TRầN HữU NGHịhỏi và đáp về khai thác hệ thống đóng lực điêden tàu thủy TậP II Tái bản có sửa chữa và bổ sung Nhà XUấT BảN GIAO THÔNG VậN TảI Hà nội 1993... Số lượng tàu của cácc công
Trang 1GS TRầN HữU NGHị
hỏi và đáp
về khai thác hệ thống đóng
lực điêden tàu thủy
TậP II
(Tái bản có sửa chữa và bổ sung)
Nhà XUấT BảN GIAO THÔNG VậN TảI
Hà nội 1993
Trang 2LờI NóI ĐầU
Vận tải biển nước ta ngày càng phát triền Số lượng tàu của cácc công ty vận tải biển trung ương cũng như các công
ty vận tải tư thủy địa phương càng ngày càng tăng về số lượng và chủng loại Một số lớn các tàu đó mua từ nước ngoài, có mức độ hiện đại khác nhau, có trạng thái kỹ thuật khác nhau Một lượng tàu không lớn do các nhà máy đóng tàu của nước ta chế tạo, chủ yếu phục vụ cho vận tải Bắc - Nam và vận tải sông
Song, dù tàu được mua từ nước ngoài hay tàu đóng ở trong nước, các trang thiết bị máy phụ và đặc biệt là ngày chính đều dùng của các nước như : Liên Xô, Séc và Xlôvakia, Ba Lan,Đức, Nhật, Pháp, Na-uy, Thụy Điển, Đan Mạch v.v Cho nên đội tàu của Việt Nam dùng đến hàng chục chúng loại động cơ khác nhau do các hãng lớn trên thế giói chế tạo như BRIANSK, MAN, B & W, SULZER, SEMT-PIELSTICK
Đội tàu nước ta còn non trẻ, với tính phức tạp đa dạng của hệ thống động lực, trình độ và kinh nghiệm sử dụng còn hạn chế, cho nên tổ chức khai thác kỹ thuật hệ động lực gặp không ít khó khăn
Thực vậy muốn cho con tàu hoạt động thường xuyên liên tục, đúng với biểu đồ chạy tàu, theo đúng kế hoạch đã
định trước, nếu như các yếu tố - nguồn hàng bốc xếp hai
đầu bến cảng, điều kiện hàng hải v v không dồi, thì yếu
tố quyết định là trạng thái kỹ thuật của hệ thống động lực của con tàu
Trang 3Nhưng hệ thống động lực có hoạt động tin cậy, liên tục
được hay không, lại phụ thuộc vao con người đang sử dụng
nó Chính vì vậy ngoài tinh thần trách nhiệm cao, yêu cầu người sĩ quan máy tàu chằng những phải có kiến thức chuyên môn về khai thác tốt, am hiểu tường tận, nắm được bản chất diễn biến quá trình công tác của động cơ của hệ thống, mà còn biết phán đoán nhưng sự cố sắp xảy ra ở từng khâu dể phòng ngừa, ngăn chặn và khắc phục trước hoặc xử lí kịp thời trong thời gian khai thác
Xuất phát từ tình hình và đặc điểm nêu trên, sách
“HỏI Và ĐáP Về KHAI THáC Hệ THốNG ĐộNG LựC
ĐIÊĐEN TàU THủY" ra dời nhằm góp phần nâng cao trình do khai thác kỹ thuật hệ thống động lực của đội ngũ sĩ quan máy tàu sông biển, giúp họ làm quen với những nguyên nhân gây ra sự cố thường xảy ra trên biển cả Mặt khác, sách cũng nhằm cung cấp những kiến thức cơ bản về khai thác cho thợ chấm dầu, cho sĩ quan máy tàu, tạo điều kiện cho họ dự các kỳ thi nâng cao, giữ bậc do Cục đường biển tổ chức Sách còn có thể làm tài liệu tham khảo cho học sinh ngành máy tàu ở các trường Công nhân Kỹ thuật
đường biển, đường sông, trường Trung cấp Hàng hải, Trung cấp Thuỷ sản cũng như sinh viên ngành máy sử dụng của hệ
đại học dài hạn, ngắn hạn của Dại học Hàng hái và Dại học Thủy sản Sách còn có thể làm tài liệu tham khảo cho các cán bộ kỹ thuật ở các công ly vận tải, nhà máy đóng tàu
Sách “hỏi và đáp về khai thác hệ thống
động lực điêđen tàu thủy” gồm ba tập
Trang 4Tập I gồm những câu hỏi về khai thác động cơ chính,
từ chuẩn bị khởi động, khởi động, chăm sóc động cơ lúc làm việc, dừng động cơ các câu hỏi về hệ thống phục vụ cho động cơ như hệ thống làm mới, hệ thống bôi trơn cũng như dầu, mỡ, nước Ngoài ra sách còn đề cập đến những
điều cần quan tâm, lưu ý khi tháo, lắp động cơ máy chính, qui trình sử dụng, bảo quản, bảo dưỡng, phát hiện nguyên nhân hư hỏng, sửa chữa và thử nghiệm máy nén khí
Tập II “Hỏi Và đáP” tái bản lần này có sửa chữa
và bổ sung các câu hỏi về dầu bôi trơn, tính năng công dụng, cách chọn dầu bôi trơn trong những động cơ, các hệ thống bôi trơn trong những điều kiện sử dụng nhiên liệu khác nhau cũng như nêu lên một số dầu bôi trơn của các hãng lớn trên thế giới như Castrol, Sen, BP v v những chất lỏng đặc biệt như dầu thủy lực
Hy vọng rằng, phần dầu bôi trơn và chất lỏng đặc biệt
sẽ giúp cho các bạn đỡ /o lắng nhọc nhằn khi phải chọn mua, khi sử dụng và góp một phần công sức nhỏ bé của mình làm cho việc khai thác hệ thống bôi trơn an toàn, tin cậy và kéo dài tuổi thọ của các chi tiết động cơ
Chính vì phần bổ sung nên trong lần in đầu tiên, tập II chỉ có 71 câu hỏi thì lần tái bán này các câu hỏi của tập II lên đến 120 câu
Tập II “Hỏi Và đáP " về khai thác hệ động lực gồm
có những phần sau :
Phần IV- Tua bin
Phần V – Nồi hơi
Phần VI - Bơm
Trang 5Phần V/I - Dầu bôi trơn
Cuối cùng la phần dành để trả lời những câu hỏi của bạn
đọc đã gửi đến đề nghị giải đáp
Trong quá trinh biên soạn tập II "HỏI Và đáP " lần
đầu tiên cũng như lần tái bán này, chúng tôi nhận dược sự cộng tác nhiệt tình của các kỹ sư máy trưởng Trần Kim Thành, Bùi Hồng Dương, Lê Hữu Sơn và Trần Thị Mai - kỹ sư hóa, giảng viên bộ môn hóa trường Đại học Hàng hải đã biên soạn phần VII về dầu bôi trơn, nhân đây cho phép tác giả được chân thành cảm ơn sự đóng góp quý báu đó
Với trình độ và kinh nghiệm thực tế còn bị hạn chế và chắc chắn tập I tái bản dù có được sứa chữa và bổ sung nhưng vẫn còn nhiều điều chưa thỏa mãn với bạn đọc có trình độ chuyên môn và kinh nghiệm khai thác khác nhau Tác giả xin hoan nghênh và biết ơn bạn đọc đóng góp ý kiến
TáC GIả
Trang 6MụC LụC
Trang Lời nói đầu 3
Phần IV : TUABIN 21
CÂU HỏI 131 : Có bao nhiêu loại tua bin tàu thủy 21
và chúng được sử dụng trong lĩnh vực nào ?
CÂU HỏI 132 : So với các loại động cơ nhiệt 22
khác, tua bin có ưu và nhược điểm gì ?
CÂU hỏi 133 : Những điểm khác nhau cơ bản 24
giữa tua bin xung kích và tua bin phản kích ?
CÂU HỏI 134 : Sự khác nhau cơ bản giữa tua bin 26
khí xả xung lượng và tua bin khí xả đẳng áp làm
tua bin tăng áp trên các động cơ diêden tàu thủy?
CÂU HỏI 135 : Khi khai thác tua bin hơi, người sĩ 28
quan máy cần quan tâm đến những thông sốnào ?
CÂU HỏI 136 : Khi khai thác tua bin khí xả 30
người sĩ quan máy cần quan tâm đến những thông
sốnào, vì sao ?
CÂU HỏI 137 : Những hỏng hóc nào thường xảy 32
ra với tua bin khi khai thác ?
CÂU hỏi 138 : Qui trình đưa tua bin hơi vào làm 36
việc ?
CâU HỏI 139 : Khi chuẩn bị đưa tua bin khí xả 40
vào làm việc, cần phải lưu ý gì ?
Trang 7CÂU HỏI 140 : Do những nguyên nhân nào, 41
tua bin hơi không phát huy hết công suất ?
CÂu HỏI 141 : Do những nguyên nhân nào 43
tua bin khí xả không phát huy hết công suất ?
CÂU HỏI 142 : Trong điều kiện khai thác nào thì 45
có khả năng xuất hiện “tiếng ho” trong cụm tua bin
- máy nén tăng áp của điêden ?
CÂU HỏI 143 : Hãy trình bày cách xử lý và chế độ 50 làm việc của động cơ điêden hãng Sulzer loại RD
khi hỏng tua bin tăng áp ?
CÂU HỏI 144 : Hãy trình bày cách xử lý và các 51 chế độ làm việc của động cơ điêden hãng Bút-
meister and Wam (B & W) khi hỏng tua bin tăng áp ?
Phần V : NồI Hơi 53 CÂU HỏI 145 : Có bao nhiêu loại nồi hơi được sử 53
dụng trên tàu thủy và công dụng của chúng ?
CÂU HỏI 146 : Sự khác nhau cơ bản giữa loại 55
nồi hơi ống nước và nồi hơi ống lứa Trên tàu thủy
thường sử dụng loại nồi hơi nào ?
CÂU HỏI 147 : Những loại nhiên liệu nào được 57
sử dụng để cung cấp năng lượng cho nồi hơi Xu
hướng của thế giới trong tương lai sẽ dùng loại
nhiên liệu nào ?
CÂU HỏI 148 : Khi nồi hơi làm việc có những tổn 58 thất nào ? Khả năng và biện pháp hạn chế các tổn
Trang 8thất nhiệt trong quá trình khai thác ?
CÂU HỏI 149 : Vì sao phải xử lý nước nồi hơi, có 61 bao nhiêu phương án xử lý : ưu và nhược của mỗi
phương pháp ấy ?
CÂU HỏI 150 : Thế nào gọi là nước đạt tiêu 64
chuẩn sử dụng trong nồi hơi ?
CÂU HỏI 151 : Những thiết bị tự động nào được 66
đặt trên nồi hơi, nhằm mục đích gì ?
CâU HỏI 152 : Những điều gì cần quan tâm khi 68
đốt lò nồi hơi và quá trình đốt lò ?
CÂU HỏI 153 : Những thông số nào của nồi hơi 70
cần quan tâm khi khai thác ?
CÂU HỏI 154 : Nhưng hư hỏng, sự cố thường 72
xảy ra khi khai thác nồi hơi ? Biện pháp ngăn ngừa
và khắc phục ?
CÂU hỏi 155 : Những sự cố nào nguy hiểm nhất 75
xảy ra khi khai thác nồi hơi và cách phòng tránh?
CÂU HỏI 156 : Hãy trình bày các phương pháp 77
xử lý nước trước khi đưa nước vào nồi hơi ?
CÂU HỏI 157 : Hãy nêu những phương pháp xử lí 80
nước trong nồi hơi ?
CÂU Hỏi 158 : Đặt bộ hâm nước tiết kiệm trên 82
nồi hơi nhằm mục đích gì ? Thường dùng bộ hâm
nước tiết kiệm kiểu gì ? Vì sao ?
CÂU HỏI 159 : Nếu trong quá trình khai thác nồi 83 hơi không có thiết bị phân tích khói lò, bằng cách
Trang 9nào có thể biết được (dù là ớ mức độ tương đối) sự
cháy hoàn toàn nhiên liệu và nêu những điều kiện
đám bảo sự cháy hoàn toàn ?
, vì sao giá trị của nồi hơi bé hơn α của điêden ?
Trong khai thác nồi hơi làm thế nào biết được α
nằm trong giới hạn thích hợp ?
CÂU Hỏi 161 : Đặt bộ sấy hơi trên nồi hơi nhằm 88
mục đích gì ? Trong khai thác nồi hơi làm thế nào
dédảm bảo an toàn cho bộ sấy hơi ?
CÂU hỏi 162 : Thời gian làm nguội nồi là bao 90
lâu và phụ thuộc vào những yếu tố nào ?
CÂU HỏI 163 : Thời gian nhóm lò của nồi hơi là 91
bao nhiêu, phụ thuộc vào những yếu tố nào ?
CÂU HỏI 164 : Căn cứ vào dâu và dựa vào tiêu 92
chuẩn nào để đánh giá tình trạng kỹ thuật bên
trong của nồi hơi ?
CÂU hỏi 165 : Bản chất của quá trình đóng cáu 94
cặn trong nồi hơi ?
Phần V : BƠM 97
CÂU HỏI 166 : Có bao nhiêu loại bơm được sử 97
dụng dưới tàu thủy ?
CÂU HỏI 167 : Hãy phân biệt sự khác nhau cơ 99
bản giữa bơm pittông và bơm li tâm ?
Trang 10CÂU Hỏi 168 : Cần lưu ý gì khi khai thác bơm? 100 CÂU HỏI 169 : Những hư hỏng thường gặp với 103
bơm muông, nguyên nhân và cách khắc phục ?
CÂU HỏI 170 : Nêu những hư hỏng thường gặp 107
trong bơm li tâm, nguyên nhân và cách khắc phục ?
CÂU HỏI 171: Do những nguyên nhân nào dẫn 111
đến hiện tượng lưu lượng của bơm không đều khi
khai thác ?
CÂU HỏI 172 : Những nguyên nhân làm cho công 102 suất tiêu thụ của bơm lớn hơn bình thường (định
mức) ?
Thông qua thông số nào để phát hiện hiện
trạng nêu trên ?
CÂU Hỏl 173 : Hãy nêu những nguyên nhân do 114
chính bản thân của bơm gây hiện tượng "tụt áp
suất?”
Câu HỏI 174 : Những nguyên nhân nào gây nên 116 hiện tượng "tụt áp suất " của bơm ? (trừ nguyên
nhân do chính bản thân bơm gây nên)
CâU HỏI 175 : Hai bơm li tâm ghép song song 118
hoạt động trong một hệ thống như thế nào ?
CÂU HỏI 176 : Các bơm pittông hoặc rôto thể 121 tích làm việc song song trong một hệ thống như thế
nào ? Hãy vẽ sơ đồ và dường đặc tính của chúng