Làm thế nào để giúp trẻ hứng thú trong việc đọc, tích cực luyện phát âm, vận dụng sự hiểu biết và khả năng của trẻ vào hoạt động hằng ngày, bên cạnh đó một số trẻ thì còn ham chơi và chư
Trang 11 MỞ ĐẦU
1 1 Lí do chọn đề tài.
Ngôn ngữ mẹ đẻ phát triển tốt chính là phương tiện quan trọng để phát triển trí tuệ giúp cho việc tiếp thu kiến thức học tập tốt ở tiểu học và các cấp học sau này Hình thành và phát triển các kỹ năng nghe, nói, tiền đọc, tiền viết là rất quan trọng Đó là nền tảng để hiểu về thế giới chữ viết và tiếp nhận nhiều tri thức mới Thông qua các hoạt động sinh hoạt, học tập, lao động, qua các buổi tham quan, dạo chơi cần kích thích trẻ sử dụng tiếng việt một cách thành thạo
mở rộng vốn từ về thế giới xung quanh, tập cho trẻ biết cách diễn đạt những gì muốn nói một cách rõ ràng, không nói ngọng, không nói lắp Tuy nhiên để trẻ nhanh chóng tiếp cận và phát huy tốt các kỹ năng đó thì một điều cần thiết là cần phải đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức Trong quá trình cho trẻ làm quen với 29 chữ cái và một trong những con đường hiệu quả nhất là phải dạy trẻ theo chương trình giáo dục mầm non “ lấy trẻ làm trung tâm ” Điều đó đồng nghĩa với việc phải tổ chức nhiều hoạt động khác nhau Đó là các hoạt động trẻ yêu thích, hứng thú đáp ứng với sự phát triển của trẻ Trẻ được trải nghiệm, tìm tòi, khám phá thể hiện chính mình, cô chỉ là người hướng lái gợi mở
Việc hướng dẫn cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi “Làm quen với chữ cái” là cơ hội tốt để sớm hình thành ở trẻ những năng lực hoạt động ngôn ngữ, phát triển trí tuệ và kỹ năng làm quen với chữ cái Qua đó giáo dục tình cảm và phát triển tư duy mở rộng vốn hiểu biết của trẻ góp phần vào việc phát triển nhân cách toàn diện Trẻ lớp mẫu giáo lớn ngoài nhiệm vụ phát triển ngôn ngữ giao tiếp cho trẻ còn có nhiệm vụ hình thành cho trẻ những kĩ năng nhận biết các chữ cái, luyện phát âm, kĩ năng cầm bút tập sao chép các chữ, từ, câu đơn giản….giúp trẻ hình thành và phát triển tư duy Chuẩn bị cho trẻ một hành trang “Tiếng việt” vững chắc để trẻ bước vào lớp 1
Là một giáo viên phụ trách lớp mẫu giáo lớn 5 - 6 tuổi trường mầm non Phú Sơn Tôi nhận thấy nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo lớn 5 tuổi làm quen với chữ cái, hình thành và phát triển kỹ năng nghe, nói, tiền đọc, tiền viết
là rất quan trọng Đó là nền tảng để trẻ hiểu về thế giới chữ viết và tiếp nhận những tri thức mới một cách nhanh chóng và dễ dàng Mặt khác, môn Làm quen chữ cái còn giúp trẻ nhận biết thế giới xung quanh, giúp trẻ giao tiếp với mọi người Có thể nói môn Làm quen chữ cái là tiền đề vững chắc giúp trẻ tự tin bước vào lớp 1 Đối với trẻ lớp mẫu giáo lớn 5 – 6 tuổi thì rất thích đọc truyện nhưng đa số các bé thì chỉ thích xem hình hơn là đọc chữ Làm thế nào để giúp trẻ hứng thú trong việc đọc, tích cực luyện phát âm, vận dụng sự hiểu biết và khả năng của trẻ vào hoạt động hằng ngày, bên cạnh đó một số trẻ thì còn ham chơi và chưa nhập tâm chú ý làm quen với chữ cái Đặc biệt là giờ học cho trẻ làm quen với chữ cái còn sử dụng các phương pháp truyền thống cô thực hiện nhiều hơn trẻ nên chưa gây sự chú ý kích thích đến trẻ Điều này làm tôi suy
nghĩ,tìm tòi và tôi quyết định chọn đề tài “ Một số biện pháp giúp trẻ trẻ 5 - 6 tuổi ở trường mầm non Phú Sơn học tốt môn Làm quen với chữ cái”, với
Trang 2mong muốn đưa những hình thức mới lạ, hấp dẫn tới trẻ, để trẻ tiếp thu chữ cái một cách dễ dàng đạt hiệu quả tốt
1 2 Mục đích nghiên cứu.
Đánh giá thực trạng về việc cho trẻ lớp Mẫu giáo lớn 5 - 6 tuổi ở trường Mầm Non Phú Sơn thành phố Thanh Hóa làm quen với chữ cái
Tìm ra các giải pháp, biện pháp giúp trẻ lớp Mẫu Giáo lớn 5 - 6 tuổi ở trường mầm non Phú Sơn thành phố Thanh Hóa học tốt môn Làm quen với chữ cái
1 3 Đối tượng nghiên cứu.
Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo lớn 5 - 6 tuổi ở lớp Lá 4 trường mầm non Phú Sơn thanh phố Thanh Hóa học tốt môn Làm quen với chữ cái
1 4 Phương pháp nghiên cứu.
Để thực hiện cho nhiệm vụ nghiên cứu đề tài tôi đã sử dụng kết hợp các phương pháp sau:
- Phương pháp lí luận
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp xử lý thông tin
- Phương pháp thống kê
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu
- Phương pháp thực hành
2 NỘI DUNG
2 1 Cơ sở lí luận.
Cho trẻ làm quen với chữ cái ở độ tuổi mẫu giáo lớn ( 5 - 6 tuổi) là một trong những nhiệm vụ quan trọng ở trường mầm non, hoạt động này không những nhằm giúp trẻ hình thành và phát triển năng lực nghe, nói, tiên đọc tiền viết mà còn giúp trẻ phát triển tư duy, nhận thức, tình cảm Vì vậy trẻ nói mạch lạc, được làm quen với chữ Tiếng Việt, được chuẩn bị sẵn sàng để trẻ bước vào lớp 1 là yêu cầu trọng tâm cho trẻ 5 - 6 tuổi ở trường mầm non Là một giáo viên mầm non tôi luôn muốn nâng cao nhận thức của bản thân đồng thời góp phần vào việc nâng cao chất lượng giáo dục trẻ phát triển toàn diện
Để chuẩn bị cho trẻ mẫu giáo học chữ viết ở lớp 1 thì việc cho trẻ làm quen dần với chữ cái ( nhận mặt chữ và tập tô chữ) là hết sức cần thiết Nội dung này chỉ có trong chương trình chăm sóc và giáo dục trẻ 5 - 6 tuổi Tuy nhiên việc trẻ hứng thú, ham thích say mê với chữ cái như thế nào còn phụ thuộc vào hoàn cảnh sống, điều kiện gia đình, giáo dục của người lớn xung quanh Vì vậy vấn đề đặt ra là cần tổ chức tốt các hoạt động ở trường lớp mẫu giáo mà trong đó hoạt động làm quen với chữ cái cũng rất là quan trọng, khó học đối với trẻ giúp trẻ ghi nhớ tốt các chữ cái là nền tảng vững chắc cho trẻ khi vào lớp 1
Trang 3Việc tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với các chữ cái mà trẻ chưa từng được tiếp cận, đó cũng là một vấn đề được đề cập đế để giúp trẻ nhận biết được dễ dàng hơn trong việc ghi nhớ mặt chữ, để cho trẻ có một kiến thức vững vàng về chữ cái, để khi bước vào ngưỡng cửa của trường tiểu học, khi được tiếp xúc với các chữ cái thì trẻ không phải ngạc nhiên mà lại thích thú hơn khi được tiếp xúc
2 2 Thực trạng của việc cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen với chữ cái ở Trường Mầm non Phú Sơn
* Thuận lợi
Trường mầm non Phú Sơn nằm trên địa bàn phường Phú Sơn Thành phố
Thanh Hóa Là ngôi trường có khung cảnh sư phạm đẹp, sân chơi rộng rãi, sạch
sẽ Trường có phòng lớp rộng rãi, được đầu tư nhiều đồ dùng, đồ chơi, các trang thiết bị và cơ sở vật chất phục vụ chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ, được đầu
tư tương đối đầy đủ Trường có nhiều năm liền đạt danh hiệu trường tiên tiến cấp Thành phố
Năm học 2019 - 2020 tôi được Ban giám hiệu trường mầm non Phú Sơn phân công phụ trách nhóm nhóm lớp Lá 4( 5 - 6 tuổi) với tổng số học sinh là 40 cháu, đa số các cháu đều được sinh ra trong gia đình công chức nên được sự qua tâm chăm sóc dạy dỗ từ phía gia đình rất đầy đủ Nhiều phụ huynh thường trao đổi trực tiếp với giáo viên về tình trạng sức khỏe cũng như tình hình học tập của trẻ
Hai giáo viên đứng lớp đều đạt trình độ chuẩn trở lên, luôn yêu nghề, mến trẻ, nhiệt tình, năng động
Trường đã tạo điều kiện cho chị em giáo viên học tập các chuyên đề do Phòng giáo dục và đào tạo tổ chức, khuyến khích động viên chị em học tập, học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau, nhà trường tổ chức thăm lớp, dự giờ của các giáo viên trong trường để góp ý, đúc rút kinh nghiệm Bên cạnh đó còn tổ chức cho chị em giáo viên chủ yếu là khối mẫu giáo Lớn 5 - 6 tuổi được thăm lớp dự giờ các trường trọng điểm trong thành phố về bộ môn làm quen với chữ cái và sưu tầm các nguồn nguyên liệu sẵn có ở địa phương để làm đồ chơi hấp dẫn và phù hợp với trẻ
Bản thân tôi luôn tham khảo thêm sách báo tạp chí có nội dung liên quan đến việc cho trẻ làm quen chữ cái
Lớp được trang bị bàn ghế ngồi học đúng quy định, được trang bị ti vi, đầu quay thuận lợi cho việc dạy và học
* Khó khăn.
Trong quá trình thực tổ chức cho trẻ làm quen với chữ cái tôi còn gặp nhiều khó khăn, một số cháu mới đi học năm đầu tiên nên chưa mạnh dạn, nhiều cháu còn nói ngọng, nói lắp, nhận thức của trẻ chênh lệch nhau nên việc truyền thụ kiến thức gặp rất nhiều khó khăn
Trang 4Mặc dù trường đã mua sắm đầy đủ về cơ sở vật chất cũng như đầu tư về chuyên môn nhưng cũng chưa thực sự đáp ứng đủ so với nhu cầu học tập của chuyên đề "Làm quen chữ cái"
Bên cạnh đó một số phụ huynh ở trường còn xem nhẹ việc học ở độ tuổi này Cho con nghỉ học còn tuỳ tiện, đi muộn về sớm, chưa chịu khó dạy thêm cho con ở nhà Một số phụ huynh lại nôn nóng trong việc học chữ của con em mình nên đã dạy trước tập viết dẫn đến việc tiếp thu bài của tiết học không đồng đều, trẻ tỏ ra kiêu căng vì mình đã biết rồi nên không còn chú ý đến tiết học, còn khi viết do phụ huynh dạy trước ở nhà nên viết sai nét chữ cho trẻ Những thực trạng trên gây khó khăn trong việc truyền thụ kiến thức của cô và khả năng tiếp thu của trẻ đó là sự bất cập giữa gia đình và nhà trường
Xuất phát từ những thuận lợi và khó khăn trên tôi đã tiến hành khảo sát trẻ
ở lớp Lá 4 (Mẫu giáo lớn 5 - 6 tuổi) do tôi phụ trách đầu năm học
Qua khảo sát ban đầu trên trẻ, tôi nhận thấy chất lượng việc làm quen với chữ cái của lớp tôi còn hạn chế Trẻ thường không chủ động tích cực để tư duy tìm tòi, phát hiện mà tiếp thu kiến thức một cách rất thụ động, có trẻ quên ngay sau khi được học
BẢNG KHẢO SÁT ĐẦU NĂM
số trẻ
Kết quả
bình
Yếu
Số trẻ
Tỷ lệ
%
Số trẻ
Tỷ lệ
%
Số trẻ
Tỷ lệ
%
Số trẻ
Tỷ lệ
%
1 Trẻ nhận biết được đặc
điểm, cấu tạo của các chữ
2 Trẻ nhận biết và phát âm
đúng các chữ cái đã học 40 11 28 15 37 11 28 3 7
3 Trẻ biết cách cầm bút, ngồi
4 Trẻ biết tô chữ in rỗng, nét
chữ chấm mờ trên dòng kẻ
5 Trẻ hứng thú tham gia các
Trước thực trạng như vậy tôi đã tìm hiểu, nghiên cứu và đưa ra một số
biện pháp, giải pháp nhằm giúp trẻ học tốt môn làm quen với chữ cái
Trang 52 3 Các giải pháp giúp trẻ 5 - 6 tuổi lớp Mẫu giáo lớn ở trường mầm non Phú Sơn học tốt môn làm quen với chữ cái.
Để thực hiện được đề tài nghiên cứu “Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo lớn ở trường mầm non Phú Sơn học tốt môn làm quen với chữ cái” tôi đã nghiên cứu và mạnh dạn đề ra các giải pháp sau:
* Tạo môi trường cho trẻ làm quen với chữ cái.
* Chuẩn bị tốt đồ dùng dạy học để phục vụ cho giờ làm quen với chữ cái.
* Luyện cho trẻ phát âm chuẩn, chính xác, rõ ràng.
* Vận dụng sưu tầm, sáng tạo các trò chơi.
* Áp dụng vào môn học khác và dạy trẻ ở mọi lúc mọi nơi.
* Phối kết hợp với các bậc phụ huynh.
Từ những giải pháp trên tôi đã tìm ra các biện pháp như sau:
Các biện pháp giúp trẻ 5 - 6 tuổi lớp Mẫu giáo lớn ở trường mầm non Phú Sơn học tốt môn làm quen với chữ cái.
* Biện pháp 1 Tạo môi trường cho trẻ làm quen với chữ cái.
Môi trường cho trẻ làm quen với chữ cái bao gồm môi trường trong lớp và môi trường ngoài lớp
Môi trường trong lớp học: Như chúng ta đã biết, Trẻ tới trường mầm non cảm nhận ban đầu của trẻ là cô giáo và môi trường lớp học, đây là ngôi nhà thứ
2 của trẻ Vì vậy ngoài việc gần gũi yêu thương chăm sóc trẻ thì việc tạo không khí vui tươi trong lớp học là điều cần thiết, không những vậy môi trường trong lớp học cũng rất quan trọng Chính vì vậy tôi luôn suy nghĩ, sắp xếp đồ dùng đồ chơi, trang trí đẹp phù hợp với chủ đề, phù hợp với đặc điểm tâm lý trẻ, tạo môi trường cho trẻ được làm quen với chữ cái
Đến chủ đề nào thì tôi đều cho trẻ lớp tôi làm cùng với cô cắt dán các chữ cái để dán tên các chủ đề đó, các hình ảnh để trang trí chủ đề, tôi nghiên cứu tìm tòi, thường xuyên sưu tầm, vẽ, cắt dán các hình ảnh có liên quan đến chữ cái cho trẻ làm quen ở góc sách và xunh quanh lớp nhằm cung cấp một số biểu tượng về chữ cái mà gần và sát với bài dạy
Ví dụ : + Trong bài dạy cho trẻ làm quen với chữ cái “o - ô - ơ” chủ đề
“Trường mầm non” tôi có thể chuẩn bị, sưu tầm các tranh ảnh có chứa chữ cái cần làm quen hay các bài thơ, câu đố có chứa chữ cái “o - ô - ơ” cho trẻ làm quen như tranh về cầu trượt có từ “cầu trượt”, tranh cô giáo có từ “cô giáo”
hay bài thơ “Cô dạy” bằng tranh thơ chữ to để cho trẻ tìm và gạch chân chữ cái mà trẻ làm quen
Ngoài ra tôi còn trang trí nhóm lớp, sắp xếp các góc chơi theo chủ đề cho phù hợp với các bài dạy, chuẩn bị bảng dính rời và một số chữ cái, tranh ảnh
Trang 6sách truyện - thơ Tôi cho trẻ ghép tạo thành các nhóm chữ cái phù hợp với bài học, để trẻ được luyện nhận biết và phát âm chữ cái
Trong lớp tôi chú trọng nhất đó là góc sách truyện bởi góc này kích thích trẻ và tạo cho trẻ làm quen với chữ cái dễ dàng nhất chính vì vây tôi luôn suy nghĩ để tạo sự thu hút của trẻ vào góc này như: tôi lập bảng biểu có gắn 29 chữ cái và các biểu tượng, hình ảnh liên quan đên chữ cái đó, ngoài ra tôi còn chuẩn
bị các thẻ chữ rời và làm các bảng cài để cho trẻ có thể xếp những chữ cái đã học thành tên 1 bài thơ hoặc câu truyện liên quan đến chủ đề học hoặc xếp theo mẫu của cô Tôi chuẩn bị nhiều các sách truyện mà trẻ yêu thích nhằm kích thích trẻ hứng thú tìm hiểu đặc điểm, cấu tạo của các chữ cái đã học
Ví dụ: Tôi chuẩn bị cho trẻ bức tranh câu chuyện “Đôi bạn tốt” dưới tranh
có gắn từ “Đôi bạn tốt” và yêu cầu trẻ xếp chữ cái rời thanh từ “Đôi bạn tốt” giống từ trong tranh
Ở những góc khác, tôi luôn xây dựng góc chơi phù hợp với môi trường cho trẻ làm quen với chữ cái
+ Góc xây dựng tôi cho trẻ xếp các chữ cái để làm biển cổng, tên của công trình trẻ xây dựng
- Môi trường ngoài lớp học: Cũng là môi trường quan trọng kích thích cho trẻ làm quen với chữ cái Tôi có thể tạo các hình ảnh gây sự chú ý của trẻ tại góc tuyên truyền, đánh tên các loại cây ở góc thiên nhiên và những khi cho trẻ tham gia các hoạt động ngoài trời ngoài sân trường, tôi luôn hướng trẻ đến các khu vui chơi ở sân trường, các đồ chơi có gắn các thẻ chữ cái ở các đồ chơi để trẻ vừa chơi vừa được phát âm các chữ cái
* Biện pháp 2: Chuẩn bị tốt đồ dùng dạy học phục vụ cho giờ làm
quen với chữ cái.
Việc chuẩn bị đồ dùng cho trẻ có ý nghĩa hết sức quan trọng, nó ảnh hưởng rất lớn tới việc cho trẻ làm quen với chữ cái Nó không chỉ đơn thuần là công cụ giúp trẻ làm quen với chữ cái mà nó còn thúc đẩy khả năng tư duy của trẻ, giúp trẻ cảm nhận và làm quen tốt nhất với chữ cái
Trước hết là chuẩn bị đầy đủ đồ dùng cho cô và trẻ vì đồ dùng rất cần thiết, trẻ mẫu giáo suy nghĩ bằng hình thức tư duy hình tượng, tư duy gắn liền với tình cảm Trẻ ghi nhớ những gì gây ấn tượng mạnh, một câu chuyện hấp dẫn hay một bức tranh đẹp mới lạ Chính vì thế, khi dạy một tiết "Làm quen chữ cái" tôi cho rằng: Đồ dùng trực quan là yếu tố đầu tiên yêu cầu điểm đặc biệt phải bảo đảm an toàn Bước đầu trẻ được làm quen với từng chữ cái có trong nhóm chữ và trẻ được lần lượt làm quen các chữ qua vật chất, tranh ảnh
mà trong đó có chứa một chữ cái mà chúng ta định cho trẻ làm quen
Ví dụ: + Trẻ làm quen với chữ G, Y (chủ điểm phương tiện giao thông)
Trước tiên là cách vào bài đã gây sự hứng thú đối với trẻ, tôi cho cả lớp đọc thơ "Cô dạy con":
Mẹ, Mẹ ơi cô dạy
Trang 7Bài phương tiện giao thông Máy bay bay đường không
Ô tô chạy đường bộ Tàu thuyền ca nô đó
Là đường thuỷ mẹ ơi
Qua đó, trẻ tri giác và hiểu rõ hơn về phương tiện giao thông và đặc biệt
là được đọc và làm quen từng chữ cái, tiếp đến tôi đưa bức tranh vẽ về nhà ga hỏi bức tranh này vẽ về cái gì ? (Nhà ga) Trong nhà ga có những dòng người qua lại đón khách, trả khách Qua bức tranh trẻ hiểu rõ hơn và tăng thêm tính
tò mò hấp dẫn Sau đó cô giới thiệu dưới bức tranh có từ "Nhà ga" bạn nào hãy lên chỉ những chữ cái đã được học và cô cho trẻ làm quen với chữ "G".Tiếp đến chữ "Y" cô hỏi trẻ: Ngoài tầu hoả ra thì còn có phương tiện giao thông gì nữa ? Trả lời: "Máy bay " Cô và trẻ cùng đàm thoại về máy bay dùng để làm gì ? Bay ở đâu ? Cô đưa máy bay nhựa ra cho trẻ quan sát, đàm thoại và hỏi: Ai có thể lên rút cho cô 2 chữ cái giống nhau trong từ "Máy bay" và trẻ lên rút chữ
"Y".Hoặc là để chuẩn bị cho trò chơi ở tiết 2 lúc ngoài trời tôi cùng trẻ trò chuyện về trò chơi "Các phương tiện giao thông vào bến" Tôi huy động trẻ sưu tầm bìa catton, tranh ảnh, hoạ báo về các phương tiện như: Máy bay, đoàn tàu ôtô, thuyền buồm Hướng dẫn trẻ cắt sát mép các hình ảnh đó Khi vào trò chơi cô giới thiệu các bến và phương tiện giao thông nào thì phải vào bến được làm quen tìm tòi cắt dán sẽ tạo cho sự khéo léo của đôi tay và thuận lợi trong việc viết chữ, dán các chữ cái lên các phương tiện giao thông, trẻ hứng thú hơn với chính đồ dùng mình làm ra
+ Hay trong chủ đề “Tết và mùa xuân” với tiết học "Làm quen chữ cái L
- M - N” ? Tôi cho trẻ sưu tầm hoa khô, lá khô, các loại hột, hạt Những vật liệu
đó đều phải chứa các chữ cái L, M, N như: Lá na, hạt mơ cô và trẻ cùng phết vào sao cho tương ứng với màu lá, màu hạt với cách làm đồ dùng, đồ chơi như vậy tôi thấy có những hiệu quả đáng kể Trước hết là giảm sự đầu tư của nhà trường cũng như giáo viên trong điều kiện kinh tế eo hẹp và cái được lớn nhất ở đây là trẻ có hứng thú khi tham gia làm đồ dùng cho tiết học, trẻ sôi nổi hơn vì mình có phần trong đó Một số sáng kiến của tôi trong việc làm đồ dùng cho trẻ là không bao giờ theo khuôn mẫu và tôi thường thay đổi, sáng tạo về cả ạng, màu sắc, kích thước thực tế của nó Kết quả từ việc cô và trẻ cùng chuẩn
bị làm đồ dùng học tập, tôi thấy trẻ hứng thú hơn vào tiết học, bản thân cô giáo lên lớp tự tin hơn, gần gũi với trẻ hơn
* Biện pháp 3: Luyện cho trẻ phát âm chữ cái chuẩn, chính xác, rõ
ràng.
Muốn trẻ học tốt được chữ cái thì tôi nghĩ cô giáo phải là người phát âm
chuẩn, to, rõ ràng để phát âm mẫu cho trẻ nghe Bởi lúc này bộ máy phát âm của trẻ chưa hoàn thiện hoặc bên cạnh còn có người lớn phát âm sai nên trẻ bắt chước Trong khi dạy tôi cho trẻ luyện đọc nhiều lần, trước tiên tôi cho trẻ đọc đồng thanh vài lần sau đó cho cá nhân trẻ đọc Để dễ theo dõi cách phát âm và
Trang 8kịp thời sửa ngay cho trẻ tôi đứng đối diện với trẻ Nếu trẻ phát âm chưa đúng tôi yêu cầu trẻ nhìn khuông miệng và nghe tôi phát âm sau đó phát âm lại nhiều lần Chẳng hạn chữ “ n - l”, trẻ rất khó nhận biết hay lẫn lộn nên phát âm thường sai nên tôi hướng dẫn kỹ cách phát âm
+ L: Đọc cong lưỡi, đầu lưỡi uốn vào trong và đưa sát vào lợi
+ N: Đọc thẳng lưỡi, lưỡi sát với hàm dưới
Hoặc các chữ “b - d - đ”, “ s - x”, “p - q”, “v - r” cũng có một số trẻ phát
âm chưa chuẩn
Bên cạnh những trẻ phát âm sai, còn có một số trẻ phát âm còn nhỏ chưa
rõ ràng Tôi đã giúp trẻ phát âm to rõ ràng bằng cách cho những trẻ phát âm tốt phát âm mẫu cho trẻ nghe Lúc này với tâm lý mình cũng phải bằng bạn nên trẻ
đã cố gắng phát âm to, rõ ràng giống như bạn
Với cách làm như vậy , trẻ lớp tôi đã có những tiến bộ rõ rệt, thay vì phát
âm nhỏ chưa rõ ràng, chính xác thì đa số trẻ đã phát âm to hơn, chuẩn hơn so với đầu năm
* Biện pháp 4: Vận dụng sưu tầm, sáng tạo các trò chơi.
Như chúng ta đã biết, đặc điểm tâm sinh lí ở trẻ mầm non là “Học bằng chơi, chơi mà học” Vì vậy các hoạt động khác nói chung, hoạt động làm quen với chữ cái nói riêng, trò chơi luôn được đưa vào để giúp trẻ củng cố sâu hơn kiến thức Nếu trò chơi không mới lạ, không hấp dẫn dễ gây cho trẻ cảm giác nhàm chán Vì vậy tôi đã không ngừng đổi mới sáng tạo, đưa các trò chơi hấp dẫn vào tiết học Đây cũng chính là các hoạt động trải nghiệm cho trẻ làm quen
và nhận biết chữ cái rất nhanh, bởi thông qua các trò chơi giúp trẻ được trải nghiệm để làm quen với chữ cái đó, giúp trẻ khắc sâu, ghi nhớ chữ cái một cách hiệu quả
Ví dụ : Trong giờ làm quen với chữ cái “e - ê” chủ đề Gia đình tôi cho trẻ chơi
trò chơi: Ai nhanh hơn
+ Luật chơi: Đội gia đình đông con sẽ đứng xếp thành hình chữ ê Đội gia đình
ít con đứng xếp thành hình chữ e Trong thời gian một bản nhạc đội nào đứng xếp nhanh đúng và đẹp sẽ là đội chiến thắng
+ Cách chơi: Các thành viên trong đội chơi sẽ thảo luận, bàn bạc để sắp xếp các chỗ đứng sao cho tạo thành chữ cái theo yêu cầu
Với trò chơi này không chỉ giúp trẻ khắc sâu biểu tượng về chữ cái e, ê
mà còn giúp trẻ có sự đoàn kết, biết phân công sắp xếp, bàn bạc theo nhóm
Ở lứa tuổi mầm non, tư duy của trẻ phát triển rất nhanh Trẻ nhanh nhớ cũng nhanh quên Có thể trẻ đã nhận biết phát âm được chữ cái khi cô đưa ra nhưng khi cho trẻ chơi trò chơi vẫn còn một số trẻ chưa nhớ kỹ được đặc điểm hình dạng của chữ cái Do đó tôi đã đưa vào một số trò chơi giúp trẻ nhớ được đặc điểm của chữ cái
Ví dụ: như trò chơi xếp chữ cái bằng hột hạt, trò chơi nặn chữ cái…Ở các
trò chơi này, ban đầu tôi thấy nhiều trẻ xếp, nặn chữ bị ngược chẳng hạn như
Trang 9chữ: a, ă, â, e, ê, b,d, p, q…Sau đó được cô giáo gợi ý và trẻ đã nhanh chóng sửa sai Không chỉ được sử dụng đất nặn trong hoạt động tạo hình mà qua các trò chơi với chữ cái trẻ cũng được dùng tay lăn dọc ,uốn chữ theo yêu cầu của
cô Khi quan sát trẻ chơi tôi thấy trẻ rất hứng thú, say sưa
Như vậy trong khi chơi các trò chơi này trẻ phải tư duy để xếp hoặc nặn được chữ cái Ngoài ra tôi còn đưa vào rất nhiều trò chơi khác như: Trò chơi tìm chữ cái còn thiếu trong từ, gạch chân chữ cái, nối chữ cái…
* Biện pháp 5: Áp dụng vào môn học khác và dạy trẻ ở mọi lúc mọi
nơi.
Qua các trò chơi ngoài giờ hay trong các hoạt động khác tôi luôn suy nghĩ
để lồng nội dung ôn luyện các chữ cái vừa học cho trẻ đặc biệt là qua các môn học khác
- Thông qua môn làm quen với tác phẩm văn học: Tùy vào từng bài cụ thể
để tôi suy nghĩ lồng nội dung chữ cái đã học vào để luyện phát âm cho trẻ
Ví dụ : Đối với chữ cái “ s - x” là những âm khó, tôi đã lồng cho trẻ bằng
cách cho trẻ đọc những vần thơ có chứa những âm “ s - x ” như trong bài thơ
“Hồ sen” hoặc ca dao:
Trong đầm gì đẹp bằng sen
Lá xanh bông trắng lại chen nhụy vàng Nhụy vàng bông trăng lá xanh Gần bùn mà chẳng hoi tanh mùi bùn Hay cho trẻ ôn lại các chữ cái “ o - ô - ơ ” qua bài thơ “ Cô giáo của em”
Qua đó nhằm luyện cách phát âm cho trẻ giúp trẻ khắc sâu chữ cái hơn
- Thông qua hoạt động khám phá khoa học: Qua bộ môn này tôi có thể cho trẻ ôn luyện các chữ cái qua cách đọc từ dưới tranh khi khám phá và tìm hiểu về chủ đề
Ví dụ : Khám phá về “ Một số con vật nuôi trong gia đình” khi giới thiệu
về các con vật tôi cho tranh ra cho trẻ quan sát kết hợp cho trẻ đọc từ dưới tranh nhằm củng cố về chữ cái cho trẻ như cô đưa tranh con gà và cho trẻ đọc từ “ con gà”
- Thông qua môn thể dục: Tôi đã lồng ghép bằng cách gắn các thẻ chữ cái vào các dụng cụ để trẻ vừa hoạt động vừa được ôn đọc, phát âm chữ cái đã học
Ví dụ: Đối với đề tài “Ném trúng đích nằm ngang” chủ đề “Gia đình” tôi
đã viết hoặc gắn các chữ cái “e - ê” vào túi cát và đích tôi cũng gắn chữ cái tương ứng Yêu cầu trẻ trước khi ném phải phát âm chữ cái có trên túi cát và ném trúng có chứa chữ cái đó
Trang 10Bên cạnh lồng ghép các môn học khác tôi còn tranh thủ cho trẻ làm quen với chữ cái mọi lúc mọi nơi thông qua các hoạt động trong ngày để cho trẻ ôn luyện, phát âm các chữ cái một cách hợp lý như:
- Trong giờ đón trẻ : Khi trẻ đến lớp tôi có thể cho trẻ tìm ảnh của mình gắn đúng vào tên của mình có trong bảng “Bé đến lớp, bé ở nhà” hoặc cho trẻ gắn ký hiệu chữ cái vào bảng thời tiết như: Trời mưa thì gắn chữ “m”, thời tiết nắng thì gắn chữ “n”
- Trong giờ hoạt động góc: Tất cả các góc chơi đều có môi trường chữ cái tôi có thể cho trẻ đọc tên các góc theo cô rồi tìm chữ cái đã học Đặc biệt là góc sách tôi cho trẻ gắn những chữ cái đã học và cùng phát âm, gắn chữ cái vào bảng cài để tạo thành tên bài thơ hoặc câu truyện, có thể tô các chữ cái in rỗng Hay trong góc thiên nhiên tôi có thể cho trẻ xếp các hột hạt, viên sỏi thành những chữ cái đã học
- Giờ hoạt động ngoài trời: Khi cho trẻ ra hoạt động ngoài tôi có thể lồng ghép cho trẻ vẽ các chữ cái bằng viên phấn, hay đọc tên các loại cây ngoài sân trường, đọc các chữ cái gắn trên các đồ chơi từ đó giúp trẻ củng cố về chữ cái
mà trẻ đã được học
- Giờ ăn: Khi đến giờ ăn tôi cũng lồng ghép chữ cái cho trẻ như: tôi giới thiệu tên các món ăn, cho trẻ nhận kí hiệu trên bát và trên thìa bằng chữ cái
có thể cho trẻ đọc thơ về giờ ăn
- Trong giờ hoạt động chiều: Tôi cũng đã cho trẻ ôn lại chữ cái bằng cách cho trẻ tô chữ cái in mờ, chữ cái in rỗng và tìm cắt các chữ cái trong họa báo dán thành sách làm bộ sưu tập
* Biện pháp 6: Phối kết hợp với các bậc phụ huynh.
Ngoài những giờ học trên lớp, trong các giờ đón và trẻ trẻ tôi cũng thường xuyên trao đổi với phụ huynh về tầm quan trọng của bộ môn làm quen với chữ cái nhằm giúp cho trẻ chuẩn bị tâm thế vào lớp 1 và hướng dẫn phụ huynh về nhà kèm thêm cho các con ở nhà để các con nắm vững lại những chữ cái được học trên lớp, và dặn dò phụ huynh không nôn nóng đối với những trẻ còn yếu, nhắc nhở phụ huynh nên cho con đi học đều nếu không sự tiếp thu bài của con
sẽ bị chậm lại so với các bạn Để giúp trẻ ghi nhớ sâu sắc các chữ cái đã học, tôi
đã thực hiện lịch trao đổi với phụ huynh, từng tuần tôi ghi rõ nội dung các giờ học chữ cái để phụ huynh biết và nắm được để ôn luyện thêm cho con em mình
ở nhà
Trong các cuộc họp phụ huynh nhất là trong cuộc họp đầu năm tôi trao đổi cung cấp các biện pháp giáo dục cho trẻ “ làm quen với chữ cái” Đặc biệt tôi trao đổi với phụ huynh về đặc điểm của từng trẻ để các bậc phụ huynh cùng
cô đưa ra biện pháp phù hợp với từng trẻ Để giờ ôn luyện ở nhà đạt kết quả tốt tôi còn đưa phụ huynh xem các đồ dùng trực quan tôi đã làm để phụ huynh tham khảo để phụ huynh kết hợp hướng dẫn con ở nhà một cách hiệu quả