tiểu luận kinh tế khu vực chiến tranh thương mại – việt nam là tâm điểm của cuộc di cư chuỗi cung ứng toàn cầu

Chiến tranh thương mại là gì?a Khái niệm: Chiến tranh mậu dịch chiến tranh thương mại, tiếng Anh: "tradewar" là hiện tượng trong đó hai hay nhiều nước tăng hoặc tạo ra thuế hoặccác loại

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 2

NỘI DUNG 3

Chương I: Cơ sở lý luận, tổng quan về các khái niệm 3

I.1 Tổng quan về chiến tranh thương mại 3

I.2 Tổng quan về chuỗi cung ứng 6

Chương II: Chiến tranh thương mại và sự chuyển dịch của chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc 9

II.1 Tổng quan về chiến tranh thương mại Mỹ - Trung 9

II.2 Tác động của các biện pháp trừng phạt đến chuỗi cung ứng tại Trung Quốc 14

II.3 Nguyên nhân của sự chuyển dịch của chuỗi cung ứng 22

Chương III: Cơ hội cho Việt Nam thay thế Trung Quốc để trở thành một phần trong chuỗi cung ứng 28

III.1 Thực trạng của chuỗi cung ứng Việt Nam trong chiến tranh thương mại 28

III.2 Việt Nam - một trong những lựa chọn thay thế Trung Quốc hàng đầu của nhà đầu tư 32

III.3 Những khó khăn còn tồn đọng và định hướng phát triển cho tương lai của Việt Nam 35

Chương IV: Liên hệ sinh viên 40

KẾT LUẬN 42

TÀI LIỆU THAM KHẢO 43

MỞ ĐẦU

Kể từ khi đắc cử, nhậm chức, Tổng thống Donald Trump đã cónhững thay đổi và hành động quyết liệt trong thương mại nhằm thực hiệnkhẩu hiệu “Nước Mỹ trên hết” và giảm thâm hụt mậu dịch của Mỹ với cácnước trên thế giới, trong đó Trung Quốc là một đối tượng chính Việt Nam– một quốc gia có quan hệ thương mại chặt chẽ cả với Trung Quốc và Mỹcũng chịu những tác động rõ rệt từ cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung Tuynhiên, chiến tranh thương mại Mỹ - Trung không chỉ có tác động tiêu cực,

mà còn mang đến cơ hội Trong khi Trung Quốc phải chịu thuế suất cao khixuất khẩu hàng hóa sang Mỹ, dẫn đến mất tính cạnh tranh, mất thị phần thìViệt Nam có thể tận dụng thời cơ gia tăng hàng xuất khẩu “Thế thì ViệtNam liệu có đủ sức để tham gia vào cái cuộc này, giành bớt lại cái thịtrường mà Trung Quốc để mất ở Mỹ, liệu có thể làm được hay không?Chúng tôi muốn cung cấp một cái nhìn toàn cảnh về cuộc chiến tranhthương mại Mỹ - Trung từ thực trạng hiên nay, tác động, giải pháp cho cácnhà đầu tư đa quốc gia Chúng tôi muốn qua đề tài này có thể chỉ ra đượcnhững cơ hội đưa nền kinh tế Việt Nam phát triển vượt bậc và những bàihọc kinh nghiệm bước đầu để đuổi kịp kinh tế quốc tế, đặc biệt nước tacũng phải đối mặt với rất nhiều vấn đề đặt ra trong bài viết Do hiểu biếtcòn hạn chế, thời gian nghiên cứu không dài cũng như tài liệu có hạn, chắcchắn tiểu luận sẽ không thể tránh khỏi khiếm khuyết, mong thầy cô và cácbạn đóng góp ý kiến cũng như phản biện lại những luận điểm của chúng tôicho đề tài được hoàn thiện hơn Xin chân thành cảm ơn sự hướng dẫn của

cô Nguyễn Bình Dương – Tiến sĩ khoa Kinh tế quốc tế, người phụ trách bộmôn Kinh tế khu vực và các thầy cô khác của khoa Kinh tế

NỘI DUNG

Chương I: Cơ sở lý luận, tổng quan về các khái niệm.

I.1 Tổng quan về chiến tranh thương mại

I.1.1 Thương mại là gì?

Thương mại là hoạt động trao đổi của cải, hàng hóa, dịch vụ, kiếnthức, tiền tệ v.v giữa hai hay nhiều đối tác, và có thể nhận lại một giá trịnào đó (bằng tiền thông qua giá cả) hay bằng hàng hóa, dịch vụ khác nhưtrong hình thức thương mại hàng đổi hàng (barter) Trong quá trình này,người bán là người cung cấp của cải, hàng hóa, dịch vụ cho người mua,đổi lại người mua sẽ phải trả cho người bán một giá trị tương đương nàođó

Nguyên nhân cơ bản của nó là sự chuyên môn hóa và phân chia laođộng, trong đó các nhóm người nhất định nào đó chỉ tập trung vào việc sảnxuất để cung ứng các hàng hóa hay dịch vụ thuộc về một lĩnh vực nào đó

để đổi lại hàng hóa hay dịch vụ của các nhóm người khác Thương mạicũng tồn tại giữa các khu vực là do sự khác biệt giữa các khu vực này đemlại lợi thế so sánh hay lợi thế tuyệt đối trong quá trình sản xuất ra các hànghóa hay dịch vụ có tính thương mại hoặc do sự khác biệt trong các kíchthước của khu vực (dân số chẳng hạn) cho phép thu được lợi thế trong sảnxuất hàng loạt Vì thế, thương mại theo các giá cả thị trường đem lại lợi íchcho cả hai khu vực

Thương mại tạo nên sự phát triển về kinh tế cũng như phân bổ lạinguồn lực giữa các quốc gia, từ đó giúp cho các quốc gia chuyên môn hóa

và tập trung vào những nguồn lực mà quốc gia mình có lợi thế so sánh,tránh việc gây lãng phí nguồn lực và tài nguyên của thế giới

I.1.2 Chiến tranh thương mại là gì?

a) Khái niệm:

Chiến tranh mậu dịch (chiến tranh thương mại, tiếng Anh: "tradewar") là hiện tượng trong đó hai hay nhiều nước tăng hoặc tạo ra thuế hoặccác loại rào cản thương mại (gồm: giấy phép xuất nhập khẩu, hạn ngạchnhập khẩu, viện trợ đối với các ngành sản xuất trong nước/nội địa, hạn chếxuất khẩu tự nguyện, yêu cầu khắt khe đối với hàng hóa nhập vào nội địa,lệnh cấm vận, hạn chế thương mại, và sự làm mất giá tiền tệ) với nhaunhằm đáp trả những rào cản thương mại của nước đối lập Chế độ bảo hộtăng cường làm cho sự sản xuất hàng hóa của cả hai nước tiến dần đến mức

tự cung tự cấp (để đáp ứng những nhu cầu tiêu dùng không được thỏa mãnbởi nhập khẩu hạn chế)

Mục đích chủ yếu của chiến tranh thương mại là việc làm suy yếu đinền kinh tế của nước địch, hoặc là để trừng phạt những nước khác chứkhông phải là bảo hộ ngành kinh tế của nước nhà hay làm ổn định cán cânthương mại Chính vì vậy thông qua các công cụ bảo hộ mậu dịch, từ đógián tiếp làm yếu đi nền thương mại của nước đối địch cũng như làm giảmthâm hụt thương mại

b) Các công cụ được sử dụng

 Rào cản thuế quan (TARIFF):

- Bao gồm việc đánh thuế hoặc tăng mức thuế đối với các mặt hànghóa nhập khẩu khác nhau

- Có 3 loại thuế quan phổ biến là thuế phần trăm, thuế phi phần trăm

và thuế quan đặc thù

 Đây là cách thức đơn giản nhất để làm giảm lượng hàng nhập khẩu

từ nước ngoài Bằng việc đánh thuế quan, các mặt hàng xuất khẩu sẽ có giá

thành trở nên đắt hơn trước, từ đó làm giảm đi lượng hàng nhập khẩu từnước ngoài.

 Rào cản phi thuế quan (Non TARIFF):

- Hàng rào phi thuế quan về hành chính của mỗi nước, tuỳ thuộc vàotính chất đó, mà đưa ra các lệnh cầm xuất nhập khẩu, các loại giấy tờ giấyphép, hạn chế việc xuất khẩu tự nguyện, hạn ngạch hàng hoá Bao gồm:

+ Giấy phép để nhập khẩu là giấy tờ bắt buộc phải làm đơn để đượccấp giấy phép cho một vài loại hàng hoá Những thủ tục này làm rào cảntới các loại hàng hoá cần nhập khẩu

+ Cấm xuất nhập khẩu liên quan tới quy định của mỗi nước khôngcho xuất hoặc nhập khẩu một số loại hàng hoá như về an ninh, về quốcphòng, môi trường hay những sản phẩm gây ảnh hưởng tới sức khoẻ Cáctiêu chuẩn vệ sinh, kiểm dịch động thực vật cũng gây ra các rào cản thươngmại

+ Hạn chế việc xuất khẩu tự nguyện Hình thức này là sự thoả thuậngiữa 2 nước, hạn chế hay giới hạn lại dựa vào khối lượng hoặc giá trị hànghoá nào đó xuất khẩu vào nước bên kia

+ Hạn ngạch là quy định đối với các hàng hoá cần xuất hoặc nhậpkhẩu giá trị hay số lượng theo quy định ở trong thời kỳ nhất định

+ Ngoài ra còn có các yêu cầu về việc tỷ lệ nội địa hoá, các tiêuchuẩn về kỹ thuật, các biện pháp để xác định trị giá cho việc tính thuế hảiquan Còn dây ra một vài rào cản đáng kể tới việc xuất nhập khẩu

 Bằng việc sử dụng các chính sách phi thuế quan chính phủ đã giántiếp làm khó các thủ tục nhập khẩu hàng hóa vào trong nước, từ đó làmtăng thêm chi phí nhập khẩu hàng hóa và làm giảm lượng hàng nhập khẩu

 Chính sách tiền tệ: sử dụng chính sách tiền tệ để giảm thâm hụtthương mại cũng là một trong những lựa chọn hàng đầu của những nướctham chiến Bằng việc ngân hàng trung ương làm tăng lượng cung tiền củađất nước đó, sẽ gián tiếp làm cho đồng tiền của nước đó sẽ mất đi giá trị từ

đó tỷ giá hối đoái với nước đối địch sẽ giảm đi Hàng hóa từ quốc gia đó sẽtrở nên rẻ hơn so với nước đối địch Từ đó làm tăng xuất khẩu và giảmnhập khẩu, giảm thiểu đi sự thâm hụt thương mại giữa hai quốc gia.

I.2 Tổng quan về chuỗi cung ứng

I.2.1 Khái niệm đặc điểm của chuỗi cung ứng

Chuỗi cung ứng: bao gồm tất cả những vấn đề liên quan trực tiếp haygián tiếp nhằm thoả mãn nhu cầu của khách hàng Chuỗi cung ứng khôngchỉ bao gồm nhà sản xuất, nhà cung cấp mà còn liên quan đến nhà vậnchuyển, nhà kho, nhà bán lẻ, và khách hàng

- Khách hàng: là bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào mua và sử dụng sảnphẩm

- Nhà sản xuất: là các tổ chức sản xuất ra sản phẩm, bao gồm nhữngcông ty sản xuất nguyên vật liệu và sản xuất thành phẩm

- Nhà phân phối: là những công ty tồn trữ hàng với số lượng lớn từ nhàsản xuất và phân phối sản phẩm đến khách hàng

- Nhà bán lẻ: tồn trữ sản phẩm và bán cho khách hàng với sốlượng nhỏhơn

- Nhà cung cấp dịch vụ: là những tổ chức cung cấp dịch vụ cho nhà sảnxuất, nhà phân phối, nhà bán lẻ và khách hàng

Bên trong mỗi tổ chức, chẳng hạn nhà sản xuất, chuỗi cung ứng baogồm tất cả các chức năng liên quan đến việc nhận và đáp ứng nhu cầukhách hàng Những chức năng này bao gồm, nhưng không bị hạn chế, pháttriển sản phẩm mới, marketing, sản xuất, phân phối, tài chính và dịch vụkhách hàng

Một chuỗi cung ứng được coi là hiệu quả khi thỏa mãn các yếu tố sau:

- Phù hợp với chiến lược, mục tiêu kinh doanh của công ty Một chuỗicung ứng hiệu quả cần gắn liền và phù hợp với chiến lược của công ty

trong từng giai đoạn, phù hợp với các yêu tố về nguồn lực, thị trường, thếmạnh của công ty

- Kết hợp với nhu cầu của khách hàng: với một chuỗi cung ứng hiệuquả, doanh nghiệp có thể tạo ra các sản phẩm phù hợp với các phân khúcthị trường, cung cấp hàng hóa/sản phẩm chất lượng một cách kịp thời tớikhách hàng

- Kết hợp với vị thế của công ty: công ty hiện tại đang ở vị thế nào, làthương hiệu mạnh, nổi tiếng hay không, quy mô ra sao Từng vị thế lại cótừng lựa chọn về nhà cung cấp cũng như khách hàng khác nhau

- Thích nghi với sự thay đổi: trong chuỗi cung ứng, các bên sẽ trao đổithông tin qua lại lẫn nhau về tình hình thị trường, khách hàng Chính vì thế,khi quản lý được chuỗi cung ứng một cách hiệu quả, doanh nghiệp có thểđưa ra những quyết định thay đổi kịp thời, phù hợp với tình hình thị trường,đối thủ, cạnh tranh,

I.2.2 Trung Quốc – Mắt xích quan trọng nhất trong chuỗi cung ứng thế giới.

Trong suốt nhiều năm qua Trung Quốc luôn là lựa chọn hàng đầucủa các doanh nghiệp quốc tế để đặt chuỗi cung ứng của mình đặt tại nướcnày Và có thể nói rằng Trung Quốc chính là mắt xích quan trọn nhất trongchuỗi cung ứng của thế giới, khi vô số các công ty, doanh nghiệp nướcngoài đều đổ xô đến đây để đặt nhà máy của mình Từ những công ty côngnghiệp hay những công ty công nghệ hàng đầu như Apple, Microsoft, …đều tập trung tại đây Có thể nói Trung Quốc có những lợi thế không thểchối cãi để trở thành điểm đến hàng đầu cho các doanh nghiệp Những lợithế đó bao gồm:

- Dân số đông, phần lớn dân số vẫn còn trong độ tuổi lao động Chính

vì thế tạo ra một lực lượng nhân công giá rẻ cực kỳ hùng hậu Hơn nữaphần lớn người dân lao động giá rẻ của Trung Quốc đều thuộc những vùngnghèo khó, cũng như các đạo luật về lao động của Trung Quốc cũng rất

lỏng lẻo, đây là một lợi thế cực lớn nếu so sánh với những đất nước cónguồn nhân lực đắt đỏ như Mỹ.

- Trung Quốc là một đất nước rộng lớn và có rất nhiều tài nguyên.Theo một số báo cáo cho biết Trung Quốc là đất nước có trữ lượng đấthiếm nhiều nhất thế giới – loại đất cần thiết cho sản xuất hàng điện tử.Chính vì vậy nhiều công ty công nghệ lớn chọn Trung Quốc để đặt nhàmáy của mình

- Trung Quốc có hệ thống cơ sở hạ tầng tốt với nhiều trung tâm, đặckhu kinh tế lớn tập trung nhiều doanh nghiệp trên thế giới ở đây, nên tạo ramột chuỗi cung ứng các sản phẩm đầu vào khổng lồ với giá thành rẻ Hơnnữa trình độ khoa học công nghệ phát triển cũng là một lợi thế lớn củaTrung Quốc

- Với dân số hơn 1 tỷ người, Trung Quốc là thị trường tiêu thụ hàngđầu của thế giới Thị trường Trung Quốc lớn đến nỗi, người ta bảo rằng chỉcần công ty của bạn thành công ở Trung Quốc thì nó có thể thành công ởbất cứ nới nào Với hơn 1 tỷ người, Trung Quốc là nơi tiêu thụ hàng đầucủa vô số các sản phẩm công nghiệp, công nghệ Nên việc đặt nhà máy tạithị trường lớn nhất thế giới sẽ giảm bớt chi phí vận chuyển cho doanhnghiệp

Chương II: Chiến tranh thương mại và sự chuyển dịch của

chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc.

II.1 Tổng quan về chiến tranh thương mại Mỹ - Trung.

II.1.1 Nguyên nhân hình thành.

Cả Mỹ và Trung Quốc đều đang là đối tác hàng đầu và vô cùng quantrọng của nhau Vậy điều gì đã thúc đẩy chính quyền Donald Trump thayđổi hiện trạng này bằng cách liên tiếp tuyên bố các biện pháp thuế quannhằm vào hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc kể từ đầu tháng 03/2018 chođến nay? Có 3 nguyên nhân chính dẫn đến động thái trên:

 Thứ nhất, từ góc độ kinh tế, thâm hụt thương mại của Mỹ với TrungQuốc đã liên tục gia tăng mạnh trong hơn 20 năm qua và lên tới mức 375 tỷUSD trong năm 2017 Chỉ tính riêng trong 6 tháng đầu năm 2018 thì con sốnày cũng đã ở mức 1857 tỉ đô la Do đó, trong nỗ lực để đạt được cân bằngthương mại với Trung Quốc, chính quyền tổng thống Trump đã tiến hành

áp thuế nhập khẩu lên các mặt hàng từ Trung Quốc, tạo sức ép để TrungQuốc phải tăng mua hàng hóa của Mỹ, qua đó giảm thâm hụt thương mại.Ngoài ra, việc đánh thuế sẽ khiến hàng hóa sản xuất ở Trung Quốc nhậpkhẩu vào Mỹ ít nhiều mất đi lợi thế cạnh tranh về giá, buộc các công ty đaquốc gia đang đặt phần lớn nhà máy sản xuất tại Trung Quốc phải xem xét

di dời về Mỹ Điều này giúp hỗ trợ sách lược đưa việc làm trở về Mỹ vàkhuyến khích sản xuất nội địa của chính quyền Trump

 Thứ hai, theo nhiều chuyên gia thì từ góc độ cũng cố vị trí siêu cườngcủa Mỹ trên bản đồ địa chính trị thế giới, Mỹ đang theo dõi sát sự trỗi dậyngày càng mạnh mẽ của Trung Quốc Nhiều nhà phân tích cho rằng, chính

quyền của Tổng thống Trump không ưa thích kịch bản này, nhất là trongbối cảnh có những thông tin cho rằng doanh nghiệp Trung Quốc đang vươnlên bằng những cách thức không công bằng thông qua cách thức sử dụngcác sáng chế công nghệ của Mỹ (Trung Quốc yêu cầu các doanh nghiệpnước ngoài muốn hoạt động tại Trung Quốc phải liên doanh với các doanhnghiệp nội địa để chuyển giao công nghệ, bên cạnh đó vấn đề bảo hộ quyền

sở hữu trí tuệ của các công ty nước ngoài hoạt động tại Trung Quốc cũngchưa được thực hiện hoàn toàn chặt chẽ)

 Thứ ba, do cuộc bầu cử Quốc hội Mỹ sắp diễn ra vào tháng 11/2018nên Tổng thống Donald Trump càng có thêm động cơ để thu hút thêm sựủng hộ của cử tri Mỹ Giảm thâm hụt thương mại, thiết lập lại luật chơicông bằng khi làm ăn với Trung Quốc là một trong những mục tiêu ôngTrump đưa ra từ hồi tranh cử Tổng thống năm 2016 Việc ông Trump giữđược lời hứa với các cử tri đã ủng hộ mình sẽ tạo được lợi thế lớn cho đảngCộng Hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ sắp tới

II.1.2 Các sắc lệnh trừng phạt của Mỹ tới Trung Quốc

Ngày 08/03/2018, Tổng thống Trump ký lệnh áp thuế nhập khẩu lên

mặt hàng thép và nhôm từ tất cả các quốc gia trong đó có Trung Quốc Cụthể, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump ký sắc lệnh công bố áp mức thuếsuất mới là 25% đối với một số mặt hàng thép và 10% đối với một số mặthàng nhôm nhập khẩu vì lý do “an ninh quốc phòng” Hiện chỉ có Canada

và Mexico được miễn trừ trong kế hoạch này

Ngày 23/03/2018, Mạng Inside Trade cho biết, sau khi công bố kết

quả điều tra theo Điều khoản 301 về các hoạt động vi phạm sở hữu trí tuệ,buộc chuyển giao công nghệ của Trung Quốc, Văn phòng Đại diện Thươngmại Mỹ (USTR) đã chính thức gửi yêu cầu tham vấn với Trung Quốc lên

Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) về vấn đề này

Trong yêu cầu tham vấn ghi rõ "Trung Quốc đã từ chối để các đốitác nước ngoài được có khả năng bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của mình khi

liên doanh với đối tác Trung Quốc sau khi hợp đồng chuyển giao côngnghệ kết thúc Trung Quốc cũng áp đặt các điều khoản hợp đồng có tính bắtbuộc, gây bất lợi, nhằm tạo ra sự phân biệt đối xử, chống lại và không tạothuận lợi cho công nghệ nước ngoài nhập khẩu" USTR cho rằng TrungQuốc áp đặt các biện pháp này thông qua bốn chính sách và điều này đã viphạm Điều 3, Điều 28 của TRIPS - Hiệp định về các khía cạnh thương mạicủa quyền sở hữu trí tuệ của WTO

Yêu cầu tham vấn trên được công khai một ngày sau khi Tổng thốngDonald Trump chỉ đạo USTR đưa vụ việc này lên WTO, coi đây như mộtkết quả của cuộc điều tra theo Điều khoản 301 Ông Trump cũng yêu cầuUSTR xây dựng danh sách các biểu thuế khuyến nghị và Bộ trưởng Tàichính Steven Mnuchin xây dựng các hạn chế đối với đầu tư của TrungQuốc liên quan đến lĩnh vực công nghệ nhạy cảm của Mỹ

Trong yêu cầu tham vấn, USTR đã chỉ ra một loạt công cụ cụ thể đểthực hiện chính sách "buộc chuyển giao công nghệ không công bằng, phânbiệt và hạn chế đầu tư" của Trung Quốc như Luật Ngoại thương của TrungQuốc; Quy định của Trung Quốc về nhập khẩu và xuất khẩu công nghệ;Luật về Doanh nghiệp liên doanh cổ phần Trung Quốc - Nước ngoài; cácquy định triển khai Luật này với các quy định như: "Các hợp đồngchuyển giao công nghệ phải có thời gian thực hiện ít nhất 10 năm và chophép bên liên doanh của Trung Quốc được sử dụng công nghệ này vĩnhviễn sau khi hợp đồng đã hết hạn", hay quy định "chủ sở hữu nước ngoàikhông được phép ngăn cản các nhà cấp giấy phép của Trung Quốc cải tiếncông nghệ và sở hữu những cải tiến đó"; cho rằng các quy tắc này "đặc biệtgây hại cho bên cấp phép ở Mỹ nếu bên được cấp phép của Trung Quốcthực hiện một cải tiến có thể tách rời khỏi sáng chế gốc và sau đó bằngsáng chế cải tiến mạnh mẽ ở Trung Quốc hay nơi khác"

Trước đó, Mỹ, Nhật Bản (năm 2009) và Liên minh châu Âu (EU năm 2011) từng gửi yêu cầu tham vấn về việc Trung Quốc buộc chuyểngiao công nghệ vi phạm Hiệp định TRIPS lên WTO.

-Ngày 03/04/2018, văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ công bố mức

thuế 25% áp dụng cho khoảng 1.300 mặt hàng của Trung Quốc Động tháinhằm phản ứng trước hành xử của Trung Quốc đối với vấn đề sở hữu trítuệ Đại diện thương mại Mỹ cho biết mức thuế 25% sẽ được áp dụng chotất cả các sản phẩm

Theo danh sách công bố, đa phần sản phẩm bị đánh thuế thuộc vềngành hàng không, công nghệ và máy móc Một số khác nhằm vào thiết bị

y tế, thuốc men, sản phẩm giáo dục như sách chữ nổi dành cho người mù

Trong một thông cáo, Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington nóirằng Bắc Kinh "lên án mạnh mẽ và kịch liệt phản đối" danh sách đề xuấttrên

Các rào cản thương mại sẽ không có hiệu lực ngay lập tức Chínhquyền Donald Trump sẽ tổ chức một phiên điều trần công khai với cácdoanh nghiệp Mỹ Và kể cả sau phiên điều trần đó cũng chưa rõ các biệnpháp "trừng phạt" có được áp dụng hay không

Ngày 16/04/2018, Mỹ trừng phạt công ty ZTE của Trung Quốc vì đã

vi phạm các thỏa thuận về việc cấm giao thương với Iran và Bắc TriềuTiên, qua đó công ty này bị cấm không được mua các sản phẩm công nghệcủa Mỹ trong 7 năm

ZTE không thể mua chip Qualcomm nữa, đó là quyết định vừa được

Bộ Công thương Mỹ đưa ra nhằm trừng phát công ty Trung Quốc vì giaodịch với Iran

Quyết định trên có thể gây nên hậu quả nặng nề cho ZTE vì các công

ty Mỹ ước tính cung cấp từ 25 đến 30% số linh kiện sử dụng trong nhữngthiết bị của hãng này, bao gồm điện thoại thông minh và thiết bị hệ thốngviễn thông

Hãng tin Reuters đưa tin, tập đoàn ZTE của Trung Quốc vừa ký mộtthỏa thuận sơ bộ với Mỹ, nhằm dỡ bỏ lệnh trừng phạt mà Bộ Thương mại

Mỹ đã đưa ra hồi tháng trước

Lệnh trừng phạt này đã khiến ZTE gặp rất nhiều khó khăn, phảingừng hoạt động kinh doanh vì không thể nhập linh kiện và sử dụng phầnmềm của các công ty công nghệ tại Mỹ

Thỏa thuận sơ bộ bao gồm một khoản phạt trị giá 1 tỷ USD dành choZTE, cộng thêm 400 triệu USD tiền ký quỹ để bù đắp cho những tổn thấtgây ra Bên cạnh đó, Bộ Thương mại Mỹ cũng thay đổi một số điều khoảnthỏa thuận từ năm 2017 và yêu cầu ZTE nộp thêm 361 triệu USD Nhưvậy, tổng số tiền phạt mà ZTE phải nộp lên đến 1,7 tỷ USD

Lệnh cấm kéo dài 7 năm áp dụng với ZTE bắt đầu bị Mỹ áp dụngvào tháng 4/2018 sau khi ZTE phá vỡ thỏa thuận năm 2017 Tập đoàn này

đã trái phép bán hàng sang Iran và Triều Tiên ZTE ngừng các hoạt độngchính vào tháng 5/2018

Ngày 29/05/2018, Mỹ tuyên bố sẽ áp thuế nhập khẩu lên 50 tỷ đô

hàng nhập khẩu từ Trung Quốc đồng thời giới hạn số thị thực nhập cảnhcấp cho công dân Trung Quốc nhằm bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Chính quyền Mỹ cho biết tiếp tục thực thi các biện pháp trừng phạtthương mại chống Trung Quốc cũng như tiến hành khởi kiện Bắc Kinh tại

Tổ chức Thương mại thế giới

Theo Reuters, Nhà Trắng tuyên bố sẽ tiếp tục triển khai các biệnpháp trừng phạt thương mại với Trung Quốc, chỉ vài ngày sau khi hai bêntuyên bố đạt được thỏa thuận về giảm căng thẳng thương mại

Cụ thể, Washington sẽ công bố danh sách hàng hóa nhập khẩu từTrung Quốc bị áp mức thuế 25% vào ngày 15/6 Lượng hàng hóa nhậpkhẩu này có giá trị khoảng 50 tỷ USD, theo tính toán của bộ Tài chính Mỹ

Ngày 08/08/2018, chính quyền Tổng thống Donald Trump sẽ áp mức

thuế 25% đối với 279 mặt hàng nhập từ Trung Quốc có tổng trị giá 16 tỉUSD

Đây là động thái mới nhất của Tổng thống Trump trong việc gia tăngsức ép, buộc Bắc Kinh đàm phán nhượng bộ thương mại Vào tháng trước,chính quyền Tổng thống Trump cũng đã đánh thuế đối với 34 tỉ USD hànghóa Trung Quốc

Theo Reuters, gói thuế mới sẽ đánh vào các vật liệu bán dẫn từTrung Quốc mặc dù con chip cơ bản của các sản phẩm này có nguồn gốc từ

Mỹ, Đài Loan hay Hàn Quốc Ngoài ra, gói thuế 25% này còn nhằm vàocác mặt hàng điện tử, nhựa, hóa chất và thiết bị đường sắt mà USTR khẳngđịnh sẽ hưởng lợi từ kế hoạch "Sản xuất tại Trung Quốc 2025", được thựchiện nhằm gia tăng sự cạnh tranh của Trung Quốc trong các ngành côngnghiệp công nghệ cao

Kể từ ngày 6/7 tới, trên 800 sản phẩm Trung Quốc có trị giá 34 tỷUSD sẽ bị Mỹ áp thuế, và đợt hai đánh vào 280 mặt hàng khác, nhưng chưa

rõ thời hạn Mỹ chủ yếu nhắm vào các sản phẩm công nghệ, tránh nhữngmặt hàng phổ biến như điện thoại di động, tivi Mục tiêu là làm giảm sốthâm hụt thương mại khổng lồ với Trung Quốc, năm ngoái lên tới 375 tỷUSD

II.2 Tác động của các biện pháp trừng phạt đến chuỗi cung ứng tại Trung Quốc.

Với mức độ phụ thuộc vào xuất khẩu lớn hơn, nền kinh tế TrungQuốc có khả năng sẽ chịu ảnh hưởng bất lợi nhiều hơn so với Mỹ trongcuộc chiến thương mại leo thang giữa hai nước - CNBC nhận định

 Tăng trưởng giảm sút:

Trong diễn biến mới nhất của cuộc chiến thương mại, Mỹ áp thuế bổsung 10% lên 200 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc, còn Bắc Kinh áp thuế bổsung 5-10% lên 60 tỷ USD hàng Mỹ

Một số nhà phân tích dự báo tốc độ tăng trưởng kinh tế Trung Quốc

sẽ thiệt hại 0,5-0,6 điểm phần trăm trong năm 2019 nếu thuế bổ sung mà

Mỹ áp lên 200 tỷ USD hàng Trung Quốc được nâng lên 25% từ ngày 1/1như đã cảnh báo

"Nếu hai nước tăng thuế lên toàn bộ hàng hóa của nhau, thì ảnhhưởng đến Trung Quốc sẽ lớn gấp 4 lần so với ảnh hưởng đến Mỹ, vì giá trịxuất khẩu của Trung Quốc (sang Mỹ) lớn gấp 4 lần giá trị nhập khẩu của

họ (từ Mỹ)", nhà kinh tế học Ethan Harris, phụ trách nghiên cứu kinh tếtoàn cầu của Bank of America Merrill Lynch, phát biểu

"Thuế quan được áp bổ sung tính đến thời điểm này có thể khiến tốc

độ tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc hụt đi khoảng nửa điểm phầntrăm… Đối với Mỹ, mức thiệt hại thấp hơn, vì cú sốc mà thuế quan gây ra

là nhỏ hơn, chưa kể đà tăng trưởng mạnh hiện nay của nền kinh tế", ôngHarris nói

Bank of America hiện dự báo kinh tế Trung Quốc tăng trưởng 6,1%trong năm 2019, sau khi đã tính đến ảnh hưởng tích cực từ các biện pháp

hỗ trợ tăng trưởng mà Bắc Kinh đưa ra

Ngân hàng JPMorgan Chase thì dự báo tốc độ tăng trưởng kinh tếcủa Trung Quốc sẽ giảm 0,6 điểm phần trăm do sự suy giảm của cả hoạtđộng xuất khẩu lẫn nhập khẩu

 Xung đột kéo dài

Ông Harris cho rằng cuộc chiến thương mại có thể sẽ chưa kết thúcchừng nào người tiêu dùng Mỹ còn chưa cảm nhận rõ tác động, hoặc cònchưa lo ngại về việc cuộc chiến sẽ kéo dài và tiếp tục leo thang "Thịtrường vẫn nghĩ rằng kiểu gì rồi cũng sẽ có một thỏa thuận giữa Mỹ vàTrung Quốc… Tôi e là thị trường đã hiểu sai về những gì ông Trumpmuốn", chiến lược gia trưởng thị trường Marc Chandler thuộc

Bannockburn Global Forex phát biểu "Ông ấy có một cuộc tấn công haimũi, một nhằm vào chuỗi cung cứng và một nhằm vào hành vi thương mạicủa Trung Quốc Ông ấy muốn Trung Quốc phải thay đổi một cách cănbản".

Trong một bài phát biểu vào ngày thứ Tư, Thủ tướng Lý KhắcCường thừa nhận Bắc Kinh hiện đang đối mặt thách thức lớn hơn trongviệc giữ ổn định kinh tế "Chiến tranh thương mại đang buộc Trung Quốcphải ra tay kích cầu tăng trưởng Họ đã đúng khi thừa nhận sự giảm tốctăng trưởng.Đối với người tiêu dùng Mỹ, mức thuế bổ sung 10% áp lên 200

tỷ USD hàng Trung Quốc đồng nghĩa với việc họ phải chi thêm 20 tỷ USD

để mua số hàng hóa này

"Đây là một con số rất nhỏ nếu so với chương trình cắt giảm thuếcủa ông Trump Trong năm đầu tiên, giá trị cắt giảm thuế là 150 tỷ USD",ông Harris nhấn mạnh "Rủi ro thực sự từ chiến tranh thương mại khôngphải là thuế tăng và ảnh hưởng đến tiêu dùng, mà nằm ở vấn đề niềm tin".Nhiều chuyên gia cũng không cho rằng Trung Quốc sẽ phá giá đồng Nhândân tệ để bù đắp ảnh hưởng của thuế quan, bởi một đồng Nhân dân tệ mấtgiá sâu có thể dẫn tới sự thoái vốn ồ ạt khỏi nước này Thủ tướng Lý KhắcCường ngày 19/9 cũng tuyên bố Trung Quốc sẽ không phá giá đồng nội tệ

để làm "vũ khí" trong cuộc chiến thương mại với Mỹ

Số liệu do Bộ Tài chính Mỹ công bố cho thấy lượng trái phiếu khobạc Mỹ mà Trung Quốc nắm giữ đã giảm xuống mức thấp nhất từ tháng 1.Tuy nhiên, mức giảm khá khiêm tốn và giới phân tích cho rằng đây khôngphải là kết quả của việc Trung Quốc bán nợ Mỹ nhằm mục đích trả đũa

Nhiều công ty chuyên xuất khẩu hàng hóa sang Hoa Kỳ đang xemxét lại hoạt động sản xuất của họ tại Trung Quốc

Nhiều công ty chuyên xuất khẩu hàng hóa sang Hoa Kỳ đang xem xét lại hoạt động sản

xuất của họ tại Trung Quốc.

Charles M Hubbs, Giám đốc châu Âu của Premier Guard, một công

ty chuyên sản xuất các sản phẩm y tế cho biết, trước khi hàng rào thuế quan(do chiến tranh thương mại Mỹ - Trung) xuất hiện, công ty này đang tìmcách chuyển khoảng 30% sản lượng từ Trung Quốc sang Hoa Kỳ, do tiềnlương và chi phí sản xuất ở Trung Quốc tăng cao

Cuộc chiến thương mại leo thang giữa Mỹ và Trung Quốc, với việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố áp dụng các biện pháp thuế quan đối với hàng hóa Trung Quốc tác động mạnh chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tập đoàn AGCO có trụ sở tại bang Georgia (Mỹ) cho rằng, các biệnpháp thuế quan sẽ khiến cho thiết bị nông nghiệp do Tập đoàn này sản xuấttại tỉnh Giang Tô (Trung Quốc) không thể cạnh tranh về giá bán tại Hoa

Kỳ Trong khi đó, một số công ty khác đang điều chỉnh chuỗi cung ứng của

họ Công ty TNHH DSM China, công ty con của Tập đoàn Royal DSM(Hà Lan) đang tìm cách thay thế đậu tương từ Mỹ bằng các nguyên liệumới tại chỗ như bột đậu để tránh thuế nhập khẩu do Bắc Kinh trả đũa

Ông Dan Krassenstein, giám đốc điều hành châu Á của Tập đoànbao bì công nghiệp chuyên dụng ProconPacific đánh giá, ngành sản xuấtcủa Trung Quốc sẽ không thể biến mất qua một đêm, nhưng sự dịch chuyểnsang quốc gia khác là điều không tránh khỏi Nhiều doanh nghiệp đã dịchchuyển sản xuất sang khu vực Nam Á và Đông Nam Á để tìm kiếm chi phílao động rẻ hơn, do Trung Quốc không khuyến khích các hoạt động sảnxuất có lợi nhuận thấp và gây ô nhiễm Vị giám đốc điều hành này nhậnđịnh, các biện pháp trả đũa thuế quan leo thang sẽ giúp “tăng tốc” quá trìnhdịch chuyển sản xuất.

5 năm trước, ProconPacific đã sản xuất toàn bộ sản phẩm tại TrungQuốc Nhưng hiện nay, 1/4 sản lượng của công ty đến từ Ấn Độ và 5-10%sản lượng từ Việt Nam

 Hàng loạt công ty tháo chạy khỏi Trung Quốc

Không chỉ các nhà cung ứng của Apple, hàng loạt doanh nghiệpnước ngoài khác cũng đang tháo chạy khỏi Trung Quốc để “né đòn” thuếquan từ cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung

Mới đây, GoerTek - hãng chuyên lắp ráp tai nghe AirPods do Apple

sở hữu tại Trung Quốc, đã thông báo cho các nhà cung cấp về dự địnhchuyển hoạt động sản xuất tai nghe không dây sang Việt Nam Dù đã cómột cơ sở sản xuất tai nghe có dây cho iPhone tại miền Bắc Việt Namnhưng công ty này vẫn có ý định tháo chạy khỏi Trung Quốc do có thể bị

“dính đòn” từ cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung

Ngày 24/9, chính quyền Mỹ đã chính thức đánh thuế 10% lên 200 tỷUSD hàng hóa nhập khẩu của Trung Quốc Tuy nhiên, đến cuối năm nay

và đầu năm sau, mức thuế này có thể lên đến 25% Ngoài ra, căng thẳngvẫn chưa dừng lại khi Tổng thống Donald Trump liên tiếp đe dọa sắp tới sẽđánh thuế lên toàn bộ hàng hóa trị giá 267 tỷ USD còn lại của Trung Quốc

Mới đây, ngày 9/10, ông đã nhắc lại lời đe dọa trên nếu chính quyền BắcKinh có động thái trả đũa.

Một kết quả nghiên cứu mới được công bố bởi AmCham TrungQuốc và AmCham Thượng Hải cho thấy gần 2/3 tổng số 430 công ty Mỹtại Trung Quốc bị ngấm đòn bởi chiến tranh thương mại Mỹ - Trung Đặcbiệt, có khoảng 30% doanh nghiệp này đang cân nhắc hoặc đã chuyển hoạtđộng sản xuất ra nước ngoài

Với nhóm ngành công nghệ cao, quá trình chuyển dịch đang diễn ramạnh mẽ hơn cả

AirPods, Apple Watch và HomePod là 3 sản phẩm của táo khuyết bịđưa vào danh sách 200 tỷ USD hàng Trung Quốc bị đánh thuế từ ngày24/9 Tuy nhiên, đến phút chót, các sản phẩm này đã may mắn thoát nạn

Để tránh rủi ro, GoerTek - hãng lắp ráp tai nghe AirPods, Cheng Uei - hãngcung cấp bộ sạc và đầu nối iPhone và Pegatron - đơn vị lắp ráp iPhone lớnthứ hai sau Foxconn, vừa tiết lộ kế hoạch ban đầu việc chuyển nhà máy sảnxuất sang Đài Loan hoặc các quốc gia Đông Nam Á như Việt Nam, TháiLan, Philippines

Trước đó, Delta Electronics, công ty Đài Loan chuyên cung cấp linhkiện cho các sản phẩm iPhone và MacBook của Apple, cho biết đang mualại Delta Electronics Thái Lan để tiếp cận tốt hơn các trung tâm sản xuất tạinước này cũng như Ấn Độ và Slovakia

“Chúng tôi có một vài địa điểm bên ngoài Trung Quốc để mở rộngsản xuất nhằm đáp ứng nhu cầu tạm thời nếu chiến tranh thương mại tiếp

tục leo thang”, trả lời Nikkei, một quan chức của Quanta Computer chuyên

sản xuất Apple Watch và MacBook, nói

 Nhiều công ty Trung Quốc cũng dời sang khu vực khác

Trước cuộc chiến thương mại, đã có nhiều công ty đa quốc gia nhưHasbro, chuyên về đồ chơi, Olympus (máy ảnh) hay Decker (giày dép) đã

di rời nhà xưởng ra khỏi Trung Quốc Giờ đây các công ty của Trung Quốctheo chân các công ty trên ra đi

Trở lại với mặt hàng xe đạp Ngành công nghiệp này đã không cònđặt trong tâm vào Trung Quốc từ lâu và họ đã triển khai di dời sản xuấtsang Việt Nam Giải thích với AFP, Alex Lee, phụ trách bán hàng quốc tế

của hãng HL Corp cho biết: Các loại xe đạp « made in Vietnam » sẽ không

bị áp thuế chống phá giá của Mỹ cũng như của châu Âu, giá nhân công địaphương thấp hơn Trung Quốc Xe đạp điện Trung Quốc là đối tượng củathuế quan Mỹ cũng như châu Âu Từ tháng 7, châu Âu đã áp dụng thuếchống phá giá tăng từ 24 lên 84% đánh vào mặt hàng này vì cho rằng cácnhà sản xuất Trung Quốc được Nhà nước trợ giá cho vật liệu nhôm sảnxuất xe Thế nhưng HL quả quyết vẫn tiếp tục hưởng hỗ trợ của chính phủTrung Quốc ngay cả sau khi đã dời một phần sản xuất ra nước ngoài HL

đã chuyển sang Việt Nam sản xuất các chi tiết phuộc xe đạp bằng nhôm

Từng xem quốc gia hơn 1,4 tỷ dân này là một thị trường hấp dẫn đểđặt nhà máy vì nhân công rẻ, chi phí sản xuất thấp hiện không chỉ cácxưởng gia công của Apple mà hàng loạt công ty nước ngoài tại Trung Quốc

đã bắt đầu tháo chạy

Một số tập đoàn của Nhật Bản và Hàn Quốc đã có kế hoạch chọnnhững nhà máy tại nhiều quốc gia khác để thay thế Trung Quốc

Mitsubishi Electric, công ty đa quốc gia của Nhật Bản cho biết nhàmáy gia công laser và tia lửa điện của phục vụ cho Mỹ đặt tại Đại Liên(Trung Quốc) sẽ được dời về thành phố Nagoya (Nhật Bản) Quyết địnhnày được đưa ra khi nhóm sản phẩm này nằm trong danh sách đánh thuếlên đến 25% của Mỹ “Chúng tôi quyết định dời một số khâu sản xuất khỏiTrung Quốc bởi ảnh hưởng của thuế quan đối với chúng tôi rất lớn”, ngườiphát ngôn của tập đoàn Toshiba Machine (Nhật Bản) cho hay Tương tựMitsubishi Electric, Toshiba Machine cũng muốn mang dây chuyền sảnxuất máy ép nhựa dành xuất khẩu sang Mỹ về lại quê nhà Nhật Bản, hoặcmột quốc gia thuộc Đông Nam Á

Tập đoàn SK sẽ chuyển một số cơ sở sản xuất chip về Hàn Quốc,còn Micron Technology (Mỹ) đang tiến hành di dời một số cơ sở sản xuấtchip từ Trung Quốc sang các nước châu Á khác

Không chỉ doanh nghiệp ngoại, ngay cả nhiều công ty Trung Quốccũng chạy khỏi nước này để né đòn cuộc chiến thương mại Mỹ - Trungđang ngày càng căng thẳng

Theo hãng dữ liệu thương mại Panjiva, số lượng doanh nghiệp TrungQuốc hoạt động trong lĩnh vực dệt may, nhựa, lốp xe… dịch chuyển sangnước ngoài ngày một tăng

Một công ty sản xuất xe đạp của Trung Quốc H1 Corp đã thông báovới các nhà đầu tư chuyển dây chuyền sản xuất sang một nước Đông Nam