Môn Toán trong trường phổ thông giữ một vị trí, vai trò hết sức quan trọng, là môn học cơ bản, môn học công cụ. Nếu học tốt môn Toán thì những tri thức cùng với phương pháp làm việc trong Toán sẽ trở thành công cụ để học tốt những môn học khác. Môn Toán góp phần phát triển nhân cách, ngoài việc cung cấp cho học sinh hệ thống kiến thức, kĩ năng toán học cần thiết; môn toán còn rèn luyện cho học sinh đức tính, phẩm chất của người lao động mới: cẩn thận, chính xác, có tính kỉ luật, tính phê phán, tính sáng tạo và bồi dưỡng óc thẩm mĩ. Với nguyện vọng giúp học sinh nâng cao tư duy về môn toán tôi tập trung khai thác các bài toán khó trong một số đề thi thử THPTQG môn Toán. Hy vọng đề tài nhỏ này ra đời sẽ giúp các bạn đồng nghiệp cùng các em học sinh lớp 12 có thêm một phương pháp giải một số các bài toán khó.
Trang 1MỤC LỤC
BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN 2
1 Lời giới thiệu 2
2 Tên sáng kiến: 2
3 Tác giả sáng kiến: 2
4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: 2
5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: 2
6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: 2
7 Mô tả bản chất của sáng kiến: 2
PHẦN 1: MỘT SỐ BÀI TẬP HAY VỀ PHẦN HÀM SỐ 3
PHẦN 2 MỘT SỐ BÀI TẬP HAY VỀ PHẦN MŨ VÀ LOGARIT 8
PHẦN 3 MỘT SỐ BÀI TẬP HAY VỀ PHẦN TÍCH PHÂN 12
PHẦN 4 MỘT SỐ BÀI TẬP HAY VỀ PHẦN HÌNH HỌC KHÔNG GIAN 14
PHẦN 5 MỘT SỐ BÀI TẬP HAY VỀ PHẦN PHƯƠNG PHÁP TỌA ĐỘ TRONG KHÔNG GIAN 18
8 Những thông tin cần được bảo mật (nếu có): 22
9 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến: 22
10 Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được 22
KẾT LUẬN 23
TÀI LIỆU THAM KHẢO 24
Trang 2BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
1 Lời giới thiệu
Môn Toán trong trường phổ thông giữ một vị trí, vai trò hết sức quan trọng, là môn học cơ bản, môn học công cụ Nếu học tốt môn Toán thì những tri thức cùng với phương pháplàm việc trong Toán sẽ trở thành công cụ để học tốt những môn học khác
Môn Toán góp phần phát triển nhân cách, ngoài việc cung cấp cho học sinh hệ thống kiến thức, kĩ năng toán học cần thiết; môn toán còn rèn luyện cho học sinh đức tính, phẩm chất của người lao động mới: cẩn thận, chính xác, có tính kỉ luật, tính phê phán, tính sáng tạo
2 Tên sáng kiến: LỜI GIẢI CHI TIẾT MỘT SỐ CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM HAY VÀ
KHÓ TRONG CÁC ĐỀ THI THỬ THPTQG MÔN TOÁN
3 Tác giả sáng kiến:
- Họ và tên: ………
4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: ………
5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Đề tài được sử dụng để giảng dạy, ôn thi đại học và bồi
dưỡng cho các em học sinh giỏi lớp 12 hệ THPT và làm tài liệu tham khảo cho các thầy côgiảng dạy ôn thi THPTQG môn Toán Các thầy cô và học sinh có thể sử dụng các bài toántrong đề tài này làm bài toán gốc để đặt và giải quyết các bài tập tương tự
6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: Tháng 9 năm 2018 khi tôi trực
tiếp giảng dạy lớp 12
7 Mô tả bản chất của sáng kiến:
- Về nội dung của sáng kiến được chia thành 5 phần
1, Một số bài tập hay về phần hàm số
2, Một số bài tập hay về phần mũ và logarit
3, Một số bài tập hay về phần tích phân
4, Một số bài tập hay về phần hình học không gian
5, Một số bài tập hay về phần phương pháp tọa độ trong không gian
Sau đây, tác giả trình bày nội dung cụ thể của từng phần
Trang 3- Vậy có 2017 giá trị thỏa mãn yêu cầu đề bài- Chọn đáp án C-.
nghiệm phân biệt trên
Khi đó đồ thị hàm số cắt trục hoành tại điểm phân biệt nên hàm số
có đúng cực trị
Bài tập 3: Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để đường thẳng y2x m cắt đồ thị H
của hàm số
2x 3y
Trang 4Gọi x m là chiều rộng của đáy bể, khi đó chiều dài của đáy bể là 2 mx và h m là chiều
cao bể
Bể có thể tích bằng
3256m
2 2562
3
x h
1283
h x
Trang 5Chi phí thuê nhân công thấp nhất khi diện tích xây dựng là nhỏ nhất và bằng Smin 96.
Vậy giá thuê nhân công thấp nhất là 96.500000 48000000 đồng
2x
x x 4
Bài tập 5: Cho hai hàm số yf x , y g x Hai hàm số yf x và y g x có đồ
thị như hình vẽ bên, trong đó đường cong đậm hơn là đồ thị của hàm số y g x
Lời giải Chọn B.
Trang 6Khi m 2 y8x7 x0 là điểm cực tiểu.
Khi m 2 yx48x4 20 x không là điểm cực tiểu.0
Vậy có 4 giá trị nguyên của m.
Bài tập 7: Biết giá trị lớn nhất của hàm số f x x33x2 72x 90 m
Trang 7và bảng xét dấu của ''( )f x như sau:
Hàm số yf x( 2019) 2018 x đạt giá trị nhỏ nhất tại điểm x thuộc khoảng nào sau0đây?
Trang 8PHẦN 2 MỘT SỐ BÀI TẬP HAY VỀ PHẦN MŨ VÀ LOGARIT.
Bài tập 1: Biết là hai nghiệm của phương trình
và với a, b là hai số nguyên dương Tính
Bài tập 2: Biết rằng 2x+1x =log 142éê - (y- 2) y+1ùú
ë û trong đó Tính giá trị của biểu thức
b 52
Trang 9C min
2 10 52
D min
2 10 72
Lời giải Chọn B.
Điều kiện: ,a b dương và ab 1
Đặt u a b và 0 v2(1 ab) 0. Giả thiết trở thành ulog2u v log 2v (1)
, ( ) 0(2 1)
1 x x
Trang 10(vì b ) Suy ra 0
12
Bài tập 5: Cho phương trình 5xmlog5x m
với m là tham số Có bao nhiêu giá trị
nguyên của m 20;20
để phương trình đã cho có nghiệm?
Lời giải Chọn B.
Trang 11A a2b2 18 B a2b2 8 C a2b2 13 D a2b2 20
Lời giải Đáp án C.
Trang 12PHẦN 3 MỘT SỐ BÀI TẬP HAY VỀ PHẦN TÍCH PHÂN.
Bài tập 1: Cho hàm số yf x( ). Đồ thị của hàm số yf x/( ) như hình dưới đây Đặt
2g( ) 2 ( ) (x f x x1) Mệnh đề nào dưới đây
23
1936
215
Lời giải Chọn B.
C
Trang 13
D
5.4
Trang 14PHẦN 4 MỘT SỐ BÀI TẬP HAY VỀ PHẦN HÌNH HỌC KHÔNG GIAN.
Bài tập 1: Trong tất cả các hình chóp tứ giác đều nội tiếp mặt cầu có bán kính bằng 3 Tính
b M
BC BM , AC3AP, BD2BN Tính tỉ số thể tích hai phần của khối tứ diện
ABCD được phân chia bởi mặt phẳng MNP
Trong mặt phẳng DBC vẽ MN cắt CD tại K
Trong mặt phẳng ACD vẽ PK cắt AD tại Q
Trang 15Theo định lý Mennelaus cho tam giác BCD cát tuyến MNK ta có . . 1
S S
AB MNPQ MNPQ
V V
Bài tập 3: Cho tam giác ABC đều cạnh a , gọi d là đường thẳng qua A và vuông góc với
mặt phẳng ABC Trên d lấy điểm S và đặt AS , x x 0 Gọi H và K lần lượt là trực tâm của các tam giác ABC và SBC Biết HK cắt d tại điểm S Khi SS ngắn nhất thì khối chóp S ABC có thể tích bằng
A
3 624
a
3 66
a
3 38
a
3 227
a
.Lời giải
Chọn A
Trang 16Xét tam giác SA S có H là trực tâm, ta có
Xây dựng bài toán tổng quát
n m h
c
b a
Từ giả thiết ta có: MNDC là hình thoi; các tam giác CAN, DAM là các tam giác cân, suy ra:
Trang 172 2 2 2
2 2 2 2
4
15 74
3 427
Bài tập rèn luyện
vuông tại S và nằm trong mặt phẳng vuông góc với đáy Gọi là góc tạo bởi đường thẳng SD và mặt phẳng SBC, với 45 Tìm giá trị lớn nhất của thểtích khối chóp S ABCD
383
a
C
343
a
323
BD BN
, AC2AP Mặt phẳng MNP chia khối tứ
diện ABCD thành hai phần có thể tích là V , 1 V Tính tỉ số 2
1 2
V
V
A
1 2
2613
V
V . B.
1 2
2619
V
1 2
319
V
V D
1 2
1519
V
Trang 18PHẦN 5 MỘT SỐ BÀI TẬP HAY VỀ PHẦN PHƯƠNG PHÁP TỌA ĐỘ
TRONG KHÔNG GIAN.
Bài tập 1: Cho hình chóp S ABCD có đáy ABCD là hình vuông cạnh bằng 2 , SA và2
SA vuông góc với mặt phẳng đáy ABCD Gọi M , N là hai điểm thay đổi trên hai cạnh AB , AD sao cho mặt phẳng SMC vuông góc với mặt phẳng SNC.
T
Lời giải Chọn B
Chọn hệ trục tọa độ Oxyz sao cho A0;0;0 , B2;0;0, D0; 2;0, S0;0; 2.
Trang 19S AMCN
x y
x y
Bài tập 2: Cho hình lăng trụ đều ABC A B C. Biết khoảng cách từ điểm C đến mặt
phẳng ABC bằng a, góc giữa hai mặt phẳng ABC và BCC B
a
C
3 232
a
3 238
a
Lời giải Chọn C
Gọi O là trung điểm của AB , E là trung điểm của BC
Trong mp C CO
kẻ CH C O tại H
Khi đó d C ABC , CH a
Trang 20Chọn hệ trục tọa độ Oxyz như hình vẽ, gọi 2x là độ dài cạnh của tam giác ABC ta có
Bài tập 3: Cho (4;6; 2), (2; 2;0)A B và mặt phẳng ( ) :P x y z Xét đường thẳng d 0.
thuộc ( )P và đi qua B Gọi H là hình chiếu của A lên d Biết rằng d thay đổi thì H thuộc
đường tròn cố định Tính bán kính của đường tròn đó
Trang 21R 6. B R 2. C R 3. D R 1.
Lời giải
Vì AHB 900 nên H thuộc mặt cầu ( ) S có đường kính AB Vì vậy H thuộc đường tròn
( )C cố định là giao tuyến của ( ) S và ( ) P
* Tâm của ( )S trung điểm (3;2;1), I bán kính r IA 3 2.
Đặt AB a , AC b , AD c thì ABCD là tứ diện vuông đỉnh A , nội tiếp mặt cầu S
Khi đó ABCD là tứ diện đặt ở góc A của hình hộp chữ nhật tương ứng có các cạnh AB ,
AC , AD và đường chéo AA là đường kính của cầu Ta có a2b2c2 4R2
24
Với R IA 3 3 Vậy Vmax 36
Trang 22
-Hết -8 Những thông tin cần được bảo mật (nếu có): Không
9 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến: Học sinh lớp 12 có học lực khá và tốt về
môn Toán và nắm chắc kiến thức cơ bản lớp 12
10 Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả và theo ý kiến của tổ chức, cá nhân đã tham gia áp dụng sáng kiến lần đầu, kể cả áp dụng thử (nếu có) theo các nội dung sau:
10.1 Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo
ý kiến của tác giả:
Đề tài của tôi được học sinh đồng tình và đạt được kết quả, nâng cao khả năng giải một số bài tập khó trong các đề thi
10.2 Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo
ý kiến của tổ chức, cá nhân:
Vĩnh Phúc, ngày … tháng 01 năm 2019
Thủ trưởng đơn vị
Trang 23có kỹ năng giải các bài tập Học sinh biết áp dụng tăng rõ rệt
- Mặc dù cố gắng tìm tòi, nghiên cứu song chắc chắn còn có nhiều thiếu sót và hạn
chế Tôi rất mong được sự quan tâm của tất cả các đồng nghiệp bổ sung và góp ý cho tôi Tôi xin chân thành cảm ơn !
2 KIẾN NGHỊ
- Đề nghị các cấp lãnh đạo tạo điều kiện giúp đỡ học sinh và giáo viên có nhiều hơnnữa tài liệu sách tham khảo đổi mới vào phòng thư viện để giáo viên và học sinh có thểnghiên cứu học tập nâng cao kiến thức chuyên môn nghiệp vụ
- Tổ chuyên môn cần tổ chức các buổi trao đổi phương pháp giảng dạy cũng như cácmảng chuyên đề hay trong các buổi họp tổ chuyên môn để học hỏi kinh nghiệm của nhau
- Học sinh cần tăng cường tính tự giác học tập, ôn bài tại nhà để nâng cao chất lượng học tập
Tôi xin chân thành cám ơn !
Vĩnh Phúc, ngày 09 tháng 01 năm 2019
Tác giả sáng kiến
Nguyễn Thị Minh Huệ
Trang 24TÀI LIỆU THAM KHẢO
[5] Các đề thi thử THPTQG của các trường trong cả nước
[6] Đề thi học sinh giỏi môn Toán lớp 12 của các tỉnh những năm trước