Đấu tranh phòng chống các tội tham nhũng trong thành phố hồ chí minh

Thành Phô' Hồ Chí Minh là mộl trong những nơi tội phạm tham nhũng xảy ra nhiều và thường tập trung ở các lĩnh vực sau:Theo kêl quả nghiên cứu của co' quan chức năng 2 về lĩnh vực Ihani n

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘ!

-LỜI NÓI ĐẦU

CHƯƠNG I : T ÌN H HÌNH, NGUYÊN NHÂN VÀ ĐIÊU K IỆN

PH Ạ M TỘI THAM NHŨNG TẠI THÀNH PHÔ

H C M TRONG NHỮNG NĂM GAN ĐÂY

7.7 Thực trụng tình hình tội phạm tham nhũng tại Thành p h ố Hồ Chí Minh từ năm 1991 đến nay 1.2 Nguyên nhân và điều kiện phạm tội tham nhũng.

1.3 Dự báu tình hình phạm tội tham nhũng trong những năm tới tại Thành p h ố Hồ Chí Minh.

CHƯƠNG II : M Ộ T s ô VAN ĐE h ì n h s ự c ủ a n h ó m t ộ i

2.3 Thực tiễn xét xử các tội tham nhũng tại Thành

p h ố Hồ Chí Minh trong những năm qua.

C HƯƠNG I I I:M Ộ T s ố B IỆN PH ÁP ĐÂU TRANH PHÒNG

C HỐ NG CẤC TỘI THAM NHŨNG TẠI THÀNH

P H Ố HỒ C H Í MINH

3.1 Quan điểm, chủ trương, chính sách hình sự của Đảng và Nhà nước ta trong đấu tranh phòng chống các tội phạm iham nhũng

3.2 Các biện pháp đấu tranh phòng chống các tội tham nhũng tại TP Hồ chí Minh.

586577

83

88

103106

Tại kỳ họp thứ 10, Quô'c hội khoá IX đã nhận định: “Tham nhũng là quốc nạn, là một trong những nguy cơ cản trở công cuộc đổi mới, là thách thức của đất nước trong thời kỳ phát triển".

Trong những năm qua, Đảng, Nhà nước, Chính phủ đã đề ra nhiều chủ trương, biện pháp đâu tranh phòng chông tham rihũng Tuy~nhiên kết quả vẫn còn hạn chế, chưa ngăn chặn và đẩy lùi được tệ nạn nghiêm trọng này

Thành Phố" Hồ Chí Minh là một trung tâm kinh tế - chính trị - văn hoá lớn của đất nước Thời gian qua Thành phtí đã đạl được nhiều thành quả to lớn

về mọi mặl, đóng góp xứng đáng vào thắng lợi của công cuộc đổi mới đâì nước Song Thành Phô Hồ Chí Minh cũng là nơi có nhiều tệ nạn xã hội nhức nhôi cần phải được giải quyết, mà một trong những vấn đề cấp bách là nạn tham nhũng Thành Phô Hồ Chí Minh là nơi xảy ra nhiều vụ án tham nhũng lớn, nghiêm trọng, gây thiệt hại hàng chục, hàng trăm tỷ đồng cho Nhà nước, nhiều vụ đã

gây ra sự bàng hoàng trong dư luận Tình hình đó do nhiều nguyên nhân, mà một trong những nguyên nhân chủ yếu là:

- Hệ thông pháp luật chưa hoàn chỉnh, đồng bộ, chưa quy định đầy đủ về hành vi tham nhũng

- Các biện pháp đâu tranh phòng chông chưa có hiệu quả, chưa ngang tầm với Ihực tế nghiêm trọng của nạn tham nhũng diễn ra

- Hộ máy Nhà nước trải qua các thời kỳ cách mạng chưa được cải cách

kịp thời, đã bộc lộ một số điểm bất cập, cùng với thủ tục hành chính phiền hà,

không còn phù hợp, ít nhiều làm cho tệ quan liêu, tham nhũng nẩy sinh

- Hệ thông cơ quan thanh tra, kiểm tra, điều tra, kiểm sát còn cồng kềnh, chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ, ch ế độ, chính sách, điều kiện, phương tiện hoạt động còn bất cập và hạn chế làm ảnh hưởng đến hiệu quả công tác đâu tranh phòng chông các tội tham nhũng

- Cơ chế phòng chổng tham nhũng của chúng ta chưa đồng bộ, chưa phù hợp, trong đấu tranh xử lý thiếu kiên quyết, chưa nghiêm minh, còn hiện tượng cản trỏ, hao che cho người tham nhũng

- Những thiếu sót sơ hỏ trong quản lý kinh tế, trong công tác tổ chức cánbộ

- Chưa có công trình nghiên cứu khoa học dưới góc độ tội phạm học và luật hình sự một cách có hệ thông và đầy đủ về đâu tranh phòng chống loại tội phạm này

VI vậy, việc nghiên cứu đề tài này là cần thiết, cấp bách không chỉ có ý nghĩa về mặt lý luận mà còn có ý nghĩa thực tế góp phần cho cuộc đâu Uanh phòng chống các tội tham nhũng nói chung và tại Thành Phô' Hồ Chí Minh nói riêng

2 /HiU' đíeh, nhiệm úi/, g iớ i hạn eủ(L Luận, Ún.

Nhằm đánh giá thực trạng diễn biến tình hình tội phạm tham nhũng tại Thành Phô' Hồ Chí Minh từ năm 1991 đến nay, làm rõ nguyên nhân, điều kiện phát sinh, phát triển tội tham nhũng Từ đó, dự báo xu hướng phát triển các tội tham nhũng trong thời gian tới ở Thành Phô' Hồ Chí Minh; phân tích khái niệm, các dâu hiệu pháp lý hình sự.đặc trứng của các tội tham nhũng, thực tiễn xét xử của toà án về các tội tham nhũng Trên cơ sở đó, dự kiến đưa ra một số giải pháp đâu nanh phòng chông các tội tham nhũng

Giới hạn đề tài: làm sáng tỏ 2 khía cạnh pháp lý hình sự và tội phạm học

của các tội tham nhũng, trên cơ sở sô" liệu và thực tiễn đâu tranh phòng chống tội phạm tham nhũng tại Thành Phô' Hồ Chí Minh

3 ( l á i m ớ i c ủ a t u â n CUI 0

Nghiên cứu một cách có hệ Ihống về thực, trạng đặc điểm, cơ cấu, diễn biến tình hình các tội phạm tham nhũng tại Thành Phô' Hồ Chí Minh.Dự báo tình hình tội phạm tham nhũng tại Thành Phô' Hồ Chí Minh trong những năm tới Phân tích nguyên nhân điều kiện tội phạm tham nhũng trong phạm vi cả nước nói chung và tại Thành Phô' Hồ Chí Minh nói liêng Làm rõ bản chât pháp lý hình sự các tội phạm tham nhũng và những dâu hiệu pháp lý đặc trưng của nhóm tội phạm này Bản luận án đã kiến nghị một sô' biện pháp đâu tranh phòng chông các tội phạm tham nhũng nói chung và các tội phạm tham nhũng tại Thành Phô" Hồ Chí Minh nói riêng

4 rp h ư ơ t t ạ p h ú p n ạ l i i ê n c ử u :

Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lôi chủ trương của Đảng về đầu tranh phòng chông tham

nhũng, trôn cơ sở khảo sát thực tiễn điều tra, truy tô", xét xử các vụ án tham nhũng tại Thành Ph() Hồ Chí Minh, dựa vào các phương pháp phân tích, so sánh, tổng hựp, Ihống kê để nghiên cứụ đề tài này.

5 rtẬ- H (/Ỉũ a l ụ l u ă t t IUI th ứ o tiẰ n

- Góp phần đấu tranh phòng chông các tội phạm tham nhũng tại Thành Phô' Hồ Chí Minh nói riêng và trong cả nước nói chung

- Góp phần hoàn thiện Bộ luật hình sự và các văn bản pháp luật khác

- Làm tài liệu nghiên cứu, học tập, giảng dạy

ổ IC ế ỉ e ấ u ũ ỉia l u ậ n á n

Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận án gồm 3 chương 8 tiết, danh mục tài liệu tham khảo

1.1.1 Những nhân đinh chung

Từ sau Đại hội Đảng lần thứ VI, công cuộc đổi mới toàn diện đất nước nói chung và tại TP Hồ Chí Minh nổi riêng đang đi vào chiều sâu, đã đạt được những thành tựu hước đầu rất quan Irọng Tuy nhiên, chúng ta đang d giai đoạn chuyển liốp từ cơ chê' quản lý hành chính quan liêu, bao cấp sang cơ ch ế thị trường có sự quản lý của Nhà nước Trong quá trình chuyển đổi đó, bên cạnh những mặt tích cực, còn tồn tại những mặt tiêu cực làm cản trở công cuộc đổi mới

Do đời sông kinh tế còn nhiều khó khăn, Cơ c h ế quản lý chưa đồng bộ,

< còn nhiều sơ hở, thiếu SÓI, hệ thông pháp luật chưa hoàn chỉnh, một sô' cán bộ Đảng viên bị thoái hoá hiến c h â \ coi thường pháp luật, các giá trị đạo đức truyền ihông đã đặt lợi ích cá nhân, liền bạc lên trên lợi ích tập ihể và lợi ích Nhà nước để tham nhũng, trục lợi, làm giàu cá nhân

1.1.2 Diễn biến tình hình và cơ câu của các tối tham nhũng tai T hành ] ph(í Hổ Chí minh từ năm 91 đ ến nay

Từ năm 91 đên năm 96 theo số liệu thống kê của các cơ quan bảo vệ

i pháp luậi liên loàn Thành phô trung bình mỗi năm đã khởi tố 140 vụ án tham

1 nhũng với 277 bị can Năm cao nhất (năm 91) khởi tô' 295 vụ với 581 bị can,

chiếm tỷ lệ 4,55% so với tổng sô" vụ án khởi tố, và 5,94% so với tổng scí bị can

bị khởi tố Năm Ihấp nhất (năm 96) khởi tố 83 vụ án với 147 bị can: chiếm tỷ lệ 0,94% và 1,19% so với tổng sô" vụ và tổng sô bị can bị khởi tô

- Trong sô" các tội tham nhũng, tội tham ô tài sản Xã hội Chủ nghĩa chiếm tỷ lệ cao nhất Trung bình mỗi năm khởi t ố 47 vụ với 99 bị can Năm cao nhâ't là 85 vụ với 197 bị can, chiếm 1,31% so vđi tổng sc> các vụ án khởi t() nói chung và 28,81 ^ so với lổng sô" các vụ án tham nhũng Năm thấp nhất có 27 vụ với 80 bị can, chiếm 0,36% so vổi tổng sô' vụ án khởi tô" nói chung và 29,03% so với tổng sô các vụ án Iham nhũng Nếu như căn cứ vào scí lượng vụ án và sô' bị can bị khởi tcí thì tội tham ô có chiều hướng giảm từ năm 91 đến 94, sau đó lại lăng lên vào các năm 95, 96

- Tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản Xã hội Chủ nghĩa, trong ưường hợp lợi dụng chức vụ quyền hạn (điểm đ, khoản 2 điều 134), trung bình hàng năm khởi tố 32 vụ với 55 bị can Năm cao nhấl có 70 vụ với 12Ổ bị can, chiếm 1,07%

so với tổng sô' vụ án khởi tô' nói chung và 23,72% so với tổng sô' các vụ án tham nhũng Năm thấp nhất có 14 vụ với 28 bị can chiếm 0,16% so với tổng sô' vụ án

khởi tố và 16,86% so với lổng số các vụ án tham nhũng Tội này đang có chiều

hướng giảm từ 128 bị can giảm xuôứig còn 57 bị can năm 1992, năm 93 có 59 bị can Sau đó năm 94 đến 96, mỗi năm chỉ còn 28 bị can

- Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm dụng tài sản XHCN, trong trường hợp

có lợi dụng chức vụ quyền hạn (điểm đ khoản 2 điều 135) Trung bình hàng năm khỏi lô 33 vụ với 41 bị can Năm cao nhất có 83 vụ với 101 bị can chiếm 1,28^ so với lông sô các vụ án khởi tố nói chung và 28,13% so với tổng sô các

vụ án tham nhũng Năm ihấp nhâì có 11 vụ với 17 bị can chiếm 0,12% so với

tổng sỏ các vụ án đã khởi lô và 13, 25% so với tổng sô các vụ án tham nhũng

Tội này giảm đều theo từng năm

- Tội sử dụng trái phép tài sản XHCN, trong trường hợp lợi dụng chức

vụ quyền hạn ( khoản 2 điều 137 ) Trung bình hàng năm khởi tô' 2, 3vụ với 4 bị

can Năm cao nhất có 9 vụ với 10 bị can, chiếm 0,13% so với tổng số cảc vụ án khỏi tố’ nói chung và 3,05% so vđi tổng số các vụ tham nhũng Tội này chiếm tỷ

lệ khiêm tốn và giảm đều từng năm Năm 93, 94 mỗi năm chỉ có 1 vụ Năm 95,

96 không có vụ nào

- Tội lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản công dân (điều 156).Trung bình hàng năm khởi tô 1,3 vụ vđi 1,6 bị can năm cao nhât có 3 vụ, 3

bị can, chiếm 0,04% so với tổng số các vụ được khởi tô" nói chung và 3,22% so

với tổng sô'các vụ tham nhũng được khởi tô” Có năm không có vu nào

- Tội cố ý làm trái các quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây

hậu quả nghiêm trọng, trong trường hợp có yếu tô' vụ lợi hoặc động cơ các nhân khác (điểm a khoản 2 điều 174) Trung bình mỗi năm khởi tô" 20 vụ với 59 bị can Năm cao nhất có 40 vụ với 122 bị can Chiếm tỷ lệ 0,61% so với tổng sộ' các vụ án được khởi tố nói chung và 20,99% so với tổng sô" các vụ án tham nhũng Năm thấp nhất có 9 vụ với 31 bị can, chiếm 0,1% so với tổng sô' vụ đã khởi tô' và 10,84% so với lổng sô' các vụ án tham nhũng Tội này giảm đều từ năm 91 đôn 93( 40 vụ giảm còn 19 vụ), năm 94 tăng 1 vụ (20 vụ), sau đó giảm đáng kể vào năm 96 (còn 9 vụ)

- Các tội lập quỹ trái phép Lợi dụng chức vụ quyền hạn hoặc lạm quyền Giả mạo trong công tác có tỷ lệ rất thâp Tội lập quỹ trái phép năm 1996

có 2 vụ với 2 bị can Tội lợi dụng chức vụ quyền hạn hoặc lạm dụng quyền năm

93 và 95 mỗi năm chỉ cỗ 1 vụ, 1 bị can ; năm 96 có 3 vụ 5 bị can Tội giả mạo trong công tác năm 1992 cổ I vụ, 2 bị can, năm 93 có 3 vụ, 5 bị can

- Tội nhận hốì lộ: trung bình mỗi năm khởi tô'4,6 vụ với 12,3 bị can Năm cao nhất là 7 vụ với 14 bị can chiêm tỷ lệ 0,08% so với tổng sô vụ án khởi

tô nói chung và 7,6% so với tổng scí các vụ án tham nhũng đã khởi t() trong năm

nổi chung và 3,40% so với tổng số các vụ án tham nhũng Tội này tăng giảm

phức tạp Năm 91, 92 giảm, năm 93, 94, 95 tăng, năm 96 lại giảm, về sô" lượng

bị can trong từng vụ án khá cao Năm 91 với 6 vụ nhưng có đến 22 bị can, năm

92 có 3 vụ có 12 bị can

- Tội đưa hôi lộ, trong trường hợp người phạm tội sử dụng công quỹ để đưa (điểm e khoản 2 điều 227) Trung bình mỗi năm khởi tô" 3,6 vụ với 6,6 bị

can Năm cao nhât có 7 vụ với 12 bị can, chiếm 0,08% so với tổng sô" các vụ án

được khỏi lô và 8,16% so với tổng sô các vụ án tham nhũng Có năm như năm

91 không có vụ nào Năm 92, 93 tăng, năm 94 giảm còn 1 vụ, năm 95, 96 lại

tăng Đặc biệt năm 96 tăng lên 7 vụ

(Xem các bảng thống kê)

liảnẹ I : Diển biến tình hình và cơ câu của nhóm tội tham nhũng so

với tổng sô' vụ phạm tội nói chung

Năm ỗ' vụ tham

nhũng

(1)

Sô" bị can tham nhũng (2)

"tổng số

vụ PT(3)

Tông SỐ BCan PT(4)

Cơ câu

So với tểng sô'

vụ PT (1) : (3)xl00

So với tổng số

B.can PT (2): (4)xl00

cb'<ocr

c r , J C _ _ ũ

<<0 5 ^_ cõ

ĩ ặ

ro

cn-to

z c

u ^ b

*0 r - '

VO

c w

-2* ^ T3 H

u J

/— *N CN (N^^

0Í>

c

&

T3 E 03*

o

>cd-o ' n T

r CNCNc 03*

ja u xd

c •*—»00

>> c

<o

cr o 0JD

> c

u ou.

DXJ

c oCO*D- c X) c —

*D-6

CN

r-X)rs

T!'<o

<o-*c <o

<cc- co

ON 31)r- cỈ3v<c JS«5 c oo

W}

r ^

r*

c ỉTTrHXr<o4-> x: 'w< Uì

ó

X

• • c*

<o«3

o0JD0h oc< ^

^<o■£» D-> /f*sco iH-X

Tt SỊỊ/ co.'b 00> •:*

o

vo cT

(NK

o o °

*mo

*

X

oô Hcd-o

^ §

e^b Ơ3- C/5

V] J h

Qyụ

TtrsCNõV

r>(NÔi

c 0

^<0 00'í-í rH

pí*"

0

0

r H X c C3

>

o(/>

D->

oNÕ

,ccT3

<5-mcozyI

><

cò

<o

ecò

i:

•»De

^«D

•5zy

o

3

xd-j 5

c

cữ*

iỉc'«Dbcro'*b

•tíoopccr

6

<o-<(2x:

'<© H

o\ ^t —< ^ <N ^ o o o (^s'

so <N (N o o ^ c_) (_) o 5'o" o" Ó o" o c o" ocT

*«\)

- » 5

zy

í

X

rá

H co

co õ

H

03/*b '<y

■6

zyXXviH

ca-õta

c M -§■ 10

o

vạỉH-4—*

0JJc

D*

TD

ưì

0XJcvo

TD Q

E u

uị+—»

E/03

xc •»ocs

oXj (D c

>

ộ

W)c-c

c

I £

Ị:4-»

c'd3*

o QÕ

o Ổ*

“<5

<3zy

X

X

5^'H

>>

bc/3

T 3

scd-

Ọ

>cd-o x:

*2cr T3

5-<§: '5- fs

(N

cso

'CỌ

r-(N '<(L)• »—H

o

£

X Os 3

vo _r Os<r> «—«(N

00

'<cí

/1 c

Vì

00

co

oucD-to

m

c/iHcS-

• ^

JCuE

u /<(L>

£ l '

X a1

‘1oo«

&2

cco

to <o- íncó H 3*

> ez

o VO "03cò

H

<o

oo

‘'Cữ

CXJcZH’

T3,

n 0Xj

cD-

"O

mQ

c

'<<D

>>

bcra* 3*

'<D >

C u - g

*Tìr-

oCủ-6

• vH

oGN

<0c

<03-o

90’H

<0

E03E-

cc

■»oEzí

JZ 0

c ,e<(D z

N (D x:

O Jj U - • Oí) <—» c

c iã*

T3

vo

ỊO /03Ec

c un T3Z3' •• E c V _ cc- co co- <03 <0

03*

xi c'<o

r-Q<

• f-H

vọd

<NÒỉ

o -*—*

<o-v<o

£c

<cs Czo

r-<N(N

'<CJ

• *—H

■»0<N

<D'<4)

• rH

<0ọ

<0_c

03p

< 0 *

c<~,

rõ

z y Ẹ

>

33-0

c

C j J=

-c

'<p

Z3

CT o '*b x:

õ op c nu*

c

<00

c o cs-

c-ẹd

0o>

<cc-x:

CN D '<o

< 33 p Q

Sơ đồ d iên b iến tình hình của từ ng tộ i tham n h ũ n g so vổi

tổ n g sô" vụ tham nhũng từ n ăm 1991 - 1996.

Sơ đồ diển biên tình hình của từng tội từng tội tham nhũng so

' vđi tốn g s ố vụ phạm tội nói chung từ năm 1991 - 1996

Căn cứ vào các sô liệu phân lích nói trên nhận thây 4 tội tham nhũng có

tỷ lệ về sỏ vụ và số bị can bị khởi lô cao nhái, đó là: Tội tham ô tài sản Xã hội

Chủ nghĩa, tội lừa đảo và lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản Xã hội Chủ nghĩa trong trường hợp lợi dụng chức vụ quyền hạn ; tội cô" ý làm trái trong trường họp có vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác

Tuy nhiên, nếu chỉ dựa vào số liệu thống kê để kết luận tội phạm tham nhũng tăng hay giảm thì sẽ không thật chính xác, không phản ánh đứng thực

tế tình hình phạm tội tham nhũng đã xảy ra Trên thực tế tội phạm tham nhũng diễn ra ngày càng đa dạng, phức tạp, tăng về sô lượng, nghiêm trọng

về tính châì, mức độ và hậu quả

Thật vậy, Iheo báo cáo sơ kết, tổng kết của các cơ quan bảo vệ pháp luật (Công an, Tòa án, Viện Kiểm Sát ') hàng năm đều khẳng định rằng: Tệ tham nhũng ngày càng phát sinh, phái triển, nghiêm trọng, phức tạp Trong khi irên thực lế có rất nhiều vụ vi phạm đã được phát hiện qua công tác kiểm tra, thanh ira ở các ngành, các lãnh vực, nhưng chuyển sang xử lý hình sự lại rấl ít, chủ yếu là xử lý kỷ luật, xử phạt hành chánh Theo báo cáo tổng kết hoạt động của thanh tra Thành phô" Hồ Chí Minh năm 96 cho thấy: toàn ngành đã phát hiện 47 cuộc Ihanh Ira gắng với công tác chông tham nhũng Trong đó dề nghị xử lý hành chánh 55 người, chuyển sang cơ quan điều tra

12 vụ iương tự những năm trước tỷ lệ thanh tra đề nghị xử lý hành chánh thường cao hơn chuyển sang xử lý hình sự Đó là chưa nói đến những vi phạm

và lội phạm không phát hiện được hoặc chưa bị phát hiện, s ố này không thể

thông kê

Theo kêt quả cuộc thăm dò do irung tâm Khoa học Xã hội và Nhân văn Ihực hiện vào tháng 12 năm 1996 (l) với 3.527 phiếu Có 76% ý kiến cho lằng

tham nhũng hiện nay là nghiêm trọng, phổ biến Trong khi tỷ lệ bị phát hiện

- 1)0 chủ thể của các tội tham nhũng là người có chức vụ, quyền hạn, lại có hiện lượng can thiệp, bao che, ô dù nên việc đưa họ ra truy tcT xét xử gặp râì nhiều khổ khăn

- Tội phạm tham nhũng diễn ra ngày càng phức tạp, phổ biến ở tấl cả

các lãnh vực của đời sông kinh tế xã hội, có những nơi, những lĩnh vực rất nghiêm irọng Thủ đoạn ihực hiện tội phạm tham nhũng rất tinh vi, cho nên việc phái hiện rất khó khăn

Thành Phô' Hồ Chí Minh là mộl trong những nơi tội phạm tham nhũng xảy

ra nhiều và thường tập trung ở các lĩnh vực sau:Theo kêl quả nghiên cứu của co' quan chức năng (2) về lĩnh vực Ihani nhũng nghiêm trọng, có 58,5% là lĩnh vực nhà đất xây dựng cơ bản, địa chính, 52% là lĩnh vực Hải quan,Thuế ;

27,5^ là các doanh nghiệp Nhà nước, 26c/( là cơ quan có quyền cấp phép cho các hoại dộng san xuấl kinh doanh, 189r các cơ quan Công an, Tòa án, 16%

ngành Ngân hàng Kếl quả trên kêì hựp với kết quả nghiên cứu các vụ án có tính chấi Iham nhũng trong 6 năm lừ năm 91- 96 tại Tri™ Hồ Chí Minh, thể

’ N g h i ê u cứu ciìa Irung l â m KI 1X11 N h a n vãn iliáng 1 2 / 9 6

tội phạm Iham nhũng Điển hình như vụ: Bùi Huy Dũng nhận hối lộ tại Sở Địa chính Trương Văn Nghĩa nhận hốì lộ tại Sở Nhà đất, vụ Quách Minh Giang cố ý làm lrái vi phạm chế độ quản lý đất đại tại phường 20 Quận Tân Bình,,, Hàng năm các cư quan pháp luật đã thu hồi được cho Nhà nước hàng chục ngàn m2 đất được giao, mua bán, chuyển nhượng trái phép, và hàng chục lỷ đổng (Theo các báo cáo của Viện KSND Thành phô" Hồ Chí Minh).

T h ứ hai: Trong ỉĩnli vực ngân hàng.

Trong nền kinh tế hàng hóa vận động theo cơ ch ế ihị trường, các hoạt động tài chính, tiền tệ có vai trò cực kỳ quan Irọng, đồng ihời chính đây cũng

là mộl Irong những lĩnh vực phức lạp nhất.Trong những năm qua hoại động

của ngành ngân hàng, tài chính đã cỏ nhiều cố gắng góp phần rất quan Irọng

vào việc chông lạm phái, đổi mới công tác quản lý để phù hợp với sự vận dộng của nền kinh tế hằng hóa nhiều Ihành phần theo cơ ch ế thị Irường, có sự quản lý của Nhà nước Song đây là một lĩnh vực phức tạp nên còn bộc lộ nhiều sơ hở, thiêu sót, đã dẫn đến những hành vi vi phạm và lội phạm Đặc

biệt tội phạm tham nhũng trong lĩnh vực này thường có qui mô phạm tội lớn,

đê lại hậu quả vô cùng nghiêm trọng Điển hình là những vụ đổ bế hàng loạt quỹ lín dung vào những năm 90, 91 Chẳng những làm cho nhiều đại gia như Nguyễn Văn Mười Hai, Lâm c ẩ u , Huỳnh Là phải vào tù vì đã chiếm đoạt và gây thiệl hại mỗi người từ 20 đến trên lOOtỷ đồng, mà còn kéo theo hành vi tham nhũng của nhiều cán bộ có chức quyền của Thành phô'

Những năm gần đây, các ngân hàng Thương mại cổ phần đồng loạt ra đời trên địa bàn Thành phô', tồn tại song song với các ngân hàng Nhà nước

Vi phạm pháp luật vẫn không hề giảm Những hành vi sai phạm điển hình như: bảo lãnh mở L/C không đúng quy định, cho vay trái pháp luật, không đúng dôi urợng, không tài sản thế châp hoặc cho vay vượt mức thế châp tài sản Không kiểm ưa giám sál việc sử dụng vốn vay Đặc biệt có những cán

bộ ngân hàng đã cấu kết với người vay cố tình làm sai các quy định của

ngành để lừa đảo hoặc tham ô tài sản XHCN Như vụ: Iham ô lừa đảo chiếm đoạt lài sán XHCN do Nguyễn Văn Sởn, giám đốc cùng đồng bọn thực hiện

lại Ngân Hàng Thương mại c ổ phần Gia Định với số thiệt hại là54 tỷ Vụ án

lừa đảo Trần Xuân Hoa với sô" tiền chiếm đoạt 4,8 triệu USD, 82 tỷ dồng và

852 lượng vàng, liên quan đến sai phạm của những cán bộ ngân hàng Đặc

hiệt vụ án Iham nhũng lổn nhâì từ trước đến nay là vụ Tamexco, số tiền bị

chiêm đoại là 293 tỷ đồng với hàng loại bị cáo là các quan chức ngân hàng, phái chịu mức án nghiêm khắc Hiện nay là vụ án Minh Phụng, Epco được tiến hành điều tra, và chắc chắn hậu quả của nó để lại cho các ngân hằng sẽ không nhỏ

Theo số liệu thống kê của cơ quan c ả n h sát Điều tra Công An TP.HCM,

chỉ trong lĩnh vực ngân hàng, hàng năm đã khởi tố" khoảng 20, 30 vụ Chủ yêu là các tội cổ tính chất iham nhũng

T hứ ba: Trung tĩnh vực Thương mại, xuất nhập khẩu.

Do Thành phô' Hồ Chí Minh là trung tâm kinh tế của cả nước, hàng năm Thành phố đã đóng góp đáng kể vào việc thực hiện các kê hoạch kinh tế, xã hội Đặc hiệt trong lĩnh vực thương mại xuât nhập khẩu.Trong năm 96 cả rníđc xuâì khẩu liên 7 tỷ USD, thì chỉ riêng Thành phô" Hồ Chí Minh đã xuâì khẩu ưên 3 tỷ USD Bên cạnh những mặt lích cực đã đạt được, nhưng lĩnh vực này cũng là mảnh đât mầu mờ cho tham nhũng phát sinh, phát triển Nhiều vi phạm và tội phạm xảy ra như: lợi dụng việc liên doanh, liên kết để

tư thương ihương núp bóng danh nghĩa Nhà nước hoạt động sản xuất kinh doanh, kê cả việc cấu kêì với các nhân viên hải quan, T h u ế để buôn lậu, trốn thuế Hiện tượng kinh doanh trái phép, hối lộ để được cấp Quota, giây phép xuất nhập khẩu xảy ra khá phổ biến tại các đơn vị có chức năng xuâì nhập khấu trực liếp, lại Hải quan sân bay, Hải quan cảng Những hành vi tiêu cực Irôn chẳng những gây ihiộl hại về kinh tế, vật chất, mà còn gây rôi loạn thị

trường sán xuấl lưu thông hàng hoá.Theo số liệu thông kê, các tôi phạm tham

nhũng trong lĩnh vực này không được đưa ra xét xử nhiều, nhưng theo điều tra xã hội học của Trung tâm Khoa học xã hội và Nhân văn, có 52% ý kiến cho rằng tham nhũng trong lĩnh vực này là phổ biến và rất nghiêm irọng, được thực hiện bằng nhiều hình thức và thủ đoạn tinh vi, khó phái hiện

T hứ t ư : Trưng tĩnh vực quản lý sử dụng viện trự quốc tế

Đây cũng là một lĩnh vực phức tạp Do sơ hở trong c h ế độ quản lý tài chính Nhà nước, đôi với các nguồn viện trợ quốc tế đã dẫn đến hiện lƯỢng tiêu cực Iham nhũng.Hành vi phạm lội biểu hiện ỏ các dạng như:bán hàng liêu dùng, vậl tu' nguyên liệu, thu liền không báo cáo cơ quan tài chánh.Sử dụng liền hàng viện trợ không đúng cam kếl, vi phạm chế độ hạch toán,kế

loán MỘI sô trường hợp để ngoại tệ tại đơn vị.Trong lĩnh vực này, luy số vụ

khỏi tổ không nhiều, nhưng hàng năm Viện kiểm sál Nhân dân TP.HCM đều

CÓ kháng nghị và thu hồi cho Ngân sách hàng trăm triệu đồng, Đặc biệt năm

96 đã ihu hồi cho ngân sách gần 400 triệu đồng

Thứ năm : Tham n h ũ n g trong các cơ quan bảo vệ p h á p luật

Theo thông kê của 3 ngành Gông An, Toà Án, Viện Kiểm Sát thì sô" liệu tội phạm iham nhũng xảy ra tại các ngành này rất ít Mỗi năm chỉ vài ba vụ, chủ yếu là tội nhận hối lộ Trong năm 96, cơ quan điều tra của Viện Kiểm Sát Nhân dân TP HCM thụ lý 2 vụ nhận hôi lộ xảy ra trong ngành, trong đó

có vụ Nguyễn Văn Bé Năm, nguyên điều tra viên Phòng Cảnh Sát Điều Tra, Công an TP HCM nhận hôi lộ 5 lượng vàng Toằ án Thành phô" cũng đã xét

xử vụ án Huỳnh Phụng, nguyên điều tra viên Đội Cảnh Sát Điều Tra Công an Quận Tân Bình nhận hôi lộ 3 lượng vàng

Tuy nhiên, nếu chỉ dựa vào sô" liệu thông kê tội phạm để đánh giá tình hình Iham nhũng tại các cơ quan pháp luật thì chưa được chính xác.Theo kết quả điều ưa xã hội học của Trung tâm Khoa học Xã hội và Nhân văn, có 18% trong lổng số" 3527 người được hỏi cho rằng tham nhũng trong các ngành Cổng an Toà án là phổ biến Thực vậy, tệ hạch sách, nhũng nhiễu,vòi vĩnh linh vi, xáo quyệi tại các cơ quan này đã đến mức báo động, nhưng chỉ có đều phần lớn chưa bị phát hiện và xử lý Sô' lượng “tội phạm ẩn ” trong các cơ quan pháp luật rấl cao

Kêt quả khảo sát nghiên cứu cho thây tham nhũng diễn ra trong các lĩnh vực đã nêu trên chiếm 809f tổng sô" các vụ tham nhũng

1.1.3 Đăc điếm của các tôi pham tham nhũng tai TI* Hồ Chí Minh:

a) v ề chủ t h ể :

Chủ Ilìê các lội tham nhũng là người có chức vu, quyền hạn.Những đốì iượng này ngày càng đa dạng và phức tạp.Qua khảo sál các vụ án tham nhũng được đưa ra xét xử thời gian nước đây, thường người phạm tội tham

nhũng !à cán bộ, nhân viên Nhà nước, s ố lượng người tham gia trong một vụ

án tham nhũng cũng rất íl, chỉ từ lđến 2 người Càng về sau, đặc biệt là trong những năm gần đây SC) người tham gia trong một vụ án tham nhũng tại TPhô

Hồ Chí Minh thường vất đông, điển hình như vụ Tamexco với 20 bị can,vụ

Trần Xuân Hoa 18 bị can,vụThái Kim Liên cùng đồng bọn tại Ngân hàng Gia Định 6 bị can Các đốì tượng tham nhũng không chỉ giới hạn ở người có chức

vụ, quyền hạn Irong các cơ quan Nhà nước, tổ chức chính tiị xã hội, mà đã

mở rộng ra các cơ quan tổ chức kinh tế, những người không phải là cán bộ,

nhân viên Nhà nước, họ đóng vai Irò đồng phạm, s ố này chiếm trên 20%

trong Lổng sô”các bị can Iham nhũng:như vụ Nguyễn Thị Sa Nguyên có nhiều

bị can cấu kết với cán bộ ngấn hàng để chiếm đoạt tài sản Nhà niíớc.Trong

20 bị can vụ Tamexco, có đến 1/3 bị can không phải là cán bộ, nhân viên Nhà nước Tương tự đốì với các vụ SaiGonShip,vụ Cimex Những người này

là tư thương, những phần tử xấu ngoài xã hội, đã móc ngoặc, cấu k ết với cán

bộ cơ quan Nhà nước để thực hiện các hành vi tham nhũng Tất nhiên, ở đây chúng ta phải hiểu rằng chủ thể của các tội tham nhũng phải là người có chức

vụ, quyền hạn lức là những người được giao thực hiện một công vụ nhât định

và có quyền hạn nhất định trong khi thực hiện công vụ (Điều 219 Bộ Luật Hình sự) Còn những người khác là đồng phạm trong các tội tham nhũng

Các đối tượng phạm tội tham nhũng đa dạng bao nhiêu thì hành vi nguy hiểm cho xã hội do họ gây ra càng phức tạp, nghiêm trọng bấy nhiêu Các vụ

án tham nhũng ưước đây thường chỉ dừng lại ở mức độ thông đồng với nhau giữa các cán bộ những người có liên quan đến cùng một công việc.Những năm gần dây, hầu hêt các vụ tham nhũng có sự thông đồng cấu kếl giữa các cán hộ Nhà nước, với tư thương, những phần từ xấu ngoài xã hội, thậm chí có người đã có tiền án, tiền sự trong một sô' vụ án, những đốì tượng này không dừng lai () mức đồng phạm Ihông ihường mà còn có sự cấu kết chặt chẽ, có sự phân côn 11 vai Irò giữa những người đồnẹ phạm.Có người giữ vai trò tổ chức,

chủ mưu có người thực hành, người giúp sức đ ể thực hiện một hành vi tham nhũng.Như vụ Nguyễn Minh Kỳ tư ihương đã len.lõi vào phụ trách một phân xưởng của một xí nghiệp Nhà nước, cấu kết với giám đô'c và những người có liên quan khác, từ đó các hợp đồng héo bở đều giao cho Kỳ thực hiện, và dĩ nhiên y đã không từ bỏ cơ hội để làm giàu,chiếm đoạt tài sản Nhà nước tiên

1 tỷ đồng.Trần Xuân Hoa, mệt nữ giám đốc Công tyTrách nhiệm Hữu hạn đã làm cho nhiều vị giám đốc các doanh nghiệp Nhà nước phải vào tù, có người phải chịu mức án cao nhâ't (tử hình) vì đã tiếp tay, giúp sức tạo điều kiện cho Hoa lừa dáo chiếm đoạt trên 100 tỷ đồng của các đơn vị kinh tế Nhà nước rồi

bỏ trốn Sô" cán bộ này khi bị mua chuộc tha hoá, biến chất đã thông đồng với các phần tử xâu ngoài xã hội, trở thành người tiếp tay đắc lực cho bọn

* chúng, chiếm đoại tài sản XHCN

Những người có chức vụ quyền hạn phạm tội tham nhũng trước đây thường là thủ kho, thủ quỹ, bảo vệ,mậu dịch viên,vì lúc đó các tội tham nhũng chỉ thường tập trung ở khâu giao nhận, vận chuyển, do việc lưu thông * phân phôi còn nhiều khó khăn, là sản phẩm của c h ế độ quan liêu, bao cấp, ngăn sông cấm chơ Còn trong những năm gần đây,hầu hết các vụ tham nhũng ihực hiện do có sự thông đồng giữa giám đốc, k ế toán, thủ quỹ với nhau đ ể chiếm đoạl tài sản của Nhà nước, của tập thể Các vụ tham nhũng lập thể, có sự thông đồng diễn ra công khai, đôi khi được đưa ra bàn bạc như

một chủ trương, một cách làm ăn mới Như vụ tham ô, cố ý làm trái, đưa, nhận hôi lộ xảy ra tại Tamexco,Vụ Iham ô, cố ý làm trái xảy ra tại Đội cảnh sát kinh lê Công An quận 5, Vụ tham ô cố ý làm trái xảy ra tại Đội Kiểm tra

thị trường Quận Bình Thạnh

Theo kêt quả khảo sát của Viện KSND Tôi cao tại 15 tỉnh,Thành phô", trong đó có TPhô Hồ Chí Minh, kổi quả phân tích 2.000 trường hợp phạm tội cho thây người phạm tội tham ô, cô ý làm trái,hôi lộ (các tội chủ yếu của

nhóm tội Iham nhũng) có 70% trở lên là cán bộ, viên chức Nhà nước.Trong

đó, đội ngũ giám đốc chiếm 15% đến 20%, đội ngũ kê toán,thủ kho, thủ quỹ, cán bộ nghiệp vụ khác chiếm tỷ lệ dưới 20% 15% rơi vào hàng ngũ Chủ tịch UBND các cấp Khoảng trên dưới 30% là tư thương phần tử xâu ngoài xã hội

b) Vồ iứa tuốt giđi tính, trình đố văn hoá của người pham tôi th a m nhũng:

Nghiên cứu 100 cáo trạng với 209 bị can các vụ án tham nhũng trong 6

năm (91-96) chúng ta nhận thây:bị can thường là người có trình độ văn hoá tương đôi cao, trên 30% có trình độ đại học,trên đại học, 60% có trình độ từ lớp 10-12 S ố người có trình độ chuyên môn,nghiệp vụ được đào tạo qua các

trường lớp quản lý kinh t ế chiếm khoảng 35% Có 10% là Đảng viên.Trong

sổ này nữ giới chiếm tỷ lệ thấp dưới 20%.v ề lứa tuổi, chủ yếu từ 35% tuổi đến 60 tuổi chiếm 60%, từ 18 đến 35 tuổi chiếm 30%

v ề hoàn cảnh kinh lế, qua khảo sát chúng tôi thây sô' người phạm tội tham nhũng vì hoàn cảnh kinh lế k h ó khăn chiếm tỷ lệ thấp hơn nhiều so với

sô người cổ hoàn cảnh kinh tế khá Một sô' người có đời sông kinh tế rất khá giả, sung túc Tội phạm do những người này gây ra thường công khai, trắng trỢn, thủ đoạn tinh vi, phức tạp, hậu quả nghiêm trọng Như vụ Đinh Kim Sang, nhân viên thu tiền nước của công ty c ấ p nước Sài Gòn, tham ô 82 triệu đồng liền nước chỉ dùng đ ể mua vé sô' và ăn nhậu Các bị can trong vụ Tamexco thông đồng tham ô hàng trăm tỷ đồng của Nhà nước Chúng dùng liền này để ăn chơi sa đoạ MỘI canh bạc với kết quả kẻ thua phải chuyển

cho người Ihắng 5 xe hơi đời mới trị giá 92.000 USD Sẩn sàng tặng cho

“người đ ẹ p ” xe hời, nhà lầu trị giá vài chục ngàn đô la Mỹ

v ề chủ thể tội phạm tham nhũng được đưa ra xét xử thường là cán bộ trực liêp quán lý sản xuất, kinh doanh.Còn những cán bộ quản lý Nhà nước như các Chủ lịch,Phố Chủ tịch UBND các câp hầu như ít bị phát hiện để xử lý

Hoặc nếu có cũng chỉ bị xử lý hành chánh.Cách đây 6 năm trong vụ án Thanh Hương, có một giám đốc Sở và 1 Phổ Chủ tịch quận bị đưa ra xét xử về hành

vi tham nhũng, một vài người bị xử lý hành chánh cho nghỉ hưu hoặc chuyển cổng tác

Thiết nghĩ trong cuộc đấu tranh chông tham nhũng, cần kiên quyết hơn đôi với những đôi tượng là các cán bộ quản lý Nhà nước tầm vĩ mô có hành vi lội phạm Từ đó mới có thể giải quyết được tận gốc, mới tạo được niềm tin cho nhân dân trong cuộc đâu tranh chéíng tham nhũng hiện nay

c) Thủ đoan pham tôi:

Nhu' đã trình bày ở trên, các vụ án tham nhũng 7, 8 năm trước đây do tính chât không phức tạp, trong mỗi vụ án thường chỉ có từ 1 đến 2 bị can Những năm gần đây, các tội tham nhũng thường có xu hướng phạm tội tập thể Như vụ Trần Xuân Hoa với 18 bị can, vụ Tamexco với 20 bị can Các bị can trong vụ án thông đồng, móc ngoặt, cấu kết chặt chẽ với nhau thường có

sự phân công cụ thể vai trò của từng tên, nhiều-khi được chuyên môn hoá, mỗi người chỉ thực hiện một công việc ,một hành vi nào đó Chính vì vậy nhiều kẻ phạm tội tuy cùng một vụ nhưng lại không quen biết nhau Nhiều

vụ án có sự liên kết chặc chẽ giữa người trong cơ quan Nhà nước với người ngoài xã hội, giữa cán bộ cấp tiên với cán bộ cấp dưới, giữa đơn vị này với đơn vị khác, tạo thành một đường dây, vòng tròn khép kín Do đó các vụ tham nhũng lớn được đưa ra xét xử khổng chỉ đơn thuần có một tội danh, mà thường là Lừ hai, ba tội danh trở lên, điển hình là vụ Tamexco, vụ án tham nhũng lớn nhâì Việt Nam từ trước đốn nay, 20 bị cáo bị đưa ra xét xử về các lội iham ô cô ý làm trái, đưa, nhận hối lộ Mỗi bị cáo trong vụ án là mộl mắc xích, mội khâu trong đường dây lội phạm Giám đốc Tamexco là Phạm Huy Phước, đã ihành lập nhiều công ty iư nhân riêng, cho người thân làm giám đôc, nhưng dùng liền của Tamexco để hoại động Phước còn thông đồng với

nhiều công ty TNHH mua, bán đất, và đưa hối lộ cho các nhân viên công chứng đê chứng nhận tăng trị giá đấi lên hàng trăm lần Từ đó tiếp tục câu kết với các cán bộ ngân hàng để thế chấp vay hàng trăm tỷ đồng, sử dụng cho mục đích liêng Thực chất là chiếm đoạt dưới các hình thức khác nhau.

Trong mỗi vụ án, thủ đoạn phạm tội có những nét liêng biệt nhưng chung quv lại, nó giong nhau ở chỗ, kẻ phạm tội đã triệt để lợi dụng những sơ hở trong chính sách,pháp luậl, trong cơ chế quản lý và tổ chức điều hành đ ể thực hiện hành vi phạm tội Thường các trường hợp phạm tội tham nhũng thể hiện hằng các hình thức núp dưới các chiêu bài tự chử trong sản xuất kinh doanh, làm ăn theo cơ chế thoáng, năng động, sáng tạo, liên doanh liên kết hợp tác cùng có lợi Để chiếm đoạt tài sản Nhà nước và tài sản của nhân dân

Tóm lại, thủ đoạn phạm tội tham nhũng lất đa dạng, phức tạp nhưng thường phổ biến ở các dạng chủ yếu sau đây:

- Lợi dụng việc ký kết và thực hiện hợp đồng kinh tế dể thông đồng nhau

trong việc Ihanh quyết loán hợp đồng,lừ đó rút tiền,hàng chia nhau Kẻ phạm tội đã sửa chữa chứng từ, hoá đơn, lập 2 hệ thống sổ sách, thậm chí sửa chữa

hợp đồng, lợi dụng cơ c h ế nhiều giá, tự chủ trong kinh doanh đ ể quyết toán

theo giá cổ lợi nhât đ ể lấy tiền chênh lệch: như vụ Cao Đình Phúc, Phó giám đỏc công IV Dịch vụ Du lịch Tằn Bình đã nâng giá mua hạt điều ghi trong hợp đồng và chứng từ cao hơn giá mua thực tế Sau khi thanh quyết toán hợp đồng, đã dùng hiện pháp nghiệp vụ để rút tiền chênh lệch ra chiếm hưởng

Có những nường hợp làm ăn ihua lỗ nhưng vẫn báo cáo sai là hoàn Ihành chí liêu kê hoạch để được giao liếp k ế hoạch, từ đó lây tiền hàng Như

vụ Huỳnh Văn Ngà, Cửa hàng Trưởng một cửa hàng thuộc công ty Kim khí Điện máy, hàng tháng kinh doanh lỗ, nhưng vẫn báo có lời, từ đó công ty tiếp tục giao thực hiện nhiều hợp đồng, Ngà đã lợi dụng để chiếm đoạt tiền, hàng cùa Nhà HƯỚC, lập thể và cá nhân

Nhiều vụ án kẻ phạm tội đã lợi dụng việc tự chủ trong sản xuất kinh doanh, ký hàng loạt hợp đồng kinh tế, dùng tiền hàng của hợp đồng này sử dụng cho hợp đồng khác Sau đó lợi dụng sự chồng chéo, nhập nhèn của các hợp đồnti ăn chặn tiền hàng, hoặc sử dụng cho mục đích cá nhân không đúng cam kết dã ghi irong hợp đồng Nhiều người còn vô hiệu hóa vai trò của k ế toán trưởng, thủ quỹ bằng cách giả mạo chữ ký k ế toán tníởng ký vào hợp đồng để vay tiền hoặc mua hàng, nhưng không mang về nhập quỹ, nhập kho đơn vị, mà sử dụng cho mục đích khác Như vụ Nguyễn Ngọc Liên, Giám đôc khách sạn Hoà Bình, lợi dụng việc sửa chữa, nâng câp khách sạn, Liên đã ký hàng loại hợp đồng vay liền, mua hàng trả chậm, và giả mạo chữ ký k ế toán trưởng ký luôn vào hợp đồng, Tiền và hàng nhận về chỉ sử dụng một ít cho khách sạn sô" cồn lại chiếm đoạt đ ể quyết toán cho các hợp đồng cũ và đầu

tư cho các cổng trình riêng khác

- Thả đoạn lợi dụng việc liên doanh liên kết kinh tế d ể p hạm tội.

Licn doanh, liên kết kinh tế là một hoạt động không thể thiếu được, phù hợp với nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần.Chính hoạt động liên doanh liên kết đã tạo ra khả năng hợp tác giữa mọi thành phần kinh tế trong nước, ngoài nước Từ đó, phát huy mọi tiềm năng, th ế mạnh của từng bên Iham gia ký kết Tuy nhiên, nhiều người đã lợi dụng việc liên doanh, liên kết

đó để phạm tội,câu kếl nhau đục khoél, trục lợi, chiếm đoạt tài sản Nhà nước

Vụ án lừa đảo, lạm dụng tín.nhiệm chiếm đoạt tài sản XHCN và cố ý làm trái Do Trương Văn Nam cùng đồng bọn thực hiện Với hình thức hợp pháp

là cùng liên doanh, liên kết đầu tư xây dựng Nam với tư cách là Giám đổc công ly Procumex cùng với công ty Hoàng Thành đã liên kết với công ty Du lịch Phát triển Kinh lế Vũng tàu xây dựng Khách sạn Phương Đông Từ đó công ly Hoàng Thành đã đứng pháp nhân vay ngân hàng 1,5 tỷ đồng đầu tư xây dựng khách sạn Thực chât chỉ sử dụng 630 triệu cho khách sạn, sô" còn

lại chiếm đoại Khi việc đầu tư không thành, bên đôi tác trả lại tiền, bọn chúng đã chiếm đoạt luôn.

Nhiều đơn vị tuy có tư cách pháp nhân nhưng chỉ trên danh nghĩa, giấy

tờ Thực lê pháp nhân đã bán cho tư thương Hoặc ngay từ lúc thành lập, gọi

là pháp nhân Nhà nước nhưng không bảo đảm các quy định của Nhà nước trong việc ihành lập, bổ nhiệm, đưa tư thương vào nắm hầu hết các cương vị quan irọng nhấl Tạo diều kiện cho họ tự tung, tự tác, muôn hoạt động ra sau cũng được, miễn là hàng tháng nộp về ít tiền gọi là nghĩa vụ đốì với công ty

mẹ, hoặc địa phương Thực chất việc làm vô trách nhiệm, buông lỏng quản lý trên đã liếp tay, lạo điều kiện cho tư thương phạm tội

Vụ Trịnh Đồng Tạc cùng đồng bọn, chỉ trong vòng hai năm Tạc đã dùng tư cách pháp nhân của nhiều đơn vị kinh tế Nhà nước như Davinco, Sohamexim, Pazaexco có quan hệ hợp đồng với 108 đơn vị kinh tế, từ đó đã lừa đảo hàng chục đơn vị chiếm đoạl gần 10 tỷ đồng kéo theo một loại cán

„ bộ Nhà nước đi tù vì có hành vi đồng phạm lừa đảo, hoặc cố ý làm trái.

Cơn lốc tín dụng đã qua nhưng dư âm của nó, vđi những hậu quả nặng

nề do nó gây ra, còn ảnh hướng đến ngày nay và sẽ kéo dài Hàng chục ngàn người kể cá các đơn vị kinh tế là nạn nhân, có người phải khuynh gia bại sản,

do đã bỏ hết tiền của vào nó Tư cách pháp nhân với tên Hợp tác xã Tín dụng

d ể làm cho người ta lầm iưởng là đdn vị kinh tế tập thể Nhưng thực chấl quyền điều hành, quản lý, lãnh đạo chỉ vài ha người, đa số’ là người trong gia đình Nhò' núp dưới tư cách pháp nhân hợp pháp; họ tận dụng tốì đa sự bảo dam vững chắc trôn để ra lay huy động vôn vô tội vạ Với vốn điều lệ không bao nhiêu mỗi nơi đã huy động ít nhâì cũng lên đến vài tỷ đồng Sẩn có tiền

họ đã sử dụng cho mọi mục đích, mọi nhu cầu Kể cả việc đưa hôi lộ đ ể phô trương, mỏ' lộng ihanh thế, không cần biết đến pháp luật

Trong một số vụ án, kẻ phạm tội vốn là những tư thương, những phần

tử xấu được bổ nhiệm làm giám đốc, phó giám đôc, từ đó họ đã thực hiện

hành vi phạm tội Như Phạm Công Tước, 1 thiếu tá tình báo tâm lý chiến của

ngụy, từ 1 cán bộ xí nghiệp cầu đường được giao làm giám đốc Công Ty

XaCoGiVa Tước đã lập ra hàng loạt dự án đầu tư hấp dẫn để liên doanh liên

kết với quận Bình Thạnh và quận Phú Nhuận, từ đó lừa đảo chiếm đoạt 13,4

tỷ đồng rồi bỏ trôn, hầu hết sô" nợ này quận Bình Thạnh và Phú Nhuận phải

gánh chịu, và đến nay sau 6 năm khi vụ án được xét xử vẫn chưa trả hết nợ

- Lọi dụng việc trích thưởng và buông lỏng việc kiểm tra kiểm soát để phạm t ộ i

Hiện iượng trích thưởng đã và đang diễn ra phổ biến, tràn lan ở nhiều

đơn vị, nhiều doanh nghiệp, thậm chí ở các cơ quan quản lý Nhà nước.Việc

thưởng cho nhau được xem như chuyện thường trong quan hệ xã hội.Thưởng

để ký kcì hợp đồng, thanh ĩý hợp đồng, thưởng do có quyết định thành lập

pháp nhân, thuởng do xin được quota, do được cấp vốn, câp vật tư, thưởng vì

nghiệm thu công trình Điều đố 1 phần lý giải tại sao đấu tranh với tệ nạn

hôi lộ hiện nay là việc rấl khó, không chỉ ổ TPhc) Hồ Chí Minh, mà còn đôi

vđi cả nước

Việc trích Ihưởng trong một đơn vị cũng diễn ra khá phổ biến Họ đã

cố tình làm sai các qui định của Nhà nước về trích thưởng Thậm chí sửa đổi

chứng lừ sổ sách để nhằm mục đích lăng tỷ lệ trích thưởng, vì lợi ích cá nhân,

cục hộ Như vụ án cô' ý làm trái xảy ra tại đội kiểm tra thị trường Quận Bình

Thạnh Trong vụ án này người phạm tội đã tự ý dùng tiền phạt, tiền trích

thưỏng do hắt hàng lậu, hàng giả, để trích lại cho tập thể đơn vị theo tỷ lệ cao

hơn lỷ lệ Nhà nước cho phép gây thiệt hại cho ngân sách 260 triệu đồng;Vụ

án tham ỏ, cố ỷ làm trái xảy ra tại Đội Cảnh sát Kinh tế Công an Quận 5: sau

khi bắt hùng, dội đã chỉ đạo sửa chứng lừ bắt giữ, hoặc lập chứng từ giả,

chuyển dối mặt hàng bắt được, như vải chuyển thành thuốc lá, mục đích hưỏng lỷ lệ trích ihuỏng cao hơn đ ể chia nhau tiêu xài,

Ngoài ra tại nhiều đơn vị, kẻ phạm tội đã lợi nhuận việc thiếu kiểm tra, kiểm soát để phạm tội Thờị gian gần đây khi chuyển sang cơ ch ế thị trường, cỏng tác thanh tra, kiểm soát đã bộc lộ những thiếu xót, sơ hở, quá nhấn mạnh đến quyền tự chủ, tính năng động sáng tạo Thậm chí nhiều người

cổ suy nghĩ sai lệch là nếu kiểm tra, kiểm soát sẽ cản trở việc sản xuất kinh doanh Nhiều giám đôc cho rằng, việc sản xuấl kinh doanh trong 1 đơn vị là thuộc quyền của giám đốc, phó giám đốc chịu trách nhiệm, không nên có sự kiểm tra, kiểm soát, mà phải tạo điều kiện cho họ phát huy tính chủ động sáng lạo Tuy nhiên những người này chỉ biết phát huy tối đa quyền của họ, còn trách nhiệm của họ đôì với Nhà nước thì không cần biết đến Chính vì vậy mà dần đến tình trạng nhiều đơn vị kinh tế có các hành vi sai phạm như: chi tiên bừa bãi, vô nguyên tắc Qui định về tài chánh chi tiêu không sổ sách chứng từ, ihanh quyết toán ngoài hợp đồng Lấy tiền Nhà nước trích thưởng tràn lan, sử dụng vôn vào trong các hoạt động không đúng mục đích

Trước khi vụ án Tamexco được điều ưa, nhiều cơ quan ban ngành, k ể

cả cơ quan pháp luật đã cảnh báo hoạt động của Tamexco Nhưng không ai ngố ngàng gì đên Đến khi vỡ lẽ ra không đơn vị nào chịu nhận trách nhiệm kiểm li a quản lý về mình UBND Quận Tân Bình đổ cho Ban Tài chánh Quản Irị Thành ủy, Ban Tài chánh Quản trị Thành ủy lại đổ cho Quận ủy Tân Bình

Và giám tlôc Phạm Huy Phước đã lợi dụng sự lỏng lẻo, đ ể vận dụng tính năng động sáng lạo như thế nào, hậu quả của nó ra sao thì chắc ai cũng rõ Trong buổi xét xử có nhiều luật sư khi bào chữa cho các bị cáo đã nhiều lần nhắc đôn các từ “Trách nhiệm thuộc về ai!” Những lời họ nói không phải là không cổ lý, mà cũng cần phải suy nghĩ

Đa sô' các vụ án tham nhũng, đặc biệt là các vụ án tham ô, cố ý làm

trái nhận hôi lộ được phát hiện qua công tác thanh tra, kiểm tra Điều đó nói lên nếu buông lổng việc kiểm tra, thanh tra,sẽ dẫn đến bỏ lọt khá nhiều tội phạm

d- Hâu quá thiẽt hai.

Tham nhũng đã gây ra tác hại về nhiều mặt cho Thành phố" Hồ Chí Minh nổi l iêng và cả nước nói chung

- về kinh tế:

Tại Thành phố Hồ Chí Minh trong những năm gần đây, mội khôi lượng rấl lớn lài sản liền bạc của Nhà nước, nhân dân bị chiếm đoạl hoặc bị làm ihất thoái do các hành vi tham nhũng gây ra Nếu như trước đây, thiệt hại do các vụ tham nhũng gây ra thường có giá trị không lớn Vụ được coi là gây Ihiệt hại Iđn nhâ'i của những năm 70 là vụ tham ô xảy ra tại công ty Lash gây thiệt hại 500 triệu đồng Còn những năm gần đây, các vụ tham nhũng gây thiệt hại hàng trăm triệu đồng khá phổ biến Nhiều vụ gây thiệt hại hàng chục tỷ đồng thậm chí hàng trăm tỷ đồng

Vào những năm 1990, 1991 có các vụ án như vụ Phạm Công Tước giám đốc Công ty XaCoGiVa gây thiệt hại 13,4 tỷ đồng Vụ Huỳnh Là-Giám Đốc AnDaeo gây thiệt hại tiên 10 tỷ Vụ Lâm c ẩ u - Giám đốc Xí Nghiệp Đại Thành với 54 tỷ đồng Vụ Nguyễn Văn Mười Hai - Giám Đốc Xi nghiệp Thanh Hương với 154 tỷ đồng Vụ Phạm Gia Độ gây thiệt hại 20 tỷ đồng Thời gian gần đây có vụ Nguyễn Văn Sởn cùng đồng bọn xảy ra tại Ngân Hàng Gia l:)ịnh gây thiệt hại 54 lỷ đồng Vụ Trần xuân Hoa gây thiệt hại 4,8 triệu USD, 82 tỷ đồng và 852 lượng vàng Và nghiêm trọng nhât phải kể đến

là vụ án iham nhũng lớn nhấi trong lịch sử của Thành phô" Hồ Chí Minh và cả nưđc do Phạm Huy Phước giám đốc Tamexco cùng đồng bọn gây thiệl hại

293 tỷ đồng Hiện cơ quan điều tra đang tiến hành điều tra vụ án xảy ra tại

Epco và công ty Minh Phụng, mặc dù chưa có sô' liệu chính thức, nhưng tính

sơ bộ, 2 doanh nghiệp này đã mâ't khả năng thanh toán vài ngàn tỷ đồng

Theo báo cáo tổng kết hoạt động của ngành kiểm sát Thành phcí Hồ

Chí Minh năm 1996, sô' vụ tham nhũng phát hiện trong năm đã gây ra thiệt

hại lên đốn 600 tỷ đồng, chiếm 90% iSíỊỊSC) thiệt hại tài sản Xã Hội Chủ Nghĩa

Các năm lừ 1991 đến năm 1995 sô' lƯỢng này cũng không phải là nhỏ, chiếm

lù' vài chục đến vài trăm lỷ đồng

Đó mới chỉ là “mặl nổi” của thiệt hại có ihể tính toán hoặc ước tính

được, Ngoài ra còn nhiều thiệt hại trên thực tế là rất lớn mà chúng ta không

thể tính toán được Bởi vì những hành vi tham nhũng thường xâm hại đến

những loại tài sản có ý nghĩa chiến lược như: xăng dầu, phân bón, sắt thép,

vật tư qúi hiếm gây tác hại rất lớn đến hoạt động bình thường của nhiều cơ

quan, đơn vị, ảnh hưỏng đến chính sách kinh tế chung Hậu quả của tham

nhũng còn có ihể dẫn đến việc đình trệ trong sản xuất kinh doanh của đơn vị,

phá hủy tài sản Nhà nước, tập thể, cá nhân Hành vi phạm tội của Nguyễn

Văn Mười Hai, Huỳnh Là, Lâm c ẩ u , Phạm Huy Phước đã làm sụp đổ xí

nghiệp Thanh Hương, Andaco, Đại Thành, Tamexco

Những việc làm sai trái trong việc câp đất, giao đất, trả đât tràn lan

không đúng mục đích Việc hóa giá nhà ồ ạt đã dẫn đến việc mua bán lòng

vòng, kể cả hợp pháp và không hợp pháp, đã lạo ra cơn sốt nhà â íi năm 90,

91, 92 gây ra nhiều khó khăn cho Thành phô” trong việc thực hiện chính sách

về nhà đấu xây dựng và quy hoạch

Tham nhũng đã tạo ra tiền lệ xấu trong ngành hgân hàng,nhà đ â \h ả i quan,

thuê, ngay cả các cơ quan hảo hiểm, y tê, giáo dục và cả chôn công đường

- Hậu qua của tham nhũng còn nghiêm trọng và nguy hiểm ở chỗ nó

tấn công trực tiếp vào con người Không ít cán bộ, Đảng viên đã bị Iham

nhũng lấn công làm suy thoái về phẩm ch cú đạo đức

- về chính trị xã hội:

Tham nhũng đã và đang là nguyên nhân chủ yếu gây nên bất bình Irong nhân dân lạo ra sự bất công vô lý trong các tầng lớp xãhội, làm giảm lòng tin ciía nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng,hiệu lực của Nhà nước,tạo điều kiện cho các thế lực xâu lợi dụng tuyên truyền, xuyên tạc, kích động dân chúng chông phá,làm suy yếu chính quyền và là nguy cơ tồn vong của chế độ

Vì vậy cần phải đánh giá đúng tình hình tham nhũng, tính chất, mức độ

nguy hiểm của nó, để tìm ra được nguyên nhân, điều kiện dẫn đến tình trạng nghiêm irọng trẽn, từ đó mới có thể có các biện pháp hữu hiệu đ ể đâu tranh phòng chông

1.2 NGU YÊN N H Â N VÀ Đ lỀ ư K IỆ N P H Ạ M TỘ I TH AM NHỮNG:

Trong quá trình chuyển đổi cơ câu kinh tế bên cạnh những mặt tích cực đại được, còn tồn tại nhiều tiêu cực, đặc biệt là vi phạm pháp luật và phạm tội, trong đổ cố tội phạm về tham nhũng Tệ tham nhũng tại Thành phồ' Hồ Chí Minh có những đặc thù riêng nhưng vẫn mang những nét chung so với các địa phương khác trong cả nước Vì vậy nguyên nhân và điều kiện của các tội phạm Iham nhũng tại Thành phô' Hồ Chí Minh'cũng chính là nguyên nhân

và điều kiện của các tội phạm tham nhũng trong cả nước

Liên quan đến vân đề nguyên nhân và điều kiện của tội phạm tham nhũng có nhiều ý kiến khác nhau Có người nhấn mạnh đến sự khó khăn về mặt kinh lê xã hội là nguyên nhân sô” 1,nguyên nhân quyết định Một sô khác cho rằng nguyên nhân về cơ ch ế quản lý kinh tế Họ cho rằng những nhược điểm, sơ hcf thiêu sót trong cơ chê quản lý kinh tô là nguyên nhân quyết định

Ý kiên khác cho nguyên nhân chủ yếu là do cơ quan pháp luật bất cập Irong việc đâu tranh phòng chống, xử lý tội phạm.Ngoài ra nhiều người lại nói: nguyên nhân chủ yếu cùa tham nhũng là do 2 yếu ưí.Trạng thái quản lý buông lỏng trên mọi lĩnh vực và sự Iha hóa về phẩm chất đạo đức của cán hộ,

Đảng vicn Chúng tôi cho rằng cần có quan điểm hệ thống, tổng thể khi tiếp cận tìm hiểu nguyên nhân và điều kiện phạm tội tham nhũng Qua nghiên cứu chúng Lôi thây nổi lên các nguyên nhân chính sau đây:

1.2.1 Những khó khăn về ĩĩiăt kinh tế xã hổi:

Trai qua thời gian dài, chúng ta xây dựng đất nước theo mô hình Chủ Nghĩa Xã Hội kiểu cũ với nhiều nhược điểm khuyết tật, lại thêm những sai lầm nghiêm trọng khác về mặt lãnh đạo kinh tế Đồng thời các th ế lực thù địch ra sức tấn công về tư tưởng, bao vây cấm vận làm cho đât nưđc rơi vào lình trạng khủng hoảng nghiêm trọng kéo dài về mặt kinh tế

v ề mặt xã hội nảy sinh nhiều vấn đề nóng bỏng, cấp bách cần được

giải quyết nhưng cũng bị kéo dài, giải quyết chậm trể Do đó, các tiêu cực về mặl xã hội này ngày càng U’ở nên phức lạp Sự bấl công trong xã hội, sự phân hóa giàu nghèo, tình trạng thất nghiệp ngày càng gia tăng Kết cấu hạ tầng cho sản xuâ't, sinh hoạt lạc hậu Hiện tượng mất dân chủ, vi phạm kỷ cương Trật tự, an ninh xã hội có lúc trở thành những điểm nóng, thiếu ổn định Các chuẩn mực về truyền thông đạo đức của xã hội bị xuông câp Chính trong hoàn cảnh này mà nhiều hiện tượng tiêu cực, trong đó có tội phạm đã có cơ hội phát sinh và phát triển Những điều kiện kinh tế xã hội thường tác động đôn tội phạm iham nhũng dưới các hình thức sau đây:

- Những khó khăn về kinh tế tác động trực tiếp đến đời sông của mỗi gia đình, mỗi công dân, mọi cán bộ, Đáng viên Từ đó mộl bộ phận cán bộ, Đảng viên sa SIÌI linh thần, đã phát sinh lâm lý, lư tưởng tiêu cực, chủ nghĩa cực đoan, ích kỷ, mưu cầu lợi ích cá nhân, làm giàu bằng mọi giá, bất chấp kỷ cương, pháp luật Cùng với sự buông lỏng công lác quản lý cán bộ, giáo dục, chính irị, UI' tưởng Đó là động lực thúc đẩy các hành vi vơ vét, bòn lút, chiếm đoạl của công, ăn hôi lộ, cổ ý làm trái lạm quyền để trục lợi của một bộ phận khổng nhỏ cán bộ Đảng viên