11)

2.3.1.5 Thực trạng xây dựng phương tiện, cơ sở vật chất và môi trường giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

Bảng 2.3 Thực trạng xây dựng phương tiện, cơ sở vật chất và môi trường giáo dục

kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở

trường mầm non

4 Sắp xếp đồ dùng, đồ chơi dễ thấy, dễ lấy, dễ lựa chọn 2,79 0,45 1

5 Cô cùng trẻ làm đồ chơi để kích thích tính sáng tạo của trẻ 2,32 0,75 3

6 Cô tạo ra đồ dùng, đồ chơi chung để các nhóm giao lưu và chơi

Với ĐTB = 2,32 và ĐLC = 0,30 cho thấy, công tác xây dựng phương tiện, cơ sởvật chất và môi trường giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐCTCĐ ởtrường mầm non mới được GVMN thực hiện ở mức trung bình Việc xây dựng phươngtiện, cơ sở vật chất và môi trường giáo dục KNHĐN cho trẻ 5 -6 tuổi được tiến hành ởcác mức độ khác nhau, trong đó việc "Sắp xếp đồ dùng, đồ chơi dễ thấy, dễ lấy, dễ lựa

chọn" được các GV thực hiện thường xuyên nhất, giáo viên còn ít quan tâm đến việc "Xây

1 Tạo góc chơi, môi trường chơi, bố trí đồ dùng, đồ chơi hợplí, phong phú hấp dẫn trẻ 1,59 0,77 5

2 Tạo tình huống giúp trẻ mở rộng nội dung chơi, chủ đề chơi 2,15 0,60 2

3 Hướng dẫn trẻ thảo luận để phân vai chơi cho mỗi thành 2,28 0,72 1

viên trong nhóm

4 Hướng dẫn trẻ giải quyết xung đột, mâu thuẫn nảy sinhtrong quá trình chơi 1,64 0,73 4

5 GV hướng dẫn để trẻ biết tự kiểm tra, đánh giá kết quả hoạtđộng của nhóm khi trò chơi kết thúc 1,77 0,67 3

6 Hướng dẫn trẻ mở rộng nội dung và chủ đề chơi 1,26 0,55 6

Với ĐTB = 1,78 và ĐLC = 0,31 cho thấy, các biện pháp giáo dục KNHĐNcho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ mới được GV ở các trường mầm non sửdụng ở mức độ trung bình Các biện pháp này được sử dụng với mức độ khác nhau,

trong đó biện pháp "Hướng dẫn trẻ thảo luận để phân vai chơi cho mỗi thành viên

trong nhóm" là được GV sử dụng thường xuyên nhất và GVMN còn ít hướng dẫn trẻ

mở rộng nội dung và chủ đề chơi.

2.3.1.7 Thực trạng một số khó khăn trong quá trình giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

Bảng 2.5 Khó khăn của giáo viên khi giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm

cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

bậc

2 Sự chênh lệch về nhận thức và kĩ năng, kinh nghiệm của trẻảnh hưởng đến việc trao đổi và thực hiện nhiệm vụ chung 2,24 0,82 4

3 Trẻ lúng túng và không biết phối hợp với bạn 2,29 0,79 3

4 Trẻ chưa thật sự nỗ lực trong quá trình thực hiện nhiệm vụ 2,36 0,75 2

6 GV chưa có kinh nghiệm tổ chức các hoạt động nhóm 1,37 0,59 7

7 Nội dung hoạt động nhóm chưa lôi cuốn trẻ tích cực tham

nghiệm tổ chức các hoạt động nhóm" và "Nội dung hoạt động nhóm chưa lôi cuốn trẻ tích cực tham gia"

2.3.1.8 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến việc giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

Bảng 2.6 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình giáo dục kĩ năng hoạt

động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

ở trường mầm non

hưởng (1đ)

Ảnh hưởng (2đ)

Rất ảnh hưởng (3đ)

mức trung bình Mỗi yếu tố lại ảnh hưởng ở một mức độ khác nhau, trong đó GVMN và "cá

nhân trẻ" là hai yếu tố được đánh giá là có ảnh hưởng lớn nhất, còn cha mẹ tẻ và và "môi

trường xã hội" là hai yếu tố có ảnh hưởng ít nhất đến quá trình giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6

tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ

2.3.2 Thực trạng kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

2.3.2.1 Đánh giá chung về các mức độ biểu hiện kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

Bảng 2.7 Đánh giá chung các kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi trong trò

chơi đóng vai theo chủ đề

ST

ĐL C

Thứ bậc

2 Kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi 2,13 0,44 3

4 Kĩ năng giải quyết xung đột, mâu thuẫn trong nhóm chơi 1,85 0,38 4

Với ĐTB = 2,01 và ĐLC = 0,17 cho thấy KNHĐN của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi

ĐVTCĐ ở trường mầm non chỉ ở mức trung bình Mức độ biểu hiện của trẻ cũng khác nhau ở từng kĩ năng, trong đó kĩ năng tạo nhóm chơi được trẻ thể hiện tốt nhất, tiếp đến là Kĩ năng

thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi, trẻ thể hiện kĩ năng phát triển nhóm chơi thấp nhất 2.3.2.2 Các biểu hiện cụ thể của kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

* Các biểu hiện kĩ năng tạo nhóm chơi của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

Bảng 2.8 Các biểu hiện kĩ năng tạo nhóm chơi của trẻ 5-6 tuổi trong trò

chơi đóng vai theo chủ đề

2 Trẻ thích thú khi được chơi cùng các bạn 2,58 0,53 2

4 Trẻ hướng ứng tích cực khi được các bạn rủ chơi cùng 2,13 0,68 4

5 Trẻ biết bàn bạc, thỏa thuận với các bạn trong nhóm để

thống nhất về ý tưởng chơi, phân vai, chỗ chơi, đồ dùng đồ 1,62 0,64 5

* Các biểu hiện kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non

Bảng 2.9 Các biểu hiện kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề

1 Trẻ biết lắng nghe ý kiến của các bạn trong nhóm 2,12 0,67 3

2 Trẻ biết bàn bạc, trao đổi với các thành viên trong nhóm đểthực hiện tốt vai chơi 2,00 0,80 4

3 Trẻ biết động viên các bạn trong khi chơi 2,23 0,77 1

4 Trẻ biết hy sinh sở thích của mình để hoàn thành nhiệm vụ

Với ĐTB = 2,13 và ĐLC = 0,44 cho thấy, kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong

nhóm chơi của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non được biểu hiện ở mức

trung bình Trong quá trình chơi ĐVTCĐ trẻ biết động viên các bạn trong khi chơi và biết hy sinh sở thích của mình để hoàn thành nhiệm vụ chung của nhóm tốt hơn là việc bàn bạc, trao đổi với các thành viên trong nhóm để thực hiện tốt vai chơi.

* Các biểu hiện kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi trong trò chơi ĐVTCĐ của trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non

Bảng 2.10 Các biểu hiện kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề của trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non

2 Trẻ biết phối hợp với các thành viên trong nhóm để hoànthành nhiệm vụ chung 2,15 0,61 2

3 Trẻ biết kiểm tra, đánh giá các thành viên trong nhóm về việcthực hiện nhiệm vụ 2,12 0,74 3

Với ĐTB = 2,15 và ĐLC = 0,45 cho thấy, kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi

trong trò chơi ĐVTCĐ của trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non được biểu hiện ở mức trung bình Điều đó có nghĩa là trong quá trình thực hiện nhiệm vụ chơi một số trẻ đã biết phối hợp với

các thành viên trong nhóm để hoàn thành nhiệm vụ chung, biết chấp nhận sự phân công của

nhóm chơi và biết kiểm tra, đánh giá các thành viên trong nhóm về việc thực hiện nhiệm vụ.Tuy nhiên, vẫn có một số trẻ chưa chưa có các kĩ năng này.

* Các biểu hiện kĩ năng giải quyết các xung đột, mâu thuẫn xảy ra trong nhóm chơi của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non

Bảng 2.11 Các biểu hiện kĩ năng giải quyểt các xung đột, mâu thuẫn xảy ra trong nhóm chơi của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

1 Trẻ xác định được những mâu thuẫn xảy ra trong nhóm chơi 1,85 0,69 2

2 Trẻ biết tìm cách giải quyết xung đột, mâu thuẫn 1,83 0,64 3

3 Trẻ giải quyết được các xung đột, mâu thuẫn xảy ra trong

hiện ở mức trung bình Điều đó có nghĩa là: trẻ xác định được những mâu thuẫn xảy ra trong

nhóm chơi và biết tìm kiếm sự giúp đỡ của người khác Tuy nhiên trẻ còn lúng túng trongviệc tìm cách giải quyết xung đột, mâu thuẫn và khó giải quyết được các xung đột, mâuthuẫn xảy ra trong nhóm chơi

* Các biểu hiện kĩ năng phát triển nhóm chơi của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ

ở trường mầm non

Bảng 2.12 Các biểu hiện kĩ năng phát triển nhóm chơi của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

2 Trẻ biết báo cáo kết quả chơi với mọi người xung quanh 1,75 0,77 1

3 Trẻ biết mở rộng nhóm chơi (chơi với các nhóm chơi khác) 1,60 0,62 4

Với ĐTB = 1,66 và ĐLC = 0, 33 cho thấy kĩ năng phát triển nhóm chơi của trẻ 5-6

tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non biểu hiện ở mức thấp.

Với kết quả này cho thấy, trẻ 5-6 tuổi ở các trường mầm non được khảo sát chưa có kĩnăng phát triển nhóm chơi, cụ thể: Trẻ chưa biết kiểm tra kết quả chơi của nhóm và báo cáokết quả chơi với mọi người xung quanh; trẻ chưa biết mở rộng chủ đề, nội dung chơi và mởrộng nhóm chơi

2.3.3 Đánh giá chung về thực trạng giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

* Điểm mạnh: Đa số GVMN đã nhận thức được sự cần thiết của việc giáo

dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non; GVMN đãtiến hành giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non thông qua nhiều hoạtđộng khác nhau, đặc biệt là thông qua hoạt động chơi (ở các góc), hoạt động chung

và hoạt động ngoài trời; GVMN đã giáo dục cho trẻ 5 kĩ năng thành phần củaKNHĐN, đó là kĩ năng tạo nhóm chơi; kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trongnhóm chơi; kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi; kĩ năng giải quyết xung đột,mâu thuẫn trong khi chơi và kĩ năng phát triển nhóm chơi; GVMN đã sử dụng nhiềubiện pháp để giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ Một số biệnpháp được sử dụng thường xuyên là: Hướng dẫn trẻ thảo luận để phân vai chơi cho

mỗi thành viên trong nhóm và tạo tình huống giúp trẻ mở rộng nội dung chơi, chủ đềchơi; Trẻ 5-6 tuổi luôn tỏ ra thích thú và mong muốn được chơi đóng vai cùng các bạn, trẻ biết động viên các bạn trong khi chơi và chấp nhận sự phân công của nhóm để hoàn thành nhiệm vụ chung.

* Hạn chế: Có nhiều GVMN nhận thức chưa đầy đủ và toàn diện về bản chất

của hoạt động giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ; Các biệnpháp mà GVMN sử dụng để giáo dục KNHĐN cho trẻ 5 -6 tuổi còn nhiều bất cập,chưa đồng bộ, thiếu tính khả thi và hệ thống; KNHĐN của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ chỉ ở mức trung bình và chỉ được biểu hiện ở một số ít trẻ và khôngđồng đều ở các kĩ năng thành phần Trẻ gần như không biểu hiện kĩ năng phát triểnnhóm chơi trong quá trình chơi ĐVTCĐ; Khi chơi ĐVTCĐ, trẻ chưa biết bàn bạc,thỏa thuận với các bạn trong nhóm để thống nhất về ý tưởng chơi, phân vai, chỗchơi, đồ dùng đồ chơi ; chưa giải quyết được các xung đột, mâu thuẫn xảy ra trongnhóm chơi, chưa biết kiểm tra và báo cáo kết quả chơi của nhóm với mọi ngườixung quanh, chưa biết mở rộng nhóm chơi, chủ đề chơi và nội dung chơi

* Nguyên nhân của thực trạng: Vấn đề giáo dục các kĩ năng xã hội nói

chung và giáo dục KNHĐN cho trẻ mầm non đã được quan tâm, chỉ đạo thực hiệnnhưng vẫn chưa có sự thống nhất và đầu tư đúng mức; GVMN hầu như chưa đượctập huấn về giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi hoặc chỉ được bồi dưỡng trong thờigian ngắn; GVMN chưa được trang bị đầy đủ các kiến thức về việc giáo dục các kĩnăng xã hội, cũng như KNHĐN cho trẻ; Các biện pháp giáo dục KNHĐN của GVchưa đi vào trọng tâm giáo dục KNHĐN cho trẻ trong trò chơi ĐVTCĐ, chưahướng đến phát triển những biểu hiện KNHĐN của trẻ, dẫn đến thực trạng KNHĐNcủa trẻ chưa cao và chưa đồng bộ

và hoạt động ngoài trời

- Trong quá trình giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ,GVMN đã tiến hành giáo dục cho trẻ 5 kĩ năng thành phần của KNHĐN, trong đó là

kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi là được thực hiện thườngxuyên nhất còn kĩ năng giải quyết xung đột, mâu thuẫn trong khi chơi và kĩ năngphát triển nhóm chơi là ít được thực hiện nhất

- GVMN đã sử dụng nhiều biện pháp giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trongtrò chơi ĐVTCĐ Tuy nhiên, quá trình giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong tròchơi ĐVTCĐ ở trường mầm non, GVMN vẫn còn nhiều hạn chế, khó khăn đặc biệt

là chưa áp dụng tốt các biện pháp một cách hướng dẫn phù hợp với trẻ, nhóm trẻ

- KNHĐN của trẻ 5-6 tuổi chỉ đạt mức trung bình KNHĐN trẻ biểu hiện tốthơn là kĩ năng tạo nhóm chơi, kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi Những kĩnăng trẻ thể hiện yếu hơn là các kĩ năng giải quyết xung đột, mâu thuẫn xảy ra trongnhóm nhóm chơi , kĩ năng phát triển nhóm chơi, kĩ năng phối hợp giữa các thànhviên trong nhóm chơi

CHƯƠNG 3 BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KĨ NĂNG HOẠT ĐỘNG NHÓM CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI TRONG TRÒ CHƠI ĐÓNG VAI THEO CHỦ ĐỀ Ở TRƯỜNG MẦM NON

3.1 Nguyên tắc xây dựng các biện pháp giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5 - 6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

Bao gồm các nguyên tắc sau đây: Đảm bảo phù hợp với mục tiêu, nội dung

Chương trình giáo dục mầm non hiện hành; Đảm bảo phù hợp với thực tiễn, với đặcđiểm lứa tuổi và đặc điểm hoạt động nhóm của trẻ 5 - 6 tuổi, đảm bảo các cơ hội trẻ phốihợp, hợp tác với bạn một cách tích cực, chủ động, sáng tạo trong các hoạt độngnhóm; Đảm bảo các nguyên tắc của giáo dục hoạt động nhóm

3.2 Những yêu cầu khi tổ chức trò chơi ĐVTCĐ cho trẻ

- Tổ chức môi trường cho trẻ hoạt động: Cần có môi trường cho trẻ được phốihợp cùng nhau hoạt động chơi, xây dựng bầu không khí, tạo không gian chơi, chuẩn

bị đồ dùng, đồ chơi mang tính gợi mở, phong phú, đa dạng kích thích trẻ hoạt độngtích cực và sáng tạo; Sắp xếp, bố trí đồ dùng, đồ chơi ở trong tầm mắt của trẻ, dễlấy, dễ cất, thuận lợi cho việc trẻ chơi và mở rộng nội dung chơi, gắn với chủ đề; Bốtrí các đồ chơi, thuận lợi, hợp lí, thỉnh thoảng đổi chỗ và thay đổi đồ dùng, đồ chơi

để hấp dẫn trẻ; Xây dựng bầu không khí giao tiếp thân thiện tích cực; Khuyến khích,giúp trẻ thể hiện đúng vai chơi, luật chơi và các mối quan hệ hợp tác, giao tiếp trongnhóm chơi và giữa các nhóm chơi với nhau, phát triển nội dung trò chơi phù hợp vớimục đích giáo dục và chủ đề; Đảm bảo tính tự nguyện và hứng thú của trẻ trong việclựa chọn trò chơi, tham gia vào nhóm chơi, chọn bạn chơi, góc chơi, đồ dùng, đồchơi… Cung cấp một số hiểu biết, kinh nghiệm cho trẻ, gắn với nội dung chủ đề vàchủ đề mới

- Hướng dẫn tổ chức trò chơi ĐVTCĐ cho trẻ 5-6 tuổi: Trước hết phải tạomôi trường chơi đa dạng, phong phú, hấp dẫn và an toàn đối với trẻ; Cho trẻ được tựchọn trò chơi, nhóm chơi, bạn chơi theo nhu cầu và ý thích của chúng, tạo cơ hộicho trẻ được bộc lộ và phát triển tính tự lập trong khi chơi Nếu xảy ra tình trạngphân bố quá chênh lệch số lượng trẻ giữa các nhóm chơi thì GV không nên “điềuđộng” một cách bắt buộc, độc đoán mà chỉ nên làm nhiệm vụ “quảng cáo” cho cáctrò chơi cần bổ sung người, trẻ sẽ dễ dàng tiếp thu sự giới thiệu đó và tự mình chủđộng sang chơi

3.3 Một số biện pháp giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

* Các biện pháp giáo dục KNHĐN trước khi trẻ chơi:

- Biện pháp 1: Cho trẻ tự chuẩn bị môi trường chơi theo chủ đề đã chọn

- Biện pháp 2: Xây dựng bầu không khí thân thiện, cởi mở trong nhóm chơi

- Biện pháp 3: Tạo cơ hội, điều kiện cho trẻ tạo nhóm chơi, phối hợp cùng nhau hoànthành nhiệm vụ chung của nhóm

- Biện pháp 4: Thường xuyên cung cấp, làm giàu biểu tượng cho trẻ thôngqua các bài thơ, câu chuyện kể, tham quan cuộc sống, tranh ảnh minh họa

* Các biện pháp giáo dục KNHĐN trong khi trẻ chơi:

- Biện pháp 5: Thường xuyên tạo tình huống chơi giúp trẻ thiết lập mối quan hệ giữacác vai chơi, nhóm chơi

- Biện pháp 6: Hướng dẫn trẻ cách giải quyết xung đột, mâu thuẫn để thực hiệnnhiệm vụ chơi đến cùng

* Biện pháp giáo dục KNHĐN khi kết thúc trò chơi

- Biện pháp 7: Khuyến khích trẻ tự kiểm tra, đánh giá, báo cáo kết quả chơi của nhóm

3.4 Thực nghiệm các biện pháp giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

3.4.1 Mục đích thực nghiệm

Nhằm kiểm chứng tính khả thi và tính hiệu quả của các biện pháp giáo dụcKNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non được đề xuất vàkhẳng định tính đúng đắn của giả thuyết khoa học

3.4.2 Đối tượng thực nghiệm

150 trẻ ở 5 lớp các Trường Mầm non 10/3 (phường Thắng Lợi), Trườngmầm non Thắng Lợi (phường Thắng Lợi) và trường mầm non Tân Lập (phườngTân Lập), Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk

3.4.3 Nội dung thực nghiệm

Luận án thực nghiệm áp dụng các biện pháp giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổitrong trò chơi ĐVTCĐ đã được đề xuất ở mục 3.2 theo 3 trò chơi: "Lễ hội văn hóa cồngchiêng Tây Nguyên" (chủ đề Quê hương – Đất nước), "Bác sỹ thú y" (chủ đề nghềnghiệp) và "bán hàng" (Chủ đề nghề nghiệp) Nội dung thực nghiệm vận dụng đồng bộcác biện pháp và được tiến hành thông qua các giờ chơi với sự hướng dẫn trực tiếp của

GV ở trường mầm non

3.4.4 Chọn mẫu thực nghiệm

- Vòng 1: Thực nghiệm trên diện hẹp Tiến hành trên 30 trẻ 5-6 tuổi ở lớpmẫu giáo lớn trường Mầm non 10/3, phường Thắng Lợi, Thành phố Buôn MaThuột, tỉnh Đắk Lắk Trong đó, có 15 trẻ nhóm thực nghiệm và 15 trẻ nhóm đốichứng

- Vòng 2: Thực nghiệm tác động trên diện rộng Tiến hành trên 120 trẻ 5-6tuổi ở 4 lớp mẫu giáo lớn thuộc hai trường mầm non Thắng Lợi (phường Thắng lợi)

và trường mầm non Tân Lập (phường Tân Lập), Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnhĐắk Lắk Trong đó, mỗi trường có một lớp thực nghiệm và một lớp đối chứng Nhưvậy, ở vòng 2 có 60 trẻ ở nhóm thực nghiệm và 60 trẻ ở nhóm đối chứng

3.4.5 Thời gian thực nghiệm

Thực nghiệm được thực hiện từ tháng 10/2018 đến tháng 6/2019

3.4.6 Tổ chức thực nghiệm

3.4.6.1 Bồi dưỡng đội ngũ giáo viên

- Bồi dưỡng chuyên môn cho GVMN làm thực nghiệm sư phạm:

- Cùng GV làm thực nghiệm chuẩn bị các điều kiện, phương tiện cần thiết choquá trình thực nghiệm

3.4.6.2 Tiêu chí và cách đánh giá thực nghiệm

* Tiêu chí đánh giá: Sử dụng tiêu chí đánh giá và thang đánh giá ở phụ lục 3 để đánhgiá kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề; quan sát,theo dõi quá trình chơi của trẻ; Ghi chép biên bản các giờ thực nghiệm, lập phiếu quan sátriêng cho từng trẻ, ghi chép những biểu hiện kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ trong trò chơiđóng vai theo chủ đề; Đánh giá biểu hiện kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ trước và sau thựcnghiệm bằng phiếu quan sát biểu hiện kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ trong trò chơi đóngvai theo chủ đề; Kết quả thực nghiệm được phân tích và tổng hợp theo tiêu chí đánh giá, xếploại cho trẻ về cả mặt định lượng và định tính

3.4.6.3 Tiến hành thực nghiệm

- Bước 1: Tiến hành đo đầu vào

- Bước 2: Triển khai thực nghiệm

Vòng 1:

+ Ở nhóm đối chứng (15 trẻ 5 - 6 tuổi ở lớp Lá 1 trường Mầm non 10/3) GVvẫn dạy sử dụng các biện pháp giáo dục truyền thống

+ Ở nhóm thực nghiệm (15 trẻ 5 - 6 tuổi ở lớp Lá 1 trường Mầm non 10/3) GV

áp dụng các biện pháp luận án đã xây dựng

Vòng 2:

+ Đối với nhóm đối chứng (30 trẻ lớp Lá 1 - Trường mầm non Thắng Lợi và

30 trẻ lớp Lá 1 - Trường mầm non Tân Lợi) GV vẫn dạy sử dụng các biện pháp giáodục truyền thống

+ Đối với nhóm thực nghiệm (30 trẻ lớp lá 2 – Trường Mầm non Thắng Lợi,

30 trẻ Lá 2 – Trường mầm non Tân Lập)

- Bước 3: Tiến hành đo đầu ra

Sau khi kết thúc thực nghiệm từng vòng, chúng tôi tiến hành đo mức độ biểuhiện KNHĐN của trẻ nhóm thực nghiệm và đối cứng như đo ở đầu vào

3.4.7 Kết quả thực nghiệm

3.4.7.1 Kết quả thực nghiệm vòng 1

* Đánh giá trước thực nghiệm:

Bảng 3.1 Kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi ở lớp thực nghiệm và lớp đối chứng

trước thực nghiệm vòng 1 (trò chơi bán hàng - chợ Tây nguyên)

2 Kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhómchơi ĐC 1,65TN 1,65 0,520,46 33

3 Kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi ĐC 1,78 0,54 2

ra trong nhóm chơi" với ĐTB ở mức thấp

Kết quả trên cũng cho thấy, trước thực nghiệm, mức độ biểu hiện kỹ nănghoạt động nhóm của trẻ lớp đối chứng và lớp thực nghiệm là tương đương nhau,không có sự chênh lệch nhiều và đều ở mức trung bình (1,69 so với 1,68)

* Đánh giá sau thực nghiệm:

Bảng 3.2 Kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi ở lớp thực nghiệm và lớp đối chứng

sau thực nghiệm vòng 1 (trò chơi " bác sĩ thú y" )

2 Kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi ĐCTN 1,922,23 0,630,52 35

3 Kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi ĐCTN 2,042,40 0,500,64 22

4 Kĩ năng giải quyết xung đột, mâu thuẫn xảy ra trongnhóm chơi ĐCTN 1,882,32 0,520,48 44

5 Kĩ năng phát triển nhóm chơi ĐCTN 1,762,36 0,510,60 53

Kết quả khảo sát cho thấy, sau thời gian tiến hành thực nghiệm sư phạm thìKNHĐN ở trẻ 5 – 6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở lớp TN tốt hơn lớp ĐC, ĐTB ởlớp TN là 2,36 còn ở lớp ĐC là 1,96 So sánh mức độ biểu hiện KNHĐN của trẻ 5-6tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở lớp thực nghiệm và lớp đối chứng trước và sau thựcnghiệm vòng 1 cho thấy, mức độ biểu hiện KNHĐN của trẻ ở nhóm TN và ĐC đềutăng lên so với kết quả khảo sát trước TN Song điều đáng chú ý là: nếu như kết quả

đo trước TN của 2 nhóm TN và ĐC là tương đương nhau thì sau TN kết quả thuđược giữa nhóm TN và ĐC có sự chênh lệch đáng kể giữa 2 nhóm Điều này đượcthể hiện rõ qua ĐTB của cả 2 nhóm: ĐTB của nhóm TN là 2,36 (mức cao) trong khiĐTB của nhóm ĐC chỉ đạt 1,96 (mức trung bình)

3.4.7.2 Kết quả thực nghiệm sư phạm vòng 2

thực nghiệm được tiến hành trên 120 trẻ ở 4 lớp mẫu giáo lớn thuộc trườngmầm non Thắng Lợi (phường Thắng Lợi) và trường mầm non Tân Lập (phường TânLập) Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk Trong đó, mỗi trường có một lớpthực nghiệm và một lớp ĐC, như vậy, mỗi nhóm (thực nghiệm và ĐC) sẽ có 60 trẻ

* Đánh giá trước thực nghiệm:

Bảng 3.3 Kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi ở lớp thực nghiệm và lớp đối chứng

trước thực nghiệm vòng 2 (trò chơi du lịch Tây nguyên)

2 Kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi ĐCTN 2.022.09 0.510.44 21

3 Kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi ĐC 1.97 0.44 3

TN 1.96 0.23

Kết quả trên cho thấy, trước khi tiến hành thực nghiệm, kỹ năng hoạt độngnhóm của trẻ 5 - 6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề chỉ ở mức thấp (ĐTB lầnlượt là 1,99 ở lớp ĐC và 1,96 ở lớp thực nghiệm) và ĐTB của kỹ năng hoạt độngnhóm ở lớp ĐC và lớp thực nghiệm là tương đương nhau, không có sự chênh lệchnhiều (1,99 so với 1,96)

* Đánh giá sau thực nghiệm:

Bảng 3.4 Kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi ở lớp thực nghiệm và lớp đối chứng

sau thực nghiệm vòng 2 (trò chơi Lễ hội Tây nguyên)

3 Kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi ĐCTN 2.142.22 0.500.59 35

4 Kĩ năng giải quyết xung đột, mâu thuẫn xảyra trong nhóm chơi ĐC 2.10 0.51 4

Kết luận chương 3

1 Căn cứ từ thực trạng giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non

và căn cứ vào các nguyên tắc giáo dục KNHĐN cho 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ,

luận án đã đề xuất 7 biện pháp giáo dục KNHĐN, đó là: Hướng dẫn trẻ tự chuẩn bị

môi trường chơi theo chủ đề đã chọn; Xây dựng bầu không khí thân thiện, cởi mở; Hướng dẫn trẻ thảo luận, trao đổi ý kiến để thực hiện nhiệm vụ chung của nhóm chơi; Làm giàu biểu tượng về KNHĐN trong trò chơi ĐVTCĐ cho trẻ thông qua các bài thơ, câu chuyện kể, tham quan cuộc sống, tranh ảnh minh họa ; Tạo tình huống chơi

để giúp trẻ thiết lập mối quan hệ giữa các vai chơi, nhóm chơi; Hướng dẫn trẻ cách giải quyết các xung đột, mâu thuẫn để thực hiện nhiệm vụ chơi đến cùng; Hướng dẫn trẻ tự kiểm tra, đánh giá, báo cáo kết quả chơi của nhóm.

Các biện pháp này có mối quan hệ mật thiết với nhau và hỗ trợ nhau để đạthiệu quả trên trẻ, vì vậy trong quá trình sử dụng các biện pháp GV cần linh hoạt,phối kết hợp tốt các biện pháp để giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi đạt hiệu quảcao

2 Chương trình thực nghiệm được thực hiện nhằm đánh giá hiệu quả biệnpháp giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ, qua đó chứngminh cho giả thuyết khoa học của đề tài Chương trình thực nghiệm được điềuchỉnh và hoàn thiện dần qua 2 vòng thực nghiệm thăm dò và thực nghiệm chínhthức Nội dung thực nghiệm được xây dựng dựa trên chương trình giáo dục mầmnon hiện hành với quan điểm coi trẻ là chủ thể của quá trình giáo dục nên đã ưutiên sử dụng các phương pháp, hình thức giáo dục tích cực giúp trẻ có nhiều cơhội cho trẻ phối hợp, học hỏi lẫn nhau để tự đúc kết kinh nghiệm về KNHĐN chobản thân.

3 Các kết quả thực nghiệm cho thấy: các biện pháp giáo dục KNHĐN cho trẻ5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non đã có tác động tích cực đến mức

độ biểu hiện KNHĐN của trẻ 5-6 tuổi Quá trình thực nghiệm đã chứng tỏ mức độphát triển KNHĐN của trẻ ở nhóm thực nghiệm sau thực nghiệm được thể hiện tốthơn, ổn định hơn, thường xuyên hơn trong trò chơi ĐVTCĐ, trẻ tích cực, chủ động

và hào hứng hơn trong quá trình chơi với nhau

4 Kết quả kiểm định thống kê đã khẳng định sự khác biệt có ý nghĩa giữa

2 nhóm thực nghiệm và đối chứng Và do đó, các biện pháp giáo dục KNHĐN đã

có tác động tích cực đến sự phát triển KNHĐN của trẻ.Giáo dục KNHĐN cho trẻ5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ là một quá trình lâu dài đòi hỏi sự chủ động và sựtích cực tham gia của trẻ GV cần hỗ trợ và thúc đẩy trẻ tích cực tham gia vào quátrình chơi, phối hợp và giải quyết tốt các mâu thuẫn trong khi chơi, giúp trẻ pháttriển nhóm chơi từ đó sẽ làm cho các KNHĐN của trẻ phát triển

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

1 Kết luận

1.1 Giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ là quá trình tácđộng của GV đến trẻ trong trò chơi ĐVTCĐ nhằm hình thành và phát triển ở trẻ hànhđộng phối hợp của trẻ với các bạn trong nhóm chơi để thực hiện có hiệu quả nhiệm vụchơi của nhóm đề ra Để tổ chức trò chơi ĐVTCĐ cho trẻ ở trường mầm non nhằmgiáo dục kĩ năng HDN cho trẻ cần trải quả các giai đoạn: giai đoạn chuẩn bị; giai đoạntriển khai, tổ chức cho trẻ chơi nhằm giáo dục KNHĐN cho trẻ; Giai đoạn đánh giákết quả chơi và KNHĐN của trẻ Có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc giáo dụcKNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non, trong đó bảnthân trẻ là yếu tố có tính chất quyết định và còn chịu nhiều ảnh hưởng của các yếu tốkhác như, yếu tố nhà giáo dục và môi trường giáo dục

1.2 Thực trạng giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi qua trò chơi ĐVTCĐ chothấy: GVMN hiện nay đã nhận thức được tầm quan trọng của việc giáo dụcKNHĐN Tuy nhiên nhận thức của GV về các KNHĐN của trẻ 5-6 tuổi còn chưađầy đủ, nhiều KNHĐN của trẻ còn chưa được GV quan tâm và giáo dục GVMN đã

sử dụng nhiều biện pháp giáo dục hoạt động nhóm cho trẻ trong trò chơi ĐVTCĐ.Tuy nhiên, quá trình giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ởtrường mầm non vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là GVMN chưa làm tốt việc hướngdẫn trẻ phối hợp cùng nhau để giải quyết xung đột xảy ra trong nhóm và kiểm tra,đánh giá kết quả hoạt động của nhóm chơi, phát triển nhóm chơi KNHĐN của trẻ 5-

6 tuổi chủ yếu được GV đánh giá chỉ đạt mức trung bình

1.3 KNHĐN trẻ biểu hiện tốt hơn là kĩ năng tạo nhóm chơi, kĩ năng thựchiện nhiệm vụ của nhóm chơi Những kĩ năng trẻ thể hiện yếu hơn là các kĩ nănggiải quyết xung đột, mâu thuẫn xảy ra trong nhóm nhóm chơi, kĩ năng phát triểnn