Công dụng của dấu ngoặc đơn trong các đoạn trích trên : a. Dùng đế đánh dấu phần giải thích ý nghĩa các cụm từ tiếng Hán: tiệt nhiên, định phận tại thiên thư, hành khan thủ bại hư. Dấu ngoặc đơn đánh dấu phần chú thích, có mục đích giải thích. b. Đánh dấu phần thuyết minh nhằm giúp người đọc hiểu rõ trong 2.290 m chiều dài của cầu có tính cả phần cầu dẫn. Dấu ngoặc đơn đánh dấu phần chú thích, mục đích thuyết minh. c. Dấu ngoặc đơn trong đoạn văn này được dùng ở hai vị trí. Vị trí thứ nhất, dấu ngoặc đơn đánh dấu phần bổ sung (theo quan hệ lựa chọn). Vị trí thứ hai, dấu ngoặc đơn đánh dấu phần thuyết minh để bổ sung và giải thích, làm rõ những phương tiện ngôn ngữ ở đây là gì.
Trang 1BÀI TẬP DẤU NGOẶC ĐƠN DẤU HAI CHẤM DẤU NGOẶC KÉP Câu 1: Trang 135 SGK Ngữ văn 8 tập 1: Giải thích công dụng của dấu ngoặc đơn trong những đoạn
trích
a Qua các cụm từ “tiệt nhiên” (rõ ràng, dứt khoát như thế, không thể khác), “định phận tại thiên thư” (định phận tại sách trời), “hành khan thủ bại hư” (chắc chắn sẽ nhận lấy thất bại), hãy nhận xét về giọng điệu của bài thơ
b Chiều dài của cầu là 2290m (kể cả phần cầu dẫn với chín nhịp dài và mười nhịp ngắn)
c Để văn bản có tính liên kết, người viết (người nói) phải làm cho nội dung của các câu, các đoạn thống nhất và gắn bó chặt chẽ với nhau, đồng thời phải biết kết nối các câu, các đoạn đó bằng những phương tiện ngôn ngữ (từ, câu ) thích hợp
Công dụng của dấu ngoặc đơn trong các đoạn trích trên :
a Dùng đế đánh dấu phần giải thích ý nghĩa các cụm từ tiếng Hán: tiệt nhiên, định phận tại thiên thư, hành khan thủ bại hư Dấu ngoặc đơn đánh dấu phần chú thích, có mục đích giải thích
b Đánh dấu phần thuyết minh nhằm giúp người đọc hiểu rõ trong 2.290 m chiều dài của cầu có tính cả phần cầu dẫn Dấu ngoặc đơn đánh dấu phần chú thích, mục đích thuyết minh
c Dấu ngoặc đơn trong đoạn văn này được dùng ở hai vị trí Vị trí thứ nhất, dấu ngoặc đơn đánh dấu phần bổ sung (theo quan hệ lựa chọn) Vị trí thứ hai, dấu ngoặc đơn đánh dấu phần thuyết minh để bổ sung
và giải thích, làm rõ những phương tiện ngôn ngữ ở đây là gì
Câu 2: Trang 136 SGK Ngữ văn 8 tập 1:Giải thích công dụng của dấu hai chấm trong những đoạn
trích sau:
a “Nhưng họ thách nặng quá: nguyên tiền mặt phải một trăm đồng bạc, lại còn cau, còn rượu cả cưới nữa thì mất đến cứng hai trăm bạc.” (Nam Cao, Lão Hạc)
b “Tôi không ngờ Dế Choắt nói với tôi một câu như thế này:
- Thôi, tôi ốm yếu quá rồi, chết cũng được Nhưng trước khi nhắm mắt, tôi khuyên anh: ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình đấy.” (Tô Hoài, Dế mèn phiêu lưu kì)
c “Rồi một ngày mưa rào Mưa giăng giăng bốn phía Có quãng nắng xuyên xuống biển, óng ánh đủ màu: xanh lá mạ, tím phớt, hồng, xanh biếc ” (Vũ Tú Nam, Biển đẹp)
a Dấu hai chấm có công dụng đánh dấu thuyết minh cho một phần trước đoạn (họ thách cưới nặng)
b Dấu hai chấm dùng đề đánh dấu lời dẫn trực tiếp, và phần thuyết minh nội dung mà Dế Choắt khuyên
Dế Mèn
c Dấu hai chấm dùng để đánh dấu phần thuyết minh cho phần trước đó
Câu 3: Trang 136 SGK Ngữ văn 8 tập 1 Có thể bỏ dấu hai chấm trong đoạn trích sau đây được
không? Trong đoạn trích này, tác giả dùng dấu hai chấm nhằm mục đích gì?
“Tiếng Việt có những đặc sắc của một thứ tiếng đẹp, một thứ tiếng hay Nói thể có nghĩa là nói rằng: tiếng Việt là một thứ tiếng hài hòa về mặt âm hưởng, thanh điệu mà cũng rất tế nhị, uyển chuyển trong cách đặt câu Nói thế cũng có nghĩa là nói rằng: tiếng Việt có đầy đủ khả năng để diễn đạt tình cảm, tư tưởng của người Việt Nam và để thỏa mãn cho yêu cầu của đời sống văn hóa nước nhà qua các thời kì lịch sử.” (Đặng Thai Mai; Tiếng Việt, một biểu hiện hùng hồn của sức sống dân tộc)
Có thể bỏ dấu hai chấm nằm ở hai vị trí trong đoạn văn mà ý nghĩa cơ bản của đoạn văn vẫn không thay đổi Tuy nhiên, thêm dấu hai chấm vào thì nội dung ở phần sau được nhấn mạnh hơn
Dấu hai chấm đánh dấu phần giải thích cho phần trước đó, Tiếng Việt một thứ tiếng đẹp, thứ tiếng hay
Câu 4: Trang 137 SGK Ngữ văn 8 tập 1 Quan sát câu sau và trả lời câu hỏi “Phong Nha gồm hai bộ
phận: Động Khô và Động Nước” (Trần Hoàng, Động Phong Nha)
Có thể thay dấu hai chấm bằng dấu ngoặc đơn được không? Nếu thay thì ý nghĩa của câu có gì thay đổi? Nếu viết lại là Phong Nha gồm : động khô và động nước thì có thể thay dấu hai chấm bằng dấu ngoặc đơn được không? Vì sao?
Trang 2Có thể thay dấu hai chấm bằng dấu ngoặc đơn được Khi thay như vậy nghĩa của câu cơ bản không thay đổi nhưng nếu người viết đặt trong dấu ngoặc đơn thì phần trong dấu ngoặc đơn chỉ có tác dụng kèm thêm chứ không thuộc phần nghĩa cơ bản của câu như khi phần này đặt sau dấu hai chấm (:)
Nếu viết lại là Phong Nha gồm: Động Khô và Động Nước thì không thể thay dấu hai chấm bằng dấu ngoặc đơn, bởi vì vế Động Khô và Động Nước không thuộc phần chú thích Đồng thời phần nằm ngoài dấu ngoặc đơn không còn là một câu trọn vẹn
Câu 5: Trang 137 SGK Ngữ văn 8 tập 1 Một học sinh chép lại đoạn văn của Thanh Tịnh như sau:
Sau khi đã đọc xong mười mấy tên đã viết sẵn trên mảnh giấy lớn, ông đốc nhìn chúng tôi nói sẽ:
- Thế là các em được vào lớp năm Các em phải cố gắng học để thầy mẹ được vui lòng và để thầy dạy các em được sung sướng Các em đã nghe chưa? (Các em đều nghe nhưng không em nào dám trả lời Cũng may đã có một tiếng dạ ran của phụ huynh đáp lại.
Câu hỏi : Bạn đó chép lại dấu ngoặc đơn đúng hay sai? Vì sao? Phần được đánh dấu bằng dấu ngoặc đơn
có phải là một bộ phận của câu không ?
Bạn đó đã chép lại dấu ngoặc đơn sai Dấu ngoặc đơn bao giờ cũng được dùng thành cặp Ở đây, bạn mới dùng phần mở của dấu ngoặc đơn chứ chưa có phần đóng
Phần được đánh dấu bằng dấu ngoặc đơn không phải là một bộ phận của câu, đó là phần chú thích
Câu 6: Trang 137 SGK Ngữ văn 8 tập 1 Dựa vào nội dung đã học ở văn bản Bài toán dân số, hãy viết
một đoạn văn ngắn về sự cần thiết phải hạn chế việc gia tăng dân số, trong đoạn văn có dùng dấu ngoặc đơn
và dấu hai chấm
Bài viết tham khảo
Dân số thế giới phát triển nhanh chóng (đặc biệt gia tăng nhanh ở các quốc gia đag phát triển) đã gây ra nhiều hậu quả mà nhân loại đang phải đối mặt: thiếu lương thực, thiếu việc làm, tỉ lệ nghèo đói tăng cao, bệnh dịch bùng phát… Nếu con người không nhanh chóng kiểm soát tỉ lệ sinh thì chẳng bao lâu nữa (theo tác giả Thái An trong bài Bài toán dân số): "… mỗi con người trên trái đất này chỉ còn diện tích một hạt thóc" Và hạn chế gia tăng dân số là con đường tồn tại của chính loài người
Câu 1: Trang 142 SGK Ngữ văn 8 tập 1 Giải thích công dụng của dấu ngoặc kép trong những đoạn
trích:
a Nó cứ làm in như nó trách tôi; nó kêu ư ử, như muốn bảo tôi rằng: “A! Lão già tệ lắm! Tôi ăn ở với lão như thế nào mà lão xử với tôi như thế này vậy?”
b Kết cục, anh chàng “ hầu cận ông lý” yếu hơn chị chàng con mọn, hắn bị chị này túm tóc lẳng cho một cái, ngã nhào ra thềm
c “Những ngày thơ ấu” (Nguyên Hồng) chủ yếu là những kỉ niệm đau buồn ,tủi cực của một đứa trẻ sinh
ra trong một gia đình bất hòa
d "Trước năm 1914, họ chỉ những tên da đen bẩn thỉu, những tên "An-nam- mít" bẩn thỉu, giỏi lắm thì cũng chỉ biết kéo xe tay và ăn đòn của các quan cai trị nhà ta Ấy thế mà cuộc chiến tranh vui chơi vừa bùng nổ, thì lập tức họ biến thành những đứa "con yêu", những người bạn hiền của các quan cai trị phụ mẫu nhân hậu, thậm chí của cả các quan toàn quyền lớn, toàn quyền bé nữa Đùng một cái, họ (những người bản xứ) được phong cái danh hiệu tối cao là "chiến sĩ bảo vệ công lí và tự do"
e Nguyễn Du đã thuật lại cảnh Hồ Tôn Hiến nghe đàn:
Nghe càng đắm, ngắm càng say
Lạ cho mặt sắt cũng ngây vì tình
Chỉ cái thứ "mặt sắt" mà "ngây vì tình" ấy quả không lấy gì làm đẹp
Đoạn (a)
Dấu ngoặc kép đánh dấu đoạn dẫn trực tiếp lời nói của nhân vật
Lão Hạc tưởng tượng ra lời của con chó nói với mình
Đoạn (b)
Dấu ngoặc kép đánh dấu ngữ có hàm ý mỉa mai
một anh chàng được coi là "hậu cận ông lí" mà bị người đàn bà có con mọn túm lấy lẳng nhào ra thềm Đoạn (c): Dấu ngoặc kép dùng đánh dấu từ trích dẫn lời bà cô
Trang 3Đoạn (d)
Dấu ngoặc kép dùng đánh dấu những ngữ có ý mỉa mai: An- nam-mít, con yêu, bạn hiền, chiến sĩ bảo vệ công lí và tự do
Mỉa mai sự bịp bợm xảo trá của thực dân Pháp
Đoạn (e)
Dấu ngoặc kép dùng để đánh dấu từ dẫn trực tiếp có hàm ý mỉa mai: mặt sắt, ngây vì tình Nhằm mỉa mai bộ mặt đểu cáng của Hồ Tôn Hiến
Câu 2: Trang 143 SGK Ngữ văn 8 tập 1
Hãy đặt dấu hai chấm và dấu ngoặc kép vào chỗ thích hợp (có điều chỉnh chữ viết hoa trong trường hợp cần thiết) trong những đoạn trích sau và giải thích lí do
a Biển vừa treo lên, có người qua đường xem, cười bảo
- Nhà này xưa quen bán cá ươn hay sao mà bây giờ phải đề biển là cá tươi?
Nhà hàng nghe nói bỏ ngay chữ tươi đi (theo Treo biển )
b Nó nhập tâm lời dạy của chú Tiến Lê cháu hãy vẽ cái gì thân thuộc nhất với cháu
c Lão Hạc ơi! Lão hãy yên lòng mà nhắm mắt! Lão đừng lo lắng gì cho cái vườn của lão Tôi sẽ cố giữ gìn cho lão Ðến khi con trai lão về, tôi sẽ trao lại cho hắn và bảo hắn đây là cái vườn mà ông cụ thân sinh
ra anh đã cố để lại cho anh trọn vẹn : cụ thà chết chứ không chịu bán đi một sào
a Dấu hai chấm dùng đánh dấu lời đối thoại, lời của người qua đường nói với nhà hàng Dấu ngoặc kép dùng để đánh dấu từ được hiểu theo nghĩa đặc biệt
Có thể sửa lại đoạn văn bản như sau:
“Biển vừa treo lên, có người qua đường xem, cười bảo:
- Nhà này xưa quen bán cá ươn hay sao mà bây giờ phải đề biển là cá tươi?
Nhà hàng nghe nói, bỏ ngay chữ “tươi” đi.”(Treo biển)
b Dấu ngoặc kép dùng để đánh dấu lời dẫn trực tiếp.Từ Cháu phải viết hoa mới đúng quy định chính tả
Nó nhập tâm lời dạy của chú Tiến Lê: “Cháu hãy vẽ cái gì thân thuộc nhất với cháu”.
(Tạ Duy Anh, Bức tranh của em gái tôi)
c) Dấu ngoặc kép dùng để đánh dấu lời dẫn trực tiếp lời của ông giáo nói với con trai lão Hạc Đây là một câu khác nên phải viết hoa đầu câu: Đây
Lão Hạc ơi! Lão hãy yên lòng mà nhắm mắt! Lão đừng lo lắng gì cho cái vườn của lão Tôi sẽ cố giữ gìn cho lão Ðến khi con trai lão về, tôi sẽ trao lại cho hắn và bảo hắn : “Ðây là cái vườn mà ông cụ thân sinh ra anh đã cố để lại cho anh trọn vẹn : cụ thà chết chứ không chịu bán đi một sào.
Câu 3: Trang 143 SGK Ngữ văn 8 tập 1
Vì sao hai câu sau đây có ý nghĩa giống nhau mà dùng những dấu câu khác nhau ?
a Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: “ Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành.”
b Chủ tịch Hồ Chí Minh nói Người chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành
Câu (a) dùng dấu hai chấm và dấu ngoặc kép vì đây là lời dẫn trực tiếp (dẫn nguyên văn câu nói của Bác)
Câu (b) không dùng dấu hai chấm và dấu ngoặc kép vì câu nói không được dẫn nguyên văn (dẫn gián tiếp)
Câu 4: Trang 144 SGK Ngữ văn 8 tập 1
Viết một đoạn văn thuyết minh ngắn có dùng dấu ngoặc đơn, dấu hai chấm và dấu ngoặc kép, giải thích công dụng của các loại dấu này trong đoạn văn đó
Bài viết tham khảo
Chiếc nón là hình ảnh gắn bó quen thuộc của người phụ nữ Việt Nam Bên cạnh áo dài, nón lá được xem là "linh hồn" của người phụ nữ Việt, là vật bất ly thân của họ trong xã hội xưa Chiếc nón lá, giản dị và
Trang 4mộc mạc, che mưa che nắng cho người con gái trong lúc làm đồng áng, cũng làm tôn thêm vẻ đẹp duyên dáng đằm thắm của họ Ở nước ta, mỗi địa phương đều có một chiếc nón đặc trưng: nón ngựa hay nón Gò Găng (Bình Định), nón quai thao (miền Bắc Việt Nam), nón bài thơ (Huế) Ngày nay, bên cạnh các loại đồ dùng khác đa dạng và tiện dụng hơn, nón lá vẫn đóng một vai trò quan trọng trong cuộc sống và tinh thần con người Việt
Giải thích:
Dấu ngoặc kép dùng để đánh dấu từ nghĩ được hiểu theo nghĩa đặc biệt ( "linh hồn" - ý muốn nói đến chiếc nón gắn liền với hình ảnh về người con gái Việt Nam)
Dấu hai chấm và dấu ngoặc kép để báo trước phần giải thích thuyết minh cho phần trước đó (mỗi địa phương đều có một chiếc nón đặc trưng cho địa phương đó)
Câu 5: Trang 144 SGK Ngữ văn 8 tập 1
Tìm những trường hợp có sử dụng dấu ngoặc đơn, dấu hai chấm và dấu ngoặc kép trong một bài học ở sách giáo khoa Ngữ văn 8, tập Một và giải thích công dụng của chúng
Ví dụ 1:
Trong văn bản Ôn dịch, thuốc lá có câu văn: Năm 2000 là năm đầu tiên Việt Nam tham gia Ngày Trái
Đất với chủ đề “Một ngày không dùng bao ni lông”.
Công dụng: Dấu ngoặc kép được dùng để đánh dấu lời dẫn trực tiếp, lời của một khẩu hiệu
Ví dụ 2:
Ví dụ, trong bài đọc thêm Chú giống con họ hung (trang 59) có sử dụng các loại dấu này:
Một đơn vị bộ đội trên đường hành quân, đến Quảng Bình, vào nghỉ tại nhà một ông cụ Cụ già thăm hỏi từng chiến sĩ và chăm chú nhìn vào một chiến sĩ da ngăn đen, rồi nói một cách rất tự nhiên:
- Chú này giống con bọ hung
Người chiến sĩ là dân Bắc Bộ, không hiểu tiếng địa phương, lấy làm hối rối Sau đó mới hiểu nghĩa của câu nói ấy là : “Chú này rất giống con của bố”
Công dụng:
Dấu hai chấm trong câu chuyện có ở hai vị trí; vị trí đầu, đánh dấu (báo trước) lời đối thoại của ông cụ;
vị trí sau, đánh dấu (báo trước) lời dẫn trực tiếp
Dấu ngoặc kép đánh dấu lời dẫn trực tiếp
Câu 1: Trang 152 SGK Ngữ văn 8 tập 1
Chép đoạn văn dưới dây vào vở bài tập và điền dấu thích hợp vào chỗ có dấu ngoặc đơn
“Con chó cái nằm ở gậm phản bỗng chốc vẫy đuôi rối rít () tỏ ra dáng bộ vui mừng ()
Anh Dậu lử thử từ cổng tiến vào với cả vẻ mặt xanh ngắt và buồn rứt như kẻ sắp bị tù tội ()
Cái Tí () thằng Dần cũng vỗ tay reo ()
() A () Thầy đã về () Thầy đã về ()
Mặc kệ chúng nó () anh chàng ốm yếu im lặng chịa gậy lên tấm phên cửa () nặng nhọc chống tay vào gối và bước lên thềm () Rồi lảo đảo đi đến cạnh phản () anh ta lăn kềnh trên chiếc chiếu rách ()
Ngoài đình () mõ đập chan chát () trống cái đánh thùng thùng () tù và thổi như ếch kêu ()
Chị Dậu ôm con ngồi bên phản () sờ tay vào trán chồng và sẽ sàng hỏi ()
() Thế nào () Thầy em có mệt lắm không () Sao chậm về thế () Trán đã nóng lên đây mà ()”
(Theo Ngô Tất Tố, Tắt đèn)
Có thể sửa như sau:
“Con chó cái nằm ở gậm phản bỗng chốc vẫy đuôi rối rít (,) tỏ ra dáng bộ vui mừng (.)
Anh Dậu lử thử từ cổng tiến vào với cả vẻ mặt xanh ngắt và buồn rứt như kẻ sắp bị tù tội (.)
Cái Tí (,) thằng Dần cũng vỗ tay reo (.)
(‒) A (!) Thầy đã về (!) Thầy đã về (.)
Mặc kệ chúng nó (,) anh chàng ốm yếu im lặng chịa gậy lên tấm phên cửa (,) nặng nhọc chống tay vào gối và bước lên thềm (.) Rồi lảo đảo đi đến cạnh phản (,) anh ta lăn kềnh trên chiếc chiếu rách (.)
Ngoài đình (,) mõ đập chan chát (,) trống cái đánh thùng thùng (,) tù và thổi như ếch kêu (.) Chị Dậu
ôm con ngồi bên phản (,) sờ tay vào trán chồng và sẽ sàng hỏi (:)
Trang 5(‒) Thế nào (?) Thầy em có mệt lắm không (?) Sao chậm về thế (?) Trán đã nóng lên đây mà (!)”
(Theo Ngô Tất Tố, Tắt đèn)
Câu 2: Trang 152 SGK Ngữ văn 8 tập 1
Phát hiện lỗi về dấu câu trong các đoạn sau đây và thay vào dó các dấu câu thích hợp (có điều chỉnh chữ viết hoa trong trường hợp cần thiết)
a “Sao mãi tới giờ anh mới về, mẹ ở nhà chờ anh mãi Mẹ dặn là: “Anh phải làm xong bài tập trong chiều nay”
b Từ xưa trong cuộc sống lao động và sản xuất nhân dân có truyền thống thương yêu nhau giúp đỡ lẫn nhau trong lúc khó khăn gian khổ Vì vậy có câu tục ngữ lá lành đùm lá rách
c “Mặc dù đã qua bao nhiêu năm tháng Nhưng tôi vẫn không quên được những kỉ niệm êm đềm thời học sinh.”
a Câu văn đã thiếu dấu (?) khi hết câu Có thể sửa lại như sau:
– Sao mãi tới giờ anh mới về? Mẹ ở nhà chờ anh mãi Mẹ dặn là: “Anh phải làm xong bài tập trong chiều nay”.
b Câu trên thiếu dấu ngoặc kép và dấu phẩy để tách bộ phận trong câu
Có thể sửa lại câu văn trên như sau:
Từ xưa trong cuộc sống lao động và sản xuất, nhân dân có truyền thống thương yêu nhau giúp đỡ lẫn nhau trong lúc khó khăn gian khổ Vì vậy có câu tục ngữ: “Lá lành đùm lá rách”.
c Lỗi mắc phải là dùng sai dấu chấm câu khi chưa kết thúc câu Có thể sửa lại là:
Mặc dù đã qua bao nhiêu năm tháng, nhưng tôi vẫn không quên được những kỉ niệm êm đềm thời học sinh.
Viết một đoạn văn ngắn có sử dụng câu ghép, dấu ngoặc đơn, dấu ngoặc kép và dấu hai chấm
Bài làm:
Bài tham khảo 1:
Con người không thể thiếu đức tính kiên trì và ý chí nghị lực nếu muốn thành công trong cuộc sống Tục ngữ có câu: “Có chí thì nên” mà ông cha ta truyền lại đã khẳng định điều đó “Chí” là hoài bão, lý tưởng tốt đẹp, là ý chí, nghị lực và sự kiên trì “Nên” là sự thành công trong mọi việc Câu ca dao khẳng định vai trò và ý nghĩa to lớn của ý chí trong cuộc sống Khi ta làm bất cứ việc gì, nếu có ý chí, nghị lực
và sự kiên trì thì chúng ta sẽ vượt qua được mọi khó khăn, trở ngại để đi đến thành công bởi vì tất cả những thành công đều phải trải qua quá trình rèn luyện lâu dài Tính kiên trì sẽ giúp chúng ta không
nản chí trước những thất bại và biết rút kinh nghiệm từ những thất bại đó để làm nên thành công sau này
Đó chính là bài học mà ông cha ta muốn gửi gắm
=>Câu ghép: Khi ta làm bất cứ việc gì, nếu có ý chí, nghị lực và sự kiên trì thì chúng ta sẽ vượt qua được mọi khó khăn, trở ngại để đi đến thành công bởi vì tất cả những thành công đều phải trải qua quá trình rèn luyện lâu dài
=>Dấu ngoặc kép: " Nên", "Chí"," Có chí thì nên"
=>Dấu hai chấm: Tục ngữ có câu: “Có chí thì nên” mà ông cha ta truyền lại đã khẳng định điều đó
Bài tham khảo 2:
Môn văn là môn học mà mình yêu thích nhất Cô Lan (cô giáo chủ nhiệm lớp 8A) là một cô giáo dạy
văn rất giỏi,cô kèm cặp và dạy dỗ mình Từ một đứa có lực học trung bình môn văn, mình dần đần có tình yêu với môn văn hơn.Thông qua những trang sách, những bài giảng của cô mà mình cảm thấy môn văn thật thú vị Cái cách cô truyền đạt bài học thật hập dẫn Mỗi giờ học mình bị lôi cuốn theo bài giảng của
cô Chính vì mình tập trung nghe giảng và trau dồi kiến thức mà giờ đây minh đã được tham gia cuộc
thi học sinh giỏi văn cấp thành phố và được giải cao Học văn chính là học cách làm người, hcoj cách tu
dưỡng đạo đức hoàn thiện nhân cách bản thân mình
=> Dấu ngoặc đơn: (cô giáo chủ nhiệm lớp 8A)
=> Câu ghép: Chính vì mình tập trung nghe giảng và trau dồi kiến thức mà giờ đây minh đã được tham gia cuộc thi học sinh giỏi văn cấp thành phố và được giải cao
Câu hỏi : Dấu ngoặc đơn trong câu văn sau có tác dụng gì ?
Trang 6Nhà thơ Lí Bạch (701 – 762) là hiện thân của tinh thần tự do, sống động và thực tiễn, tinh thần này được thể hiện trong thơ của ông, thứ thơ đầy ma lực của tình cảm nội tâm, loại trữ tình cao cấp.
C Đánh dấu phần bổ sung thêm
Câu hỏi: “Mẹ là người em yêu quý nhất, nhưng cũng có lúc mẹ làm em phải buồn." Coi đây là câu
mở đoạn, em hãy viết tiếp khoảng từ 10 đến 12 câu để hoàn chỉnh đoạn văn trên Trong đoạn văn có
sử dụng dấu ngoặc đơn, dấu hai chấm
Đoạn văn cần đạt các yêu cầu sau :
+ Rõ chủ đề : Điều mẹ làm em buồn (Ví dụ : có những lúc mẹ chưa hiểu em, em rất buồn, em muốn nói tất cả với mẹ, nhưng liệu mẹ sẽ nghĩ gì, em mong muốn điều gì ? )
+ Đảm bảo về độ dài
+ Dùng đúng dấu ngoặc đơn, dấu hai chấm
+ Diễn đạt mạch lạc giàu cảm xúc
+ Trình bày sạch đẹp, chữ viết đúng chính tả
Câu hỏi : Chỉ ra tác dụng của dấu ngoặc kép trong câu sau :
Nếu để tâm thêm một chút nữa thôi, ai trong mỗi chúng ta chẳng dễ dàng nhận ra lời kêu cứu của những dòng sông “đang chết”
C Đánh dấu từ ngữ được hiểu theo nghĩa hàm ý
Câu hỏi : Dấu hai chấm và dấu ngoặc kép trong câu sau dùng để làm gì ?
Các anh lái xe bảo : “Cô có cái nhìn sao mà xa xăm !”
A Cùng đánh dấu lời dẫn trực tiếp.
Câu hỏi:Trong những câu sau đây, dấu hai chấm có tác dụng gì?
Sự vật xung quanh tôi có sự thay đổi lớn: Hôm nay tôi đi học
Bố dặn bé Lan: “Con phải học bài xong rồi mới đi chơi đấy!”.
*Đáp án :
a) Bắt đầu sự giải thích
b) Mở đầu câu trích dẫn
Câu hỏi: Đặt 2 câu có dùng dấu ngoặc đơn:
Phần chú thích trong ngoặc đơn làm rõ ý một từ ngữ
Phần chú thích cho biết xuất xứ của đoạn văn
Câu hỏi : Những dấu ngoặc kép dùng trong câu sau có đúng không ? Vì sao ?
“Thanh Tịnh” là nhà văn của tình thương mến Trên từng trang viết, ôngtrải những sợi tơ lòng nâng niu vẻ đẹp về cảnh, về người quê hương Vũ Ngọc Phan đã rất tinh tế khi nhận ra đó là : “một thứ tình cảm
êm dịu, nhẹ nhàng, thứ tình cảm của những người dân quê hồn hậu Trung Kì diễn ra trong khung cảnh của ruộng đồng, sông nước…”.
+ Để “Thanh Tịnh” trong dấu ngoặc kép thứ nhất là không đúng Vì dấu ngoặc kép chỉ dùng để đánh dấu tên tác phẩm được trích dẫn chứ không phải là tên
+ Để “thứ tình cảm…sông nước” trong dấu ngoặc kép thứ hai là chính xác, vì nó đánh dấu phần được trích dẫn trực tiếp
Câu hỏi : Đặt ba câu có dùng dấu ngoặc kép với những dụng ý khác nhau Chỉ rõ công dụng của những dấu ngoặc kép đã sử dụng
Yêu cầu : Câu văn được diễn đạt mạch lạc, rõ ràng Sử dụng đúng các dấu ngoặc kép Ví dụ :
+ Truyện ngắn Chiếc lá cuối cùng (O Hen-ri) mang đến cho chúng ta một thông điệp vô cùng có ý
nghĩa : hãy biết thắp lửa và giữ lửa cho cuộc sống của mình để niềm tin luôn cháy sáng
– Công dụng dấu ngoặc kép : đánh dấu tên tác phẩm được trích dẫn
+ Lão Hạc gọi con chó là “cậu Vàng”, hễ ăn gì lão cũng cho nó cùng ăn
– Công dụng dấu ngoặc kép : đánh dấu từ ngữ được hiểu theo nghĩa đặc biệt
+ Lời con hổ ở vườn bách thú chính là tâm sự, là nỗi lòng của cả một lớp người đang sống trong gông cùm nô lệ Giọng thơ cay đắng, xót xa diễn tả trạng thái hậm hực, bức xúc :
Gậm một khối căm hờn trong cũi sắt
Trang 7Ta nằm dài trông ngày tháng dần qua
– Công dụng dấu ngoặc kép : Đánh dấu những câu thơ được dẫn trực tiếp.
Câu hỏi : Nếu viết : " Ta đến Viện nghiên cứu các bệnh tim mạch, bác sĩ viện trưởng cho biết Chất nicotin của thuốc lá làm các động mạch co thắt lại, gây những bệnh nghiêm trọng như áp huyết cao, tắc động mạch, nhồi máu cơ tim." thì câu văn đã mắc lỗi nào ?
C Dùng dấu ngắt câu khi câu chưa kết thúc
Câu hỏi : Nếu viết : “Núi Bà Đen, Tây Ninh không chỉ nổi tiếng về cảnh đẹp, về sự tích anh hùng thời kháng chiến mà còn là nơi cung cấp một món ăn hấp dẫn, nổi tiếng khắp vùng thằn lằn núi, đặc sản không nơi nào có.” thì câu văn đã mắc lỗi nào ?
B Thiếu dấu thích hợp để tách các bộ phận câu
Câu hỏi : Phát hiện và sửa các lỗi sai về dấu câu trong ví dụ sau :
“Núi Bà Đen, Tây Ninh không chỉ nổi tiếng về cảnh đẹp, về sự tích anh hùng thời kháng chiến (1)
Mà còn là nơi cung cấp một món ăn hấp dẫn, nổi tiếng khắp vùng thằn lằn núi, đặc sản không nơi nào có (2)”
+ Dùng dấu chấm ở cuối câu (1) không đúng vì câu chưa kết thúc Đây mới là một vế của câu ghép chỉ quan hệ tăng tiến (không những… mà còn)
– Cách sửa : Bỏ dấu chấm ở câu (1)
+ Thiếu dấu hai chấm sau cụm từ “nổi tiếng khắp vùng”ở câu (2), để tách phần thuyết minh cho ý trước đó
– Cách sửa : Thêm dấu hai chấm (nổi tiếng khắp vùng : …)
Câu hỏi : Các câu (2) (5) (6) trong đoạn văn sau có mắc lỗi khi sử dụng dấu câu không ? Vì sao ? Nếu có hãy sửa lại cho đúng.
…Khi những làn mưa phùn mùa xuân đậu nhẹ lóng lánh trên mái tóc em là khi địa lan bắt đầu ra hoa (1) Mùa xuân đấy ! (2) Giữa đám lá xanh to bản, một cành búp xanh vươn lên (3) Mưa dai dẳng, triền miên, cành búp xanh càng vươn cao (4) Phải chăng mùa xuân đang dồn hết những “yêu kiều” vào đó ? (5) Cây địa lan (như một người mẹ) đang chắt chiu tất cả những gì tinh hoa nhất, những gì đẹp đẽ nhất mà mùa xuân ban tặng cho mình để dành cho búp non (6)
– Các câu (2) (5) (6) trong đoạn văn không mắc lỗi khi sử dụng dấu câu
+ Câu (2) thuộc kiểu câu đơn đặc biệt, bên cạnh nội dung thông báo (mùa xuân về), người viết còn bộc
lộ tình cảm, cảm xúc của mình (niềm vui) nên sử dụng dấu chấm than kết thúc câu là chính xác
+ Câu (5), dùng dấu ngoặc kép cho từ yêu kiều để người đọc hiểu theo hàm ý : vẻ đẹp, sức sống, sự quyến rũ của mùa xuân Dùng dấu hỏi chấm cuối câu vì đây là câu hỏi tu từ
+ Câu (6) dùng dấu ngoặc đơn để đánh dấu phần bổ sung thêm với dụng ý nhấn mạnh mối quan hệ giữa mùa xuân – cây địa lan – búp non
Câu hỏi : Viết một đoạn văn ngắn khoảng 8 đến 10 câu giới thiệu về một bộ phim, hoặc một cuốn truyện mà em thích Trong đoạn văn có sử dụng : dấu ngoặc đơn, dấu hai chấm, dấu ngoặc kép
Đoạn văn cần đạt những yêu cầu sau :
+ Rõ nội dung chủ đề (đó là bộ phim hay cuốn truyện nào, giới thiệu được những đặc điểm cơ bản của
bộ phim hoặc cuốn truyện ấy : tác giả, thời điểm ra đời, nội dung chính, những thành công )
+ Diễn đạt lưu loát, có cảm xúc
+ Đảm bảo về độ dài
+ Bố cục rõ ràng
+ Sử dụng đúng các loại dấu ngoặc đơn, dấu hai chấm, dấu ngoặc kép
+ Trình bày sạch đẹp, chữ viết đúng chính tả
Câu hỏi: Viết một đoạn văn ngắn (5 7 câu) chủ đề tự chọn trong đó có sử dụng dấu hai chấm,
ngoặc kép.
Câu hỏi: Hãy đặt các loại dấu vào chỗ thích hợp trong đoạn văn sau (có thể viết hoa chỗ nào cần thiết) và giải thích công dụng của các loại dấu câu trong trường hợp đó
Trang 8Sau khi đọc xong mấy mươi tên đã viết sẵn trên mảnh giấy lớn, ông đốc nhìn chúng tôi nói sẽ thế
là các em được vào lớp năm
Câu hỏi: Hãy đặt các loại dấu vào chỗ thích hợp trong đoạn văn sau (có thể viết hoa chỗ nào cần thiết) và giải thích công dụng của các loại dâu câu trong trường hợp
Dưới mắt em tôi tôi hoàn hảo đến thế kia ư tôi nhìn như thôi miên vào dòng chữ đề trên bức tranh anh trai tôi
Câu hỏi: Viết một đoạn văn ngắn chủ đề " Mái trường" (Khoảng 15 20 câu) trong đó có sử dụng ít
nhất 5/9 các dấu câu: Dấu ngoặc đơn, dấu hai chấm, dấu chấm than, dấu ngoặc kép, dấu gạch ngang (gạch nối), dấu chấm lửng, dấu hỏi chấm, dấu chấm câu và dấu phẩy.
Viết đọan văn ngắn, chủ đề tự chọn Trong đoạn có dùng dấu ngoặc kép
Cuộc đời của lão Hạc đầy nước mắt, nhiều đau khổ và bất hạnh Khi còn sống thì lão sống âm thầm,
nghèo đói, cô đơn và đến khi lão chết thì lão quằn quại, đau đớn vô cùng đáng thương Tuy thế, lão Hạc
lại có bao phẩm chất tốt đẹp như hiền lành, chất phác, nhân hậu, trong sạch và tự trọng Lão Hạc là một điển hình về người nông dân Việt Nam trong xã hội cũ được Nam Cao miêu tả chân thực, với bao trân trọng, xót thương, thấm đượm một tinh thần nhân đạo thống thiết
Đoạn văn tham khảo:
Em rất kính yêu mẹ Bố thì nghiêm, mẹ thì hiền Mẹ giống bà ngoại, từ nét mặt, nụ cười đôn hậu đến đôi bàn tay nhỏ nhắn, khéo léo Mẹ đã về hưu được vài năm nay Mẹ thức khuya, dậy sớm lo cho các con được ăn ngon, mặc đẹp, được học hành giỏi giang Đứa con nào bị ốm, mẹ thở dài lo lắng, chăm sóc từng
viên thuốc, từng bát cháo… Mẹ luôn dặn các con: “Nhà ta còn khó khăn, các con phải ngoan và chăm chỉ học hành” Mỗi lần đi xa một hai ngày, em nhớ mẹ lắm!
Chủ đề: Cách trình bày nội dung đoạn văn trong văn bản:
Câu 4: Viết một đoạn văn (6-8 câu), trình bày theo kiểu quy nạp, nêu quan niệm của em về tình bạn
Đoạn văn tham khảo:
Tình bạn phải chân thành, tôn trọng nhau, hết lòng yêu thương, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ Lúc vui, lúc buồn, khi thành đạt, khi khó khăn, bạn bè phải san sẻ cùng nhau Có bạn chí thiết, có bạn tri âm, tri kỉ… Nhân dân ta có nhiều câu tục ngữ rất hay nói về tình bạn như: “giàu vì bạn, sang vì vợ” hay “Học thầy không tày học bạn”, nhà thơ Nguyễn Khuyến có bài “bạn đến chơi nhà” được nhiều người yêu thích Trong đời người, hầu như ai cũng có bạn Bạn học thời tuổi thơ, thời cắp sách là trong sáng nhất, hồn nhiên
nhất Thật vậy, tình bạn là một trong những tình cảm cao đẹp của chúng ta.
Câu 8: (3 điểm) Viết một đoạn văn ngắn (5 7 câu) chủ đề tự chọn trong đó có sử dụng dấu hai chấm,
ngoặc kép
Câu 4 : Viết một đoạn văn ngắn từ 5 đến 10 dòng, nội dung nói về quê hương An Giang, trong đó có
dùng 3 loại dấu câu đã học : dấu hai chấm, dấu ngoặc đơn, dấu ngoặc kép ( 2đ )
Câu 3(3điểm): Viết một đoạn văn thuyết minh có sử dụng dấu ngoặc đơn, dấu hai chấm và dấu ngoặc
kép Giải thích công dụng của các loại dấu câu này?
Cẩu 3 : ( 2 đ )Viết đoạn văn ngắn có sử dụng biện pháp nói quá , dấu ngoặc đơn , dâu hai chấm , dấu ngoặc kép
Dấu ngoặc kép trong câu sau dùng để làm gì ?
Thế mà nghe xong câu chuyện này, qua một thoáng liên tưởng tôi bỗng “sáng mắt ra”…
Dấu hai chấm trong câu sau dùng để làm gì ?
Mẹ rằng : quê mẹ, Bảo Ninh
Mênh mông sông biển, lênh đênh mạn thuyền.
Câu 8 Viết đoạn văn (15 đến 17 dòng) có dùng dấu ngoặc đơn, ngoặc kép để giới thiệu về trường em.
Đoạn văn sau trình bày nội dung theo cách nào? Vì sao?
Mưa đã ngớt Trời rạng sáng Mấy con chim chào mào từ gốc cây nào đó bay ra hót râm ran Mưa tạnh Phía đông, một mảng trời trong vắt Mặt trời ló ra, chói lọi trên những vòm lá bưởi lấp lánh
Câu 8: (3 điểm) Viết một đoạn văn ngắn (5 7 câu) chủ đề tự chọn trong đó có sử dụng dấu hai chấm,
ngoặc kép
Trang 98 Viết đoạn văn ngắn khoảng 10-15 dũng (về chủ đề học tập) trong đú cú dựng dấu ngoặc đơn, dấu
ngoặc kộp và dấu hai chấm (4 điểm)
Cõu 2 : ( 4 điểm) Viết đoạn văn thuýờt minh ngắn( 5-7 cõu) giới thiệu về tỏc giả Phan Bội Chõu cú dựng dấu ngoặc đơn, dấu hai chấm,, dấu ngoặc kộp thớch hợp.
“ Anh Dậu uốn vai ngỏp dài một tiếng Uể oải, chống tay xuống phản, anh vừa rờn vừa ngỏng đầu lờn Run rẩy cất bỏt chỏo, anh mới kề vào đến miệng, cai lệ và người nhà lớ trưởng đó sầm sập tiến vào với những ro song, tay thước
và dõy thừng.”
(Tức nước vỡ bờ - Ngụ Tất Tố, Sỏch Ngữ Văn 8, Tập 1)
1 (1 điểm)Tỡm trong đoạn trớch những từ thuộc trường từ vựng bộ phận cơ thể người
2 (1 điểm) Chỉ ra những từ tượng hỡnh cú trong đoạn trớch trờn
3 (2 điểm) Xỏc định cõu ghộp trong đoạn trớch, tỡm cụm C-V và cho biết quan hệ ý nghĩa giữa cỏc vế cõu
Cõu 2 ( 1 điểm): Tỡm biện phỏp núi giảm, núi trỏnh trong cõu sau Giải thớch ý nghĩa của cỏch núi đú.
Nú (Rựa Vàng) đứng nổi trờn mặt nước và núi: “Xin bệ hạ hoàn gươm lại cho Long Quõn”
(Sự tớch Hồ Gươm)
Cõu 3(1 điểm): Tỡm một thành ngữ cú sử dụng biện phỏp núi quỏ Đặt cõu với thành ngữ đú
Cõu 4 (4 điểm): Viết đoạn văn hội thoại từ 5 đến 7 cõu trong đú cú sử dụng hai trợ từ và hai thỏn từ (Gạch chõn và
chỳ thớch rừ)
Đề 1
Câu 1(4 điểm):
1.(1 điểm) Những từ thuộc trờng từ vựng bộ phận cơ thể ngời: mặt, đầu, miệng
2.(1 điểm) Những từ tợng hình có trong đoạn trích trên: co rúm, ngoẹo, móm mém
3.(2 điểm) Xác định câu ghép trong đoạn trích cho 0,5 điểm, tìm cụm C-V cho 1 điểm và cho biết quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu cho 0,5 điểm
- Xác định đúng câu ghép: Cái đầu lão// ngoẹo về một bên và cái miệng móm mém của
CN1 VN1 CN2
lão// mếu nh con nít.
VN2
- Quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu: dùng từ “và” (quan hệ từ) có tác dụng nối, quan hệ đồng thời.
Câu 2 ( 1 điểm): Tìm biện pháp nói giảm, nói tránh đúng cho 0,5 điểm Giải thích ý nghĩa của cách nói đó cho 0,5 điểm.
- Khá (tình trạng sức khỏe) của anh Dậu Tình trạng sức khỏe của anh Dậu đã tốt hơn lúc mới về nhà cha?
Câu 3(1 điểm): Học sinh tìm một thành ngữ có sử dụng biện pháp nói quá cho 0,5 điểm Đặt câu với thành ngữ đó cho 0,5
điểm
Câu 4 (4 điểm): Viết đoạn văn hội thoại từ 5 đến 7 câu trong đó có sử dụng hai trợ từ và hai thán từ (Gạch chân và chú thích
rõ)
Yêu cầu:
- Hình thức: (2 điểm) Đoạn văn hội thoại từ 5 đến 7 câu.Có sử dụng hai trợ từ và hai thán từ (Gạch chân và chú thích rõ) Văn viết lu loát trôi chảy, không sai quá 1 lỗi chính tả, lỗi ngữ pháp.
- Nội dung: cho 2 điểm, HS tự chọn nội dung.
Cõu 1: Cho cõu: “Cấm gian lận trong thi cử!” Em hóy viết lại cõu trờn cú sử dụng biện phỏp núi giảm núi trỏnh?
Nờu tỏc dụng của biện phỏp núi giảm núi trỏnh ( 2đ )
Cõu 2: Cho thụng tin ‘’An lau nhà’’ Hóy thờm tỡnh thỏi từ để tạo cõu nghi vấn, cõu cầu khiến (1đ).
Cõu 3 : Đặt 2 cõu ghộp trong đú :
a Cỏc vế cú quan hệ điều kiện – kết quả (0.5đ)
b Cỏc vế cú quan hệ tương phản (0.5đ)
Cõu 4 : Hóy viết 1 đoạn văn ngắn (5 – 7 cõu) cú sử dụng ớt nhất là 1 cõu ghộp(4đ).