Tiểu luận cao học Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ

PHẦN I: MỞ ĐẦU1.Lý do chọn đề tài Chủ tịch Hồ Chí Minh (1890 1969) là lãnh tụ thiên tài, người thầy vĩ đại của Đảng và dân tộc ta, Người tượng trưng cho tinh hoa của dân tộc Việt Nam, cho những giá trị cao đẹp nhất trong tâm hồn, ý chỉ, nhân cách Việt Nam, là tấm gương sáng ngời về phẩm chất đạo đức của người cách mạng. Công lao và sự nghiệp cách mạng, trí tuệ và tầm nhìn cùng tấm lòng bao dung của người được cả thế giới công nhận và tôn vinh Người là anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới.Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu của chúng ta đã đi xa nhưng những tư tưởng của Người vẫn còn mãi với thời gian, với non sông Việt Nam. Công lao vĩ đại nhất của Người đối với dân tộc ta là tìm ra con đường giải phóng dân tộc và thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3 – 2 1930). Từ đây cách mạng Việt Nam đã có một tổ chức tiền phong lãnh đạo. Và một trong những nhân tố để tổ chức tiền phong làm tốt vai trò lãnh đạo đưa cách mạng đến thắng lợi là phải chú trọng đến công tác cán bộ.Qua thực tiễn đấu tranh, tư tưởng Hồ Chí Minh được hình thành và phát triển trên nhiều lĩnh vực, cùng với chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trở thành kim chỉ nam cho hành động của cách mạng Việt Nam. Trong đó phải kể đến tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ, với các mắt khâu liên hoàn về sử dụng, đánh giá, đào tạo bồi dưỡng cán bộ.Công tác cán bộ là một nhân tố quan trọng của cách mạng cũng như trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước ngày nay. Công tác cán bộ có vai trò quan trọng, ảnh hưởng to lớn đến sự phát triển của Đảng cũng như của cách mạng Việt Nam. Nếu công tác cán bộ được thực hiện tốt thì nhanh chóng đưa cách mạng đến thắng lợi. Ngược lại, công tác cán bộ mà rời rạc, thiếu tổ chức kỷ luật sẽ làm cho cán bộ, tổ chức tập thể không phát huy được vai trò của mình. Do đó, công tác cán bộ có vai trò xuyên suốt trong quá trình lãnh đạo của Đảng ta. Chính vì vậy, Hồ Chí Minh luôn chú trọng tới công tác cán bộ và những tư tưởng của Người về công tác cán bộ vẫn còn nguyên giá trị lý luận cũng như thực tiễn cho tới ngày nay.Đề tài “Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ” nằm trong hệ thống các đề tài khoa học về tư tưởng Hồ Chí Minh. Nghiên cứu đề tài để góp phần tìm hiểu sâu hơn giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung và các giá trị, vai trò của công tác cán bộ nói riêng đối với sự phát triển của cách mạng Việt Nam. Qua đó, làm sáng tỏ vai trò công tác cán bộ cho sự phát triển của Đảng ta cũng như sự nghiệp phát triển đất nước hiện nay mà nhân dân ta đang ra sức xây dựng toàn diện.

MỤC LỤC

PHẦN I: MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

2 Đối tượng nghiên cứu đề tài

3 Phạm vi, giới hạn nghiên cứu đề tài

4 Nhiệm vụ nghiên cứu đề tài

5 Phương pháp nghiên cứu của đề tài

6 Kết cấu đề tài

PHẦN II: NỘI DUNG

I Nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ

1 Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ

2 Nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ

II Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ trong sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá

1 Thực trạng công tác cán bộ hiện nay

2 Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh thực hiện tốt công tác cán bộ trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá hiện nay

PHẦN III: KẾT LUẬN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHẦN I: MỞ ĐẦU

1.Lý do chọn đề tài

Chủ tịch Hồ Chí Minh (1890 - 1969) là lãnh tụ thiên tài, người thầy

vĩ đại của Đảng và dân tộc ta, Người tượng trưng cho tinh hoa của dân tộcViệt Nam, cho những giá trị cao đẹp nhất trong tâm hồn, ý chỉ, nhân cáchViệt Nam, là tấm gương sáng ngời về phẩm chất đạo đức của người cáchmạng Công lao và sự nghiệp cách mạng, trí tuệ và tầm nhìn cùng tấmlòng bao dung của người được cả thế giới công nhận và tôn vinh Người làanh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới

Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu của chúng ta đã đi xa nhưng những

tư tưởng của Người vẫn còn mãi với thời gian, với non sông Việt Nam.Công lao vĩ đại nhất của Người đối với dân tộc ta là tìm ra con đường giảiphóng dân tộc và thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3 – 2 - 1930) Từđây cách mạng Việt Nam đã có một tổ chức tiền phong lãnh đạo Và mộttrong những nhân tố để tổ chức tiền phong làm tốt vai trò lãnh đạo đưacách mạng đến thắng lợi là phải chú trọng đến công tác cán bộ

Qua thực tiễn đấu tranh, tư tưởng Hồ Chí Minh được hình thành vàphát triển trên nhiều lĩnh vực, cùng với chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh trở thành kim chỉ nam cho hành động của cách mạng ViệtNam Trong đó phải kể đến tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ,với các mắt khâu liên hoàn về sử dụng, đánh giá, đào tạo bồi dưỡng cánbộ

Công tác cán bộ là một nhân tố quan trọng của cách mạng cũng nhưtrong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước ngày nay Côngtác cán bộ có vai trò quan trọng, ảnh hưởng to lớn đến sự phát triển củaĐảng cũng như của cách mạng Việt Nam Nếu công tác cán bộ được thựchiện tốt thì nhanh chóng đưa cách mạng đến thắng lợi Ngược lại, công táccán bộ mà rời rạc, thiếu tổ chức kỷ luật sẽ làm cho cán bộ, tổ chức tập thể

không phát huy được vai trò của mình Do đó, công tác cán bộ có vai tròxuyên suốt trong quá trình lãnh đạo của Đảng ta Chính vì vậy, Hồ ChíMinh luôn chú trọng tới công tác cán bộ và những tư tưởng của Người vềcông tác cán bộ vẫn còn nguyên giá trị lý luận cũng như thực tiễn cho tớingày nay.

Đề tài “Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ” nằm trong hệthống các đề tài khoa học về tư tưởng Hồ Chí Minh Nghiên cứu đề tài đểgóp phần tìm hiểu sâu hơn giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung và cácgiá trị, vai trò của công tác cán bộ nói riêng đối với sự phát triển của cáchmạng Việt Nam Qua đó, làm sáng tỏ vai trò công tác cán bộ cho sự pháttriển của Đảng ta cũng như sự nghiệp phát triển đất nước hiện nay mànhân dân ta đang ra sức xây dựng toàn diện

2 Đối tượng nghiên cứu đề tài

Đối tượng nghiên cứu của tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm hệ thốngquan điểm, lý luận về cách mạng Việt Nam trong dòng chảy của thời đạimới mà cốt lõi là tư tưởng độc lập, tự do; về mối quan hệ giữa lý luận vàthực tiễn của hệ thống quan điểm lý luận cách mạng của Hồ Chí Minh; vềmối liên hệ biện chứng trong sự tác động qua lại của tư tưởng độc lập, tự

do với tư tưởng giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp Công tác cán bộtrong tư tưởng Hồ Chí Minh là một tư tưởng, quan điểm lý luận nằm trong

hệ thống quan điểm lý luận của cách mạng Việt Nam Đó là các quanniệm của Hồ Chí Minh về lựa chọn, sử dụng, tiêu chuẩn, đào tạo, rènluyện kiểm tra cán bộ

3 Phạm vi giới hạn đề tài

Đề tài này nằm trong hệ thống quan điểm của Hồ Chí Minh về cán

bộ và công tác cán bộ nên giới hạn của đề tài là các quan niệm vè lựachọn, sử dụng, tiêu chuẩn, đào tạo, rèn luyện, kiểm tra cán bộ Bám sátvào các tài liệu, các tác phẩm, thư từ, của chủ tịch Hồ Chí Minh về vấn đềnày, các tài liệu, nghiên cứu, các công trình khoa học của nhiều học giả,

nhà khoa học cùng các cơ quan, các ngành chuyên trách về vấn đề này đểtiến hành nghiên cứu đề tài.

4 Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

- Làm rõ được vai trò, nguồn gốc tư tưởng Hồ Chí Minh về công táccán bộ

Thấy được nội dung về công tác cán bộ trong tư tưởng Hồ ChíMinh Từ đó, làm rõ giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh đó là tài sản tinh thần

có giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc, xuyên suốt quá trình cách mạng ViệtNam Qua đòi hỏi sự cần thiết phải học tập và làm việc theo tư tưởng HồChí Minh về công tác cán bộ

5 Phương pháp nghiên cứu đề tài

- Sử dụng phương pháp chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vậtlịch sử là cơ sở phương pháp luận khoa học để nghiên cứu đề tài

- Sử dụng phương pháp logíc và phương pháp lịch sử, kết hợp việccăn cứ vào hệ thống các tài liệu, bài viết bài nói, các tác phẩm của Hồ ChíMinh để sử dụng phương pháp liệt kê, lựa chọn nội dung phù hợp phục vụnghiên cứu đề tài

6 Kết cấu đề tài

- Phần I: Mở đầu

- Phần II: nội dung

I Nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ

1 Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ

2 Nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ

II Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ trong sựnghiệp đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá

1 Thực trạng công tác cán bộ hiện nay

2 Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh thực hiện tốt công tác cán bộtrong sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoá hiện nay

-Phần III: Kết luận

PHẦN II: NỘI DUNG

I NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÔNG TÁC CÁN BỘ

1 Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ.

- Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ là sự kế thừa, vận dụng

và phát triển các giá trị tư tưởng – văn hoá của dân tộc Việt Nam trên cácbình diện: quan niệm về đạo làm người, quan niệm về người lãnh đạo,quản lý tốt, quan niệm về người hiền tài…

Hồ Chí Minh nhận thức rằng, muốn

làm người cán bộ, đầu tiên phải biết cách

làm người, sống đúng theo đạo lý làm

người trong quan niệm truyền thống

Chúng ta vẫn thường nói dân ta có một

đạo lý làm người nhằm thực hiện các

nhiệm vụ lớn, cao cả: làm người dựng

làng, giữ nước Con người Việt Nam nói

chung, người quản lý nói riêng phải tu dưỡng trọn đời để nên người, dựnglàng, giữ nước Chính từ truyền thống làm người đó mà có lòng yêu nước,lòng nhân ái, và các đức tính cần cù, giản dị… Đạo lý làm người thể hiệnrất rõ trong quá trình con người tu dưỡng, trong tổ chức, cộng đồng, trongđấu tranh dựng nước và giữ nước Có thể từ phẩm chất chung của đạo làmngười để đi sâu vào bản chất, vào phần sâu sắc của tâm hồn, tính cách củangười Việt Nam để xác định rõ hơn những điểm minh triết trong đạo lýlàm người của người dân Việt và tầng lớp quan lại

Từ phương diện tiếp nhận giá trị văn hoá truyền thống của dân tộc,

Hồ Chí Minh giáo dục cán bộ phải có lòng yêu nước, thương người sốngtình cảm, thuỷ chung, cần cù, chịu khó… nghĩa là Người hướng cán bộ

phấn đấu đến bản chất nhân văn, hạt nhân cốt lõi có giá trị của văn hoálàm người Việt Nam.

Trong giáo dục cán bộ, Hồ Chí Minh còn chịu ảnh hưởng rất lớnnhững nét tính cách, đặc điểm của con người xứ Nghệ Sống trong mộtmôi trường đặc biệt về khí hậu, thiên nhiên, con người xứ Nghệ đã tôiluyện và hình thành nên những phẩm chất đáng quý: Sống có lý tưởngtrong tâm hồn, trung kiên trong bản chất, khắc khổ trong sinh hoạt, cứngcỏi trong giao tiếp Theo Hồ Chí Minh, người cán bộ nên tiếp nhận tốt cácphẩm chất đó để có ích trong công tác hàng ngày của mình phục vụ tốthơn cho đất nước, cho nhân dân

Trong các giá trị văn hoá truyềnthống của dân tộc, Hồ Chí Minh đã kếthừa, phát triển quan niệm chiêu hiền, đãi

sĩ, quý trọng người hiền tài của các vuachúa thời trước Ở Việt Nam, quý trọngngười hiền tài đã trở thành một nét đẹptruyền thống của văn hoá ứng xử, vănhoá chính trị Cách đây 500 năm, vua LêThánh Tông giao cho Thân Nhãn Trung soạn một bài văn bia ở Văn Miếu

để nói về ý nghĩa của khoa thi hội năm 1442, dưới thời Lê TháiTông,trong văn bia có đoạn “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia, nguyên khívững vàng thì nước thịnh và mạnh Nguyên khí kém thì nước yếu vàsuy”(1) Do đó, coi trọng kẻ sĩ, trí thức, trọng dụng người hiền tài trở thànhmột trọng yếu trong công tác cán bộ của Hồ Chí Minh

- Các giá trị tư tưởng – văn hoá nhân loại

Khi xây dựng các phẩm chất của người cán bộ, Hồ Chí Minh chú ýkhai thác các giá trị văn hoá của loài người, đặc biệt là Nho giáo Hồ ChíMinh cho rằng, học thuyết của Khổng Tử nhiều quan điểm tích cực, tiến

(1) Một số vấn đề trong tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng cộng sản Việt Nam, Nxb Lao động – tr 114

bộ để giáo dục hình thành nhân cách cho người cán bộ cách mạng Nhưng

Hồ Chí Minh không áp dụng một cách nguyên mẫu các quan niệm đó màngười vận dụng một cách sáng tạo Chính sự thay đổi ở vị trí, cấu trúc,cũng như ở việc thêm vào những nội dung mới trong tiêu chuẩn làm ngườicủa Nho giáo, Hồ Chí Minh đã thật sự làm một cuộc cách mạng khi định

ra các phẩm chất cần phải có của người cán bộ cách mạng phấn đấu vì lýtưởng cao cả độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội, nhằm giải phóngdân tộc, giai cấp, con người

- Ngoài ra, tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ được hìnhthành do sự kế thừa và vận dụng quan điểm của chủ nghĩa Mác –Lênin vềcông tác cán bộ

Quan điểm chủ nghĩa Mác Lênin về công tác cán bộ là cơ sở tưtưởng – lý luận trực tiếp, quan trọng nhất, quyết định bản chất cách mạngkhoa học của tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề này

C.Mác và Ăngghen là những người đầu tiên trên đặt nền móng chovấn đề cán bộ của giai cấp vô sản Tuy nhiên, trước năm 1917, Mác -Ăngghen chưa có thực tế để bàn nhiều về vấn đề cán bộ và công tác cán

bộ Thế nhưng các ông lại rất quan tâm tới việc xây dựng một đội ngũnhững nhà tuyên truyền cổ động , truyền bá tư tưởng cộng sản, gây dựngphong trào công nhân để lập ra những đảng cách mạng chân chính Thựcchất, đó chính là những cán bộ cách mạng chuyên nghiệp của Đảng trongthời kỳ hoạt động bí mật Họ là vốn quý của Đảng để tiếp tục xây dựng vàphát triển đội ngũ cán bộ hùng hậu sau này

V.I.Lênin trong quá trình chuẩn bị mọi mặt cho cuộc khởi nghĩagiành chính quyền về tay công – nông rất quan tâm tới vấn đề thành lậpĐảng cộng sản và xây dựng đội ngũ nhưng nhà cách mạng chuyên nghiệpcho phong trào cách mạng vô sản Người tin chắc rằng nếu xây dựng được

tổ chức cộng sản thì sẽ đảo lộn được nước Nga Tổ chức đó phải baogồm: “Những nhà chính trị của giai cấp thực sự của mình, những nhà

chính trị vô sản và không thua kém các nhà chính trị của giai cấp tưsản”(1).

Từ C.Mác, Ph.Ăngghen đến V.I.Lênin có thể thấy các nhà kinh điển

đã hình thành một hệ thống quan điểm chủ nghĩa Mác – Lênin về cán bộ

và công tác cán bộ mà Hồ Chí Minh sau này, ở nhiều cách tiếp cận khácnhau, đã tiếp thu, vận dụng và phát triển sáng tạo trong nhiệm vụ đào tạođội ngũ cán bộ cho sự nghiệp cách mạng Việt Nam

Đến với chủ nghĩa Mác –Lênin, Hồ Chí Minh không chỉ tìm thấy ở

đó con đường cách mạng vô sản, phương pháp làm việc biện chứng vàNgười còn tiếp nhận được nhiều quan

điểm quan trọng về cán bộ và công tác

cán bộ Đây chính là “cẩm nang thần kì”

là “kim chỉ nam” cho người trong suốt

quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam

- Cơ sở thực tiễn và hình thành tư

tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ

Về mặt thực tiễn, tư tưởng Hồ Chí Minh về tiêu chuẩn của ngườicán bộ được hình thành trên cơ sở tổng kết những kinh nghiệm của phongtrào cách mạng Việt Nam và phong trào cách mạng ở nhiều nước toàn thếgiới, nhất là phong trào giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa Nhữngthành công hay thất bại của phong trào ấy đều được Người nghiên cứu đểrút ra bài học cần thiết cho sự hình thành tư tưởng về công tác cán bộ

Trong quá trình tìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh đã tiến hànhkhảo sát tình hình các nước tư bản chủ nghĩa và các nước thuộc địa ở khắpcác châu lục Hồ Chí Minh thấy rõ sức mạnh tiềm ẩn của họ và thấy rõnhững hạn chế Các dân tộc thuộc địa chưa có một đội ngũ các nhà cáchmạng chân chính, hội đủ các phẩm chất cần thiết để lãnh đạo sự nghiệp

(1) V.I.Lênin, to n t àn t ập, Nxb Tiến bộ, M.1975, tập 41, tr.80-81

C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I.Lênin

cứu nước, giải phóng dân tộc, lựa chọn con đường hợp lý, quy luật để đưađất nước đi lên.

Từ chỗ chỉ biết cách mạng tháng Mười một cách cảm tính Người

đã nghiên cứu để hiểu một cách thấu đáo con đường cách mạng thángMười, và những bài học kinh nghiệm quý báu mà cuộc cách mạng nàyđem lại cho phong trào cách mạng thế giới, đặc biệt là bài học xây dựng tổchức được một đội ngũ cách mạng làm nòng cốt trong Đảng, có trí tuệ,lương tâm, danh dự, có phương pháp đúng để tập hợp lực lượng cáchmạng của quần chúng công nông đông đảo để giành và giữ chính quyền

Xô Viết Hồ Chí Minh nghiên cứu cách mạng tháng Mười không chỉ trênsách báo, mà còn ngay trên đất nước Lênin Điều này đã giúp Người hiểumột cách sâu sắc thế nào là: “Một cuộc cách mạng đến nơi”, người cán bộkiểu mới cần phải có tư chất, phẩm hạnh nào mới có thể lãnh đạo nhândân, để chuẩn bị hình thành cho một đội ngũ cán bộ của cách mạng ViệtNam đủ tiêu chuẩn, dẫn dắt dân tộc đi theo con đường Cách mạng ThángMười đã mở ra

Đối với phong trào cách mạng ở các nước thuộc địa và phụ thuộc,

Hồ Chí Minh đặc biệt chú ý đến Trung Quốc và Ấn Độ là hai nước gầngũi, có thể đem lại cho Việt Nam nhiều bài học bổ ích về tập hợp, thu hút,xây dựng đội ngũ cán bộ nòng cốt với các tố chất chính trị, học vấn nănglực, tổ chức quần chúng lao động đương lên làm cách mạng

Như vậy, tư tưởng của Hồ Chí Minh về công tác cán bộ được hìnhthành do sự kết hợp của 4 yếu tố bao gồm: các giá trị văn hoá, tư tưởngcủa dân tộc, các giá trị tư tưởng văn hoá của nhân loại, lý luận chủ nghĩaMác Lênin và từ cơ sở thực tiễn của cuộc cách mạng

2 Nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ.

a Vị trí của công tác cán bộ.

Trong sự nghiệp cách mạng, có nhiều nhiệm vụ, song Hồ Chí Minhluôn coi cán bộ là cái gốc của mọi công việc, “Muốn việc thành công hoặc

thất bại, đều do cán bộ tốt hoặc kém”(1) Nếu có người cán bộ tốt, cán bộngang tầm thì việc xây dựng đường lối sẽ đúng đắn và điều kiện tiênquyết để đưa sự nghiệp cách mạng đi đến thắng lợi Không có đội ngũ cán

bộ tốt thì dù có đường lối, chính sách đúng cũng khó có thể biến thànhhiện thực được

Hồ Chí Minh đặt công tác cán bộ ở vị trí có tính chất quyết định,theo Người chính sách đúng đắn có thể không thu được kết quả nếu cán

bộ làm sai, cán bộ yếu kém Về vấn đề này, Hồ Chí Minh đã đi xa hơn,sâu hơn, chỉ ra cột rễ của vấn đề một cách vừa cụ thể mà có tính chất tổngquát Người nói: “Khi đã có chính sách đúng, thì sự thành công và thất bạicủa chính sách đó là do cách tổ chức công việc, do lựa chọn cán bộ, donơi kiểm tra Nếu ba điểm ấy sơ sài, thì chính sách ấy đúng mấy cũng vôích”(2)

Muốn tổ chức công việc tốt, phải có người cán bộ tài, có đức Mặtkhác cũng phải biết lựa chọn người nào làm việc gì là thích hợp, nếukhông cũng rất có thể hỏng việc mà không hoàn toàn do cán bộ yếu kém.Cùng với việc lựa chọn cán bộ có tài để giao trọng trách, phải thườngxuyên kiểm tra, phát huy mặt tốt, ngăn ngừa và hạn chế mặt tiêu cực

Ngay từ khi cách mạng mới thành công, chính quyền cách mạngcòn trong thời kì trứng nước, Hồ Chí Minh đã có niềm tin vững chắc vàođồng bào mình để lựa chọn cán bộ Người cho rằng: “Trong số 20 triệuđồng bào chắc không thiếu người có tài, có đức… các địa phương phải lậptức điều tra nơi nào có người tài, đức, có thể làm được những việc íchnước, lợi dân thì bác ngay cho chính phủ biết”(1)…

Còn ngoài ra Hồ Chí Minh cho rằng có các vấn đề lớn sau đây vàcác vấn đề đó có quan hệ gắn bó chặt chẽ với nhau, đó là:

“Hiểu biết cán bộ

(1) Hồ Chí Minh, To n t àn t ập, Nxb Chính trị Quốc gia, H N àn t ội, 1995, tập 5, tr.240

(2) Hồ Chí Minh, To n t àn t ập, Nxb Chính trị Quốc gia, H N àn t ội, 1995, tập 5, tr.154

(1) Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị quốc gia H N àn t ội, 1995, tập 5, tr.451

Trong quan niệm của Hồ Chí Minh cán bộ luôn gắn với tổ chức,chất lượng cán bộ là kết quả tổng hợp của tất cả các khâu đào tạo, huấnluyện, bồi dưỡng, đánh giá, sử dụng, đề bạt, cất nhắc, kiểm tra, giám sát,phê bình… và sự nỗ lực phấn đầu của từng người.

Điều nguy hại trong công tác cán bộ là thói tư túng mù quáng.Trong những trường hợp đó, cơ cấu sẽ bị biến dạng, méo mó, vì khôngtheo tiêu chuẩn “đức”, “tài” mà chỉ cần được người lãnh đạo cấp trên hoặcngười làm công tác tổ chức cán bộ ưa “lọt mắt” thì khi ấy mọi cơ chế ứng

cử, bầu cử, đề cử, bổ nhiệm đều chỉ là hình thức Cho nên khi xem xétchất lượng cán bộ ở một tổ chức, cơ quan nào đó ta phải căn cứ vào chấtlượng của tổ chức, cơ quan đó

Chất lượng cán bộ phản ánh toàn bộ chất lượng cao hay thấp, tốthay kém của công tác cán bộ Nếu như tất cả các khâu: phát hiện, lựachọn, đào tạo, bồi dưỡng, cất nhắc đề bạt, bố trí công việc kiểm tra theodõi, giúp đỡ… đều làm tốt thì nhất định chúng ta sẽ có đội ngũ cán bộchất lượng tốt Chỉ cần một trong những khâu đó bị xem nhẹ, làm khôngđến nơi đến chốn sẽ khiến cho chất lượng đội ngũ cán bộ kém đi rất nhiều

(2) Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị quốc gia H N àn t ội, 1995, tập 5, tr.227

(3) Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị quốc gia H N àn t ội, 1995, tập 9, tr.22

Mặt khác, cho dù tổ chức, tập thể có tốt, có chu đáo đến đâu cũng khôngthể thay thế cho sự nỗ lực, phấn đấu của từng cá nhân người cán bộ.

b Về tiêu chuẩn cán bộ.

Xác định đúng tiêu chuẩn cán bộ là vấn đề quan trọng đầu tiên trongcông tác cán bộ Tiêu chuẩn là cơ sở để tổ chức, xem xét, đánh giá, lựachọn, bố trí, sắp xếp cán bộ Đồng thời, tiêu chuẩn cũng là cơ sở để từngngười cán bộ phấn đấu, tự rèn luyện hoàn thiện mình

Trong tuyên ngôn của Đảng cộng sản, C.Mác và Ph.Ăngghen viết:

“Về mặt thực tiễn, những người cộng sản là bộ phận kiên quyết trong tất

cả các đảng công nhân ở tất cả các nước, là bộ phận luôn luôn thúc đẩyphong trào tiến lên; về mặt lý luận, họ hơn bộ phận còn lại của giai cấp vôsản ở chỗ họ hiểu rõ những điều kiện, tiến trình và kết quả chung củaphong trào vô sản”(1)

Đó là tiêu chuẩn chung của người cộng sản, nhưng xét ở khía cạnhngười lãnh đạo thì đó cũng là tiêu chuẩn chung của người cán bộ Tiêuchuẩn chung của người cán bộ, trước hết về thực tiễn, đó phải là nhữngngười có bản lĩnh, gương mẫu, có khả năng tập hợp, cổ vũ được tập thể,

về mặt lý luận họ phải là những người có trình độ, năng lực, trình độ lýluận chính trị, có khả năng bao quát, có tầm nhìn xa trông rộng

Trung thành với những tư tưởng của C.Mác và Ăngghen, vận dụngvào thực tiễn cách mạng Nga, Lênin đã coi tiêu chuẩn của người cán bộ là

sự hội tụ của hai yếu tố phẩm chất đạo đức và tri thức, năng lực Cả haiyếu tố này thống nhất, tập trung trong mỗi người cán bộ Đó là những đòihỏi bất di bất dịch, không thay đổi, không thể thiếu đối với mỗi cán bộ

Đối với Hồ Chí Minh, điều mà Người quan tâm trước tiên ở ngườicán bộ cách mạng là vấn đề đạo đức Người coi đạo đức là “gốc” chỉ khi

có đầy đủ đạo đức cách mạng thì người cán bộ mới có điều kiện để làmviệc phục vụ nhân dân, phục vụ Tổ quốc, phục vụ Đảng Nếu thiếu hoặc

(1) C.Mác v àn t Ăngghen, To n t àn t ập, Nxb Chính trị Quốc gia, H N àn t ội, 1995, tập 4, tr.614-615.

yếu kém về đạo đức cách mạng sẽ không làm tốt công việc được giao Tưtưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng không có nghĩa là người cán

bộ không cần có trình độ, nhưng trong quan hệ này thì đạo đức là cái gốc,

là cái được ưu tiên, cái có ý nghĩa quyết định trước hết đối với người cánbộ

Theo Hồ Chí Minh làm cán bộ không phải làm quan cách mạng, cốt

để “thăng quan phát tài” mà phải hiểu rằng các cơ quan của chính phủ từtoàn quốc cho đến các làng xóm đều là công bộc của dân, nghĩa là gánhvác việc cho dân Việc gì có lợi cho dân, ta phải hết sức làm Việc gì hạiđến dân, ta phải hết sức tránh Xác định cán bộ là công bộc của nhân dân,

là tư tưởng xuyên suốt khi đặt ra yêu cầu về đạo đức của người cán bộ

Sau ngày Toàn quốc kháng chiến (19-12-1946) trong tác phẩm “Đờisống mới” (với bút danh Tân Sinh), Hồ Chí Minh đã cảnh báo: “Nhữngngười trong các công sở đều có nhiều hoặc ít quyền hành Nếu không giữđúng cần, kiệm, liêm chính thì dễ trở nên hủ bại, biến thành sâu mọt củadân”(1)

Những tiêu chí của đạo đức cách mạng theo Hồ Chí Minh có 5 điều:Nhân, nghĩa, trí, dũng, liêm được Người giải thích rất rõ và cô đọng Đâykhông phải đạo đức thủ cựu mà là đạo đức mới “nó không phải vì danhvọng cá nhân, mà vì lợi ích chung của Đảng, của dân tộc, của loàingười”(2)

Bên cạnh những đòi hỏi cao về đạo đức cách mạng, Hồ Chí Minhcũng đề ra yêu cầu rất nghiêm ngặt đối với cán bộ là phải thường xuyênnâng cao trình độ, nếu không thì cũng khó có thể hoàn thành được nhiệm

vụ Muốn có trình độ phải tranh thủ từng giờ, từng phút tự học mọi mặt.Người chỉ ra rằng, lười học là “khuyết điểm rất to Khác nào thầy thuốcchỉ được chữa người khác, mà bệnh nặng trong mình thì quên chữa”(3)

(1) Hồ Chí Minh, To n t àn t ập, Nxb Chính trị Quốc gia H N àn t ội 1995, tập 5, tr.104

(2) Sđd, tập 5, tr.252

(3) Sđd, tập 5, tr 231

Phương pháp học tập đúng là phải nghiên cứu, thảo luận trong lúcthảo luận mọi người phải tự do phát biểu, thảo luận ý kiến, dù đúng hoặckhông đúng Và sau này phải có một ban kiểm tra, đánh giá: “Uỷ ban họctập phải có một ban kiểm tra, để xem xét việc học tập và sự tiến bộ củamọi người, giúp đỡ người tiến bộ ít, khen ngợi người tiến bộ nhiều”(4);phải chú trọng khâu thực hành trong học tập.

Trong việc học tập, để nâng cao trình độ, năng lực trước hết mỗiđảng viên phải học lý luận, phải đem lý luận áp dụng vào công việc thực

tế, phải chữa cái bệnh kém lý luận và lý luận suông Nhưng “lý luận phảiđem thực hành, thực hành phải theo lý luận… phải gắng học, đồng thờiphải hành”(5) Cùng với việc học lý luận phải học cả các môn khác, Hồ ChíMinh đã nêu ra năm môn phải học là: (1) - Điều tra; (2) Nghiên cứu; (3)Kinh nghiệm; (4) lịch sử; (5) Khoa học

Hồ Chí Minh quan niệm cán bộ không chỉ là người tuyên truyềnchính sách của cách mạng, của đoàn thể mà còn phải là người lãnh đạoquần chúng thực hiện đúng đường lối của Đảng của cách mạng, và để lãnhđạo đúng thì:

“1 Phải quyết định một vấn đề một cách cho đúng…

2 Phải tổ chức sự thi hành cho đúng…

3 Phải tổ chức sự kiểm soát…(1)”

Muốn vậy, phải nâng cao trình độ, năng lực trí tuệ, phải có tài, phảibiết sử dụng nhân tài Người có năng lực, có tài mời có sáng kiến, Hồ ChíMinh cho rằng: “sáng kiến không phải cái gì kỳ lạ Nó chỉ là kết quả của

sự nghiên cứu, suy nghĩ trong những hoàn cảnh, trong những điều kiện rấttầm thường, rất phổ thông rất thiết thực”(2)

Khi nói về tư cách của Đảng chân chính cách mạng Trong 12 điều,thì điều thứ hai Hồ Chí Minh đòi hỏi cán bộ của Đảng phải hiểu biết lý

(4) Sđd, tập 5, tr 232

(5) Sđd, tập 5, tr 270

(1) Sđd, tập 5, tr 285

(2) Sđd, tập 5, tr 244

luận cách mạng và lý luận cùng thực hành phải luôn đi đôi với nhau.Người còn xem cố gắng học tập chính trị, quân sự, văn hoá là một trongsáu “bổn phận” của người đảng viên, người cán bộ.

Yêu cầu nâng cao năng lực trí tuệ đặt ra là: một mặt cán bộ phảithường xuyên tích luỹ kinh nghiệm qua hoạt động thực tiễn, mặt khác phảikhông ngừng nâng cao học tập qua trường, lớp, sách vở qua tiếp thu kinhnghiệm của người khác và phải đề cao tự học Để nâng cao trình độ, nănglực, người cán bộ phải biết đúc rút kinh nghiệm từ thực tiễn… Hồ ChíMinh yêu cầu: “Từ nay, công việc gì bất kì thành công hoặc thất bại,chúng ta cần phải nghiên cứu đến cội rễ, phân tích thật rõ ràng rồi kếtluận Kết luận đó sẽ là cái chìa khoá phát triển công việc và để giúp chocán bộ tiến tới Có như thế thì người mới tài, tài mới có dụng”

Nói tóm lại, Hồ Chí Minh coi cái đức tính: khiêm tốn, ham học hỏi,không giấu dốt, thường xuyên tự phê bình, không chủ quan, tự mãn, gặpthất bại không nản chí… là những phẩm chất thuộc tiêu chuẩn hàng đầucủa người cán bộ

- Hiểu biết và đánh giá đúng cán bộ.

Hiểu và đánh giá đúng cán bộ là căn cứ quan trọng để việc sử dụngcán bộ đạt được hiệu quả Hiểu rõ cán bộ là biết được những sở trường sởđoản của họ, căn cứ vào tiêu chuẩn mà sắp xếp, đề bạt hay kỷ luật họ HồChí Minh yêu cầu cán bộ phải có đầy đủ những phẩm chất: đạo đức cáchmạng, lòng trung thành, có mối liên hệ mật thiết với nhân dân, có nănglực triển khai chủ trương, đường lối chính sách của Đảng, Nhà nước, luôn

học tập để nâng cao trình độ lý luận và thực tiễn… Dựa vào những phẩmchất này mà cán bộ cấp trên nhận xét đánh giá cán bộ cấp dưới.

Hồ Chí Minh cho rằng, con người ta nếu không tự biết mình thì khó

mà biết người khác, muốn biết đúng sự phải trái ở người ta thì trước hếtphải biết đúng sự phải trái của mình Cán bộ, đảng viên cũng vậy, trướchết cần nhận rõ và cố gắng sửa chữa những khuyết điểm của mình Ngườichỉ rõ 4 căn bệnh của cán bộ mà trên thực tế rất có hại cho việc đánh giácán bộ, đó là:

“1 Tự cao, tự đại

2 Ưa người ta nịnh mình

3 Do lòng yêu ghét của mình mà đối với người

4 Đem một cái khuôn khổ nhất định, chật hẹp mà lắp vào tất cảmọi người khác nhau”(1)

Nếu như ai đó bị mắc “một trong bốn bệnh đó thì cũng như đã mangtính có màu, không bao giờ thấu rõ các mặt thật của những cái mìnhtrông”(1)

Hồ Chí Minh khuyên cán bộ khi nhìn người phải trên cơ sở kháchquan, toàn diện, trong trạng thái phát triển Có những người trước đây cósai lầm, nhưng không có nghĩa là họ sai lầm mãi mãi Nếu họ có tư tưởngcầu thị, ham học hỏi, cố gắng sửa chữa khuyết điểm thì sẽ tiến bộ nhanh,

sẽ đạt nhiều thành tích Cần phải khuyến khích , động viên những người

đó Ngược lại, có cán bộ đến nay chưa sai phạm nhưng chưa chắc sau nàykhông sai phạm Trong đánh giá cán bộ, không chỉ xem xét ngoài mặt màcòn phải xem tính chất của họ, không chỉ xem một việc, một lúc mà phảixem xét toàn diện trong cả quá trình công tác Người phân biệt rõ hai hạngngười đối lập nhau: một là, những người hay khoe công việc, hay a dua,tìm việc nhỏ mà làm, trước mặt thì theo mệnh lệnh, sau lưng thì trái mệnhlệnh, hay công kích người khác, hay tự tâng bốc mình Những người như

(1) Sđd, tập 5, tr 277

(1) Sđd, tập 5, tr 277

thế tuy họ làm được việc cũng không phải cán bộ tốt Hai là, những người

cứ cắm đầu vào công việc, không ham khoe khoang, ăn nói ngay thẳng,bao giờ cũng kiên quyết làm theo mệnh lệnh của cấp trên Đó mới thực sự

là cán bộ cách mạng

Tóm lại, khi nhận xét, đánh giá cán bộ phải có quan điểm biệnchứng, xuất phát từ hoàn cảnh cụ thể, có thái độ công bằng xem xét từnhiều phương diện, từ đó mới biết ưu điểm, khuyết điểm của họ

- Đề bạt cán bộ

Có đánh giá đúng cán bộ thì mới có cơ sở đề bạt và sử dụng cán bộđúng người, đúng việc, đúng lúc Hồ Chí Minh cho việc “cất nhắc cán bộ,cần phải xem xét rõ người đó có gần gũi quần chúng, có được quần chúngtin cậy và mến phục không Lại phải xem người ấy xứng đáng với việc gì.Nếu người có tài mà dùng không đúng tài của họ cũng không đượcviệc”(2)

Khi đề bạt sử dụng cán bộ thì tiêu chí tổng hợp để xem xét ngườicán bộ có đủ tiêu chuẩn đề bạt lên một chức vụ nào đó không, là họ cógần gũi và được quần chúng tin cậy, mến yêu không Đây là thước đo kháchính xác Khi đã đủ tiêu chuẩn để đề bạt thì phải xem người đó thích hợpvới việc gì Làm được như vậy, là sử dụng đúng người, đúng việc Màviệc sắp đặt này phụ thuộc vào cơ quan, tổ chức, và người lãnh đạo cósáng suốt hay không, có công tâm không trong việc quyết định

Cất nhắc cán bộ phải đúng đắn, khách quan, phù hợp với khả năngcủa họ Phải biết ưu điểm và khuyết điểm của họ Cán bộ được đề bạt cấtnhắc là do năng lực của họ chứ không phải do thân quen với mình, docông việc cần đến họ chứ không phải vì họ là người của mình nên bố trí,sắp xếp

Về phương pháp, cách thức cất nhắc, Hồ Chí Minh đã chỉ ra “cấtnhắc cán bộ, không nên làm như “giã gạo” Nghĩa là trước khi cất nhắc

(2) Sđd, tập 5, tr 274

không xem xét kỹ Khi cất nhắc rồi không giúp đỡ họ Khi họ sai lầm thìđẩy xuống, chờ lúc họ khá lại cất nhắc lên Một cán bộ bị nhấc lên, thảxuống ba lần như thế là hỏng cả đời… Sau khi cất nhắc phải giúp đỡ họ,khuyên gắng họ, vun trồng lòng tự tin, tự trọng của họ”(1).

- Khéo dùng cán bộ.

Theo Hồ Chí Minh “khéo dùng cán bộ” là phải làm cho mọi cán bộ

có năng lực, sở trường, trình độ hoàn cảnh khác nhau đề có khả năng cốnghiến được nhiều nhất cho sự nghiệp cách mạng Người chỉ rõ, lực dùngcán bộ, nhiều người hay mắc những chứng bệnh:

“1 Ham dùng người bà con, anh em quen biết, bầu bạn, cho họ làchắc chắn hơn người ngoài

2 Ham dùng những kẻ khéo nịnh hót mình, mà chán ghét ngườichính trực

3 Ham dùng những người tính tình hợp với minh, mà tránh nhữngngười tính tình không hợp với mình”(1)

Hậu quả là kho những người kia làm bậy, làm sai, mình cũng cứ baodung che trở khiến cho chúng ngày càng hư hỏng Lại tìm cách trù úm, trảthù những người chính trực.Làm như vậy là hại đến công việc chung, đến

uy tín của Đảng, Trong sử dụng cán bộ người lãnh đạo tránh được nhữngchứng bệnh trên mới trở nên công tâm, chính trực, mới phát hiện, bồidưỡng và đào tạo cho cách mạng những cán bộ có đức, có tài

Vậy phải sử dụng cán bộ như thế nào cho đúng? Hồ Chí Minh chỉdẫn: “1) Phải độ lượng; 2) Phải có tinh thần rộng rãi, bao dung, vị tha; 3)Phải kiên trì giúp đỡ; 4) Phải tỉnh táo, sáng suốt; 5) Phải vui vẻ, thân mật

Có như thế cán bộ mới tin tưởng vào cấp trên, yên tâm làm việc, hoànthành tốt mọi nhiệm vụ được giao Nếu cán bộ hoang mang sợ hãi, khôngyên tâm công tác, chắc chắn họ không hết lòng, hết sức với công việc,không thực hiện tốt nhiệm vụ được giao”

(1) Sửa đổi lối l m vi àn t ệc, Nxb Chính trị Quốc gia, H N àn t ội, 2008, tr.72.

(1) Hồ Chí Minh, To n t àn t ập, Nxb CHính trị Quốc gia, H N àn t ội, 1995, tập 5, tr, 279