Tiểu luận Đầu tư quốc tế: Phân tích môi trường đầu tư của Singapore và những bài học rút ra cho Việt Nam trong việc hoàn thiện môi trường đầu tư

Tiểu luận Đầu tư quốc tế: Phân tích môi trường đầu tư của Singapore và những bài học rút ra cho Việt Nam trong việc hoàn thiện môi trường đầu tưTiểu luận Đầu tư quốc tế với đề tài Phân tích môi trường đầu tư của Singapore và những bài họcTiểu luận Đầu tư quốc tế với đề tài Phân tích môi trường đầu tư của Singapore và những bài họcTiểu luận Đầu tư quốc tế với đề tài Phân tích môi trường đầu tư của Singapore và những bài học

ĐỀ TÀI:

“PHÂN TÍCH MÔI TRƯỜNG ĐẦU TƯ CỦA SINGAPORE VÀ NHỮNG BÀI HỌC RÚT RA CHO VIỆT NAM TRONG VIỆC HOÀN THIỆN MÔI TRƯỜNG ĐẦU TƯ”

SINH VIÊN THỰC HIỆN:

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

ASEAN: Association of Southeast Asian Nation BERI: Business Environment Risk Intelligence CPI: Corupition Perception Index

FDI: Foreign Direct Investment

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 4

NỘI DUNG 5

I Khái niệm vê môi trường đầu tư và sự cần thiết nghiên cứu môi trường đầu tư 5

1 Khái niệm về môi trường đầu tư quốc tế 5

2 Sự cần thiết nghiên cứu môi trường đầu tư quốc tế 5

3 Các yếu tố cấu thành môi trường đầu tư của một quốc gia 5

II Phân tích môi trường đầu tư của Singapore 5

1 Các quy định pháp luật về FDI 6

2 Các yếu tố kinh tế 8

3 Các yếu tố tạo điều kiện thuận lợi cho kinh doanh 10

III.Môi trường đầu tư của Việt Nam 12

1 Các văn bản pháp luật về đầu tư ở Việt Nam 13

2 Các thủ tục về hành chính 13

3 Môi trường kinh doanh 14

4 Các chính sách về thuế quan 14

5 Đội ngũ lao động phù hợp 15

IV.Một số kiến nghị để hoàn thiện môi trường đầu tư ở Việt Nam 15

1 Xây dựng hệ thống văn bản pháp luật và hướng dẫn thi hành pháp luật về đầu tư rõ ràng, chi tiết, cụ thể 15

2 Loại bỏ trở ngại trong thủ tục hành chính, xây dựng hệ thống cơ sở hạ tầng về công nghệ thông tin 15

3 Xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, hạn chế tham nhũng 15

4 Tiếp tục cải thiện các ưu đãi về thuế quan 15

5 Có chính sách phát triển đội ngũ lao động phu hợp về chiều sâu 15

TỔNG KẾT 16

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 17

LỜI MỞ ĐẦU

Singapore là đất nước có diện tích chỉ gần 700km2 và dân số chỉ xấp xỉ thủ đô Hà Nội (khoảng 5.18 triệu người, theo UNCTAD, “Stat world investment report 2013”) Nhưng Singapore lại đạt được những con số đáng kinh ngạc trong việc thu hút đầu tư nước ngoài: đứng đầu trong bảng xếp hạng đất nước có tiềm năng đầu tư tốt nhất (theo BERI report 2011); đứng thứ hai trong bảng xếp hạng thu hút đầu tư nước ngoài (theo globalization index 2012)

Vậy đâu là nguyên nhân giúp Singapore đạt được những con số đáng tự hào như vậy trên các bảng xếp hạng kinh tế thế giới? Trong bài nghiên cứu này, nhóm em sẽ đi phân tích môi trường đầu tư của Singapore để làm rõ vấn đề trên, đồng thời từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm cho Việt Nam trong việc hoàn thiện môi trường đầu tư

Bài nghiên cứu này gồm có bốn phần chính:

I Khái niệm về môi trường đầu tư quốc tế và sự cần thiết nghiên cứu môi trường đầu tư quốc tế.

II Phân tích môi trường đầu tư của Singapore.

III.Môi trường đầu tư của Việt Nam

IV.Một số kiến nghị để hoàn thiện môi trường đầu tư ở Việt Nam

NỘI DUNG

I Khái niệm về môi trường đầu tư và sự cần thiết nghiên cứu môi trường đầu tư

1 Khái niệm về môi trường đầu tư quốc tế.

Môi trường đầu tư (theo nghĩa chung nhất) là tổng hòa các yếu tố bên ngoài liên quan đến hoạt động đầu tư như chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, pháp luật, tài chính, cơ sở hạ tầng, năng lực thị trường, lợi thế của một quốc gia có tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến hoạt động của nhà đầu tư (theo PGS.TS Vũ Chí Lộc, “Giáo trinhg đầu tư quốc tế”)

2 Sự cần thiết nghiên cứu môi trường đầu tư quốc tế.

Nghiên cứu môi trường đầu tư quốc tế là một hoạt động quan trọng và cần thiết đối với cả doanh nghiệp và chính phủ

Đối với doang nhiệp, nghiên cứu môi trường đầu tư quốc tế là căn cứ quan trọng để các nhà đầu tư quyết định có đầu tư hay không, đầu tư cái gì, lĩnh vực nào, ở đâu, quy mô ra sao

Về phía chính phủ, nghiên cứu môi trường đầu tư quốc tế để thấy điểm mạnh, điểm yếu của quốc gia mình trong việc tạo lập môi trường kinh doanh tốt và trên cơ sở đó sẽ có chính sách biện pháp thích hợp nhằm tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư

3 Các yếu tố cấu thành môi trường đầu tư của một quốc gia.

Môi trường đầu tư được cấu thành từ nhiều yếu tố mà theo UNCTAD, có thể tổng hợp thành ba nhóm yếu tố sau:

- Khung chính sách

- Các yếu tố kinh tế

- Yếu tố tạo điều kiện thuận lợi cho kinh doanh

II Phân tích môi trường đầu tư của Singapore

1 Các quy định pháp luật về FDI

Có thể nói lí do lớn nhất khiến Singapore trở thành một trong những môi trường đầu tư hấp dẫn nhất thế giới chính là việc chính phủ Singapore đã xây dựng được một hệ thống pháp luật vô cùng mạnh mẽ và hiệu quả Điều đó được thể hiện rõ trong số điểm Singapore đạt được khi các nhà nghiên cứu chấm điểm cho sự hiệu quả của khung pháp lí FDI của các nước Châu Á Thái Bình Dương

Bảng 1: Chấm điểm sự hiệu quả của khung pháp lí FDI của các nước Châu Á Thái Bình Dương:

Nguồn: Asia Pacific Investment Climate Index 2013

Sự thành công trong khung pháp lí FDI của Singapore được thể hiện qua các mặt: tính hiệu quả của hệ thống pháp lí; bảo vệ được quyền, tài sản của nhà đầu tư

Khung pháp lí FDI ở Singapore là khung pháp lí có tính hiệu quả vô cùng cao Ở đây, các vấn đề hành chính liê quan đến đầu tư, thành lập công ty được tổ chức thành hệ thống tiêu chuẩn hóa và ngày càng tối giản Thời gian xin giấy phép đầu tư được giảm xuống mức tối đa Thủ tục mở công ty và đăng kí mã số thuế được gộp làm một và được tổ chức đang kí hoàn toàn bằng máy tính – đăng kí trực tuyến Các giấy phép phụ: giấy phép xây dựng, giấy phép về an toàn lao động, chăm sóc sức khỏe … cũng được làm trực tuyến thông qua máy tính Điều này đã giúp các nhà đầu tư dễ dàng hơn trong việc tiếp cận các thủ tuch hành chính cũng như giảm được rất nhiều thời gian và chi phí trong việc thực hiện các thủ tục này

Sự hiệu quả của khung pháp lí FDI của quốc gia này còn được thể hiện qua các con số đáng ngưỡng mộ như: thời gian xin giấy phép đầu tư ở Singapore là 26 ngày; thời gian để đăng kí kinh doanh cho một công ty đi vào hoạt động là 3 ngày; thời gian để giải quyết các công việc liên quan tới phá sản công ty là 0,8 năm (khoảng 9 tháng) (theo the world bank, “doing business 2013”) Khung pháp lí FDI ở Singapore được đánh giá cao còn bởi nó thực sự bảo vệ nhà đầu tư Theo bảng xếp hạng về độ bảo vệ nhà đầu tư của World Bank năm 2013 thì độ bảo vệ nhà đầu tư của quốc gia này đứng thứ hai toàn thế giới, chỉ sau New Zealand

Bảng 2: Xếp hạng mức độ bảo vệ nhà đầu tư của các quốc gia trên thế giới

Nguồn: The world bank, “Doing business 2013”.

Ở đây, các nhà đầu tư nước ngoài không bị đòi hỏi phải tham gia vào các hoạt động liên doanh hay nhượng quyền kiểm soát cho chính quyền địa phương Chính quyền Singapore không hạn chế các nhà đầu tư vì bảo hộ nền sản xuất trong nước hay vì bất kì một lí do nào khác; ngoại trừ những ngoại lệ trong lĩnh vực sản xuất vũ khí, công nghiệp truyền thanh và thông tin nội địa Những hạn chế về quyền sở hữu của người nước ngoài cũng được giỡ bỏ với các ngành ngân hàng, bảo hiểm và các công ty điện lực Từ năm 1978,

Singapore đã giỡ bỏ mọi hạn chế về giao dịch chứng khoán nước ngoài và chuyển dịch vốn, không giới hạn tái đầu tư cũng như chuyển vốn và lãi về nước

Bên cạnh đó, về mặt hợp tác quốc tế, singapore đã kí các hiệp ước, thỏa thuận khuyến khích và bảo hộ đầu tư với các nước ASEAN, với liên minh kinh tế Bỉ-Luxembourg, và 19 nước khác trong đó có Mỹ Nhũng thỏa thuận này có nhiệm vụ bảo vệ công dân hay công ty của mỗi quốc gia trong giai đoạn đặc biệt (thường là 15 năm) trong trường hợp chiến tranh, sung công hay quốc hữu hóa Nếu sung công hay quốc hữu hóa, chính phủ nước nhà sẽ bồi thường thỏa đáng cho nhà đầu tư, căn cứ vào giá trị tài sản trên thị trường tự do

2 Các yếu tố kinh tế

a, Tiềm năng thị trường

Singapore là một quốc đảo với diện tích gần 700km2 và dân số khoảng 5,18 triệu người Tuy nhiên Singapore lại có được mức tăng trưởng GDP đáng kinh ngạc 5% (năm 2011) (theo World bank, “world development indicators 2011”) và mức GDP bình quân đầu người vào khoảng 46,241 USD (theo UNCTAD, “stat world investment report 2013); vì vậy Singapore vẫn được đánh giá là một trong nhũng nước có thị trường tiềm năng nhất thế giới Điều này đã tạo được rất nhiều thuận lợi cho Singapore trong việc thu hút đầu tư nước ngoài

b, Tài nguyên con người

Là một quốc đảo không có nhiều tài nguyên, đây là một bất lợi cho Singapore trong việc thu hút vốn FDI Tuy nhiên, để khắc phục vấn đề này Singapore đã tự tạo cho mình một “tài nguyên không thể thay thế” – tài nguyên con người Theo báo cáo của BERI (2011) Singapore là nước đứng đầu thế giới về năng suất lao động (dựa trên năng suất của người lao động; chi phí đơn vị lao động

so với giá trị hàng hoa, dịch vụ)

Bảng 3: Năng xuất lao động của các nước trên thế giới

Taiwan 76

Nguồn: BERI report 2011

Singapore cũng nằm trong top 10 nước châu Á, top 24 nước trên toàn thế giới mà lao động có tay nghề tốt nhất, với số điểm đạt được là 6.46/10 (theo IDM world competitiveness yearbook 2011)

c, Cơ sở hạ tầng

Nếu như ở trong các giai đoạn trước Singapore chú trọng phát triển cơ sở hạ tầng ở các lĩnh vực: đường bộ, đường sắt … thì hiện nay Singapore đã chuyển qua chú trọng hơn vào cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin, để theo kịp xu thế chung của thế giới, cũng như để đáp ứng nhu cầu của bản thân trong việc phát triển lĩnh vực tài chính ngân hang, giáo dục … hay trong việc hố trợ trực tuyến các thủ tục liên quan đến kinh doanh, đầu tư

Chính phủ Singapore đã rất chú trọng tới việc đổi mới mở rộng hệ thông máy tính công Bên cạnh đó, Singapore cũng sở hữu những mạng viễn thông lớn trên thế giới: Singtel, Stahub

Trong báo cáo công nghệ thông tin toàn cầu 2011 được thực hiện bởi diễn đàn công nghệ thông tin thế giới, Singapore đang là nước có môi trường mạng sẵn sàng tốt nhất Châu á và tốt thứ hai toàn thế giới

Bảng 4:

Canada 5.21

Nguồn: World Economic Forum, “the global information technology report 2011.

3 Các yếu tố tạo điều kiện thuận lợi cho kinh doanh.

a, Các ưu đãi về thuế

Những ưu đãi trong chính sách về thuế cũng là yếu tố thu hút mạnh mẽ FDI cho Singapore Chấm điểm về sự hấp dẫn trong ưu đãi liên quan tới thuế(tỉ lệ thuế địa phương, tính minh bạch và tính hiệu quả trong thu thuế) của các nước Châu Á Thái Bình Dương, Singapore là nước đúng thứ hai:

Bảng 5:

Nguồn: Asia Pacific Investment Climate Index 2013.

Có được đánh giá cao trên trong các chính sách về thuế, đầu tiên phải kể đến tỉ lệ thuế thu nhập doanh nghiệp ở Singapore Thuế thu nhập doanh

nghiệp hiện nay của nước này chỉ ở mức 17%, chỉ cao hơn Hong Kong 0,5 % (hiện nay mức thuế thu nhập doanh nghiệp ở Hong Kong là 16,5%) Điểm thuận lợi nữa trong chính sách ưu đãi về thuế ở Singapore la thời gian nộp thuế Theo nghiên cứu của World Bank (2013), tổng thời gian nộp thuế trung bình ở quốc gia này là khoảng 80 giờ

b, Tính minh bạch trong môi trường kinh doanh

Theo nghiên cứu của CPI (2013), Singapore là một trong những nước có chỉ số minh bạch cao nhất thế giới

Bảng 6:

Nguồn: CPI (2013)

Chỉ số minh bạch cao đã giúp Singapore tạo được ấn tượng về một môi trường đầu tư lành mạnh, an toàn và giúp quốc gia này thu hút được nhiều FDI hơn từ các nhà đầu tư nước ngoài

Để có được chỉ số minh bạch cao như vậy, Singapore đã xây dựng cho mình một hệ thống pháp luật hoàn thiện, nghiêm minh, công bằng và hiệu quả Ở quốc gia này, tệ nạn tham nhũng được xét xử rất nghiêm Bên cạnh đó, nhà nước trả lương rất cao cho viên chức Hàng tháng, họ phải trích lại một phần lương coi như một khoản tiết kiệm khi về hưu, nếu trong quá trình công tác mà phạm tội tham ô thì sẽ bị cắt khoản tích lũy này và cách chức Họ không những mất số tiền do mình tích góp nhiều năm mà có thể phải chịu hình phạt tù Đây dược coi là quỹ dưỡng liêm cho quan chức và là một trong nhũng nguyên nhân giúp Singapore luôn ở top đầu trong bảng xếp hạng chỉ số minh bạch hàng năm

c, Các chính sách về tài chính tiền tệ

Ở Singapore, lĩnh vực tài chính ngân hàng vô cùng phát triển, đây là một trong những cơ hội lớn để các nhà đầu tư tiếp xúc và huy động vố dễ dàng hơn Bên cạnh đó, nhũng hạn chế về quyền tư hữu của nước ngoài với ngành ngân hàng cũng được dỡ bỏ Cơ quan tiền tệ Singapore và ngân hàng trung ương Singapore giám sát việc mở rộng thị trường và cải tiến các biện pháp áp dụng nhằm mở rộng công tác quản lí ngân quỹ, phát triển thị trường trái phiếu, cho phép sự cạnh tranh của người nước ngoài trong các định chế về tài chính và ngân hàng

Bên cạnh đó, cũng không hề có bất kì rào cản nào về chuyển lợi nhuận và nhập khẩu vốn qua biên giới của Singapore Điều này tạo cơ hội rất lớn cho các nhà đầu tư trong việc huy động vốn dễ dàng

d, Một số chính sách khác

Bên cạnh những chính sách trên, Singapore còn có những ưu đãi khác nhằm thu hút FDI: không tước quyền sở hữu tài sản của nhà đầu tư; cam kết bảo hộ quyền sở hữ trí tuệ của nhà đầu tư; nhà đầu tư có quyền cư trú nhập cảnh, đặc biệt nhà đầu tư nào kí thác tại Saingapore từ 250.000 đô la Sangapore trở lên và có dự án đầu tư thì gia đình được hưởng quyền công dân Singapore …

III Môi trường đầu tư của Việt Nam

Mặc dù cùng ở trong khối ASEAN, mặc dù Việt Nam có những lợi thế hơn hẳn Singapore về tài nguyên thiên nhiên, lực lượng lao động giá rẻ … nhưng theo nghiên cứu về môi trường đầu tư của các nước Châu Á Thái Bình Dương thì xếp hạng độ hấp dẫn môi trường đầu tư của Việt Nam luôn thấp hơn Singapore và có xu hướng ít hấp dẫn các nhà đầu tư hơn

Bảng 7: Bảng xếp hạng độ hấp dẫn của môi trường đầu tư của các nước khu vực Châu Á Thái Bình Dương