KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC NỢ VAY DO CHI NHÁNH CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN VÀ DỊCH VỤ TIN HỌC TP.HCM (AISC) TẠI ĐÀ NẴNG THỰC HIỆN

MỤC LỤC LỜI MỞ ĐẦU 5 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN KIỂM TOÁN KHOẢN NỢ VAY TRONG KIỂM TOÁN BCTC 6 1.1. Tổng quan về nợ vay 6 1.1.1. Khái niệm và bản chất của nợ vay 6 1.1.2. Vai trò của nợ vay trong doanh nghiệp 6 1.1.3. Kế toán khoản nợ vay 7 1.2. Kiểm toán khoản mục nợ vay 8 1.1.1. Rủi ro liên quan tới khoản mục nợ vay 8 1.1.2. Mục tiêu kiểm toán nợ vay 9 1.1.3. Lập kế hoạch kiểm toán 10 1.1.4. Thực hiện kiểm toán 13 1.1.5. Hoàn thành kiểm toán 14 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC NỢ VAY TẠI CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN VÀ DỊCH VỤ TIN HỌC AISC – CHI NHÁNH ĐÀ NẴNG 16 2.1. Tổng quan về AISC 16 2.1.1. Lịch sử hình thành của AISC 16 2.1.2. Tiền đề phát triển của AISC 16 2.1.3. Bộ máy tổ chức của AISC 17 2.1.4. Cơ cấu hoạt đông của chi nhánh AISC Đà Nẵng 17 a, Lập kế hoạch kiểm toán 19 b, Thực hiện kiểm toán 22 c, Kết thúc kiểm toán 23 2.2. Thực trạng kiểm toán khoản mục nợ vay của chi nhánh công ty TNHH Kiểm toán và Dịch vụ tin học tại Đà Nẵng 23 2.2.1 Lập kế hoạch 24 a, Chấp nhận KH (A110) 25 b, Hợp đồng kiểm toán và thư hẹn kiểm toán 26 c, Danh mục cần KH cung cấp (A240) 26 d, Phân công nhiệm vụ, cam kết tính độc lập và soát xét các yếu tố ảnh hưởng đến tính độc lập của nhóm kiểm toán (A250, A260 và A270) 26 e, Tìm hiểu KH và môi trường hoạt động (A310) 27 f, Phân tích sơ bộ báo cáo tài chính (A510) 28 g, Hệ thống kiểm soát nội bộ 31 h, Rà soát các yếu tố dẫn đến rủi ro gian lận (A640) 31 i, Xác định mức trọng yếu (Kế hoạch – Thực tế) (A710) 32 j, Xác định phương pháp chọn mẫu, cỡ mẫu (Kế hoạch – thực hiện) 32 k, Tổng hợp kế hoạch kiểm toán (A910) 33 2.2.2 Thực hiện kiểm toán 33 2.2.2.1. Thủ tục chung 35 a, Kiểm tra số liệu tổng hợp và kiểm tra số dư đầu kỳ (E110) 35 b, Kiểm tra nguyên tắc kế toán (E142) 35 2.2.2.2. Kiểm tra phân tích (E143) 36 2.2.2.3. Kiểm tra chi tiết 38 a, Thu thập bảng tổng hợp và đọc lướt sổ cái (E144) 38 b, Kiểm tra hồ sơ gốc vay (E146) 39 c, Ước tính chi phí lãi vay (E146) 40 d, Kiểm tra khoản chi phí lãi vay được vốn hóa (E146) 42 e, Gửi thư xác nhận (E149) 43 f, Kiểm tra việc áp dụng tỷ giá đánh giá chênh lệch tỷ giá cuối kỳ (E152) 44 g, Kiểm tra các khoản chi phí lãi vay không được trừ khi tính thuế TNDN 45 h, Kiểm tra việc phân loại các khoản vay cũng như các thông tin cần trình bày trên BCTC (E153) 47 i, Thông tin thuyết minh báo cáo tài chính (E120) 48 2.2.3 Kết thúc kiểm toán 49 CHƯƠNG3: MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN CHU TRÌNH KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC VAY VÀ NỢ THUÊ TÀI CHÍNH DO CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN AISC THỰC HIỆN 51 3.1. Ưu điểm 51 3.2. Một số hạn chế và biện pháp khắc phục 52 3.2.1 Thủ tục phân tích 52 3.2.2 Kiểm tra chi tiết 55 KẾT LUẬN 57 LỜI MỞ ĐẦU Ngày nay, nhu cầu về vốn vay để mở rộng sản xuất với sự phát triển mạnh mẽ của thị trường chứng khoán khiến ngày càng có nhiều người quan tâm đến thông tin tài chính của doanh nghiệp, vì vậy mà việc BCTC minh bạch, trung thực hay không càng trở nên vô cùng quan trọng. Các vấn đề mà chủ thể sử dụng BCTC quan tâm nhiều nhất là khả năng sinh lời, khả năng thanh toán, khả năng hoạt động liên tục của doanh nghiệp. Do đó, với các chỉ tiêu trên BCTC, khoản mục nợ vay có ảnh hưởng trực tiếp đến các chỉ tiêu trên. Khi mà nợ vay có ý nghĩa rất quan trọng trong hoạt động của một doanh nghiệp, với nguồn vốn tự có hữu hạn của mình, doanh nghiệp có thể làm tăng tình hình tài chính của mình bằng các bổ sung nguồn vốn vay. Nhờ có nợ vay mà doanh nghiệp có thể tận dụng hết khả năng cơ hội để phát triển mở rộng và nâng cao quy mô sản xuất. Mặt khác, lãi nợ vay được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp do đó sử dụng nợ vay luôn là một ưu thế lớn. Chính vì vậy kiểm toán đối với khoản mục nợ vay là một nội dung quan trọng trong quy trình kiểm toán đối với báo cáo tài chính nói chung. Nhận thức được điều này nên trong quá trình thực tập tại công ty TNHH Kiểm toán AISC em đã lựa chọn đề tài: “Kiểm toán khoản mục nợ vay trong kiểm toán báo cáo tài chính do công ty TNHH Kiểm toán và dịch vụ tin học AISC thực hiện” Nội dung nghiên cứu gồm 3 chương cụ thể như sau: Chương 1: Khái quát chung về công ty TNHH Kiểm toán AISC Chương 2: Thực trạng kiểm toán khoản mục nợ vay tại công ty TNHH Kiểm toán AISC Chương 3: : Một số nhận xét và kiến nghị nhằm hoàn thiện chu trình kiểm toán khoản mục vay và nợ thuê tài chính do công ty TNHH Kiểm toán AISC thực hiện Em xin cám ơn Cô Đỗ Nguyệt Ánh và các anh chị KIỂM TOÁN VIÊN công ty TNHH Kiểm toán và dịch vụ tin học AISC đã hỗ trợ và giúp đỡ em để hoàn thành tốt đề tài này

KHOA KẾ TOÁN

ĐỀ TÀI: KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC NỢ VAY DO

CHI NHÁNH CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN VÀ DỊCH VỤ TIN HỌC TP.HCM (AISC) TẠI ĐÀ

NẴNG THỰC HIỆN

Đà Nẵng, tháng 5 năm 2019

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN KIỂM TOÁN KHOẢN NỢ VAY TRONG KIỂM TOÁN BCTC 6

1.1 Tổng quan về nợ vay 6

1.1.1 Khái niệm và bản chất của nợ vay 6

1.1.2 Vai trò của nợ vay trong doanh nghiệp 6

1.1.3 Kế toán khoản nợ vay 7

1.2 Kiểm toán khoản mục nợ vay 8

1.1.1 Rủi ro liên quan tới khoản mục nợ vay 8

1.1.2 Mục tiêu kiểm toán nợ vay 9

1.1.3 Lập kế hoạch kiểm toán 10

1.1.4 Thực hiện kiểm toán 13

1.1.5 Hoàn thành kiểm toán 14

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC NỢ VAY TẠI CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN VÀ DỊCH VỤ TIN HỌC AISC – CHI NHÁNH ĐÀ NẴNG 16

2.1 Tổng quan về AISC 16

2.1.1 Lịch sử hình thành của AISC 16

2.1.2 Tiền đề phát triển của AISC 16

2.1.3 Bộ máy tổ chức của AISC 17

2.1.4 Cơ cấu hoạt đông của chi nhánh AISC Đà Nẵng 17

a, Lập kế hoạch kiểm toán 19

b, Thực hiện kiểm toán 22

c, Kết thúc kiểm toán 23

2.2 Thực trạng kiểm toán khoản mục nợ vay của chi nhánh công ty TNHH Kiểm toán và Dịch vụ tin học tại Đà Nẵng 23

2.2.1 Lập kế hoạch 24

a, Chấp nhận KH (A110) 25

b, Hợp đồng kiểm toán và thư hẹn kiểm toán 26

c, Danh mục cần KH cung cấp (A240) 26

d, Phân công nhiệm vụ, cam kết tính độc lập và soát xét các yếu tố ảnh hưởng đến tính độc lập của nhóm kiểm toán (A250, A260 và A270) 26

e, Tìm hiểu KH và môi trường hoạt động (A310) 27

f, Phân tích sơ bộ báo cáo tài chính (A510) 28

g, Hệ thống kiểm soát nội bộ 31

h, Rà soát các yếu tố dẫn đến rủi ro gian lận (A640) 31

i, Xác định mức trọng yếu (Kế hoạch – Thực tế) (A710) 32

j, Xác định phương pháp chọn mẫu, cỡ mẫu (Kế hoạch – thực hiện) 32

k, Tổng hợp kế hoạch kiểm toán (A910) 33

2.2.2 Thực hiện kiểm toán 33

2.2.2.1 Thủ tục chung 35

a, Kiểm tra số liệu tổng hợp và kiểm tra số dư đầu kỳ (E110) 35

b, Kiểm tra nguyên tắc kế toán (E142) 35

2.2.2.2 Kiểm tra phân tích (E143) 36

2.2.2.3 Kiểm tra chi tiết 38

a, Thu thập bảng tổng hợp và đọc lướt sổ cái (E144) 38

b, Kiểm tra hồ sơ gốc vay (E146) 39

c, Ước tính chi phí lãi vay (E146) 40

d, Kiểm tra khoản chi phí lãi vay được vốn hóa (E146) 42

e, Gửi thư xác nhận (E149) 43

f, Kiểm tra việc áp dụng tỷ giá đánh giá chênh lệch tỷ giá cuối kỳ (E152) 44

g, Kiểm tra các khoản chi phí lãi vay không được trừ khi tính thuế TNDN 45

h, Kiểm tra việc phân loại các khoản vay cũng như các thông tin cần trình bày trên BCTC (E153) 47

i, Thông tin thuyết minh báo cáo tài chính (E120) 48

2.2.3 Kết thúc kiểm toán 49

CHƯƠNG3: MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN CHU TRÌNH KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC VAY VÀ NỢ THUÊ TÀI CHÍNH DO CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN AISC THỰC HIỆN 51

3.1 Ưu điểm 51

3.2 Một số hạn chế và biện pháp khắc phục 52

3.2.1 Thủ tục phân tích 52

3.2.2 Kiểm tra chi tiết 55

KẾT LUẬN 57

DANH MỤC SƠ ĐỒ

Sơ đồ 1: Bộ máy tổ chức tại AISC 17

Sơ đồ 2: Cơ cấu tổ chức tại AISC 18

Sơ đồ 3: Quy trình kiểm toán của công ty AISC 19

Sơ đồ 4: Quy trình lập kế hoạch của công ty AISC 20

Sơ đồ 5: Quy trình lập kế hoạch công ty ABC 24

DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1: Phân tích ngang trên bảng CĐKT công ty ABC tại ngày 31/12/2017 27

Bảng 2: Phân tích ngang trên BCKQHĐKD 2017 của ABC 28

Bảng 3: Bảng phân tích dọc các hệ số thanh toán của công ty ABC 29

Bảng 4: Bảng phân tích dọc các hệ số nợ của công ty ABC 29

Bảng 5: Bảng mức trọng yếu của khoản mục nợ vay 31

Bảng 6: Chương trình kiểm toán của khoản mục vay nợ 32

Bảng 7: Bảng tính khả năng thanh toán của công ty ABC – trích GLV E143 35

Bảng 8: Bảng phân tích biến động chi phí lãi vay công ty ABC – trích GLV E143 35

Bảng 9: Bảng tổng hợp tình hình tăng/giảm khoản mục nợ vay của công ty ABC – trích GLV E144 36

Bảng 10: Bảng kiểm tra hồ sơ gốc vay của công ty ABC – trích GLV E146 37

Bảng 11: Bảng ước tính lãi vay của KTV của ngân hàng Nông nghiệp của công ty ABC38 Bảng 12: Bảng so sánh chi phí lãi vay giữa ước tính của KTV và sổ sách của công ty ABC – trích GLV E146 40

Bảng 13: Bảng đối chiếu thư xác nhận của công ty ABC – trích GLV E149 41

Bảng 14: Bảng so sánh đánh giá chênh lệch tỷ giá giữa kiểm toán và công ty ABC – trích GLV E152 42

Bảng 15: Bảng phân loại các khoản vay của KTV – trích GLV E153 44

LỜI MỞ ĐẦU

Ngày nay, nhu cầu về vốn vay để mở rộng sản xuất với sự phát triển mạnh mẽ củathị trường chứng khoán khiến ngày càng có nhiều người quan tâm đến thông tin tài chínhcủa doanh nghiệp, vì vậy mà việc BCTC minh bạch, trung thực hay không càng trở nên

vô cùng quan trọng Các vấn đề mà chủ thể sử dụng BCTC quan tâm nhiều nhất là khảnăng sinh lời, khả năng thanh toán, khả năng hoạt động liên tục của doanh nghiệp Do đó,với các chỉ tiêu trên BCTC, khoản mục nợ vay có ảnh hưởng trực tiếp đến các chỉ tiêutrên Khi mà nợ vay có ý nghĩa rất quan trọng trong hoạt động của một doanh nghiệp, vớinguồn vốn tự có hữu hạn của mình, doanh nghiệp có thể làm tăng tình hình tài chính củamình bằng các bổ sung nguồn vốn vay Nhờ có nợ vay mà doanh nghiệp có thể tận dụnghết khả năng cơ hội để phát triển mở rộng và nâng cao quy mô sản xuất Mặt khác, lãi nợvay được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp do đó sử dụng nợvay luôn là một ưu thế lớn

Chính vì vậy kiểm toán đối với khoản mục nợ vay là một nội dung quan trọng trongquy trình kiểm toán đối với báo cáo tài chính nói chung Nhận thức được điều này nên

trong quá trình thực tập tại công ty TNHH Kiểm toán AISC em đã lựa chọn đề tài: “Kiểm

toán khoản mục nợ vay trong kiểm toán báo cáo tài chính do công ty TNHH Kiểm toán

và dịch vụ tin học AISC thực hiện”

Nội dung nghiên cứu gồm 3 chương cụ thể như sau:

Chương 1: Khái quát chung về công ty TNHH Kiểm toán AISC

Chương 2: Thực trạng kiểm toán khoản mục nợ vay tại công ty TNHH Kiểm toán AISC Chương 3: : Một số nhận xét và kiến nghị nhằm hoàn thiện chu trình kiểm toán khoản

mục vay và nợ thuê tài chính do công ty TNHH Kiểm toán AISC thực hiện

Em xin cám ơn Cô Đỗ Nguyệt Ánh và các anh chị KIỂM TOÁN VIÊN công ty TNHH Kiểm toán và dịch vụ tin học AISC đã hỗ trợ và giúp đỡ em để hoàn thành tốt đề tài này!

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN KIỂM TOÁN KHOẢN NỢ VAY TRONG KIỂM TOÁN BCTC

1.1 Tổng quan về nợ vay

1.1.1 Khái niệm và bản chất của nợ vay

Ngoài vốn chủ sở hữu, các khoản vay từ ngân hàng, doanh nghiệp hay các tổ chức,

cá nhân khác là nguồn vốn quan trọng để tài trợ cho tài sản và các hoạt động sản xuấtkinh doanh của doanh nghiệp Khác với trái phiếu, các hợp đồng vay thể hiện mối quan

hệ bình đẳng giữa các bên với các điều kiện về thế chấp tài sản, lãi suất vay hay sử dụngđúng mục đích vay Các điều kiện này thay đổi tùy thuộc vào nhiều yếu tố như mục đíchvay, hạn mức tín dụng hay thậm chí là tình hình tài chính của bên đi vay

Theo các điều khoản của khoản vay, bên đi vay được yêu cầu hoàn trả số dư củakhoản vay trước một ngày nhất định, thường là vài năm trong tương lai Các điều khoảncủa khoản vay cũng quy định số tiền lãi mà bên đi vay phải trả hàng năm, được biểu thịbằng tỷ lệ phần trăm của số tiền cho vay Tiền lãi được sử dụng như một cách để đảm bảorằng bên cho vay được bồi thường khi chấp nhận rủi ro của khoản vay, đồng thời khuyếnkhích bên đi vay hoàn trả khoản vay một cách nhanh chóng để hạn chế tổng chi phí lãivay Lãi suất vay cũng sẽ biến động phụ thuộc vào những quy luật cung cầu và rủi ro trênthị trường

Các khoản vay được chia thành hai kì hạn: ngắn hạn và dài hạn Theo điều 44, 45,Chuẩn mực kế toán Việt Nam 21 Trình bày báo cáo tài chính, “một khoản nợ phải trảđược xếp vào loại nợ ngắn hạn, khi khoản nợ này: (a) Được dự kiến thanh toán trong mộtchu kỳ kinh doanh bình thường của doanh nghiệp; hoặc (b) Được thanh toán trong vòng

12 tháng kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán năm Tất cả các khoản nợ phải trả khác ngoài nợphải trả ngắn hạn được xếp vào loại nợ phải trả dài hạn.” (Chuẩn mực kế toán Việt Nam

số 21)

1.1.2 Vai trò của nợ vay trong doanh nghiệp

So với vốn chủ sở hữu, nợ vay đòi hỏi chi phí tài chính thấp hơn Lý do là bởi nợvay có kỳ hạn và doanh nghiệp sẽ chỉ phải trả nợ vay và lãi vay trong khoảng thời gian

đó Trong khi đó, doanh nghiệp vẫn phải trả cổ tức thường xuyên cho các cổ đông gópvốn chủ sở hữu

Bên cạnh đó, mặc dù sử dụng nợ có thể gây thêm áp lực cho doanh nghiệp do phảiđáp ứng các nghĩa vụ thanh toán lãi, nhưng nó giúp giữ lại nhiều lợi nhuận hơn cho doanhnghiệp so với sử dụng vốn chủ sở hữu Một khi sử dụng vốn chủ sở hữu, doanh nghiệpphải chia sẻ lợi nhuận với các cổ đông của công ty Sử dụng nợ, doanh nghiệp chỉ cần trả

số tiền lãi từ lợi nhuận của họ Trong khi đó, sử dụng vốn chủ sở hữu, doanh nghiệp càngtạo ra nhiều lợi nhuận, doanh nghiệp càng phải chia sẻ với các nhà đầu tư vốn cổ phần

Để tận dụng đặc điểm này của nợ vay, doanh nghiệp thường sử dụng nợ để tài trợcho các hoạt động kinh doanh ổn định, đồng thời họ có thể dễ dàng thực hiện thanh toánlãi liên tục hơn và giữ lại phần lợi nhuận còn lại cho chính họ

Ngoài ra, sử dụng nợ vay có thể làm đòn bẩy tài chính, khuếch đại lợi nhuận củadoanh nghiệp so với sử dụng vốn chủ sở hữu Điều này đem lại lợi ích cao hơn về cổ tứccho các cổ đông và dòng tiền dồi dào cho doanh nghiệp Một doanh nghiệp thành côngtrong việc sử dụng đòn bẩy cũng chứng minh khả năng xử lý các rủi ro liên quan tới nợvay Yếu tố này trở nên quan trọng khi doanh nghiệp cần thêm vốn vay từ bên ngoài Các

tổ chức cho vay như ngân hàng sẽ ưu tiên cung cấp với mức lãi suất hấp dẫn đối vớinhững đối tượng này

Một số hoạt động trở nên hiệu quả hơn khi được tiến hành trên quy mô lớn hơn.Sản xuất hàng loạt trong công nghiệp là một ví dụ về một hoạt động như vậy Nhìn chung,các cơ sở sản xuất lớn hơn chịu chi phí trên một đơn vị thấp hơn khi sản xuất hàng hóa

Để công ty thuận lợi cho cả hai việc cung cấp nhiều mặt hàng để bán và cạnh tranh bằngcách cung cấp cho người tiêu dùng một mức giá thấp hơn, vay thường sẽ là một lựa chọntốt để đơn vị mở rộng sản xuất

Cuối cùng, sử dụng nợ vay giúp giảm số thuế phải nộp cho doanh nghiệp do chiphí lãi vay được khấu trừ Mặt khác, cổ tức trả cho chủ sở hữu vốn không được khấu trừthuế và được chia từ thu nhập sau thuế

1.1.3 Kế toán khoản nợ vay

“Tài khoản 341 dùng để phản ánh các khoản tiền vay, nợ thuê tài chính và tìnhhình thanh toán các khoản tiền vay, nợ thuê tài chính của doanh nghiệp Không phản ánhvào tài khoản này các khoản vay dưới hình thức phát hành trái phiếu hoặc phát hành cổphiếu ưu đãi có điều khoản bắt buộc bên phát hành phải mua lại tại một thời điểm nhấtđịnh trong tương lai

Doanh nghiệp phải theo dõi chi tiết kỳ hạn phải trả của các khoản vay, nợ thuê tàichính Các khoản có thời gian trả nợ hơn 12 tháng kể từ thời điểm lập Báo cáo tài chính,

kế toán trình bày là vay và nợ thuê tài chính dài hạn Các khoản đến hạn trả trong vòng 12tháng tiếp theo kể từ thời điểm lập Báo cáo tài chính, kế toán trình bày là vay và nợ thuêtài chính ngắn hạn để có kế hoạch chi trả

Các chi phí đi vay liên quan trực tiếp đến khoản vay (ngoài lãi vay phải trả), nhưchi phí thẩm định, kiểm toán, lập hồ sơ vay vốn được hạch toán vào chi phí tài chính.Trường hợp các chi phí này phát sinh từ khoản vay riêng cho mục đích đầu tư, xây dựnghoặc sản xuất tài sản dở dang thì được vốn hóa

Đối với khoản nợ thuê tài chính, tổng số nợ thuê phản ánh vào bên Có của tàikhoản 341 là tổng số tiền phải trả được tính bằng giá trị hiện tại của khoản thanh toán tiềnthuê tối thiểu hoặc giá trị hợp lý của tài sản thuê

Doanh nghiệp phải hạch toán chi tiết và theo dõi từng đối tượng cho vay, cho nợ,từng khế ước vay nợ và từng loại tài sản vay nợ Trường hợp vay, nợ bằng ngoại tệ, kếtoán phải theo dõi chi tiết nguyên tệ và thực hiện theo nguyên tắc:

- Các khoản vay, nợ bằng ngoại tệ phải quy đổi ra đơn vị tiền tệ kế toán theo tỷgiá giao dịch thực tế tại thời điểm phát sinh;

- Khi trả nợ, vay bằng ngoại tệ, bên Nợ tài khoản 341 được quy đổi theo tỷ giá ghi

sổ kế toán thực tế đích danh cho từng đối tượng;

- Khi lập Báo cáo tài chính, số dư các khoản vay, nợ thuê tài chính bằng ngoại tệphải được đánh giá lại theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm lập Báo cáo tài chính

- Các khoản chênh lệch tỷ giá phát sinh từ việc thanh toán và đánh giá lại cuối kỳkhoản vay, nợ thuê tài chính bằng ngoại tệ được hạch toán vào doanh thu hoặc chi phíhoạt động tài chính.” (Thông tư 200/2014/TT- BTC)

1.2 Kiểm toán khoản mục nợ vay

1.1.1 Rủi ro liên quan tới khoản mục nợ vay

– Công tác lưu trữ hồ sơ vay chưa hợp lí

– Không tính toán tiền lãi vay mà hạch toán trên cơ sở thông báo của ngân hàng.– Không theo dõi chi tiết số tiền đã vay, lãi vay, số tiền vay đã trả (gốc và lãi vay),

số tiền còn lại phải trả theo từng đối tượng cho vay, theo từng khế ước vay, từng mục đíchvay

“– Chứng từ gốc vay và chứng từ thanh toán không đầy đủ và hợp lệ Khi vay khôngđầy đủ phiếu thu, giấy báo Có NH hoặc chứng từ thanh toán, khi thanh toán không cóphiếu chi hoặc giấy báo Nợ NH hoặc những chứng từ này thiếu các yếu tố và chữ kí củanhững người có liên quan Khế ước vay không ghi rõ thời hạn trả nợ

– Chênh lệch khế ước nhận nợ với chứng từ thu tiền, nhận hàng hóa, tài sản haycác nghiệp vụ trả lãi, trả nợ gốc với chứng từ thanh toán, chi tiền.”

– Hạch toán không đầy đủ và không chính xác lãi tiền vay phải trả trong năm theohợp đồng vay vốn và khế ước nhận nợ

– Hạch toán vào chi phí vượt quá số tiền lãi vay phải trả thực tế trong năm

– Hạch toán tiền lãi vay vào các đối tượng chi phí chưa đúng quy định: hạch toánvào chi phí sản xuất chung mà không phản ánh vào chi phí tài chính

– Phân loại sai các khoản vay ngắn hạn sang vay dài hạn và ngược lại

– Quản lý và hạch toán tiền vay và tiền lãi vay chưa phù hợp: hạch toán lãi tiền vayvào chi phí XDCB hoặc tăng nguyên giá TSCĐ mà không hạch toán vào chi phí hoạtđộng tài chính

– Ghi chép số liệu vay ngắn hạn, dài hạn chưa đầy đủ so với số thực tế phát sinh.Chưa hạch toán giảm tiền vay được xóa nợ

“– Chưa hạch toán hoặc hạch toán chưa đúng các khoản vay dài hạn nếu đến hạn trảsang nợ dài hạn đến hạn trả theo quy định tại 31/12 theo như kế hoạch trả nợ được ghitrong hợp đồng vay dài hạn

– Chưa kí hợp đồng vay vốn với cán bộ công nhân viên và chưa có bản đối chiếukhoản vốn vay của cán bộ công nhân viên

– Sử dụng vốn vay không đúng mục đích ghi trong hợp đồng vay

– Khả năng thanh toán các khoản vay của đơn vị thấp, đơn vị thường xuyên phảiđảo nợ để thanh toán nợ vay đến hạn.

– Nhầm lẫn giữa chi phí đi vay được vốn hóa và không được vốn hóa

– Chưa đánh giá lại số dư nợ vay ngắn hạn và dài hạn bằng ngoại tệ theo tỷ giábình quân liên NH tại thời điểm lập BCTC hoặc không theo tỷ giá thực tế tại thời điểmcuối năm.”

– Chưa đối chiếu số dư các khoản vay tại thời điểm 31/12 Số đối chiếu và số sổsách có chênh lệch do chưa hạch toán lãi vay chưa trả được vào gốc vay

– Chưa tiến hành phân loại các khoản vay theo tuổi vay

– Những khoản nợ dài hạn được khoanh nợ nhưng chưa có đủ hồ sơ theo quy định.Đối với những khoản nợ đã quá hạn, Công ty chưa có kế hoạch trả nợ hoặc xin gia hạn bổsung

– Không theo dõi chi tiết nguyên tệ riêng những khoản vay bằng ngoại tệ hoặc trả

nợ vay bằng ngoại tệ

– Số liệu trên BCTC, sổ tổng hợp và sổ chi tiết không khớp nhau

– Trình bày không đúng đắn trên BCTC Không thực hiện đúng nguyên tắc ủyquyền, phê chuẩn

– Doanh nghiệp không có khả năng để trả nợ, dẫn đến rủi ro phá sản, ảnh hưởngđến sự hoạt động liên tục của công ty

1.1.2 Mục tiêu kiểm toán nợ vay

Mục tiêu kiểm toán là đánh giá mức độ hữu hiệu, hiệu quả của hệ thống kiểm soátnội bộ của đơn vị liên quan tới các khoản vay, sự trung thực, hợp lý trong thông tin củahợp đồng vay cũng như thông tin được trình bày trên báo cáo tài chính của đơn vị đượckiểm toán

- Sự hiện hữu: Mọi nghiệp vụ liên quan tới các khoản vay đều xảy ra trong thực tếhoạt động và số dư tài khoản các khoản đi vay tồn tại

- Sự đầy đủ: Mọi nghiệp vụ liên quan tới các khoản vay xảy ra trong kì kế toán đềuđược ghi nhận trong sổ sách kế toán một cách đầy đủ, không bị bỏ sót

- Sự chính xác: Tất cả các khoản đi vay, chi phí lãi vay đều được tính toán chínhxác, hợp lý

- Sự phân loại: Tất cả các nghiệp vụ liên quan tới các khoản vay phải được hạchtoán vào tài khoản phù hợp với chế độ kế toán

- Sự đánh giá: Các nghiệp vụ liên quan tới các khoản vay có gốc ngoại tệ phải đượcquy đổi ra đồng Việt Nam theo đúng tỷ giá bình quân liên ngân hàng tại thời điểmgiao dịch Đối với các tổ chức, doanh nghiệp sử dụng tỷ giá ghi sổ, ghi nhận các

khoản vay theo tỷ giá ghi sổ tại thời điểm phát sinh nghiệp vụ; cuối kỳ phải tiếnhành đánh giá lại theo tỷ giá tại ngày 31/12.

- Quyền và nghĩa vụ: Đơn vị được kiểm toán có trách nhiệm thực hiện đúng nghĩa

vụ trong hợp đồng vay: trả nợ vay và lãi vay trong khoảng thời gian quy định Đơn

vị có nghĩa vụ thanh toán những khoản nợ vay được trình bày trên bảng cân đối kếtoán theo đúng chế độ kế toán hiện hành tại Việt Nam

- Trình bày và thuyết minh trên Báo cáo tài chính: Số dư của các khoản đi vay phảiđược trình bày đúng, phân loại rõ ràng trên bảng cân đối kế toán của đơn vị

1.1.3 Lập kế hoạch kiểm toán

Kế hoạch chiến lược được lập bởi Giám đốc kiểm toán và các kiểm toán viên cấpcao nhằm giúp cho cuộc kiểm toán được thực hiện có hiệu quả Dựa vào chuẩn mực kiểmtoán số 300:

Kế hoạch chiến lược: “Là định hướng cơ bản, nội dung trọng tâm và phương pháp tiếp cận chung của cuộc kiểm toán do cấp chỉ đạo vạch ra dựa trên hiểu biết về tình hình hoạt động và môi trường kinh doanh của đơn vị được kiểm toán.” (Chuẩn mực kiểm toán

Việt Nam số 300)

Kế hoạch kiểm toán tổng thể: “Là việc cụ thể hoá kế hoạch chiến lược và phương pháp tiếp cận chi tiết về nội dung, lịch trình và phạm vi dự kiến của các thủ tục kiểm toán Mục tiêu của việc lập kế hoạch kiểm toán tổng thể là để có thể thực hiện công việc kiểm toán một cách có hiệu quả và theo đúng thời gian dự kiến.” (Chuẩn mực kiểm toán

Việt Nam số 300)

Chương trình kiểm toán các khoản vay: “Là toàn bộ những chỉ dẫn cho KTV và trợ lý kiểm toán tham gia vào công việc thực hiện kiểm toán khoản mục này và là phương tiện ghi chép theo dõi, kiểm tra tình hình thực hiện kiểm toán khoản mục Chương trình kiểm toán chỉ dẫn mục tiêu kiểm toán từng khoản mục, nội dung, lịch trình và phạm vi của các thủ tục kiểm toán cụ thể và thời gian ước tính cần thiết cho khoản mục này ”

(Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 300)

Lập kế hoạch kiểm toán gồm 6 bước công việc như sau:

a, Chuẩn bị kế hoạch kiểm toán các khoản vay

Để quyết định cuộc kiểm toán thất bại hay thành công, cần phải có những nội dungnhư sau: các thông tin về KH, các đánh giá và kết luận của KTV về những vấn đề cấc sácđịnh và kế hoạch kiểm toán liên quan đến các khoản vay

Kế hoạch chi tiết cho từng lĩnh vực liên quan đến các khoản nợ vay, chương trìnhkiểm toán được lập và lưu giữ trong hồ sơ kiểm toán Chương trình kiểm toán đã thiết kế

có thể thay đổi trong quá trình thực hiện Tuy nhiên những thay đổi này phải được ghi rõtrong hồ sơ kiểm toán Những tài liệu này cùng với những tài liệu về lập kế hoạch tổngquát được lưu giữ trong hồ sơ kiểm toán chung Đối với những KH quen thuộc, công ty

kiểm toán chỉ cần cập nhật những thay đổi chứ không phải tiến hành lập mới các tài liệunhư đối với KH mới.

b, Thu thập thông tin về các khoản vay

Các thông tin về các khoản vay có thể được thu thập từ các nguồn khác nhau và

phải có sự đánh giá về mức độ tin cậy Theo chuẩn mực kiểm toán số 505:

- Thông tin xác nhận từ bên ngoài: “Là bằng chứng kiểm toán thu thập được dưới dạng phản hồi bằng văn bản trực tiếp từ bên thứ ba (bên xác nhận) cho kiểm toán viên, có thể là trên giấy tờ, phương tiện điện tử hoặc phương tiện khác.” (Chuẩn mực

kiểm toán Việt Nam số 505)

- Đầu tiên, để làm giảm rủi ro kiểm toán xuống mức thấp có thể chấp nhậnđược từ những bằng chứng đã thu thập trước đó, KTV cần phải dựa vào các khả năng,mức trọng yếu, rủi ro kiểm soát hay rủi ro tiềm tàng thì mới sử dụng đến các xác nhận từbên ngoài Cụ thể: việc sử dụng thủ tục xác nhận bên ngoài có hiệu quả trong việc cungcấp đầy đủ bằng chứng thích hợp khi mức độ rủi ro kiểm soát và rủi ro tiềm tàng đượcđánh giá cao và ngược lại

- Mức độ đáng tin cậy của thư xác nhận trực tiếp đối với cá nhân, tổ chức chovay hay nói cách khác là các thông tin được xác nhận từ bên ngoài cao hơn các bằngchứng được tạo ra từ đơn vị kiểm toán

- Trường hợp không có phản hồi, KTV sử dụng các thủ tục thay thế như là:kiểm tra các giấy nhận nợ, chứng từ ngân hàng hay các hợp đồng vay để xác định tính cóthật của khoản nợ đó

- Bên cạnh đó, KTV cần phải xem xét hồ sơ kiểm toán của kiểm toán viêntiền nhiệm hay phỏng vấn, liên lạc để xác minh tính chính xác và độ tin cậy của thông tin

c, Thực hiện thủ tục phân tích cho các khoản vay

Ở bước này, KTV tiến hành phân tích những chỉ số liên quan đến khoản mục nợvay, cụ thể: chi phí lãi vay, hệ số thanh toán nhanh, tổng nợ trên tổng vốn chủ sở hữu, v.v.nhằm chỉ ra những xu hướng, biến động của các khoản vay

- Mục đích phân tích các khoản vay: như một thử nghiệm cơ bản nhằm xácđịnh nội dung , lịch trình và phạm vi trong quy trình kiểm toán khoản mục nợ vay

- Mức độ tin cậy của quy trình phân tích khoản mục vay: kết quả phụ thuộcvào 4 yếu tố: tính trọng yếu của tài khoản vay, các thủ tục kiểm toán khác có cùng mộtmục tiêu kiểm toán, độ chính xác có thể dự kiến của quy trình phân tích, đánh giá rủi rotiềm tàng và rủi ro kiểm soát khoản mục này

- Điều tra các yếu tố bất thường của khoản mục vay: thu thập đầy đủ các bằngchứng thích hợp nếu như kết quả phân tích có sai sót trọng yếu

d, Đánh giá trọng yếu, rủi ro kiểm toán các khoản vay

Theo chuẩn mực kiểm toán số 400 định nghĩa, trọng yếu: “Là thuật ngữ dùng để thể hiện tầm quan trọng của một thông tin hoặc một số liệu trong báo cáo tài chính Như

vậy, thông tin được coi là trọng yếu có nghĩa là nếu thiếu thông tin đó hay thông tin đó thiếu chính xác thì sẽ ảnh hưởng đến các quyết định của người sử dụng báo cáo tài chính Việc xác định mức độ trọng yếu tùy thuộc vào tầm quan trọng của thông tin hay của sai sót được đánh giá trong từng hoàn cảnh cụ thể Để đánh giá tính trọng yếu của thông tin, KTV cần phải xem xét cả trên hai tiêu chuẩn: định tính và định lượng.” (Chuẩn mực

kiểm toán Việt Nam số 400)

“Cụ thể, KTV cần phải xác định giá trị của khoản mục vay chiếm bao nhiêu trongtổng giá trị tài sản:”

- Dưới 10% : không trọng yếu

IR: rủi ro tiềm tàngDR: rủi ro phát hiện Mức rủi ro kiểm toán mong muốn được xác định cho khoản mục vay trong giaiđoạn lập kế hoạch kiểm toán Rủi ro kiểm toán phụ thuộc vào 2 yếu tố:

- Mức độ tin tưởng vào số liệu trên BCTC của người sử dụng bên ngoài

- Sau khi BCKT được phát hành, khả năng người sử dụng sẽ gặp khó khăn vềtình hình tài chính, cụ thể là các chỉ tiêu có liên quan đến khả năng thanh toán của doanhnghiệp

Khi đã thực hiện đánh giá rủi ro kiểm toán, KTV tiến hành đánh giá rủi ro tiềmtàng, nghĩa là có sai sót trọng yếu đối với một số các số dư tài khoản nợ vay trong doanhnghiệp, hoạt động kinh doanh của KH bị ảnh, cụ thể:

- Bản chất kinh doanh: phụ thuộc vào từng ngành nghề kinh doanh mà có thểảnh hưởng đến cuộc kiểm toán làm cho rủi ro tiềm tàng tăng lên

- Tính trung thực của BGĐ: nếu như BGĐ có một số ít cá nhân không trungthực thì khả năng sai phạm BCTC là rất cao

- Kết quả các lần kiểm toán trước: rủi ro tiềm tàng cao khi các khoản vayđược phát hiện là có sai phạm trong những lần kiểm toán trước đó

- Các ước tính kế toán : đối với các khoản vay thì rủi ro tiềm tàng được đánhgiá cao khi phản ánh các ước tính kế toán

- Số dư tài khoản của các khoản vay: những số dư có số lượng tiền nhỏ hơnđược đánh giá rủi ro thấp hơn so với số dư có số lượng tiền lớn

Bằng chứng kiểm toán cần thu thập được xác định dựa trên kết quả của việc đánhgiá rủi ro kiểm toán

đ, Tìm hiểu HTKSNB và đánh giá rủi ro kiểm soát đối với khoản nợ vay

Nghiên cứu hệ thống KSNB của KH và đánh giá rủi ro kiểm soát là một phần việchết sức quan trọng mà KTV phải thực hiện trong một cuộc kiểm toán, và đã được qui địnhtrong chuẩn mực đối với công việc điều tra thứ 2 trong 10 CMKT được thừa nhận rộng rãi

(GAAS): “KTV phải có một sự hiểu biết đầy đủ về hệ thống KSNB để lập kế hoạch kiểm toán và để xác định bản chất, thời gian và phạm vi của các cuộc khảo sát phải thực hiện” Và điều này cũng được qui định trong CMKTVN số 400 (Chuẩn mực kiểm toán

Việt Nam số 400)

“Tuy nhiên, đối với khoản mục nợ vay, hầu như các công ty kiểm toán không thựchiện đánh giá kiểm soát nội bộ của khoản mục nợ vay và ngay cả cuộc kiểm, kiểm toánviên cũng chỉ đánh giá quy trình kiểm soát nội bộ của những chu trình sau: chu trình phảithu, phải trả, hàng tồn kho, doanh thu, giá vốn, chu trình tiền lương và các khoản tríchtheo lương Nợ vay là một khoản mục có tính chất đặc biệt quan trọng, nó có ảnh hưởngđến tình hình tài chính của công ty, tác động đến cơ cấu nợ trong cấu trúc vốn, người sửdụng báo cáo tài chính đặc biệt quan tâm đến chỉ tiêu này tuy nhiên kiểm toán viên lạikhông thực hiện đánh giá kiểm soát nội bộ đối với khoản mục này Sở dĩ KTV không quáchú trọng đến việc đánh giá KSNB của khoản mục này là do đặc thù nợ vay có ít nghiệp

vụ phát sinh, quy trình xét duyệt và thực hiện vay hầu hết là do những người có quyềnhạn cao nên việc đánh giá KSNB sẽ không có hiệu quả và việc tập trung vào kiểm tra chitiết sẽ đảm bảo độ tin cậy và hiệu quả hơn là việc thực hiện đánh giá KSNB.”

e, Lập kế hoạch kiểm toán toàn diện và soạn thảo chương trình kiểm toán

“Chương trình kiểm toán là những dự kiến chi tiết về các công việc kiểm toán cầnthực hiện, thời gian hoàn thành và sự phân công lao động giữa các KTV cũng như dự kiến

về những tư liệu, thông tin liên quan cần sử dụng và thu thập.”

Chương trình kiểm toán sẽ mang lại nhiều ích lợi khi được thiết kế thích hợp:

- Sắp xếp các công việc và nhân lực một cách có kế hoạch

- Giúp KTV cấp cao xác định những công việc chưa thực hiện bằng việcgiám sát và điều hành cuộc kiểm toán

- Là bằng chứng chứng minh các thủ tục đã thực hiện bằng cách ký tên lênchương trình sau khi thủ tục đó vừa thực hiện xong

1.1.4 Thực hiện kiểm toán

Thực hiện kiểm toán là quá trình thu thập các bằng chứng kiểm toán khoản mụcvay, gồm 3 bước như sau:

Bước 1: Thực hiện thủ tục kiểm soát

Để xác định nội dung, lịch trình của các cuộc kiểm toán, KTV phải có đủ kiến thức

về hệ thống KSNB Bằng chứng được thu thập nhiều khi KTV tin rằng HTKSNB là kém

và ngược lại Đối với các khoản vay gồm các bước như sau:

Thứ nhất, tìm hiểu và mô tả chi tiết trên GLV, thể hiện 3 yếu tố chính: môi trường

kiểm soát, hệ thống thông tin các khoản vay, các thủ tục kiểm soát và hệ thống kiểm toánnội bộ

Thứ hai, đánh giá ban đầu về rủi ro kiểm soát các khoản vay được tiến hành như

sau:

- Nhận diện mục tiêu kiểm soát đối với các khoản vay như: sự đồng bộ của sổsách kế toán liên quan đến vốn vay, phê duyệt các nghiệp vụ liên quan như: phê duyệtchấp nhận vay vốn, phê duyệt nghiệp vụ vay vốn v.v…

- Đánh giá rủi ro kiểm soát được xác định tùy theo mức độ mà KTV đánh giá

có thể là thấp, trung bình, cao hay tỷ lệ phần trăm

Thứ ba, thực hiện thử nghiệm kiểm soát nhằm thu thập bằng chứng về sự hiện hữu

của các quy chế và thủ tục kiểm soát để giảm bớt các thử nghiệm cơ bản trên số dư vànghiệp vụ các khoản vay

- Đối với các bằng chứng để lại dấu vết: thường sử dụng phương pháp kiểmtra lại các tài liệu liên quan hoặc thực hiện lại các thủ tục kiểm soát

- Đối với các bằng chứng không để lại dấu vết: thường tiến hành quan sáthoặc phỏng vấn các thủ tục liên quan đến vay nợ

Bước 2: Thực hiện thủ tục phân tích

Thủ tục phân tích đối với khoản mục nợ vay thường được áp dụng các thủ tục sau:

- So sánh số dư tài khoản vay và nợ ngắn/dài hạn năm nay so với năm trước

So sánh các khoản vay chưa trả theo từng đối tượng của năm nay với năm trước

- So sánh tỷ lệ các khoản vay/tổng nguồn vốn của năm nay với năm trước đểthấy sự biến động, đồng thời so sánh với chỉ tiêu của ngành để thấy được tính hợp lý của

cơ cấu nguồn vốn

- Tính toán lại số dư khoản mục nợ vay và so sánh với số liệu sổ sách của

KH So sánh tổng số dư các khoản vay, lãi vay và phải trả cá nhân năm nay với nămtrước

- Tính toán lại chi phí lãi vay trên cơ sở lãi suất ngân hàng theo quy định vàcác khoản phải trả hàng tháng

Nếu có sự chênh lệch giữa tính lại và trên sổ sách, KTV có thể phỏng vấn nhânviên kế toán phụ trách phần hành đó

Bước 3: Thực hiện thủ tục chi tiết

Các thủ tục chi tiết được thiết kế đối với khoản nợ vay như sau:

- Kiểm tra số dư đầu kỳ, số phát sinh dựa trên các chứng từ liên quan như hợpđồng vay, chứng từ ngân hàng, v.v Đối chiếu số dư đầu kỳ giữa BCKT năm trước, số cáihay sổ chi tiết

- Chọn mẫu để lập và gửi thư xác nhận với một số khoản vay để kiểm tra tính

có thực của số dư, nếu không có phản hồi, KTV cần phải áp dụng thủ tục thay thế nhưkiểm tra hợp đồng vay, chứng từ ngân hàng, v.v

- Thu thập các hợp đồng vay có hiệu lực trong giai đoạn thực hiện kiểm toán

và lập bảng tổng hợp các thông tin sau: chủ nợ; số ngày hợp đồng; cam kết nợ; phê chuẩncủa hợp đồng vay; ngày vay, ngày đáo hạn; tỷ lệ lãi suất (%) và mức cố định lãi phải trả(nếu có); sổ tiền vay (nguyên tệ, quy đổi VNĐ); các bảo đảm cho các khoản vay và cácvấn đề khác có liên quan

- Kiểm tra các khoản vay mới, kiểm tra việc tính toán và hạch toán để đảmbảo các khoản vay được ghi nhận một cách chính xác

- Kiểm tra các chi phí có liên quan đến khoản vay, đồng thời đối chiếu cáckhoản lãi vay của đơn vị đã ghi nhận với bảng tính lãi người cho vay

1.1.5 Hoàn thành kiểm toán

Kết thúc kiểm toán là bước cuối cùng của cuộc kiểm toán Trong giai đoạn này,KTV tiến hành xem xét các sự kiện phát sinh sau ngày lập BCTC liên quan đến nợ vay,tập hợp và đánh giá các bằng chứng thu thập được trong quá trình kiểm toán nợ vay đểđưa ra ý kiến về khoản mục nợ vay trên BCKT

Xem xét các sự kiện phát sinh sau ngày lập BCTC: KTV xem xét những sự kiện cóthể dẫn đến việc yêu cầu KH phải điều chỉnh hoặc phải thuyết minh trong BCTC vào thờiđiểm gần ngày ký BCKT và thiết kế những thủ tục kiểm toán bổ sung nhằm hạn chế tối đarủi ro kiểm toán Cụ thể đối với khoản mục nợ vay, KTV cần xem xét những vấn đề nhưsau:

- Xem xét lại các thủ tục do KH áp dụng đối với khoản mục nợ vay nhằm bảo đảmmọi sự kiện pháp sinh sau ngày khoá sổ kế toán đều được xác định

- Xem xét các biên bản họp Đại hội cổ đông, họp Hội đồng quản trị, họp Ban Giámđốc, biên bản kiểm tra, thanh tra của các cơ quan chức năng sau ngày khoá sổ kế toán đểtìm kiếm những sự kiện có thể ảnh hưởng đến nợ vay

- Trao đổi với Ban Giám đốc KH để xác định những sự kiện liên quan đến nợ vayxảy ra sau ngày khoá sổ kế toán có ảnh hưởng trọng yếu đến BCTC

Ngoài ra, KTV phải quyết định các bằng chứng đã thu thập được có đầy đủ và thíchhợp không để KTV phải đưa ra ý kiến rằng khoản mục nợ vay trên BCTC có đảm bảotính trung thực hợp lý xét trên các khía cạnh trọng yếu không, các mục tiêu của kiểm toán

có thoả mãn không, các bằng chứng đã thu thập bao gồm:

- Thư xác nhận của ngân hàng và các đối tượng cho vay khác

- Hợp đồng tín dụng

- Bảng tổng hợp đối ứng các tài khoản vay

- Sổ phụ tiền vay hoặc giấy báo số dư.

- Bảng tính lãi vay

- Các bằng chứng kèm theo

Sau khi tập hợp đủ bằng chứng kiểm toán, KTV hoàn tất biên bản trao đổi để tiếnhành trao đổi với KH về những sai sót liên quan đến khoản mục nợ vay mà KTV đã pháthiện trong cuộc kiểm toán

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC NỢ VAY TẠI CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN VÀ DỊCH VỤ TIN HỌC AISC – CHI NHÁNH ĐÀ NẴNG

2.1 Tổng quan về AISC

2.1.1 Lịch sử hình thành của AISC

Tên: công ty TNHH Kiểm toán và Dịch vụ thông tin TP HCM (AISC)

Địa chỉ: Điện Biên Phủ A389, huyện 4, quận 3, thành phố Hồ Chí Minh

Chi nhánh Hà Nội: Tòa nhà Vimeco, Phạm Hùng, Cầu giấy, Hà Nội

Chi nhánh Đà Nẵng: 350 Hải Phòng, phường Chính Gián, quận Thanh Khê, tp Đà Nẵng Đại diện tại Cần Thơ: 5D, đường 30/04, quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ

Văn phòng đại diện tại Hải Phòng: 18 Hoàng Văn Thụ, Hồng Bàng, tp Hải Phòng

Công ty được thành lập theo thông báo số 637/TC/CDKT ban hành ngày 21/03/1994 vàtheo quyết định của Bộ Tài chính số 1292/QD–UB–TM ban hành ngày 29/04/1994 tại Ủyban Nhân dân thành phố Hồ Chí Minh, theo giấy phép kinh doanh số 103020 ban hànhngày 04/05/1994 của trọng tài kinh tế tp Hồ Chí Minh Trụ sở của Công ty ở Điện BiênPhủ A398, huyện 4, quận 3, thành phố Hồ Chí Minh

Công ty cung cấp dịch vụ chuyên nghiệp đa dạng, bao gồm:

- Kiểm toán và dịch vụ pháp lý đảm bảo cho báo cáo tài chính kiểm toán, kiểm toán nội

bộ, kiểm soát kiểm duyệt kế toán kiểm toán; tư vấn kế toán và báo cáo kê khai thuế;biên soạn báo cáo tài chính hợp nhất;

- Xác định, đánh giá giá trị tài sản doanh nghiệp: mục tiêu hợp nhất, tách, các cổ đông

bỏ vốn; giá trị đóng góp vốn và tài sản góp vốn đánh giá,

- Dịch vụ tư vấn thông tin: tư vấn cài đặt thiết bị thông tin, mạng máy tính, thiết kế;

cung cấp phần mềm kế toán tài chính cho doanh nghiệp trong ngành công nghiệp khác nhau điều hành quản lý nhân viên kế toán

2.1.2 Tiền đề phát triển của AISC

AISC là thành viên của tổ chức kiểm toán và kế toán quốc tế (Inpact Asia Pacific)

và là một trong những công ty kiểm toán độc lập được Ngân hàng Nhà nước cho phépkiểm toán các tổ chức tín dụng và ngân hàng thương mại tại Việt Nam

AISC hoạt động theo nguyên tắc độc lập, khách quan, toàn vẹn, bảo vệ các quyền

và bí mật kinh doanh của KH như nó tuân thủ pháp luật Các nguyên tắc đạo đức nghềnghiệp, chất lượng dịch vụ mà công ty cung cấp luôn vượt quá sự mong đợi của KH Và,danh tiếng của công ty là tiêu chuẩn hàng đầu mà tất cả nhân viên của AISC luôn nhớ vàđồng tình Công ty sử dụng các phương pháp kiểm toán dựa trên các hướng dẫn của Tiêuchuẩn kiểm toán Việt Nam và các tiêu chuẩn kiểm toán quốc tế phù hợp với pháp luật vàquy định của Chính phủ

2.1.3 Bộ máy tổ chức của AISC

AISC có đội ngũ KTV chuyên nghiệp giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực Kiểm toán,Thông tin, Kế toán và Tài chính, Quản lý doanh nghiệp, … tại công ty KH, các đơn vịchức năng trong các phòng ban được phân công làm việc rõ ràng, chi tiết, nhưng phảiđược tham chiếu, liên kết với bộ phận liên quan để nâng cao chất lượng kiểm toán Công

ty đảm bảo rằng các công trình luôn được giải quyết với một mức độ chuyên môn cao,mang lại hiệu suất tốt nhất để đáp ứng các yêu cầu ngày càng tăng và đa dạng của KH

Sơ đồ 1: Bộ máy tổ chức tại AISC

2.1.4 Cơ cấu hoạt đông của chi nhánh AISC Đà Nẵng

Chi nhánh Đà Nẵng của AISC được thành lập năm 1997, tọa lạc tại 350 HảiPhòng, Đà Nẵng là đơn vị trực thuộc, hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ kinh doanh dưới

sự lãnh đạo trực tiếp của công ty tại TP.HCM Cơ cấu tổ chức của chi nhánh AISC ĐàNẵng được tổ chức khá đơn giản nhưng vẫn đáp ứng được hoạt động của chi nhánh

Sơ đồ 2: Cơ cấu tổ chức tại AISC

 Tổng giám đốc công ty: Ông Phạm Văn Vinh Là người đại diện toàn quyền của

AISC, chịu trách nhiệm trước pháp luật về toàn bộ hoạt động của công ty

 Phó tổng giám đốc kiêm Giám đốc các khối tại CN AISC tại Đà Nẵng

- Phó tổng Giám đốc Bà Huỳnh Tiểu Phụng kiêm Phó giám đốc và Phó giám đốc chinhánh bà Nguyễn Thị Hiệp

 Kiểm toán viên chính:

- Giám sát công việc của các trợ lý KTV

- Báo cáo trực tiếp với người quản lý phụ trách một vụ việc kiểm toán

- Xem xét giấy tờ làm việc sơ bộ, hỗ trợ đào tạo nhân viên, sắp xếp nhân sự cho cáccuộc kiểm toán

- Được ký vào Báo cáo kiểm toán theo sự phân công của trưởng phòng

 Trợ lý Kiểm toán viên: là những người tham gia thực hiện công tác kiểm toán nhưng

chưa được Nhà nước công nhận trúng tuyển kì thi Kiểm toán viên cấp Quốc gia

2.1.5 Quy trình Kiểm toán của công ty TNHH Kiểm toán và dịch vụ tin học AISC

Quy trình kiểm toán BCTC ở công ty TNHH kiểm toán và dịch vụ tin học AISCgồm ba giai đoạn thể hiện qua sơ đồ sau:

Sơ đồ 3: Quy trình kiểm toán của công ty AISC

a, Lập kế hoạch kiểm toán

Lập kế hoạch kiểm toán là giai đoạn đầu tiên của quá trình kiểm toán nhằm tạo racác điều kiện pháp lý cũng như các điều kiện cần thiết khác cho cuộc kiểm toán Chuẩn

mực kiểm toán Việt Nam số 300 nêu rõ: “Kiểm toán viên và công ty kiểm toán cần lập kế hoạch kiểm toán để có thể đảm bảo được rằng cuộc kiểm toán đã được tiến hành một cách có hiệu quả Lập kế hoạch kiểm toán giúp kiểm toán viên thu thập được các bằng chứng kiểm toán đầy đủ và có giá trị làm căn cứ để kiểm toán viên đưa ra ý kiến của mình về BCTC của KH.” (Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 300)

Lập kế hoạch

kiểm toán

Thực hiện kiểm toán

Kết thúc kiểm toán

Quy trình kiểm toán BCTC

Sơ đồ 4: Quy trình lập kế hoạch của công ty AISC

Dựa vào chuẩn mực kiểm toán Việt Nam VSA 300, công ty AISC lập kế hoạch kiểm toán qua các bước sau:

 Đánh giá khả năng chấp nhận kiểm toán và ký kết Hợp đồng kiểm toán.

“Để kiểm toán viên đưa ra quyết định chấp nhận một khách hàng mới hay duy trìkhách hang cũ, kiểm toán viên cần phải suy xét đến: tính độc lập của công ty kiểm toán,tính chính trực của thành viên chủ chốt của Ban giám đốc và Ban quản trị, khả năng phục

vụ tốt khách hàng và các vấn đề trọng yếu phát sinh trong cuộc kiểm toán năm trước

Phân tích báo cáo tài

chính

Kế hoạch kiểm toán

Tìm hiểu thông tin

hay cập nhật thông

tin

Ký kết hợp đồng

kiểm toán

Tham chiếu cuộc

kiểm toán năm trước

Kiểm tra kế hoạch kiểm toán

Tài liệu và thông tin yêu cầu KH lập

KH

Hệ thống kế toán

Hệ thống KSNB Tìm hiểu

Đối với những khách hàng mới và chưa được bất kỳ công ty nào kiểm toán trướcđây, kiểm toán viên cần phải thu thập thông tin về tình hình hoạt động thực tế của kháchhàng đó, môi trường kinh doanh… thông qua các phương tiện sách báo, tạp chí chuyênngành Đối với những khách hàng mới nhưng đã được kiểm toán bởi một công ty kiểmtoán khác, kiểm toán viên đảm nhận cuộc kiểm toán phải liên lạc với kiểm toán viên tiềnnhiệm để thu thập thông tin về: tính liêm chính của Ban quản trị; những bất đồng giữaBan quản trị và kiểm toán viên tiền nhiệm; lý do khách hàng phải thay đổi công ty kiểmtoán…

Đối với những khách hàng mà Công ty AISC đã kiểm toán ở những năm trước đó,kiểm toán viên sẽ dựa vào hồ sơ làm việc của năm trước và bản đánh giá khách hàng đểxem xét có nên chấp nhận tiếp tục kiểm toán hay không.”

 Ký kết Hợp đồng kiểm toán

"Sau khi đánh giá có chấp nhận khách hàng không, Công ty AISC sẽ lập Hợp đồngkiểm toán với khách hàng Trong Hợp đồng kiểm toán thể hiện đầy đủ các điều khoảntheo như quy định của chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 210.”

 Thư gửi khách hàng về kế hoạch kiểm toán, danh mục tài liệu cần cung cấp

“Công ty AISC gửi thư về kế hoạch kiểm toán cho khách hàng ngay sau khi ký Hợpđồng kiểm toán, trong đó nêu chi tiết về quá trình làm việc của cuộc kiểm toán sắp tới,gồm những thông tin sau: thành viên nhóm kiểm toán, phạm vi công việc cụ thể sẽ thựchiện, thời gian dự kiến thực hiện kiểm toán, yêu cầu phối hợp thực hiện, yêu cầu nhữngtài liệu cần cung cấp.”

 Lựa chọn, phân công nhiệm vụ nhóm kiểm toán và cam kết tính độc lập

"Đối với Công ty AISC, Phó tổng giám đốc hoặc Giám đốc kiểm toán sẽ là ngườichịu trách nhiệm lựa chọn đội ngũ nhân viên cho một cuộc kiểm toán Tiêu thức để lựachọn nhân lực dựa vào quy mô và lĩnh vực mà công ty khách hàng hoạt động…dẫn đếnnhân lực trong đoàn kiểm toán cũng có sự khác nhau của từng cuộc kiểm toán Việc phâncông đoàn kiểm toán cần đảm bảo tính độc lập của từng thành viên trong đoàn với nhữngthành viên nắm vị trí chủ chốt trong công ty khách hàng, từ đó giúp đảm bảo cuộc kiểmtoán được thực hiện một cách khách quan Việc phân công nhiệm vụ của từng thành viêntrong đoàn kiểm toán do trưởng đoàn kiểm toán thực hiện Khi thực hiện kiểm toán, cácthành viên trong đoàn phải hoàn thành bản cam kết về tính độc lập, bản cam kết được lưutrong hồ sơ kiểm toán.”

 Tìm hiểu khách hàng và môi trường hoạt động, bao gồm cả hệ thống kiểm soát nội bộ

“Nhằm mục tiêu giúp kiểm toán viên nắm bắt được các sự kiện, giao dịch và thông

lệ kinh doanh của khách hàng có ảnh hưởng trọng yếu tới Báo cáo tài chính, ngoài ra còn

có thể giúp kiểm toán viên xác định rủi ro có sai phạm trọng yếu để làm nền tảng cho việcthiết kế các thủ tục kiểm toán phù hợp Những hiểu biết về tình hình kinh doanh là cơ sởquan trọng để kiểm toán viên đưa ra các xét đoán chuyên môn.”

 Tìm hiểu chính sách kế toán và chu trình kinh doanh quan trọng

“Nhằm xác định và đánh giá chính sách kế toán mà đơn vị được kiểm toán áp dụng

có phù hợp với những thông tư hiện hành không Bên cạnh đó, kiểm toán viên thực hiệnđánh giá việc thiết kế và thực hiện các thủ tục kiểm soát của 4 chu trình quan trọng để từ

đó đưa ra quyết định liệu có nên dựa vào hệ thống kiểm soát nội bộ để thực hiện thửnghiệm kiểm soát để giảm bớt công việc kiểm toán hay là bỏ qua hệ thống kiểm soát nội

bộ và thực hiện thẳng vào thử nghiệm cơ bản.”

 Phân tích sơ bộ Báo cáo tài chính

“Việc thực hiện thủ tục phân tích trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán giúp kiểmtoán viên tăng hiểu biết về Báo cáo tài chính và những biến đổi quan trọng về hoạt độngkinh doanh của khách hàng Bên cạnh đó, thủ tục này còn giúp kiểm toán viên “chuẩnđoán” những sai phạm trọng yếu có thể xảy ra và xác định được trọng tâm của cuộc kiểmtoán và những thủ tục kiểm toán sẽ được thực hiện Ngoài ra, thông qua phân tích sơ bộBCTC, kiểm toán viên có thể đánh giá khả năng hoạt động liên tục của khách hàng.”

 Đánh giá chung về hệ thống kiểm soát nội bộ và trao đổi với Ban giám đốc về gian lận

“Nhằm mục tiêu xác định sơ bộ nhân tố rủi ro sai sót và gian lận ảnh hưởng đếnthông tin trên Báo cáo tài chính và xác định được cách mà kiểm toán viên tiếp cận kiểmtoán một cách hiệu quả Kiểm toán viên cần nắm bắt được các thành phần có trong hệthống kiểm soát nội bộ của đơn vị được kiểm toán Nhóm kiểm toán có trách nhiệm xácđịnh xem các công việc và thủ tục kiểm toán đã được thực hiện đầy đủ chưa.”

 Xác định mức trọng yếu kế hoạch

“Trong giai đoạn lập kế hoạch, kiểm toán viên tại Công ty AISC thực hiện đánh giámức trọng yếu nhằm cung cấp cơ sở cho việc đánh giá các rủi ro có sai phạm trọng yếu,xác định bản chất, thời gian và phạm vi thực hiện các thử nghiệm cơ bản Công ty AISCthực hiện kiểm toán theo chương trình kiểm toán mẫu của Hiệp hội kiểm toán viên hànhnghề Việt Nam nên mức trọng yếu khoản mục được xác định bằng mức trọng yếu thựchiện của BCTC.”

 Tổng hợp kế hoạch kiểm toán

“Ngay khi hoàn thành tất cả những thủ tục trên kiểm toán viên tiến hành tổng hợp lạinhững vấn đề cần lưu ý khi thực hiện kiểm toán

- Phạm vi công việc và yêu cầu dịch vụ khách hàng;

- Mô tả doanh nghiệp, môi trường kinh doanh và các thay đổi lớn trong nội bộdoanh nghiệp;

- Phân tích sơ bộ và xác định sơ bộ vùng rủi ro;

- Xác định ban đầu chiến lược kiểm toán dựa vào kiểm tra kiểm soát hay kiểm tra

cơ bản;

- Mức trọng yêu tổng thể và mức trọng yêu thực hiện trong giai đoạn lập kế hoạch;

- Xác định các thủ tục bổ sung khi kiểm toán năm đầu tiên;

- Xem xét các vấn đề từ cuộc kiểm toán năm trước mang sang Kiểm toán viênchính yêu cầu các thành viên còn lại trong nhóm kiểm toán phải kí để thể hiện rằng đã đọc

và nắm vững các nội dung của của kế hoạch kiểm toán.”(Chuẩn mực kiểm toán số 300)

b, Thực hiện kiểm toán

“Là giai đoạn thu thập các bằng chứng kiểm toán đầy đủ và thích hợp để phục vụcho việc lập báo cáo kiểm toán theo kế hoạch đã định Trong giai đoạn này KTV thườngthực hiện những công việc sau

- Việc tìm hiểu và đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ của KH là để xác định độ tincậy vào hệ thống kiểm soát nội bộ qua đó có thể xác định nội dung, thời gian và phạm vicuộc kiểm toán

- Nghiên cứu, tìm hiểu chi tiết hệ thống kiểm soát nội bộ, cập nhật những thông tinmới các chính sách, chiến lược mới của công ty cũng như cơ cấu tổ chưc của KH.Việc tìmhiểu và đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ của KH là để xác định độ tin cậy vào hệ thốngkiểm soát nội bộ qua đó có thể xác định nội dung, thời gian và phạm vi cuộc kiểm toán

- Nghiên cứu rà soát hệ thống kế toán, qua đó thu thập các bằng chứng kiểm toán.Đây là giai đoạn thực hiện các thử nghiệm cơ bản và đánh giá kết quả bao gồm việc thựchiện các thủ tục phân tích và các kiểm tra chi tiết.”

c, Kết thúc kiểm toán

“Trong giai đoạn này cơ bản có các nội dung:

- Trước khi kết thúc cuộc kiểm toán tại văn phòng công ty KH, trưởng nhóm họpcác thành viên lại thảo luận và trao đổi những vấn để được ghi trong giấy làm việc đồngthời cùng kế toán KH làm rõ những vấn đề còn khúc mắc cần giải quyết

- Trưởng nhóm lập biên bản trao đổi, họp và trao đổi với ban giám đốc KH vànhững người có liên quan

- Sử dụng thủ tục phân tích để rà soát lại báo cáo tài chính lần cuối cùng,thống nhấtnhững bút toán điều chỉnh với KH và tiến hành lập báo cáo tài chính (lưu ý: lập báo cáotài chính là trách nhiệm của KH, việc kiểm toán lập báo cáo tài chính của đơn vị KH vìmục đích dễ dàng theo dõi số liệu, thống nhất mẫu biểu với KH), báo cáo kiểm toán, đóng

- Sau khi bản thảo được duyệt, nhóm trưởng lập báo cáo kiểm toán chính thức, viếtthư quan lý ký tên và trình lên ban soát xét và giám đốc ký duyệt Sau đó gửi cho hồiđồng quản trị KH.”

- Kết thúc kiểm toán và lưu hồ sơ

- Xem xét các sự kiện phát sinh sau cuộc kiểm toán

- Xem xét giả thiết hoạt động liên tục

2.2 Thực trạng kiểm toán khoản mục nợ vay của chi nhánh công ty TNHH Kiểm toán và Dịch vụ tin học tại Đà Nẵng

Để có thể hiểu về quy trình kiểm toán khoản mục nợ vay tại công ty TNHH Kiểmtoán và Dịch vụ tin học AISC chi nhánh Đà Nẵng được thực hiện như thế nào, công táckiểm toán được triển khai ra sao Sau khi được tiếp cận thực tế với công tác kiểm toán củacông ty và tìm hiểu qua một vài bộ hồ sơ kiểm toán của năm trước em xin được trình bày

về quy trình thực hiện kiểm toán nợ vay ngắn hạn, dài hạn của công ty cổ phần ABC đểqua đó thấy được thực trạng công tác kiểm toán khoản mục nợ vay ngắn/dài hạn tại AISC

Giới thiệu về công ty cổ phần ABC

Công ty cổ phần ABC là công ty thi công, kinh doanh cấp thoát nước và nước tinhkhiết đóng chai Với lĩnh vực kinh doanh là xây dựng, cấp nước và bất động sản Sảnphẩm và dịch vụ chính là nước uống đóng chai và dịch vụ cung cấp nước sạch Công tyhoạt động trong môi trường ổn định

2.2.1 Lập kế hoạch

Đây là bước công việc đầu tiên mà AISC thực hiện trong mỗi cuộc kiểm toán,được thực hiện bởi các thành viên BGĐ phụ trách kiểm toán và trưởng nhóm kiểm toán,quy trình tìm hiểu về KH giúp KTV phụ trách có cái nhìn tổng quát về tình hình hoạtđộng kinh doanh của KH; đồng thời cũng là cơ sở để KTV xác định rủi ro tiềm tàng, rủi

ro kiểm soát và lên lịch trình cũng như phạm vi kiểm toán Việc thu thập thông tin tìmhiểu về KH trong mỗi cuộc kiểm toán phụ thuộc vào đối tượng KH Với tính vai trò vàtính chất quan trọng đó AISC đã xây dựng một quy trình lập kế hoạch kiểm toán cụ thể vàchi tiết quy trình đó được thể hiện qua sơ đồ sau:

Sơ đồ 5: Quy trình lập kế hoạch công ty ABC

a, Chấp nhận KH (A110)

Trưởng nhóm kiểm toán tiến hành thu thập các thông tin chung của KH dựa trêncác tài liệu về công ty như báo cáo tài chính hoặc thông qua việc phỏng vấn ban giámđốc, sau đó tiến hành trả lời các câu hỏi để có thể đánh giá có nên chấp nhận hoặc duy trì

KH này hay không Kiểm toán viên cần phải tìm hiểu các thông tin về lĩnh vực hoạt động,ngành nghề kinh doanh, tình hình hoạt động trong những năm gần đây, tổng quan về hộiđồng quản trị và ban quản lý, thông tin về các cuộc kiểm toán năm trước và xem xét vềcác hành vi gian lận đã xảy ra ở công ty KH trước đó Căn cứ vào việc đánh giá các thôngtin ở trên kiểm toán viên đưa ra ý kiến chấp nhận hay duy trì KH này Ngoài việc đánh giácác thông tin về KH, kiểm toán viên cũng thực hiện xem xét tính độc lập của công tykiểm toán với công ty KH, đảm bảo việc cung cấp dịch vụ cho KH không làm ảnh hưởngđến tính độc lập của kiểm toán viên

Ký kết hợp đồng kiểm toán

Phân tích báo cáo tài chính

Tham chiếu cuộc kiểm toán năm trước

Kế hoạch kiểm toán

Kiểm tra kế hoạch kiểm toán

Tìm hiểu thông tin hay

Hệ thống kế toán

Hệ thống KSNB

Thảo luận về kế hoạch kiểm toán

Tài liệu thông tin

Đề nghị

KH lập

Cụ thể ở cuộc kiểm toán tại công ty cổ phần ABC được thực hiện ngày 24/7/2017,

là KH đã kiểm toán các năm trước nhưng vì đảm bảo tính độc lập khách quan nên năm

2016 AISC không tham gia kiểm toán Ngoài các thông tin do BGĐ cung cấp, trưởngnhóm kiểm toán viên còn điều tra, thăm khảo từ nhiều nguồn thông tin như: trao đổithông tin với kế toán, phỏng vấn BGĐ dựa vào mẫu câu hỏi có sẵn, dựa vào các thông tin

ở hồ sơ kiểm toán của các năm trước 2016, trao đổi với KTV đã kiểm toán năm 2016.Thông qua thông tin được tìm hiểu, KTV thấy rằng, công ty đang kinh doanh trong môitrường ổn định, ngành nghề kinh doanh có cạnh tranh nhưng không có rủi ro cao, hoạtđộng kinh doanh có lãi và phát triển ổn định Các thành viên trong đội ngũ kiểm toánkhông có quan hệ gì ảnh hưởng đến tính độc lập với công ty KH Sau khi tìm hiểu, KTVđánh giá mức độ rủi ro hợp đồng là trung bình và kết luận rằng các thủ tục thích hợp vềchấp nhận quan hệ KH và HĐKiT đã được thực hiện để có sự đảm bảo hợp lý về chấpnhận quan hệ KH và HĐKiT phù hợp với quy định chuẩn mực nghề nghiệp

Tham khảo thêm GLV A110 – phụ lục 1

b, Hợp đồng kiểm toán và thư hẹn kiểm toán

Trước khi tiến hành công việc kiểm toán, AISC và công ty KH phải ký hợp đồngkiểm toán nhằm bảo vệ quyền lợi của KH và công ty (Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số210) Phó tổng giám đốc được sự ủy quyền của tổng giám đốc sẽ thay mặt công ty tiếnhành ký kết hợp đồng kiểm toán với KH Việc ký kết được diễn ra với sự thống nhất tuyệtđối từ 2 bên Sau khi hai bên ký kết và đã hoàn tất các thủ tục pháp lý, công ty kiểm toánAISC chính thức trở thành công ty kiểm toán của công ty ABC Sau đó, phó giám đốc sẽgửi thư hẹn kiểm toán để nêu rõ các trách nhiệm của BGĐ cũng như là KTV, báo cáokiểm toán hay phí kiểm toán cho công ty ABC

Tham khảo thêm Phụ lục 2

c, Danh mục cần KH cung cấp (A240)

Đây là công việc quan trọng, trưởng nhóm KTV sẽ lên danh sách các danh mục tàiliệu cần KH cung cấp Sau đó sẽ chuyển qua cho bộ phận có liên quan đến cuộc kiểm toáncủa công ty ABC, về phần mình thì công ty ABC cần phải chuẩn bị những tài liệu màkiểm toán viên yêu cầu để phục vụ tốt cho cuộc kiểm toán Cụ thể đối với khoản mục nợvay :

- Sổ nhật ký chung, sổ chi tiết các tài khoản 341, 635

- Hợp đồng vay, khế ước nhận nợ và phụ lục đi kèm

- Hợp đồng thế chấp tài sản và biên bản đánh giá tài sản

- Giấy xác nhận về các khoản gốc vay, lãi cần phải thanh toán

- Giấy báo nợ ngân hàng về chi phí lãi vay phải trả

Tham khảo thêm GLV A240 - phụ lục 3

d, Phân công nhiệm vụ, cam kết tính độc lập và soát xét các yếu tố ảnh hưởng đến tính độc lập của nhóm kiểm toán (A250, A260 và A270)

Đây là các công việc cần thiết của công ty kiểm toán, để chuẩn bị tốt hơn cho cuộckiểm toán của công ty KH, trưởng nhóm kiểm toán sẽ sắp xếp công việc và phân chiacông việc cụ thể cho từng thành viên trong nhóm kiểm toán Với việc phân chia công việc

cụ thể sẽ giúp cho cuộc kiểm toán được tiến hành một cách nhanh chóng

Trưởng nhóm KTV đưa ra các cam kết liên quan đến cuộc kiểm toán của Công ty

Cổ phần ABC cho năm tài chính kết thúc ngày 31 tháng 12 năm 2017 như sau:

- Đã đọc và nhất trí với kết luận tại Mẫu A270;

- Đảm bảo tuân thủ các quy định về tính độc lập theo Chuẩn mực đạo đứcnghề nghiệp kế toán, kiểm toán Việt Nam và các chuẩn mực kiểm toán Việt Nam;

- Cam kết không có bất kỳ lợi ích tài chính trọng yếu trực tiếp hoặc gián tiếp,hoặc nghĩa vụ nợ, quan hệ mật thiết nào với đơn vị hoặc Ban lãnh đạo được kiểm toán;

- Theo hiểu biết, KTV không nhận thấy bất cứ sự thỏa thuận kinh tế, dịch vụchuyên môn cũng như sự liên kết nào trong quá khứ và hiện tại giữa KTV và đơn vị đượckiểm toán có ảnh hưởng đến tính độc lập

Sau khi các thành viên nhóm kiểm toán ký vào Mẫu A260 thể hiện sự cam kết vềtính độc lập của mình trước khi tham gia vào nhóm kiểm toán KTV đưa ra kết luận nhưsau: không có các vấn đề ảnh hưởng trọng yếu đếm tóm độc lập và sẽ thực hiện hợp đồngkiểm toán

Tham khảo thêm GLV A250, A260 và A270 – Phụ lục 5

e, Tìm hiểu KH và môi trường hoạt động (A310)

Kiểm toán viên tiến hành thu thập thông cũng như đánh giá ban đầu các rủi ro củacông ty KH bằng cách phỏng vấn BGĐ và dựa vào mẫu câu hỏi có sẵn các thông tin liênquan Ngoài các thông tin về lĩnh vực hoạt động, môi trường hoạt động, kiểm toán viêntìm hiểu thêm các thông tin về hội động quản trị, các đối thủ cạnh tranh chủ yếu, các bênliên quan cũng như các đơn vị mà KH thường xuyên giao dịch như ngân hàng, nhà cungcấp để tiến hành đánh giá ban đầu các rủi ro tiềm tang, rủi ro kiểm soát của KH và kếtluận về rủi ro tổng thể Cụ thể:

- Thông tin chung: Doanh thu chủ yếu là dựa vào việc kinh doanh cấp thoátnước và nước tinh khiết đóng chai NChu kỳ sản xuất, kinh doanh của Công ty ABC kéodài trong vòng 12 tháng theo năm tài chính thông thường bắt đầu từ ngày 01 tháng 01 đếnngày 31 tháng 12

- Sản phẩm và dịch vụ chính là nước uống đóng chai và dịch vụ cung cấpnước sạch

- Các yếu tố pháp lý gồm:

Chế độ kế toán và các thông lệ kế toán áp dụng: Công ty ABC áp dụng Chế độ kếtoán doanh nghiệp Việt Nam theo hướng dẫn tại Thông tư số 200/2014/TT-BTC được BộTài chính Việt Nam ban hành ngày 22/12/2014, thay thế cho Chế độ kế toán doanh

nghiệp ban hành theo Quyết định số 15/2016/QĐ-BTC ngày 20/3/2006 của Bộ trưởng BộTài chính và thông tư số 244/2009/TT-BTC ngày 31/12/2009 của Bộ Tài chính.

Hệ thống pháp luật và các quy định áp dụng đối với loại hình/ngành nghề kinhdoanh của DN: Công ty ABC tuân thủ và hoạt động theo quy định của luật doanh nghiệp

Ngoài ra còn có các yếu tố khác như quy định về thuế, quy định về môi trường ảnhhưởng đến ngành nghề và hoạt động của DN, đánh giá về việc DN đã tuân thủ chế độ/thông lệ kế toán hay hệ thống pháp luật như thế nào

- Các KH chính, nhà cung cấp chính,

- Mục tiêu, chiến lược và những rủi ro liên quan đến khoản mục nợ vay:

Rủi ro kinh doanh: Hoạt động kinh doanh chính của công ty là kinh doanh cấpthoát nước và nước tinh khiết đóng chai, Sản phẩm và dịch vụ chính là nước uống đóngchai và dịch vụ cung cấp nước sạch KH chính là các UBND quận, huyện, BQL côngtrình, công ty, người dân sử dụng, nhu cầu tương đối ổn định, đối với hàng tiêu dùng bántrong nước Hoạt động kinh doanh đang trong chu kỳ ổn định, không có hoạt động bấtthường

Rủi ro thị trường: Các phân tích độ nhạy của công ty ABC được lập trên cơ sở giátrị các khoản nợ thuần, tỷ lệ giữa các khoản nợ có lãi suất cố định và các khoản nợ có lãisuất thả nổi và tỷ lệ tương quan giữa các công cụ tài chính có gốc ngoại tệ là không thayđổi Khi tính toán các phân tích độ nhạy, Ban Tổng Giám đốc giả định rằng độ nhạy củacác công cụ nợ sẵn sàng để bán trên BCĐKT và các khoản mục có liên quan trongBCKQHĐKD bị ảnh hưởng bởi các thay đổi trong giả định về rủi ro thị trường tươngứng Phép phân tích này được dựa trên các tài sản và nợ phải trả tài chính mà Công tynắm giữ tại ngày 31/12/2017 và 31/12/2016

Tham khảo thêm GLV A310 – Phụ lục 6

f, Phân tích sơ bộ báo cáo tài chính (A510)

Sau bước thu thập thông tin về KH, các thông tin tài chính, phi tài chính thu thậpđược chính là dữ liệu cho việc thực hiện thủ tục phân tích Tùy theo từng trường hợp cụthể mà trưởng nhóm KTV sử dụng các thủ tục khác nhau để phân tích các khoản mục trênbáo cáo tài chính của KH Tại công ty ABC, trưởng nhóm KTV thực hiện phân tích sựbiến động của các chỉ tiêu liên quan đến khoản mục nợ vay Trên bảng này, KTV tiếnhành so sánh các chỉ tiêu năm 2017 với năm 2016 để đánh giá mức độ biến động của cácchỉ tiêu có phù hợp với những thay đổi về tình hình hoạt động kinh doanh, xác định mứcrủi ro và phạm vi của cuộc kiểm toán Cụ thể KTV thực hiện phân tích ngang và phân tíchdọc như sau:

Bảng 1: Phân tích ngang trên Bảng cân đối kế toán công ty ABC tại ngày 31/12/2017

2 Phải trả người bán 98.001.692.550 44.905.502.800 53.096.189.750 118%

3 Người mua trả tiền trước 7.254.365.123 6.654.230.210 600.134.913 9%

4 Thuế và các khoản phải

2 Quỹ đầu tư phát triển 12.495.927.427 12.495.927.427 - 0,00%

3 Lợi nhuận chưa phân

phối (16.223.872.933) (24.612.616.99) (33.131.293.172) 388,93%

 Từ bảng CĐKT trên, có thể thấy khoản mục Vay và nợ dài hạn năm 2017 tăng167,73% so với năm 2016, (có thể) do tình hình tài chính không mấy khả quan, doanhnghiệp cần đi vay dài hạn để khánh thành một số Nhà máy nước để mở rộng vốn đầu tư

Vì đây là vay dài hạn chắc chắn sẽ có thế chấp, nên KTV cần kiểm tra lại có tài sản đi thếchấp có thực sự thuộc sở hữu của Doanh nghiệp hay không, việc đánh giá lại tài sản đemthế chấp có hợp lý hay không, thời hạn hợp đồng vay và lãi suất cần tính toán lại

Bảng 2: Phân tích ngang trên Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh năm 2017 của ABC

Chênh lệch Tuyệt đối Tương đối

Doanh thu bán hàng và cung cấp 212.694.232.226 152.234.986.120 59.540.753.894 39,29%

dịch vụ

Các khoản giảm trừ doanh thu - - -

-Doanh thu thuần từ bán hàng và

Giá vốn hàng bán 144.964.996.638 113.633.744.052 31.668.747.414 28,27%Lợi nhuận gộp từ bán hàng và cung

cấp dịch vụ 67.701.929.021 39.559.115.738 27.857.186.717 70,93%Doanh thu hoạt động tài chính 14.831.448.462 13.448.760.852 1.382.727.310 10,28%Chi phí tài chính 45.389.116.574 48.256.330.200 (2.132.786.374) -5,98%

Chi phí bán hàng 2.475.881.796 5.638.210.336 3.162.328.540 127,7%Chi phí quản lý doanh nghiệp 512.787.697 623.000.620 110.212.923 21,5%

Lợi nhuận thuần từ hoạt động

Thu nhập khác 316.456.464 400.236.620 83.780.156 26,5%Chi phí khác 31.588.162 230.856.000 199.267.838 630,8%

Tổng lợi nhuận kế toán trước thuế 1.151.786.922 1.522.992.602 371.205.680 32,2%Chi phí thuế TNDN 161.250.169 238.560.300 77.310.131 47,9%Lợi nhuận sau thuế TNDN 990.536.753 1.284.432.302 293.895.549 29,7%

 Khoản mục Chi phí lãi vay giảm 44,8% so với năm 2016 trong khi Vay và nợthuê tài chính trong năm 2017 tăng cao Vì vậy, KTV cần ước tính đối chiếu lại với đơn vị

và xem xét kĩ chi phí lãi vay Có thể công ty vay cá nhân không lãi suất Cần xem xét hợpđồng kỹ hơn

Bảng 3: Bảng phân tích dọc các hệ số thanh toán của công ty ABC