Bài viết này sẽ trình bày những nội dung liên quan đến quy trình kiểm toán nội bộ, nhằm giúp nhà quản lý thấy được tầm quan trọng khi vận dụng kiểm toán nội bộ vào trong quản lý và điều hành doanh nghiệp.
Trang 1VẬN DỤNG QUY TRÌNH KIỂM TOÁN NỘI BỘ VÀO CÁC DOANH NGHIỆP KHAI THÁC, CHẾ BIẾN VÀ KINH DOANH ĐÁ XÂY DỰNG
APPLYING INTERNAL AUDIT PROCEDURES TO ENTERPRISES
TO EXPLOIT, PROCESS AND CONSTRUCT THE STONE BUILDING
Nguyễn Thị Đức Loan Viện Quản lý – Kinh doanh, Trường Đại học Bà Rịa – Vũng Tàu (BVU)
Tóm tắt:
Bài viết này sẽ trình bày những nội dung liên quan đến quy trình kiểm toán nội bộ
(KTNB), nhằm giúp nhà quản lý thấy được tầm quan trọng khi vận dụng KTNB vào trong quản lý và điều hành DN (DN) Các lãnh đạo DN trong lĩnh vực khai thác, chế biến và kinh doanh đá xây dựng thấy được tầm quan trọng của KTNB nên vận dụng quy trình KTNB vào trong các DN thuộc lĩnh vực khai thác, chế biến và kinh doanh đá xây dựng, nhằm kiểm tra, giám sát, tăng cường hiệu quả hoạt động của DN
Từ khóa: Khai thác; chế biến; đá xây dựng; KTNB; Đại học Bà Rịa – Vũng Tàu (BVU) Abstract:
This article will present the contents of the internal audit process to help managers
understand the importance of applying internal audit to the management and operation of the enterprise Business leaders in the field of stone exploitation, processing and trading have found the importance of internal audit to apply internal audit process to enterprises in the field of exploitation Develop and operate the construction stone to inspect, monitor and enhance the efficiency of the business
Key words: Exploited; Processing; building stones; internal audit; Ba Ria - Vung Tau
University (BVU)
Bài báo trình bày những nội dung liên quan đến việc vận dụng quy trình KTNB vào các DN khai thác, chế biến và kinh doanh đá xây dựng Bao gồm các nội dụng: Cơ cấu tổ chức kiểm toán, mục tiêu KTNB, quy tắc đạo đức, phạm vi và mức độ kiểm tra, tài liệu, phát hành báo cáo, theo dõi các báo cáo và hệ thống đảm bảo tuân thủ các quan sát KTNB,… Mục đích của bài viết này là, nhằm hướng dẫn cho tất cả các KTNB liên quan đến phương pháp KTNB và có tính thống nhất trong báo cáo trong lĩnh vực khai thác, chế biến và kinh doanh
đá xây dựng
1 Xây dựng bộ phận phòng KTNB
Bộ phận KTNB phải là một chức năng thẩm định độc lập trong tổ chức, để xem xét các hệ thống kiểm soát và chất lượng hoạt động như một dịch vụ cho quản lý KTNB sẽ hỗ trợ quản lý trong việc thực hiện giám sát và kiểm soát tổng thể Nó sẽ giúp các DN hoàn thành
Trang 2các mục tiêu của mình bằng cách đưa ra một cách tiếp cận có hệ thống kỷ luật, để đánh giá và nâng cao hiệu quả của các quy trình quản lý và kiểm soát quản lý rủi ro KTNB phải độc lập với các hoạt động mà nó kiểm toán Tính độc lập của KTNB được thực hiện, thông qua tình trạng tổ chức và các mục tiêu của nó Tình trạng tổ chức của phòng KTNB phải đủ, để cho phép hoàn thành trách nhiệm kiểm toán của mình Phòng KTNB cần có sự hỗ trợ của Ban quản lý cấp cao, Hội đồng quản trị và Ban kiểm toán, để có được sự hợp tác của KTV và thực hiện kiểm toán không bị nhiễu
KTNB sẽ là một bộ phận độc lập hoạt động dưới sự kiểm soát của Giám đốc (Tài chính) và báo cáo cho Giám đốc điều hành Bộ phận KTNB sẽ có nhân viên đủ điều kiện về
kỷ luật như kế toán, kiểm toán, kinh tế, tài chính, thống kê, công nghệ thông tin, kỹ thuật, thuế, luật, môi trường và các lĩnh vực khác cần thiết để đáp ứng trách nhiệm kiểm toán của
bộ
2 Tổ chức nhân sự thuộc phòng KTNB
Yêu cầu về trình độ và kinh nghiệm của các kiểm toán viên (KTV) nội bộ cho bộ phận cần được xác định rõ Ít nhất 80% nhân viên của phòng KTNB phải có trình độ chuyên môn
và có kinh nghiệm từ phòng Tài chính và Tài chính Đưa ra dưới đây là trình độ yêu cầu:
Những người đủ điều kiện chuyên nghiệp Kế toán/Kế toán chi phí
Những người có kinh nghiệm từ các công ty
kiểm toán
i Những người được chọn thông qua các bài kiểm tra của của các tổ chức nghề nghiệp
ii Người có trình độ kỹ thuật và có kinh nghiệm kiểm toán và am hiểu về lĩnh vực khai thác, chế biến kinh doanh đá xây dựng
Nhân viên hỗ trợ B Người đủ trình độ chuyên môn, bằng cấp và kinh
nghiệm
3 Quy tắc đạo đức của KTV nội bộ
- KTNB nắm giữ sự tin tưởng của công ty, sẽ thể hiện lòng trung thành trong mọi vấn
đề liên quan đến công việc của công ty
- KTV nội bộ sẽ không tham gia vào bất kỳ hoạt động nào có thể xung đột với quyền lợi của các công ty
- KTV nội bộ sẽ không chấp nhận một khoản phí hoặc một món quà từ một nhân viên, một khách hàng của một nhà thầu hoặc một nhà cung cấp
- KTV nội bộ nên ngay lập tức đưa ra bất kỳ xung đột thực sự hoặc rõ ràng về sự quan tâm đến mức độ quản lý thích hợp, để có thể thực hiện hành động khắc phục cần thiết
- Một số cơ sở tiêu chuẩn nhất định có giới hạn chi tiêu, vốn phải nằm trong ngân sách, được quy định cụ thể cho nhu cầu/chi tiêu hành chính,
- KTNB phải thận trọng trong việc sử dụng thông tin có được trong quá trình thực hiện nhiệm vụ của mình
Trang 3- KTV nội bộ không được tiết lộ bất kỳ thông tin nào cho bên thứ ba, kể cả nhân viên của tổ chức, không có thẩm quyền cụ thể của quản lý/khách hàng, hoặc trừ khi có trách nhiệm pháp lý hoặc chuyên môn
- KTV nội bộ phải có được các kỹ năng và năng lực cần thiết thông qua giáo dục phổ thông, kiến thức kỹ thuật thu được thông qua các khóa học và các khóa học chính thức,
4 Thực hiện KTNB
Phương pháp tiếp cận dựa trên rủi ro và được tuân thủ để thực hiện KTNB một cách hiệu quả Bước đầu tiên cần phải xác định tất cả các rủi ro Những rủi ro này cần được ưu tiên, dựa trên các nội dung cần kiểm tra Bước thứ hai là, xây dựng kế hoạch kiểm toán hàng năm để bao gồm ít nhất tất cả các khu vực có nguy cơ cao và các khu vực có rủi ro trung bình
và thấp khác dựa trên độ nhạy Khi kế hoạch hàng năm được hoàn thành, chương trình kiểm toán phải được thiết kế, xác định các bước được thực hiện để thực hiện kiểm toán Chương trình kiểm toán phải được sự đồng ý của điều phối viên KTNB cho các đơn vị tương ứng Sau khi hoàn thành chương trình kiểm toán, KTV nội bộ cần thực hiện kiểm tra thiết kế và kiểm tra tính hiệu quả của các nội dung được thực hiện theo chương trình kiểm toán, các phát hiện phải được báo cáo cho quản lý
5 Phạm vị thực hiện của KTNB
- Đánh giá hệ thống; Xem xét các giao dịch; Xem xét xử phạt; Xem xét KSNB; Xem lại các hoạt động
6 Tài liệu và báo cáo kiểm toán
6.1 Mục đích
- Cung cấp bằng chứng cho thấy, việc kiểm toán được thực hiện phù hợp với phương pháp do tổ chức đặt ra và thiết lập các tiêu chuẩn KTNB
- Hỗ trợ phát hiện của báo cáo KTNB
- Lập kế hoạch và thực hiện KTNB, rà soát và giám sát công việc của KTNB
- Trợ giúp trong bất kỳ đánh giá bên trong hoặc bên thứ ba nào
- Cung cấp các quan sát kiểm toán để quản lý theo cách rõ ràng, thực tế, ngắn gọn và
rõ ràng, để có thể thực hiện hành động cần thiết
6.2 Các tài liệu phục vụ kiểm toán gồm:
Tài liệu kiểm toán vĩnh viễn phải chứa tất cả thông tin và dữ liệu có tính chất liên tục không liên quan đến một giai đoạn cụ thể, nhưng có tầm quan trọng liên tục sau năm năm Các giấy tờ và tài liệu cần lưu giữ trong hồ sơ kiểm toán thường trực được liệt kê dưới đây:
- Bản ghi nhớ và các điều khoản của DN khai thác, chế biến và kinh doanh đá xây dựng
- Các quy định liên quan quá trình khai thác khoáng sản và bảo vệ tài nguyên, môi trường, cảnh quan
Trang 4- Các yêu cầu cần thiết của: Quản lý DN Nhà nước; Thuế; Bộ Luật Lao động; Bảo hiểm,…
- Biên bản cuộc họp hội đồng quản trị quan trọng có liên quan trong KTNB
- Các thỏa thuận/hợp đồng quan trọng, thông tư, thông báo,
- Quyền hạn của hội đồng quản trị với các chức năng khác nhau, nêu rõ giới hạn thẩm quyền được thực hiện ở các cấp quản lý khác nhau, cùng với chữ ký mẫu và chữ viết tắt của người chịu trách nhiệm ủy quyền tài liệu và giao dịch
- Danh mục tài liệu và các hồ sơ kế toán khác cùng với các lưu ý về thủ tục kế toán
Hệ thống tài khoản và danh sách các hướng dẫn thủ tục cũng cần được bao gồm: Thông tin liên quan đến đánh giá KSNB bao gồm biểu đồ tổ chức, biểu đồ lưu lượng, bảng câu hỏi và thông tin KSNB khác, liệt kê điểm mạnh và điểm yếu trong hệ thống; Bản sao báo cáo/quan sát của kiểm toán theo luật định; Báo cáo thường niên của công ty
6.3 Các giấy tờ làm việc KTNB thường bao gồm
- Thư cam kết hoặc điều lệ KTNB, như trường hợp có thể
- Kế hoạch và chương trình KTNB
- Tất cả các vấn đề quan trọng đòi hỏi phải thực hiện phán quyết cùng với kết luận của KTV phải được đưa vào các giấy tờ công tác
- Các giấy tờ liên quan đến yêu cầu và phân bổ nhân viên
- Các giấy tờ liên quan đến yêu cầu của chuyên gia kỹ thuật, nếu có
- Thời gian và ngân sách chi phí
- Bản sao hợp đồng và thỏa thuận hoặc cơ quan đại diện quản lý quan trọng về các điều khoản và điều kiện của các hợp đồng đó
- Báo cáo đánh giá nội bộ
- Bảng câu hỏi đánh giá, danh sách kiểm tra, sơ đồ
- Biên bản cuộc họp với chủ sở hữu quy trình
- Các giấy tờ liên quan đến các cuộc thảo luận/phỏng vấn với các nhân viên khác nhau, bao gồm các chuyên gia pháp lý
- Sơ đồ cơ cấu tổ chức, hồ sơ công việc của những người được liệt kê trong biểu đồ và quy tắc phân quyền
- Ngân sách hàng năm và kế hoạch phát triển
- Văn bản điều chỉnh
- Giao tiếp với nhiều nhân viên và bên thứ ba, nếu có
- Chứng nhận và đại diện thu được từ Ban Giám đốc
- Bản sao các thông tư liên quan, trích xuất các quy định của pháp luật
- Kết quả đánh giá rủi ro và KSNB
- Thực hiện các thủ tục phân tích và kết quả thực hiện
Trang 5- Liệt kê các truy vấn và giải quyết
- Bản sao báo cáo kiểm toán dự thảo, cùng với ý kiến của người kiểm toán và báo cáo cuối cùng được ban hành
- Hồ sơ theo dõi các khuyến nghị/phát hiện có trong báo cáo
6.4 Cấp độ báo cáo
Khi hoàn thành KTNB của đơn vị kiểm toán tương ứng của từng giai đoạn, các bước sau đây phải được thực hiện trước khi hoàn tất báo cáo
- Các quan sát sơ bộ dưới dạng ghi chú thô sẽ được phát hành hàng ngày cho ban kiểm toán
- Các phản hồi về các ghi chú thô sẽ được nộp trong vòng 2 ngày cho KTV
- KTV nội bộ cùng với đại diện từ phòng KTNB sẽ thảo luận về các thuyết minh với trưởng phòng kiểm toán/bộ phận Các cuộc thảo luận cũng sẽ bao gồm các ý kiến của KTV về tính tuân thủ của các quan sát kiểm toán được chỉ ra trong giai đoạn trước
- Dựa trên kết quả của các cuộc thảo luận, Báo cáo kiểm toán sẽ được tổng hợp bởi người đứng đầu nhóm kiểm toán
6.5 Các yếu tố của báo cáo KTNB
Báo cáo KTNB phải được trình bày cho mỗi đợt kiểm toán và phải được chia thành 4 phần chính
Giới thiệu (Phần I):
Phần này sẽ bao gồm các yếu tố cơ bản sau đây, thông thường, trong bố cục sau: Tiêu đề; Người nhận; Báo cáo danh sách phân phối; Thời hạn bảo hiểm của báo cáo
Phần mở đầu hoặc giới thiệu: Giới thiệu về các quy trình/chức năng của các đơn vị/khu vực và các mục báo cáo tài chính được kiểm toán; Một tuyên bố về trách nhiệm quản
lý của tổ chức,…
Đoạn mục tiêu - tuyên bố về mục tiêu và phạm vi của cam kết KTNB
Đoạn phạm vi (mô tả bản chất của KTNB)
Tuân thủ và báo cáo (Phần II)
Phần này sẽ bao gồm các ý kiến của các KTV về tính đầy đủ của sự tuân thủ và hành động được thực hiện để sửa lỗi/sai lệch được chỉ ra, bởi KTV trước đây liên quan đến kiểm toán trước đó Nó cũng sẽ bao gồm xác nhận về việc thực hiện các chính sách, hệ thống, điều khiển, để tránh sự tái diễn của những bất thường đó Việc tuân thủ các quan sát kiểm toán được chỉ ra trong các báo cáo trước đó của các giai đoạn trước có thể được đảm bảo, trong khi tiến hành kiểm toán và cùng được thực hiện cùng với hành động khắc phục được thực hiện
Tóm tắt điều hành (Phần III)
Phần này sẽ bao gồm tất cả các chênh lệch đáng kể, quan sát được trong quá trình đánh giá hiện tại và theo kiểm toán yêu cầu sự chú ý ngay lập tức về quản lý xác định các tác
Trang 6động tài chính, nếu có KTV này cũng sẽ đưa ra những sai lệch/quan sát quan trọng từ các chính sách, hệ thống và thủ tục do các công ty đặt ra
Báo cáo chi tiết (Phần IV)
Trong phần này, KTV sẽ cung cấp kết quả chi tiết của xác nhận của KTV KTV xem xét hệ thống/nguyên tắc/sở hữu của công ty có được tuân thủ trong các lĩnh vực được quy định, trong phạm vi công việc hay không? Tuy nhiên, việc không tuân thủ các vấn đề/khu vực được quy định trong hướng dẫn cũng phải được báo cáo, phần này cũng sẽ bao gồm các khuyến nghị của KTV về các kết quả kiểm toán và nhận xét từ ban quản lý địa phương về vấn
đề này
6.6 Báo cáo chi tiết định dạng báo cáo chi tiết phải bao gồm những điều sau:
Tiêu đề ngắn gọn/Tiêu đề; Thể loại (Tài chính/Hoạt động/Không tuân thủ theo luật định); Đánh giá rủi ro; Quan sát chi tiết; Tham khảo/Phụ lục liên quan; Nguyên nhân; Khuyến nghị;…
6.7 Việc gửi báo cáo KTNB: Ban giám đốc, Kế toán trưởng,…
6.8 Tính kịp thời của báo cáo kiểm toán
Báo cáo kiểm toán sẽ được phát hành trong vòng 30 ngày kể từ ngày hoàn thành kiểm toán Ngày bắt đầu kiểm toán, ngày hoàn thành kiểm toán, ngày nộp cuối cùng của báo cáo,
sự tuân thủ của các bộ phận/phòng ban được kiểm toán sẽ được ban quản lý quyết định và thông báo KTV phải tuân theo các điều sau:
KTNB sẽ được thực hiện bởi các nhân viên kiểm toán có kinh nghiệm cần thiết
KTV phải đảm bảo rằng quy mô của nhóm kiểm toán tương xứng với quy mô của các đơn vị kiểm toán và khối lượng công việc tham gia tư vấn với người đứng đầu KTNB
Tóm lại, nội dung của bài viết này là nhằm hướng dẫn cho tất cả các KTNB liên quan đến phương pháp KTNB và có tính thống nhất trong báo cáo trong lĩnh vực khai thác, chế biến và kinh doanh đá xây dựng và vận dụng KTNB một cách hiệu quả.
-Tài liệu tham khảo
1 TS Phan Trung Kiên, 2015, KTNB trong DN – Đại học Kinh tế quốc dân, NXB Tài chính
2 https://www.auditboy.com/auditboy-confessions/
3 https://www.safaribooksonline.com/library/view/corporate-governance-and/9780471738008/16_chap08.html
4 https://www.financierworldwide.com/the-role-of-the-internal-audit/#.W0yWie8WtRY
Trang 7
-NGHIÊN CỨU MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC THÀNH PHẦN CỦA HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ VỚI MỤC TIÊU KIỂM SOÁT TẠI CÁC ĐÀI PHÁT THANH TRUYỀN HÌNH TẠI VIỆT NAM
Th.s Nguyễn Hữu Tấn - Đài PT-TH Quảng Nam PGS.TS Trần Đình Khôi Nguyên - Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng Tóm tắt:
Bài viết này nhằm xây dựng mô hình các nhân tố ảnh hưởng đến mục tiêu kiểm soát, tại các đài phát thanh – truyền hình (PT-TH) cấp tỉnh Việt Nam Thông qua khảo sát cán bộ quản lý tại các đài PT-TH, bằng phương pháp phân tích nhân tố và phân tích hồi quy, kết quả phân tích đã chỉ ra các nhân tố ảnh hưởng đến tính tin cậy báo cáo tài chính(BCTC), mục tiêu chính trị và tính hiệu quả về tài chính ở các đài Đây là những gợi ý, để đưa ra các hàm ý chính sách, nhằm nâng cao tính hữu hiệu trong công tác kiểm soát nội bộ (KSNB) tại các đài trong thời gian tới
Từ khóa: KSNB, tính hữu hiệu, PT-TH
Mở đầu
Ngành PT-TH là một lĩnh vực có vai trò quan trọng, trong hệ thống chính trị ở Việt Nam, góp phần tuyên truyền đường lối chủ trương, chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước Cùng với quá trình đổi mới quản lý kinh tế, KVC cũng có nhiều thay đổi về cơ chế quản lý mà điểm nhấn là chuyển dần sang cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm theo tinh thần Nghị định 43/NĐ-CP/2006 và gần đây nhất là Nghị định 16/NĐ-CP/2016 Những thay đổi về
cơ chế quản lý, đòi hỏi các đơn vị sự nghiệp nói chung và các đài PT-TH cấp tỉnh nói riêng, vừa thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị, vừa quản lý và sử dụng các nguồn lực có hiệu quả, nâng cao đời sống cho người lao động Trong bối cảnh đó, việc xây dựng một hệ thống KSNB hữu hiệu là một trong những phương thức để đạt được các mục tiêu đã đề ra Tuy nhiên, trong nhiều năm gần đây, các nghiên cứu về KSNB trong lĩnh vực công còn chưa được đề cập đến, đặc biệt là các nghiên cứu định lượng Câu hỏi đặt ra là, những nhân tố nào ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của hệ thống KSNB tại các Đài PT-TH cấp tỉnh? Bài viết này nhằm nghiên cứu mối quan hệ giữa các thành phần của hệ hệ thống KSNB với mục tiêu kiểm soát tại các đài PT-TH cấp tỉnh tại Việt Nam
1 Khung lý thuyết và mô hình nghiên cứu
Khung lý thuyết của KSNB theo COSO (2013) cũng như phiên bản trước đây đã định nghĩa, KSNB là một quá trình bị chi phối bởi người quản lý, hội đồng quản trị và các thành viên của đơn vị, được thiết lập để cung cấp một sự đảm bảo hợp lý, nhằm đạt được các mục tiêu:
- Sự hữu hiệu và hiệu quả của hoạt động
- Sự tin cậy của báo cáo tài chính
- Sự tuân thủ pháp luật và các quy định
COSO (2013) cũng đã xác lập 5 thành phần của hệ thống KSNB là: Môi trường kiểm soát (MTKS); Đánh giá rủi ro (ĐGRR); Hoạt động kiểm soát (HĐKS); Thông tin và Truyền
Trang 8thông; Giám sát Phiên bản COSO 2013 gần đây cũng đưa ra các nguyên tắc và tiêu điểm, để người thiết lập hệ thống KSNB tùy thuộc vào đặc điểm của mình mà thiết kế và vận hành hệ thống KSNB một cách hữu hiệu nhất
Những nguyên tắc KSNB ở KVC cũng có nhiều nét tương đồng như trong lĩnh vực tư, được INTOSAI phát triển thành các nguyên tắc kiểm soát nhất định Trong đó, các trách nhiệm đối với xã hội cũng như sử dụng các nguồn lực đúng mục đích, có hiệu quả luôn được xem xét Như vậy, những nền tảng của COSO và INTOSAI được kết hợp là một trong những nguyên lý, để xây dựng hệ thống KSNB ở các đơn vị trong KVC trong từng bối cảnh cụ thể
Khung lý thuyết trên, là cơ sở để xây dựng mô hình các nhân tố ảnh hưởng đến mục tiêu kiểm soát tại các Đài PT-TH cấp tỉnh, được đề xuất trong sơ đồ dưới đây:
Mô hình nghiên cứu trên đang giả định, 5 thành phần của hệ thống KSNB sẽ tác động đến mục tiêu kiểm soát tại các đài PT-TH Mô hình còn xem xét thêm các biến kiểm soát là giới tính của người quản lý, vùng miền và thâm niên công tác Ngoài ra, sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ thông tin đã làm các đài luôn phải đối diện nhiều thách thức trong lĩnh vực truyền thông Biến số ‘Tác động của môi trường’ vừa được xem là nhân tố tác động trực tiếp đến mục tiêu kiểm soát, vừa tác động đến mối quan hệ giữa công việc ‘ĐGRR’ với mục tiêu kiểm soát tại các đài
MTKS
HĐKS
Giám sát
Mục tiêu KSNB
Các biến kiểm soát khác
Đánh giá
rủi ro
Tác động của môi trường Th.tin và
truyền thông
Trang 92 Thiết kế nghiên cứu
Đo lường các biến số là cơ sở để thiết lập mô hình nghiên cứu Trên cơ sở khung lý thuyết của COSO 2013, kết hợp với các nghiên cứu trước đây của Jokipii (2006), Amudo & Inanga (2009), Ofori (2011), Sultana & Haque (2011), một bảng hỏi được thiết lập để đo lường các thành phần của hệ thống KSNB và mục tiêu kiểm soát Thông qua các cuộc phỏng vấn sâu với lãnh đạo các đài, bảng hỏi được điều chỉnh để phù hợp với đặc thù của ngành
PT-TH Đặc biệt ở mục tiêu kiểm soát, các vấn đề liên quan đến thực hiện nhiệm vụ chính trị của
Đài được đề cập để đánh giá tính hữu hiệu và hiệu quả của các đài được rõ hơn
Trên cơ sở bảng hỏi đã được hiệu chỉnh cuối cùng, một cuộc điều tra được tiến hành
để lấy ý kiến của cán bộ quản lý ở các Đài PT-TH cấp tỉnh Việt Nam Đối tượng được phỏng vấn là Giám đốc, Phó giám đốc của các đài, Truởng/Phó phòng của các Đài PT-TH cấp tỉnh Bảng câu hỏi được gửi đến các đáp viên tại các cuộc họp chuyên đề của ngành để đáp viên có thể chuẩn bị và trả lời một cách tin cậy Kết quả là, với 372 phiếu phát ra, tác giả đã phỏng vấn đuợc 340 phiếu với tỷ lệ 91,3%
Trên cơ sở dữ liệu thu thập, thang đo dự kiến ban đầu được đánh giá độ tin cậy, sau đó tiến hành phân tích nhân tố để rút trích các nhân tố cần thiết cho giai đoạn phân tích tiếp theo Các chỉ mục đo lường 5 thành phần của KSNB được phân nhóm và cuối cùng rút trích thành
4 nhân tố, dựa trên đặc trưng của các chỉ mục, đó là: Thông tin và giám sát (TTVGS); HĐKS; ĐGRR và MTKS Như vậy, so với khung lý thuyết của COSO thì cấu trúc đo lường của các thành phần KSNB được rút gọn lại thành bốn nhóm nhân tố, trong bối cảnh tại các đài PT-TH cấp tỉnh
Đối với biến phụ thuộc là mục tiêu kiểm soát, bộ đo lường ban đầu bao phủ cả ba khía cạnh là: Tính hữu hiệu và hiệu quả của hoạt động, tính tin cậy của BCTC và sự tuân thủ các qui định của pháp luật Tuy nhiên, kết quả phân tích nhân tố rút trích được ba nhóm có thể giải thích mục tiêu kiểm soát, được đặt tên theo thứ tự là: Tính tin cậy BCTC; Mục tiêu chính trị của các Đài và Hiệu quả tài chính của các Đài Mục tiêu chính trị của các Đài được xem là điểm khác biệt so với khung lý thuyết, nhưng phù hợp với đặc thù của các Đài PT-TH Phụ lục 1 và 2, tổng hợp các chỉ mục đo lường các biến số chính sau khi phân tích nhân tố
Các biến kiểm soát trong mô hình dự kiến là các biến giả (giới tính, khu vực) và giá trị trung bình đối với tác động của thay đổi môi trường Các chỉ mục của tác động yếu tố thay đổi môi trường bao gồm:
Những thay đổi về văn bản quản lý tại các Đài
Những thay đổi về công nghệ PT-TH
Cạnh tranh thị trường quảng cáo
Những thay đổi kỹ thuật sản xuất chương trình
Trang 10 Áp lực thực hiện các kênh truyền hình
Với các biến số mới được rút trích qua phân tích nhân tố, phương pháp phân tích hồi quy được vận dụng để xây dựng mô hình các nhân tố ảnh hưởng đến mục tiêu KSNB tại các Đài PT-TH cấp tỉnh tại Việt Nam
3 Kết quả nghiên cứu
Phân tích tương quan là một bước nhằm nghiên cứu mối quan hệ tương quan tuyến tính giữa biến phụ thuộc với từng biến độc lập, cũng như xem xét có quan hệ tương quan giữa các biến độc lập với nhau hay không Kết quả nghiên cứu ở Bảng 1 cho thấy:
Biến phụ thuộc ‘Tính tin cậy BCTC (Y1) có quan hệ tương quan tuyến tính thuận chiều với từng biến độc lập và đều có ý nghĩa thống kê ở mức 1% Trong các nhân tố nghiên cứu, nhân tố ‘HĐKS’ (X2) có hệ số tương quan lớn nhất là 0.239; còn hệ số tương quan thấp nhất là nhân tố ‘TTVGS’ (X1) Đây là những bằng chứng ban đầu để có thể xây dựng mô hình các nhân tố ảnh hưởng đến mục tiêu kiểm soát của các đài PT-TH
Biến ‘Mục tiêu chính trị của các đài’ (Y2) có tương quan dương và có ý nghĩa thống
kê ở mức 1% với nhân tố ‘TTVGS’ (X1) Hệ số tương quan dương (+ 0.301) có nghĩa nếu các
đài thực hiện các yêu cầu về KSNB liên quan đến thành phần ‘TTVGS’ càng cao thì các mục
tiêu chính trị của đài hàng ngày càng đạt được tính hữu hiệu Tuy nhiên, trong mối quan hệ với các nhân tố khác, tuy biến Y2 có tương quan cùng chiều dương nhưng đều không có ý nghĩa thống kê
Biến ‘Hiệu quả tài chính các đài’ (Y3) có tương quan cùng chiều và có ý nghĩa thống
kê ở mức 1% với các biến ‘HĐKS’ (X2), ‘MTKS’ (X3) và ‘ĐGRR’ (X1) Trong đó, nhân tố
‘HĐKS’ có hệ số tương quan lớn nhất đến mục tiêu về tài chính
Về mối tương quan giữa các biến độc lập, kết quả từ Bảng 1 cũng cho thấy không có mối tương quan giữa các biến độc lập Nguyên nhân của hiện tượng này là khi thực hiện phân tích nhân tố, các chỉ mục có cùng hệ số tải cao (loadings) trên một nhân tố được gom chung với nhau thành biến số mới, do vậy các biến số mới qua phân tích nhân tố sẽ không có tương quan mạnh với nhau Hệ số tương quan giữa các biến độc lập thấp là điều kiện đảm bảo giả định bài toán hồi quy được thỏa mãn
Về mối tương quan giữa các biến phụ thuộc, kết quả nghiên cứu cũng cho thấy các biến Y1, Y2, Y3 cũng không có quan hệ tương quan Vì vậy, khi thực hiện mô hình hồi quy theo từng biến Y, sẽ tạo điều kiện đánh giá ảnh hưởng của từng thành phần đối với mục tiêu kiểm soát
