GIÁO ÁN CÔNG TÁC DÂN VẬN CỦA TỔ CHỨC CƠ SỞ ĐẢNG VÀ NGHIỆP VỤ CÔNG TÁC DÂN VẬN

Phải nắm được các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, cấp ủy cấp trên và cấp mình về công tác dân vận tình hình thực tế tổ chức cơ sở đảng, của cán bộ, công chức, viên chức, ng

A KẾ HOẠCH BÀI GIẢNG

1 Tên bài giảng: Công tác dân vận của tổ chức cơ sở đảng và nghiệp vụ công tác

dân vận

2 Thời gian giảng: 4 tiết (mỗi tiết 45 phút)

3 Đối tượng người học: Cán bộ lãnh đạo, quản lý của Đảng, chính quyền, đoàn thể

nhân dân cấp cơ sở (xã, phường, thị trấn và các đơn vị tương đương); trưởng, phóphòng, ban, ngành, đoàn thể cấp huyện và tương đương; trưởng, phó phòng của sở,ban, ngành, đoàn thể cấp tỉnh và tương đương; cán bộ dự nguồn các chức danh trên;cán bộ, công chức cấp cơ sở và một số đối tượng khác

4 Mục tiêu:

4.1 Về kiến thức: Trang bị những kiến thức cơ bản về công tác dân vận và nghiệp

vụ công tác dân vận của tổ chức cơ sở đảng

4.2 Về kỹ năng: Biết vận dụng lý luận đã nghiên cứu vào công tác vận động quầnchúng nhân dân ở cơ sở

4.3 Về thái độ: Nâng cao nhận thức về vai trò của công tác dân vận và công tácdân vận ở cơ sở

5 Kế hoạch chi tiết:

Bước

Phương pháp Phương tiện

Thời gian

1 CÔNG TÁC DÂN VẬN CỦA TỔ CHỨC CƠ SỞ ĐẢNG 90’

1.2.2 Tầm quan trọng công tác dân vận

chức cơ sở đảng

2 NGHIỆP VỤ CÔNG TÁC DÂN VẬN CỦA TỔ CHỨC CƠ SỞ ĐẢNG 70’

2.1 Những yêu cầu cần nắm vững để thực hiện tốt công tác dân vận của TCCS đảng

- Thuyết trình

- Hỏi đáp

- Micro

- Powerpoint 40’2.1.1 Phải nắm được các chủ trương,

chính sách của Đảng và Nhà nước, cấp ủy

cấp trên và cấp mình về công tác dân vận

tình hình thực tế tổ chức cơ sở đảng, của cán

bộ, công chức, viên chức, người lao động,

nhân dân ở chính đơn vị, địa phương mình

- Thuyết trình - Micro

- Powerpoint 30’2.2.1 Nghiệp vụ công tác dân vận của

các chi bộ

- Thuyết trình - Micro

- Powerpoint 10’2.2.2 Nghiệp vụ công tác dân vận của

cấp ủy cơ sở

- Thuyết trình - Micro

- Powerpoint 10’2.2.3 Nghiệp vụ công tác dân vận của

đảng viên

- Thuyết trình - Micro

- Powerpoint 10’

Bước 5 Hướng dẫn câu hỏi, bài tập, nghiên cứu tài liệu - Thuyết trình - Micro 5’

B TÀI LIỆU PHỤC VỤ SOẠN GIẢNG

1 Tài liệu bắt buộc

1.1 Giáo trình Trung cấp lý luận chính trị - hành chính, Nghiệp vụ công tác Đảng

ở cơ sở, Nxb Lý luận chính trị, H.2017.

1.2 Nghị quyết số 25 – NQ/TW ngày 3/6/2013 của BCH TW khóa XI về tăngcường và đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác dân vận trong tình hình mới

2 Tài liệu tham khảo

2.1 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, XI,XII, Nxb Chính trị quốc gia, H.2008, H.2011, H.2017

2.2 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương khóa XII, Văn phòng Trung ương Đảng, H.2016.

2.3 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương khóa XI, Văn phòng Trung ương Đảng, H.2013.

2.4 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, H.2011, t.5, t.12

2.5 Đảng Cộng sản Việt Nam: Nghị quyết Hội nghị lần thứ tám (8B) Ban Chấphành Trung ương khóa XI, Nxb Chính trị quốc gia, H.2013

2.6 Quy chế giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và cácđoàn thể chính trị - xã hội (ban hành kèm theo Quyết định số 217 – QĐ/TW ngày12/12/2013 của Bộ Chính trị)

2.7 Quy chế về việc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể chính trị - xã hội

và nhân dân tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền (ban hành kèm theo Quyết định số 218 – QĐ/TW ngày 12/12/2013 của Bộ Chính trị).

2.8 Bộ Chính trị: Quyết định số 290 – QĐ/TW ngày 25/2/2010 về việc ban hànhQuy chế công tác dân vận của hệ thống chính trị

2.9 Đảng Cộng sản Việt Nam: Kết luận số 03-KL/TW ngày 13/5/2016 của Ban Bíthư về tiếp tục thực hiện Quyết định số 290 của Bộ Chính trị khóa X về Quy chế côngtác dân vận của hệ thống chính trị

2.10 Đảng Cộng sản Việt Nam: Chỉ thị số 30-CT/TW ngày 18/02/1998 của Bộ Chính trị (khóa VIII) về xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở.

2.11 Kết luận số 65-KL/TW ngày 04/3/2010 của Ban Bí thư về tiếp tục thực hiệnChỉ thị số 30 – CT/TW của Bộ Chính trị (khóa VIII) về xây dựng và thực hiện Quy chếdân chủ ở cơ sở

2.12 Ban Dân vận Trung ương: Tập bài giảng về Công tác dân vận, Nxb Chínhtrị quốc gia – Sự thật, H.2014

2.13 Ban Dân vận Trung ương: Tập bài giảng về Công tác dân vận ở cơ sở, Nxb.Chính trị quốc gia, H.2001

2.14 Tư tưởng chính trị “Dân là gốc” trong lịch sử Việt Nam, Nxb Chính trị quốcgia sự thật, H.2018

2.15 Tạp chí dân vận, Tạp chí cộng sản,…

C NỘI DUNG BÀI GIẢNG

Bước 1: Ổn định lớp

Bước 2: Kiểm tra bài cũ

(Phương pháp: Hỏi – đáp, thuyết trình; thời gian: 5 phút)

- GV nêu câu hỏi: Tổ chức cơ sở đảng là gì?

- GV gọi 1 -2 học viên trả lời, sau đó nhận xét, đánh giá, khái quát lại như sau:

Tổ chức cơ sở đảng (TCCS đảng) là tổ chức cơ sở của Đảng được thành lập ở đơn

vị cơ sở

Điều lệ Đảng khóa XI quy định: “ở xã, phường, thị trấn có từ ba đảng viên chínhthức trở lên, lập tổ chức cơ sở đảng (trực thuộc cấp ủy cấp huyện) Ở cơ quan, doanhnghiệp, hợp tác xã, đơn vị sự nghiệp, đơn vị quân đội, công an và các đơn vị khác có từ

ba đảng viên chính thức trở lên, lập tổ chức đảng (tổ chức cơ sở đảng hoặc chi bộ trựcthuộc đảng ủy cơ sở); cấp ủy cấp trên trực tiếp xem xét, quyết định việc tổ chức đảng đótrực thuộc cấp ủy cấp trên nào cho phù hợp; nếu chưa đủ ba đảng viên chính thức thì cấp

ủy cấp trên trực tiếp giới thiệu đảng viên sinh hoạt ở tổ chức cơ sở đảng thích hợp

Bước 3: Giảng bài mới

Bài 6 CÔNG TÁC DÂN VẬN CỦA TỔ CHỨC CƠ SỞ ĐẢNG VÀ NGHIỆP VỤ

CÔNG TÁC DÂN VẬN

Dẫn nhập: Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng Đảng và Nhà nước ta luônluôn coi công tác vận động, tổ chức quần chúng tham gia vào mọi công việc của cáchmạng là vấn đề chiến lược xuyên suốt trong tiến trình cách mạng Việt Nam

Đầu những năm 20 của thế kỷ XX, khi tìm thấy ở chủ nghĩa Mác – Lênin conđường đúng đắn để giải phóng dân tộc, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã khẳng định rõ mụcđích trước hết của Người là: trở về nước, đi vào quần chúng, thức tỉnh họ, tổ chức họ,đoàn kết họ, huấn luyện họ, đưa họ ra đấu tranh giành độc lập, tự do Sau khi giành

được chính quyền, năm 1949, Người lại khẳng định: “Việc dân vận rất quan trọng Dân vận kém thì việc gì cũng kém Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công”

Ngày nay, trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủnghĩa trong điều kiện kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế sâu rộng, công tác dân vận,đặc biệt là công tác dân vận ở cấp cơ sở lại càng có vai trò nổi bật, bởi cơ sở là nơi trựctiếp thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước và là nơitrực tiếp thực hiện quyền làm chủ của nhân dân

1 CÔNG TÁC DÂN VẬN CỦA TỔ CHỨC CƠ SỞ ĐẢNG

1.1 Khái niệm

Dẫn nhập: Ở bài giảng hôm nay, chúng ta đề cập đến công tác dân vận của tổ chức

cơ sở đảng Trước tiên, chúng ta tìm hiểu một số vấn đề mang tính lý luận chung về dân vận và công tác dân vận.

(Phương pháp: Thuyết trình; thời gian: 15 phút)

Để làm tròn sứ mệnh của mình là giải phóng xã hội, giai cấp vô sản – mà đại diện

là đảng cộng sản – phải thường xuyên tiến hành tuyên truyền, vận động, tập hợp lựclượng quần chúng nhân dân Không có lực lượng nhân dân, đảng cộng sản không thểthực hiện được sứ mệnh lịch sử của mình

Trong tác phẩm: Đấu tranh giai cấp ở Pháp, C.Mác khẳng định: “Ở nơi nào vấn

đề đặt ra là phải cải tạo hoàn toàn chế độ xã hội, thì ở nơi đó bản thân quần chúng phải

tự mình tham gia vào công cuộc cải tạo ấy, phải tự mình hiểu rõ đấu tranh để làm gì và

vì sao phải đổ máu hy sinh đời sống của mình Nhưng muốn cho quần chúng hiểu rõcần phải làm gì, thì cần phải tiến hành một công tác lâu dài và kiên nhẫn”, tức là phảitiến hành công tác dân vận

Phát triển lý luận của C.Mác về đảng cộng sản, V.I.Lênin rất quan tâm đến vấn đềtập hợp lực lượng quần chúng nhân dân tham gia các phong trào cách mạng TheoV.I.Lênin, muốn hoàn thành nhiệm vụ của mình, các đảng cộng sản phải biết tuyêntruyền, thuyết phục, giáo dục, động viên và nêu gương đối với quần chúng nhân dân,đem lại lợi ích thiết thân cho nhân dân lao động Theo Người, “toàn bộ công tác thườngxuyên hàng ngày, hiện tại của tất cả các tổ chức và tất cả những nhóm của Đảng ta, tức

là công tác tuyên truyền, cổ động và tổ chức, đều phải hướng vào việc củng cố và mở

rộng mối quan hệ với quần chúng Công tác ấy khi nào cũng cần thiết, nhưng ở thời kỳcách mạng thì, hơn lúc nào hết, càng không thể coi là đủ được”1.

Cùng với tuyên truyền, giáo dục, thuyết phục, V.LLênin còn coi trọng các phươngpháp tác động mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân Người viết: “Những lý tưởngcao cả nhất cũng không đáng một xu nhỏ, chừng nào người ta không biết kết hợpnhững lý tưởng đó với lợi ích của chính ngay những người đang tham gia cuộc đấutranh kinh tế, chừng nào mà người ta không biết kết hợp những lý tưởng đó với nhữngvấn đề “chật hẹp” và nhỏ nhặt trong cuộc sống hàng ngày của giai cấp ấy như vấn đềtrả công lao động một cách công bằng”2

Kế tục tư tưởng của C.Mác và Lênin, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã vận dụng sâu sắcquan điểm về công tác vận động nhân dân, đồng thời phát triển sáng tạo lý luận đótrong điều kiện cụ thể của cách mạng Việt Nam

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Dân vận là vận động tất cả lực lượng của mỗi một người dân không để sót một người dân nào, góp thành lực lượng toàn dân, để thực

hành những việc nên làm, những việc chính phủ và đoàn thể giao cho”3

Từ định nghĩa trên, chúng ta thấy Bác khái quát rất rõ các vấn đề: Dân vận là:Vận động ai? Quy mô vận động; Vận động để làm gì?

+ Vận động ai? Bác xác định: Dân vận là vận động tất cả lực lượng của mỗi một người dân, không để sót một người dân nào Đối tượng vận động là nhân dân.

Nhân dân: Toàn dân tộc, bao gồm mọi người thuộc các dân tộc (đa số và thiểu số)

trên dải đất VN, ko phân biệt nòi giống, trai gái, giàu nghèo, tôn giáo trừ những kẻphản bội tay sai cho đế quốc thực dân, đi ngược lại quyền lợi của nhân dân, của dântộc, đi ngược lại độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Có nghĩa là phải thực hiện côngtác vận động từ công nhân, nông dân, trí thức, thanh niên, phụ nữ, cựu chiến binh,…

+ Quy mô vận động? Huy động lực lượng từ mỗi người dân: Trí lực; Sức lực; Vật lực

1 V.I.Lênin: Toàn tập, Nxb.Chính trị quốc gia, H.2005, t.l 1, tr.5.

2 V.I.Lênin: Toàn tập, Nxb.Chính trị quốc gia, H.2005, t.36, tr208.

+ Nội dung dân vận: tuyên truyền, giáo dục, vận động, thuyết phục mọi người dân

thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước

Dân vận còn có nghĩa là làm gương trước dân, để nhân dân biết việc nên làm, làm

những việc mà chính phủ, đoàn thể giao cho

+ Mục đích vận động: phát huy sức mạnh, vai trò của nhân dân

- Từ các quan niệm trên, có thể hiểu:

* Công tác dân vận là gì:

Công tác dân vận là toàn bộ hoạt động của tổ chức đảng, chính quyền và của các

tổ chức trong hệ thống chính trị nhằm tuyên truyền, vận động, thu hút, tập hợp mọitầng lớp nhân dân, tổ chức các phong trào nhân dân thực hiện tốt đường lối, chủ trươngcủa Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và để chăm lo đến lợi ích của nhân dân

* Từ khái niệm công tác dân vận có thể rút ra khái niệm công tác dân vận của

tổ chức cơ sở đảng như sau:

Công tác dân vận của tổ chức cơ sở đảng là toàn bộ các hoạt động của đảng bộ,chi bộ cơ sở nhằm tuyên truyền, vận động, thu hút, tập hợp mọi tầng lớp nhân dân, tổchức các phong trào nhân dân thực hiện tốt đường lối chủ trương của Đảng, chính sách,pháp luật của Nhà nước, của cấp ủy đảng, chính quyền địa phương ở cơ sở và để chăm

lo, bảo vệ lợi ích của nhân dân

- Phân tích khái niệm công tác dân vận:

+ Về nội hàm khái niệm công tác dân vận của Đảng được hiểu là công tác tuyêntruyền, vận động, thuyết phục, nâng cao nhận thức của nhân dân, làm cho nhân dânhiểu được cương lĩnh, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhànước, hiểu được quyền lợi và nghĩa vụ của mình; là quá trình thu hút, tập hợp lựclượng của nhân dân và tổ chức, hướng dẫn các phong trào cách mạng của nhân dânthực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước Đồng thời, đó còn làquá trình chăm lo và bảo vệ lợi ích của nhân dân

+ Về thực chất (bản chất), công tác dân vận của Đảng là công tác xây dựng lựclượng cách mạng; là quá trình xây dựng, củng cố lòng tin, mối quan hệ của nhân dânđối với Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa Mục đích của công tác dân vận là

nhằm nâng cao nhận thức của nhân dân về đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách,pháp luật của Nhà nước, về quyền lợi và trách nhiệm của công dân; là nhằm tăngcường mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân; củng cố lòng tin của nhân dânvới Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa, để phát huy vai trò, sức mạnh củanhân dân trong việc thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, phápluật của Nhà nước, trong công cuộc xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam

và thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, vì mục tiêudân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

+ Về chủ thể công tác dân vận là cả hệ thống chính trị, là trách nhiệm của mọicán bộ, đảng viên, công chức, viên chức Nghị quyết số 25-NQ/TW, Hội nghị lần thứbảy Ban Chấp hành Trung ương khóa XI xác định: “Công tác dân vận là trách nhiệm của

cả hệ thống chính trị, của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viêncác đoàn thể nhân dân, cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang Trong đó, Đảng lãnh đạo,chính quyền tổ chức thực hiện, MTTQ và đoàn thể làm tham mưu và nòng cốt”4

Với tư cách là người lãnh đạo hệ thống chính trị và toàn xã hội, Đảng là chủ thểchính, trực tiếp tiến hành công tác dân vận, chịu trách nhiệm mọi mặt trước nhân dân.Đảng lãnh đạo toàn bộ hệ thống chính trị tiến hành công tác dân vận, đồng thời mọi tốchức đảng từ Trung ương đến chi bộ, cấp ủy đảng các cấp, mọi cán bộ, đảng viên đềuphải trực tiếp làm công tác dân vận

Còn chủ thể thực hiện công tác dân vận của tổ chức cơ sở đảng là: các đảng bộ,chi bộ (gồm các chi bộ cơ sở và các chi bộ trực thuộc đảng bộ cơ sở); đội ngũ cấp ủyviên và toàn thể đảng viên

- Lưu ý: Vào phần nghiệp vụ công tác dân vận của TCCS đảng thì chỉ đề cập đến

nghiệp vụ của 3 chủ thể chính đảng bộ, chi bộ; cấp ủy và đảng viên Khác với công tácdân vận ở cơ sở, bao gồm cả hệ thống chính trị ở cơ sở

1.2 Vai trò của nhân dân và tầm quan trọng của công tác dân vận của TCCS đảng

1.2.1 Vai trò của nhân dân

4 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương khóa XI, Văn phòng Trung ương

(Phương pháp: Thuyết trình; thời gian: 10 phút)

Trong lịch sử nhân loại, quan niệm về vị trí, vai trò của nhân dân không thuầnnhất, mang tính giai cấp, tính lịch sử Bên cạnh những quan điểm không đúng hoặcphản động, cũng có những quan điểm tiến bộ, kể cả ở phương Đông lẫn phương Tây về

vị trí, vai trò của quân chúng nhân dân

- Ở Việt nam vai trò của nhân dân được đề cập từ khá sớm, và liên tục được bổsung, bồi đắp thường xuyên:

Triều đại phong kiến Việt Nam, chịu ảnh hưởng to lớn tư tưởng nho giáo! Tư

tưởng của Mạnh Tử: “Dân vi quý, xã tắc thứ chi, quân vi khinh” - Dân là quan trọng

hơn cả, xã tắc thứ hai, còn vua thì không có gì đáng bận tâm (Dân là quý nhất, sau rồiđến xã tắc, vua là nhẹ nhất trong ba cái ấy)

+ Nâng thuyền cũng là dân, đẩy thuyền cũng là dân và lật thuyền cũng là dân.+ Dân là gốc của nước;

+ Tháng Sáu (âm lịch) năm Canh Tý (1.300), khi Trần Hưng Đạo ốm nặng.Vua Trần Anh Tông ngự tới nhà thăm có hỏi rằng: "Nếu có điều chẳng may, mà giặc phương Bắc lại sang xâm lược thì kế sách như thế nào?" Trần Hưng Đạo hiến kế:…

“Vả lại, khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc, đó là thượng sách giữ nước vậy” Đại Việt sử ký toàn thư (tập 2) tr 76-77.

+ Nguyễn Trãi: Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân (Bình Ngô đại cáo -1428) Khoảng

từ năm 1440 đến 1442, trước vụ Lệ Chi Viên thảm khốc, khi được vua Lê Thái Tông saisoạn lễ nhạc cung đình (nhã nhạc), Nguyễn Trãi tâu, xin nhà vua hãy chăm dân “Sao chokhắp thôn cùng xóm vắng không một tiếng hờn giận oán sầu”, bởi vì “Đó là cái gốc của lễnhạc” Lúc ấy, cũng đang là thời bình và đó chính là “khoan thư sức dân”!

Tư tưởng “dĩ dân vi bản” chính là tinh hoa được kế thừa từ bao đời nay Có gốc rễrồi mới có cây, có nền móng mới có nhà cửa, có tổ tiên mới có con cháu, có nhân dânrồi mới có đất nước Nước không thể không có dân, dân chính là nền tảng, là sức mạnh,

là trí tuệ của đất nước

Chính nhờ nhìn thấy sức mạnh to lớn và sự sáng tạo của nhân dân, biết dựa vàodân, tiến hành thu hút, tập hợp nhân dân mà giai cấp phong kiến Việt Nam đã duy trì

được địa vị thống trị của mình và xây dựng, mở mang bờ cõi, đấu tranh với các thế lựcngoại xâm để bảo vệ Tổ quốc.

- Chủ nghĩa Mác – Lênin đánh giá vị trí, vai trò của nhân dân ở một tầm cao mớikhi khẳng định nhân dân là người sáng tạo ra mọi của cải vật chất và những giá trị tinhthần – nhân tố quyết định sự tồn tại và phát triển của xã hội Nhân dân là lực lượng cơbản của mọi cuộc cách mạng xã hội

- Hồ Chí Minh đã kế thừa và phát triển tinh hoa của triết học phương Đông vàphương Tây cũng như những tư tưởng tiến bộ của ông cha về nhân dân, Người luônđánh giá cao vai trò và sức mạnh của nhân dân, với Người thì dân là quan trọng hơnhết, là “tối thượng”; “Trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân Trong thế giới không

gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân” Hồ Chí Minh khẳng định dân là gốccủa nước, của cách mạng”

“Dân chúng đồng lòng, việc gì làm cũng được

Dân chúng không ủng hộ, việc gì làm cũng không nên”;

“Dễ mười lần không dân cũng chịu,

Khó trăm lần dân liệu cũng xong”;

“Gốc có vững cây mới bền,

Xây lầu thắng lợi trên nền nhân dân”

Từ đó, Chủ tịch Hồ chí Minh khẳng định vai trò của quần chúng nhân dân: Lực lượng của dân rất to.

- Đảng Cộng sản Việt Nam đã kế thừa và phát triển lý luận của chủ nghĩa Mác –Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của nhân dân và đã được Đảng thể hiện trongđường lối lãnh đạo của Đảng ở mọi giai đoạn cách mạng Đảng ta luôn khẳng địnhcách mạng là sự nghiệp của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, phải luôn “lấy dânlàm gốc”, “Sự tin tưởng, ủng hộ, giúp đỡ của nhân dân là cội nguồn sức mạnh, là cáigốc của thắng lợi, là tài sản quý báu của Đảng”

Tổng kết 30 năm đổi mới (1986 – 2016), Đảng ta đã rút ra 5 bài học, trong đó cóbài học “Đổi mới phải luôn quán triệt quan điểm “dân làm gốc”, vì lợi ích của nhân

dân, dựa vào nhân dân, phát huy vai trò làm chủ, tinh thần trách nhiệm, sức sáng tạo vàmọi nguồn lực của nhân dân, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc”.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng đã đặt công tác dân vận là mộttrong 10 nội dung quan trọng về xây dựng Đảng với phương hướng, mục tiêu: “tiếp tụcđổi mới, nâng cao hiệu quả công tác dân vận, tăng cường quan hệ mật thiết giữa Đảngvới nhân dân”

Tóm lại: vai trò của quần chúng nhân dân thể hiện ở chỗ:

- Quần chúng nhân dân lao động là lực lượng trực tiếp sản xuất ra của cải vật chấtcủa xã hội mà suy cho cùng mọi sự biến đổi của lịch sử xã hội là do sự vận động củalực lượng sản xuất xã hội quy định

- Mọi giá trị văn hóa, tinh thần của xã hội đều bắt nguồn từ đời sống tinh thần vàhoạt động sáng tạo của quần chúng nhân dân, kể cả khi xã hội có sự phân chia thànhlao động trí óc và lao động chân tay, có sự tách rời giữa sản xuất vật chất và sản xuấttinh thần Như vậy, nếu xét theo bản chất (xét theo nội dung bên trong - không xét theohiện tượng, hình thức bên ngoài) thì chính quần chúng nhân dân là người trực tiếp haygián tiếp tạo ra những sản phẩm văn hóa, những giá trị tinh thần cho xã hội

- Các tư tưởng trong xã hội không bao giờ thuần túy là tư tưởng của một cá nhân

mà là sự phản ánh tư tưởng, trí tuệ chung của xã hội, phản ánh những nguyện vọng,nhu cầu và ý chí của quần chúng nhân dân trong những giai đoạn lịch sử nhất định Mặtkhác, tư tưởng tự nó không thể gây ra sự biến đổi xã hội, tư tưởng chỉ có thể trở thànhhiện thực xã hội khi nó thâm nhập được vào quần chúng, trở thành niềm tin và ý chíthúc đẩy hành động của quần chúng tạo ra sự biến đổi xã hội

Vai trò của quần chúng nhân dân: là lực lượng quyết định sự phát triển của lịch sử

1.2.2 Tầm quan trọng công tác dân vận của TCCS đảng

(Phương pháp: Thuyết trình; thời gian: 10 phút)

Đánh giá cao tầm quan trọng của công tác dân vận, Hồ Chí Minh khẳng định:

“Lực lượng của dân rất to Việc dân vận rất quan trọng Dân vận kém thì việc gì cũng kém Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công” Trong hệ thống tổ chức đảng hiện

nay, tổ chức cơ sở đảng là tổ chức của Đảng được lập ra ở các đơn vị cơ sở, luôn gắn

liền với nhân dân, có chức năng là nền tảng của Đảng, là hạt nhân chính trị ở cơ sở, vìvậy công tác dân vận do tổ chức cơ sở đảng thực hiện có vai trò rất quan trọng, cụ thể:

- Một là, công tác dân vận của TCCS đảng góp phần quan trọng trong việc phát

huy vai trò to lớn và sự sáng tạo của nhân dân trong sự nghiệp đấu tranh cách mạng Bởi: Sức mạnh của nhân dân là vô địch Nhân dân là nguời sáng tạo ra lịch sử và

là lực lượng của cách mạng vô sản Phong trào cách mạng của nhân dân là động lựccủa lịch sử Tuy nhiên, lực lượng nhân dân chỉ thực sự có sức mạnh khi được tổ chức,tập hợp, được liên kết lại thành một khối thống nhất Để tổ chức, tập hợp nhân dân, liênkết họ thành một khối thống nhất phải tuyên truyền, thuyết phục, động viên, thu húthọ Một khi quần chúng được tập hợp chặt chẽ, đoàn kết thống nhất thì sức mạnh tănglên gấp bội Khi nhân dân đã đồng tình, ủng hộ, hiểu được lợi ích, nghĩa vụ và tráchnhiệm thì họ sẵn sàng làm hết sức mình, luôn phát huy sáng kiến để đạt được mục đích

- Hai là, công tác dân vận của TCCS đảng giúp thực hiện tốt việc triển khai các

chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, chủ trương, nghị quyết của cấp ủy và chính quyền địa phương đi vào đời sống thực tiễn.

Sau khi có đường lối, chủ trương, chính sách, vấn đề đặt ra là Đảng phải tổ chứclực lượng thực hiện thắng lợi đường lối, chủ trương, chính sách đó trong thực tiễn cuộcsống, biến đường lối, chủ trương, chính sách thành hành động cách mạng của nhân dân

Để làm được điều đó, một trong những nhiệm vụ quan trọng của TCCS đảng là tiếnhành tuyên truyền, vận động, thuyết phục nhân dân, làm cho nhân dân hiểu đượcđường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước; phải tổ chức, tập hợp lực lượngnhân dân để thực hiện đường lối chủ trương, chính sách đó Thông qua công tác dânvận để tạo sự đồng thuận của nhân dân với đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng

và Nhà nước Khi nhân dân đã đồng thuận, hiểu được đường lối, chủ trương của Đảng,chính sách, pháp luật của Nhà nước, hiểu được quyền lợi, nghĩa vụ của họ thì họ sẵnsàng thực hiện nghiêm chỉnh và đạt kết quả cao Hồ Chí Minh thường căn dặn cán bộ,đảng viên: “Chúng ta phải ghi tạc vào đầu cái chân lý này: dân rất tốt Lúc họ đã hiểuthì việc gì khó khăn mấy họ cũng làm được, hy sinh mấy họ cũng không sợ Nhưng

trước hết cần phải chịu khó tìm đủ cách giải thích cho họ hiểu rằng” những việc đó làích lợi của họ mà phải làm”5

- Ba là, công tác dân vận của TCCS đảng giúp cho nhân dân hiểu rõ mục đích, tổ

chức, nhiệm vụ của Đảng và các hoạt động của tổ chức cơ sở đảng là vì nhân dân và phục vụ nhân dân Góp phần tăng cường mối quan hệ bền chặt giữa Đảng với nhân

dân; cũng cố lòng tin của nhân dân với Đảng và chế độ xã hội chủ nghĩa; giữ gìn ổnđịnh chính trị - xã hội của mỗi địa phương và góp phần quan trọng vào công cuộc xâydựng và bảo vệ đất nước

Thông qua công tác tuyên truyền, nhân dân hiểu rõ đường lối, chủ trương, chínhsách của Đảng, Nhà nước, hiểu rõ hơn bản chất, mục tiêu, lý tưởng của Đảng, hiểu đượcbản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa Thông qua công tác dân vận, cán bộ, đảng viêngần gũi, sâu sát nhân dân hơn, hiểu được tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, thấu cảmvới hoàn cảnh của nhân dân Thực tế cho thấy, ở đâu, lúc nào, các tổ chức đảng, chínhquyền làm tốt công tác dân vận, biết tuyên truyền, vận động nhân dân, luôn quan tâmchăm lo cho nhân dân , thì ở đó nhân dân tin tưởng, gắn bó với đảng, chính quyền, nội

bộ đoàn kết thống nhất, ít xảy ra khiếu kiện, tình hình chính trị - xã hội ổn định

Theo V.I.Lênin, một trong những nguy hiểm lớn nhất và đáng sợ nhất đối vớiĐảng là “tự cắt đứt mối liên hệ với quần chúng” Theo Hồ Chí Minh: “Giữ chặt mốiliên hệ với dân chúng và luôn luôn lắng tai nghe ý kiến của dân chúng, đó là nền tảnglực lượng của Đảng và nhờ đó mà Đảng thắng lợi Vì vậy, cách xa dân chúng, khôngliên hệ chặt chẽ với dân chúng, cũng như đứng lơ lửng giữa trời, nhất định thất bại”6

- Bốn là, công tác dân vận của TCCS đảng góp phần quan trọng trong công tác

xây dựng, bảo vệ Đảng, chính quyền các cấp.

(Phương pháp: Hỏi – đáp, thuyết trình; thời gian: 5 phút)

- GV nêu câu hỏi: Vì sao công tác dân vận của TCCS đảng góp phần quan trọng

trong công tác xây dựng, bảo vệ Đảng, chính quyền?

- GV gọi 1 -2 học viên trả lời, sau đó nhận xét, đánh giá, khái quát lại như sau:

5 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, H.2011, t.5, tr.286.

6 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, H.2011, t.5, tr.326.

Công tác dân vận góp phần xây dựng, bảo vệ Đảng, chính quyền thể hiện trên 4nội dung:

+ Thông qua phong trào cách mạng của nhân dân để phát hiện nhân tố mới, nhữngngười ưu tú bổ sung cho đội ngũ cán bộ, đảng viên của Đảng, chính quyền các cấp

+ Thông qua hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể, thông quaphương tiện truyền thông, nhân dân thực hiện quyền dân chủ, tham gia giám sát, phảnbiện xã hội, góp ý xây dựng hoàn thiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng,Nhà nước và của cấp ủy, chính quyền các cấp

+ Thông qua công tác dân vận để sàng lọc cán bộ, đảng viên, để nhân dân thamgia kiểm tra, giám sát hoạt động của cán bộ, đảng viên, đấu tranh với những hiện tượngtiêu cực trong đội ngũ cán bộ, đảng viên

+ Thông qua công tác dân vận và hoạt động các đoàn thể nhân dân, Đảng, chínhquyền nắm chắc tâm tư, nguyện vọng của nhân dân để điều chỉnh kịp thời đường lối,chủ trương, chính sách cho phù hợp nhu cầu, nguyện vọng của nhân dân

- Năm là, những bức xúc trong nhân dân, mối quan hệ Đảng với nhân dân đang

có những diễn biến phức tạp và yêu cầu của công cuộc đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đòi hỏi phải tăng cường công tác dân vận, bắt đầu từ tổ chức cơ sở.

(Phương pháp: Hỏi – đáp, thuyết trình; thời gian: 5 phút)

- GV nêu câu hỏi: Đồng chí hãy nêu một số vấn đề người dân bức xúc hiện nay?

- GV gọi 3 - 4 học viên trả lời, sau đó nhận xét, đánh giá, trình chiếu một số hình ảnh liên quan đến vấn đề đặt ra như sau: (Có slide Powerpoit)

Có thể dẫn chứng những vấn đề bức xúc trong Nhân dân như sau:

Một, sự suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, tham nhũng tiêu cực của

một bộ phận cán bộ, đảng viên

Hai, mất dân chủ (người dân chưa thực sự được tôn trọng, chưa được làm chủ, là

chủ, vấn đề dân biết, dân bàn, dân kiểm tra chưa được thực hiện nghiêm túc)

Theo Điều tra của Học viện CTQG Hồ Chí Minh (Cao cấp) năm 2015: Qua cácphương tiện thông tin đại chúng: Tỷ lệ “Dân biết” dần được nâng cao chiếm 45 – 50%;

“Dân bàn” chiếm 30 – 33%; “Dân kiểm tra” chiếm 20%

Ba, bất công bằng XH (trước pháp luật; trước cơ hội phát triển, phân chia lợi ích).

Một thực trạng vẫn còn tồn tại: Những án oan sai vẫn còn diễn ra: như vụ ôngNguyễn Thanh Chấn ở Bắc Giang; vụ Huỳnh Văn Nén ở Bình Thuận; vụ Lương NgọcPhi ở Thái Bình, gây mất uy tín Đảng, Nhà nước và đền bù hàng trăm tỷ đồng

Hay sự bất công trước pháp luật đã dấy lên sự phẫn nộ trong nhân dân, câu hỏi đặt

ra người tham ô hàng tỷ đồng vẫn hiên ngang trước pháp luật còn kẻ đói trộm 02 ổ bánh

mỳ thì phạt 3-10 năm tù với tình tiết "dùng thủ đoạn nguy hiểm" cướp giật tài sản

Bốn, thủ tục hành chính (rườm rà, có nhiều kẻ hở để có cơ hội tham nhũng).

Năm, tệ nạn xã hội (ma túy, mại dâm, cướp của, giết người…an ninh, ATXH) Sáu, lao động, việc làm, đầu ra sản phẩm (an sinh xã hội)

Bảy, văn hóa, giáo dục, y tế xuống cấp.

Tám, môi trường sống bị đe dọa (tai nạn giao thông, vệ sinh an toàn thực phẩm,

môi trường sống ô nhiễm…)

Tình trạng quy hoạch các khu đô thị chưa gắn liền với vấn đề xử lý chất thải, xử

lý nước thải, vẫn còn tồn đọng nên tại các thành phố lớn, các khu công nghiệp, khu

đô thị, ô nhiễm môi trường đang ở mức báo động Theo ước tính, trong tổng số 183khu công nghiệp trong cả nước thì có trên 60% khu công nghiệp chưa có hệ thống xử

lý nước thải tập trung Tại các đô thị, chỉ có khoảng 60% - 70% chất thải rắn được thugom, cơ sở hạ tầng thoát nước và xử lý nước thải, chất thải nên chưa thể đáp ứng đượccác yêu cầu về bảo vệ môi trường Hầu hết lượng nước thải bị nhiễm dầu mỡ, hóa chấttẩy rửa, hóa phẩm nhuộm, chưa được xử lý đều đổ thẳng ra các sông, hồ tự nhiên.Một ví dụ đã từng được dư luận quan tâm thì trường hợp sông Thị Vải bị ô nhiễm bởihóa chất thải ra từ nhà máy của công ty bột ngọt Vedan suốt 14 năm liền; hay sự cố môitrường biển miền Trung do nước thải công nghiệp của Công ty TNHH gang thép HưngNghiệp Formosa Hà Tĩnh gây ra và hàng loạt các vụ án khác

Chín, quan liêu, lãng phí, kém hiệu quả, lạm quyền, lộng quyền trong quản lý,

điều hành của một bộ phận cán bộ cơ quan nhà nước

Mười, phân hóa xã hội (trên cả lĩnh vực kinh tế, văn hóa, tinh thần, cả theo chiều

ngang và theo chiều dọc)

Trong thực tiễn hiện nay, nhiều vấn đề bức xúc trong nhân dân đang nổi lên và diễnbiến phức tạp Đây là một trong những nguy cơ gây mất ổn định chính trị - xã hội, là lựccản của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Để thực hiện thắng lợi côngcuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đòi hỏi các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận

Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân phải sâu sát hơn nữa, quan tâm đến việc chăm lo đờisống nhân dân nhiều hơn nữa, phải làm cho nhân dân đồng thuận với những chủ trương,chính sách của Đảng, Nhà nước, phải giải tỏa được những bức xúc trong nhân dân, nếukhông tình hình khiếu kiện, xung đột xã hội sẽ tăng lên và diễn biến khó lường

Tóm lại: Đất nước ta đang tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập

quốc tế Sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa có nhiều thuận lợi, nhưng cũng gặpnhiều khó khăn Để đạt được mục tiêu mà Đại hội XII của Đảng đề ra đòi hỏi cần rấtnhiều nguồn lực, trong đó nguồn lực quan trọng nhất là con người Để tiến hành côngnghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước thành công phải có những con người có trình độ cao,

có tư duy, lối sống, tác phong công nghiệp, hiện đại, có ý thức tôn trọng luật pháp, có

kỷ luật Điều đặc biệt quan trọng là Đảng, Nhà nước, cấp ủy, chính quyền các cấpphải tạo được sự đồng thuận, lòng tin của nhân dân, phải giữ vững ổn định chính trị -

xã hội và mối quan hệ gắn bó mật thiết với nhân dân Điều đó chỉ có thể có được nếutiến hành tốt công tác dân vận Theo Hồ Chí Minh, “dân chúng đồng lòng, việc gì cũnglàm được Dân chúng không ủng hộ, việc gì làm cũng không nên”7

1.3 Nội dung công tác dân vận của tổ chức cơ sở đảng

(Phương pháp: Thuyết trình; thời gian: 20 phút)

Các vấn đề: Dân sinh, dân chủ, dân quyền – là những vấn đề cấp bách của cáchmạng hiện nay Vấn đề lợi ích của nhân dân, lòng tin, mối quan hệ của nhân dân đốivới Đảng đã trở thành vấn đề cấp bách, bức xúc, đồng thời xã hội đang chú trọng đến

lợi ích trực tiếp, sự hài hòa lợi ích giữa các tầng lớp, giai cấp, các nhóm xã hội Do đó,

các tổ chức cơ sở đảng cần làm tốt các nội dung sau trong công tác dân vận:

Một là, tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn thực hiện các đường lối, chủ trương

của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nhất là những chủ trương, nghị quyết,

chính sách về xã hội, an ninh, quốc phòng của địa phương, đơn vị đến từng đảng viên,cán bộ, công chức, viên chức, nhân dân ở địa phương cơ sở trong thực hiện các nhiệm

vụ chính trị của địa phương, cơ sở

Vận động, thuyết phục nhân dân thực hiện nhiệm vụ chính trị là nội dung quantrọng của công tác dân vận của TCCS đảng Việc vận động, thuyết phục nhân dân bằngtuyên truyền, giác ngộ phải gắn liền với việc nâng cao đời sống cho nhân dân Dân chỉtin Đảng, theo Đảng, gắn bó với Đảng khi đời sống vật chất, văn hóa, tinh thần và dânchủ của họ được đảm bảo Để việc tuyên truyền, vận động, thuyết phục nhân dân đạthiệu quả, bên cạnh việc phát triển hệ thống thông tin, truyền thông, sách báo,… cầnphát huy mọi lực lượng trong tổ chức cơ sở đảng: các chi bộ, đội ngũ cấp ủy, đảngviên, quần chúng, người lao động, nhân dân, trong đó chú trọng đến đội ngũ cán bộchuyên trách làm công tác dân vận, đến hoạt động tuyên truyền trực tiếp của các chi

bộ, đảng viên trong MTTQ và các đoàn thể nhân dân ở cơ sở

Hai là, vận động và tổ chức để nhân dân thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở8, đisâu, đi sát nắm bắt tình hình và giải quyết kịp thời những bức xúc và nguyện vọngchính đáng của nhân dân nhất là những vấn đề có liên quan đến dân sinh, dân trí và dânchủ Dân chủ xã hội chủ nghĩa là bản chất của chế độ ta, vừa là mục tiêu vừa là độnglực của sự phát triển đất nước Phát huy dân chủ, đảm bảo quyền làm chủ của nhân dânbằng việc tổ chức và vận động nhân dân thực hiện tốt quy chế dân chủ cơ sở là một nộidung quan trọng của công tác dân vận Đảng chủ trương:

- Nâng cao nhận thức về quyền và nghĩa vụ công dân, năng lực làm chủ, tham giaquản lý xã hội của nhân dân

- Có cơ chế cụ thể để nhân dân thực hiện tốt quy chế dân chủ cơ sở, cơ chế đểnhân dân tham gia đóng góp ý kiến xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước trong sạch,vững mạnh như: thông qua việc thực hiện tốt quy chế giám sát và phản biện xã hội củaMTTQ và các đoàn thể nhân dân ở cơ sở, đi sâu, đi sát nắm bắt tình hình và giải quyếtkịp thời những bức xúc và nguyện vọng chính đáng của nhân dân, nhất là những vấn đề

8 Chỉ thị Số 30-CT/TW, ngày 18/2/1998 của Bộ Chính trị (khóa VIII) về xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở và Kết luận số 65 – KL/TW ngày 04/2/2010 của Ban Bí thư về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 30.

liên quan đến dân sinh, dân trí, dân chủ, từ đó nhân dân sẽ có cơ sở tham gia góp ý xâydựng Đảng, xây dựng chính quyền, đoàn thể ở cơ sở hay nhân dân có thể dựa vào tổchức đoàn thể, nhất là Đoàn thanh niên để giới thiệu những đoàn viên, hội viên ưu túcho Đảng bồi dưỡng, kết hợp để tăng năng lực lượng trẻ cho Đảng,…

- Phát huy dân chủ, đề cao trách nhiệm công dân, kỷ luật, kỷ cương xã hội; phêphán và nghiêm trị những hành vi vi phạm quyền làm chủ của nhân dân, những hành vilợi dụng dân chủ để làm mất an ninh, trật tự, an toàn xã hội, chống quan liêu, khắcphục dân chủ hình thức

Ba là, tổ chức và động viên nhân dân tham gia xây dựng Đảng, xây dựng chính

quyền trong sạch, vững mạnh; tham gia xây dựng đường lối, chủ trương, chính sáchcủa Đảng, pháp luật của Nhà nước, tham gia góp ý kiến xây dựng kế hoạch, chươngtrình, dự án phát triển kinh tế, xã hội của địa phương, đơn vị; tham gia xây dựng độingũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức của Đảng và của hệ thống chính trị, đồngthời vận động nhân dân góp ý kiến với tổ chức đảng và cấp ủy đảng về sự lãnh đạo, phêbình, góp ý cán bộ, đảng viên,…

Bốn là, chăm lo lợi ích vật chất và tinh thần cho nhân dân bao gồm cải thiện dân

sinh, nâng cao dân trí, phát huy dân chủ, những vấn đề liên quan đến việc ăn, ở, họchành, công ăn, việc làm, thu nhập, hưởng thụ văn hóa và quyền làm chủ Để thực hiệntốt nhiệm vụ này cần xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên hiểu và thực hiện được cácnhiệm vụ được giao, phải củng cố MTTQ, các đoàn thể chính trị - xã hội xứng đáng làchỗ dựa tin cậy của đoàn viên, hội viên và nhân dân,…phát huy vai trò của cấp ủy, chi

bộ và cán bộ, đảng viên trong công tác dân vận, thực hiện tốt việc kiểm tra, giám sáthoạt động của cả hệ thống chính trị ở cơ sở trong quá trình tiến hành công tác dân vận

Năm là, tạo dựng phong trào hành động cách mạng của nhân dân góp phần thực

hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương, cơ sở

Các TCCS đảng cần đưa các mục tiêu kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh – quốcphòng,…của địa phương, cơ sở trở thành nội dung cụ thể của phong trào cách mạngquần chúng nhân dân, tổ chức cho nhân dân tham gia các phong trào thi đua yêu nước,phong trào nhân đạo, từ thiện, xóa đói giảm nghèo, bảo vệ môi trường, an ninh trật tự,