KỸ THUẬT dạy kỹ NĂNG NGHE môn TIẾNG ANH CHO học SINH THCS

KỸ THUẬT dạy kỹ NĂNG NGHE môn TIẾNG ANH CHO học SINH THCS KỸ THUẬT dạy kỹ NĂNG NGHE môn TIẾNG ANH CHO học SINH THCS KỸ THUẬT dạy kỹ NĂNG NGHE môn TIẾNG ANH CHO học SINH THCS KỸ THUẬT dạy kỹ NĂNG NGHE môn TIẾNG ANH CHO học SINH THCS KỸ THUẬT dạy kỹ NĂNG NGHE môn TIẾNG ANH CHO học SINH THCS

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

KỸ THUẬT DẠY KỸ NĂNG NGHE MÔN TIẾNG ANH CHO HỌC SINH

Giáo viên:

Chức vụ: Giáo viên

SKKN thuộc môn: Tiếng Anh

MỤC LỤC

3 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề 6

4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 18

DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

STT Ký hiệu viết tắt Nội dung viết tắt Ghi chú

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Trên con đường phát triển để hội nhập vào cộng đồng quốc tế các nướctrong khu vực ASEAN cũng như các nước khác trên thế giới, đặc biệt, đất nước

ta đã chính thức là thành viên của WTO trong quá trình toàn cầu hóa đang diễn

ra với tốc độ nhanh thì việc biết tiếng Anh, giỏi tiếng Anh sẽ giúp chúng ta cómột ưu thế vượt trội đi đến thành công trong tương lai

Tiếng Anh là một trong những ngôn ngữ thông dụng nhất trên thế giới, làchìa khóa để mở cửa thế giới, doanh nhân ở mọi quốc gia nếu muốn thành đạtkhông thể không biết đến ngôn ngữ này… Có thể nói, trên rất nhiều lĩnh vực,tiếng Anh đã chinh phục tuyệt đối

Nhận thức được vai trò quan trọng của tiếng Anh, Bộ giáo dục đào tạo đãkhông ngừng đổi mới phương pháp giảng dạy và học cho đến sách giáo khoa vớimục tiêu cuối cùng là “khuyến khích tự học”, bồi dưỡng cho học sinh nhữngnăng lực tư duy sáng tạo, năng lực tự giải quyết vấn đề Theo phương pháp mớinày, giáo viên phải là người hướng dẫn còn học sinh phải luôn năng động sángtạo, tích cực trong hoạt động học tập của mình Nét đổi mới nổi bật của nội dungchương trình này là tạo cơ hội tối đa cho học sinh luyện tập bốn kỹ năng nghe,nói, đọc và viết trên những chủ đề và tình huống hay nội dung giao tiếp có liênquan đến môi trường sống trong và ngoài nước Sự thay đổi trên tạo điều kiệncho việc dạy và học tiếng Anh trong nhà trường phổ thông trở thành việc dạysinh ngữ thay vì là dạy từ ngữ như nhiều năm trước đây Tuy nhiên trong thựctiễn việc dạy các kỹ năng tiếng Anh cho học sinh, giáo viên phải đương đầu vớikhông ít khó khăn,đặc biệt là dạy kỹ năng nghe.

II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Cơ sở lý luận của vấn đề

Nội dung kỹ năng giao tiếp bằng Tiếng Anh ở nhà trường bao gồm 4dạng hoạt động giao tiếp là: Nghe - Nói - Đọc - Viết Cả 4 phần nội dung nàyđều được lồng ghép và xuyên suốt chương trình THCS, song ở mỗi cấp độ khácnhau thì các dạng hoạt động giao tiếp lại được ưu tiên khác nhau Ở chươngtrình Tiếng Anh đầu cấp (lớp 6, 7) các kỹ năng giao tiếp được ưu tiên là Nghe –

Nói hoặc Nghe - Đọc Kỹ năng nghe thật sự rất có tầm quan trọng trong việchình thành và phát triển các kỹ năng tiếp theo như nói, viết hoặc đọc vì rằngngười ta chỉ có thể nghe song rồi mới tập nói như là một bản năng tự nhiên củacon người Kỹ năng nghe là một trong những kỹ năng khó đối với học sinh Đểdạy một giờ nghe thành công, giáo viên phải biết tìm tòi, lựa chọn phương phápgiảng dạy cho phù hợp với kiểu bài, với đối tượng học sinh từ đó giúp các em cóhứng thú học tập kỹ năng này.

2 Thực trạng của vấn đề.

Đứng trước tình hình thực tế, trường THCS đã thực hiện chương trìnhTiếng Anh mới được ba năm ở khối 6 và năm nay (2017-2018) trường tiếp tụcthực hiện chương trình Tiếng Anh mới cho khối 6,7, 8 Tuy thời gian dạychương trình SGK mới chưa nhiều, nhưng bản thân tôi cũng cố gắng đúc kếtmột số kỹ năng giúp học sinh tiếp thu phần nghe một cách tốt nhất và đạt hiệuquả cao Qua đó giúp HS phát triển ngôn ngữ giao tiếp Tiếng Anh Sau đây tôixin chia sẻ những kỹ năng dạy phần nghe tiếng Anh khối 6, 7 một cách hiệu quảnhất theo chương trình mới của đề án 2020 mà bộ đã đề ra Chương trình SGKmới được biên soạn dựa theo hướng giao tiếp Mục tiêu cuối cùng của dạy họcngoại ngữ là phát triển kỹ năng giao tiếp/kỹ năng ngôn ngữ (linguistic skills),năng lực giao tiếp (communicative competence) Để giao tiếp được, phươngpháp này đòi hỏi phải tính đến phương diện xã hội,văn hóa của ngôn ngữ, cácđiều kiện xã hội của quá trình sản sinh ngôn ngữ,và tính đến ngôn ngữ đượcdùng trong cuộc sống hàng ngày… Mục đích cuối cùng của người học ngoạingữ không chỉ tiếp thu và nắm chắc kiến thức ngôn ngữ (ngữ âm, từ vựng, ngữpháp) mà cần phải đạt được năng lực (khả năng) giao tiếp; tức là phát triển đượctất cả 4 kỹ năng ngôn ngữ: LISTENING - SPEAKING- READING - WRITING.SGK mới biên soạn theo hướng giúp người học có thể thực hiện được các chứcnăng ngôn ngữ khác nhau Để đạt được mục tiêu trên, người học cần phải đạtđược tất cả các kỹ năng trên đặt biệt là hai kỹ năng nghe và nói Trong đó kỹnăng nghe là kỹ năng mà học sinh gặp rất nhiều khó khăn trong việc lĩnh hộikiến thức Giáo viên cũng gặp nhiều khó khăn trong tiết dạy nghe Do đó, tôi

chọn đề tài “Nâng cao hiệu quả việc dạy kỹ năng nghe cho học sinh lớp 6, 7’’ đểchia sẻ một số kinh nghiệm nhỏ cùng với đồng nghiệp

3 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề.

3.3.1 Nguyên nhân của thực trạng trên :

Qua quá trình giảng dạy tôi nhận thấy có một số vấn đề sau:

* Về phía giáo viên:

- Đã vận dụng phương pháp mới vào giảng dạy song các bước tiến hành đôi khicòn lúng túng, lộn xộn

- Nhiều giáo viên chưa biết khai thác phương tiện dạy học, chưa phát huy đượctính tích cực, tự giác học tập của học sinh

- Chưa biết thiết kế một bài dạy nghe có hiệu quả

- Đôi khi chất lượng băng đài còn không chuẩn hoặc giáo viên đọc cho học sinhnghe còn chưa đúng, chưa hay

* Về phía học sinh:

- Ở mỗi tiết học nghe học sinh thường tỏ ra sợ nghe hoặc thờ ơ với kỹ năng đó

- Đa số học sinh nghe mà không xác định được mục đích của bài nghe là gì

- Nghe nhưng không biết vận dụng vào tình huống giao tiếp cụ thể

- Các em thường cố gắng nghe tất cả các từ có trong bài nghe nên dẫn đến các

em rối trí

- Trọng âm, ngữ âm bài nghe khác so với trọng âm, ngữ âm của giáo viên

- Hoc sinh không nghe thường xuyên sẽ không nhận ra những từ mà các em đãbiết

- Tình trạng lớp đông và trình độ không đồng đều cũng gây nhiều khó khăn chongười dạy trong việc xử lý các tình huống ở lớp Thái độ học thụ động trong giờhọc nghe ở một số lớp tôi có dịp dự giờ cũng cho thấy học sinh dường như chưaquan tâm đúng mức đến việc tự nâng mình lên trong quá trình học nghe

3.3.2 Các biện pháp khắc phục khó khăn khi dạy kĩ năng nghe:

+ Giáo viên phải nỗ lực giúp học sinh nâng cao kiến thức về ngôn ngữ cho các

em bằng cách khích lệ các em học tập bằng nhiều cách khác nhau, giáo viên giớithiệu cho các em biết những bài hát Tiếng Anh, những bộ phim hay, hấp dẫn, nổi

tiếng trên các kênh HBO,MTV, MOVIE STARS , hay các bộ phim hoạt hìnhnổi tiếng, phổ biến trên kênh Cartoon ,hay kênh VTV4 phát cho người ViệtNam ở nước ngoài đều được dịch sang Tiếng Anh

+ Giáo viên nên khuyến khích các em tự học Tiếng Anh qua trang web học

Tiếng Anh như Tiếng Anh 123, Hellochao, học Tiếng Anh 24h ,luyện nghe Tiếng

Anh, học Tiếng Anh

+ Dạy học theo cách gợi mở - GV chỉ gợi mở và dẫn dắt để HS tự tìm ra lời giảiđáp

+ Khai thác kiến thức sẵn có/kiến thức nền về văn hoá, xã hội cũng như ngônngữ của HS trong luyện tập ngôn ngữ

+ Có thái độ tích cực đối với lỗi ngôn ngữ của HS Chấp nhận lỗi như một phầntất yếu trong quá trình học ngoại ngữ, giúp HS học tập được từ chính lỗi của bảnthân và bạn bè

+ Không chỉ chú ý đến sản phẩm cuối cùng của bài luyện tập (product) mà cònchú trọng đến cả quá trình (process) luyện tập và phương pháp học tập của HS.+ Khai thác sự khác nhau trong câu trả lời của các cặp, các nhóm và so sánh kếtquả, thảo luận sau khi nghe nhằm kích lệ học sinh trong những tiết học sau Nói tóm lại, giáo viên phải kiên nhẩn chờ đợi sự tiến bộ của học sinh bằng sựđộng viên, tận tình và cởi mở của mình Sau mỗi thành công, mỗi cố gắng củahọc sinh dù nhỏ giáo viên cũng phải khuyến khích các em bằng những lời khen

có cánh, bằng một tràng pháo tay tán thưởng của cả lớp hay việc thưởng điểmcho các em sẽ đem lại tự tin và hứng thú cho các em rất nhiều

3.3.3 Các giai đoạn và nội dung của một bài nghe:

- Thông thường khi dạy một bài nghe hiểu, giáo viên phải tiến hành theo 3 giaiđoạn của nhiệm vụ để giúp học sinh khai thác bài nghe có hiệu quả và việc học nghe của học sinh trở nên dễ dàng hơn Ba giai đoạn đó là:

+ Giai đoạn trước khi nghe (Pre - listening)

+ Giai đoạn trong khi nghe (While - listening)

+ Giai đoạn sau khi nghe (Post - listening)

a- Pre- listening

a.1 Giới thiệu chủ đề bài nghe

- Có nhiều cách khác nhau để dẫn dắt học sinh vào bài nghe Giáo viên có thể sửdụng một số thủ thuật sau:

*Dùng các phương tiện trực quan giúp học sinh đoán nội dung bài sắp nghe tranh vẽ, đồ vật thật, nét phác hoạ )

- Mục đích của việc sử dụng thủ thuật này là giúp học sinh có liên tưởng tốt hơn

về những gì các em sắp nghe, đoán trước được những thông tin sẽ nghe, hướnghọc sinh vào hoạt động

Ví dụ: Ở Unit 4: Vietnamese food and drink – Skills 2 (English 7)

Giáo viên dẫn dắt học sinh vào bài nghe bằng việc đặt câu hỏi về bài nghe như:Teacher: Name some traditional dishes in Vietname ?

Students: They are nem (spring rolls), bánh tôm (West Lake crispy shrimpcake) Pho (Vietnamese noodle soup), súp lươn (Eel vermicelli) and mỳ quảng(Quang Nam noodle)

Teacher: Have you ever eaten them before? Students: Yes, I have

No, I haven’t

* Dự đoán câu đúng – sai (True/False predictions ): Giáo viên đưa ra một số

câu phát biểu về các thông tin trong bài sắp nghe, cả thông tin đúng và thông tinsai Cho học sinh đọc qua một lượt và dự đoán xem thông tin nào đúng, thôngtin nào sai Giáo viên chú ý khuyến khích học sinh dự đoán thoải mái không sợsai

Mục đích:

- Giúp học sinh tập trung hơn vào các nội dung sắp nghe

- Phát triển khả năng suy đoán thông tin của học sinh

- Giúp học sinh có thể hình dung ra nội dung của cuộc hội thoại

- Kích thích tính tích cực, tự giác của học sinh khi tham gia hoạt động

Ví dụ: Unit 4 : Music and Arts – Skills 2 (English 7)

Giáo viên có thể giới thiệu tình huống của bài nghe qua một bức tranh vềPicasso, một họa sĩ và nhà điêu khắc người Tây Ban Nha

Cho học sinh dự đoán một số câu nói về nội dung bài sắp nghe xem đúng haysai

Exercise: True/False predictions

1 Picasso was born in Spain

2 Picasso received formal artistic training from his father at the age of thirteen

3 In 1896, he completed ‘Portrait of Aunt Pepa’

4 He produced 1,885 paintings during his life

5 Picasso died in 1971

* Cho học sinh tự đoán: (Predictions )

Giáo viên có thể cho học sinh tự đoán các thông tin mà các em sẽ nghesau khi giới thiệu chủ điểm và thiết lập tình huống Học sinh có thể làm việc cánhân, theo cặp, theo nhóm để có thể so sánh dự đoán của mình với bạn

Mục đích:

- Giúp học sinh định hướng mục đích của bài tập nghe

- Hướng học sinh hoạt động một cách tự giác, chủ động

Các bước thực hiện:

- Unit 7: Traffic - Skills 2 (English 7)

Bước 1: Giáo viên thiết lập tình huống và ngữ cảnh của bài nghe.

Bước 2: Giới thiệu từ mới trong bài nghe.

Bước 3: Giáo viên yêu cầu học sinh tự đoán những vấn đề giao thông ở các

thành phố lớn bằng câu hỏi:

T: What are the traffic problems in big cities ?

Bước 4: Học sinh dự đoán câu trả lời và cho biết ý kiến của mình

( giáo viên chỉ lấy một vài dự đoán mẫu rồi viết lên bảng )

S1: traffic congestion

S2: too many people using the road, too many vehicles,

S3: narrow and bumpy roads,

* Ra câu hỏi trước khi nghe:

- Các câu hỏi này có liên quan đến nội dung chính của bài mà học sinh sẽ nghe

- Câu hỏi phải mang tính trọng tâm, làm nổi bật được nội dung bài nghe

Ví dụ: Unit 8: Films - Skills 2 (English 7)

Bước 1: Giáo viên giới thiệu tình huống, nội dung bài sắp nghe (nếu có từ mới

thì giới thiệu luôn)

Bước 2: Đưa câu hỏi cho học sinh suy nghĩ

a - Who’s Tom Hanks ?

b - Has he won any the Oscars ?

a.2 Giới thiệu từ vựng, cấu trúc mới.

Nếu như bài nghe sắp tới của học sinh có từ mới liên quan đến kiến thứcchính của bài nghe thì giáo viên phải giới thiệu các từ mới đó như nghĩa của từ,cho cách đọc luyện cách phát âm cho học sinh và có thể lấy ví dụ cho các từ đó.Hoạt động giới thiệu từ mới sẽ giúp học sinh có thể nhận biết được các thông tincần thiết theo yêu cầu

Ở phần này GV có thể dạy một số từ mới theo yêu cầu của nội dung bài nghe.(Thực hiện theo đúng các bước dạy từ vựng)

GV có thể sử dụng một số thủ thuật để kiểm tra việc nhớ nhanh từ vựng của họcsinh

- Matching English words with the pictures

- Rub out and remember

- What and where…

Phần này rất quan trọng vì nó giúp học sinh trang bị được một số từ vựng

quan trọng liên quan đến bài nghe và cách phát âm của nó.Tuy nhiên không nhất

thiết phải giới thiệu tất cả các từ mới hoặc cấu trúc trước khi nghe Các em cóthể phát triển kỹ năng nghe bằng cách thực hành đoán nghĩa của từ Chỉ cónhững từ gây khó khăn cho học sinh khi hoàn thiện bài tâp mới cần được dạytrước

Ví dụ : Unit 7 - Traffic- Skills 2 (English 7).

Listen and number the picture as you hear

- Giáo viên phải giới thiệu một số từ mới xuất hiện trong bài nghe như:

+ congestion (n) : sự tắc nghẽn

+ to queue (a) : xếp hàng

+ to obey (n) : tuân theo

a.3 Dự đoán: Chuẩn bị cho học sinh nghe, nghĩ về điều sắp nghe bằng cách

sắp xếp, dự đoán hoàn thành các dạng bài tập trước khi nghe Các dạng bài tập

đó thường là:

+ T/F statement prediction: Giáo viên viết 3- 5 câu lên bảng về ý chính của

bài nghe Học sinh chia sẻ, dự đoán xem câu nào đúng hoặc sai với điều sắpnghe

+ Open - prediction

Cho học sinh xem một số tranh, học sinh đoán và viết dự đoán về điều sẽnghe hoặc giáo viên đặt câu hỏi, học sinh đoán câu trả lời Hoặc giáo viên chohọc sinh đoán để điền từ còn thiếu trong đoạn văn, đoạn hội thoại Khi nghe,học sinh sẽ đánh dấu vào đều mình đoán đúng

+ Ordering

Cho học sinh một số tình huống hoặc tranh có đánh số a,b,c đã bị đảo vịtrí lên bảng Học sinh thảo luận nhóm đoán thứ tự tranh hoặc câu có sẵn sẽ xuấthiện trong bài nghe

+ Pre- questions:

Giáo viên cho một vài câu hỏi dể có chứa ý chính của bài nghe để tập trung

sự chú ý của học sinh trong khi nghe Học sinh chỉ đoán câu trả lời, sau khi nghe

lần một, yêu cầu học sinh đối chiếu kết quả đoán với đáp án học sinh đã ngheđược.

+ Prediction and matching: Học sinh đoán và ghép người hoặc vật với bức

tranh hoặc câu phát biểu, địa điểm và bản đồ hoặc tình huống

- Khi tiến hành dạy nghe, học sinh phải gấp sách hoàn toàn và nghe một cáchchủ động theo yêu cầu của bài tập

Ví dụ1: Unit 3 – Community service - Skills 2 (English 7)

Listen to the recording and answer the questions.

Bước 1: Giáo viên treo tranh hai Bức tranh lên và yêu cầu học sinh quan sát vềđặc điểm mỗi bức tranh

Bước 2: Giáo viên có thể hỏi một số câu hỏi cơ bản về mỗi bức tranh

Bước 3: Học sinh nghe băng và theo dõi tranh trong sách và làm bài tập

Ví dụ 2: Unit 2 – Health - Skills 2( English 7 )

Good for you Good for others.

Helping hands

Listen to the interview with an ironman Tick ( V ) the problems he had as a

child

Trong phần này chúng ta có thể cho học sinh xem một đoạn video về sự kiệnOlympic và việc thi ba môn kết hợp triathlons với sự kiện ironman

Ví dụ 3: Unit 5 – Vietnamese food and drink - Skills 2( English 7 )

Cho học sinh xem qua một số tranh ảnh về các món ăn truyền thống của ViệtNam để giới thiệu bài học