CÁCH THỨC ÁP DỤNG TRÒ CHƠI DÂN GIAN CHO HỌC SINH TIỂU HỌC

Để tạo môi trường thân thiện và phát huy tính tích cực trong học tập và sinh hoạt của các em học sinh, tôi chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm “Cách thức áp dụng trò chơi dân gian cho học sinh tiểu học” nhằm nâng cao bản sắc văn hoá dân tộc, tạo cho các em tính mạnh dạn, trang bị kỹ năng về trò chơi dân gian, nâng cao tinh thần đoàn kết khi tham gia hoạt động giáo dục ngoại khoá do nhà trường và các cấp tổ chức. Không những vậy, ngoài những giờ học căng thẳng, trò chơi dân gian là món ăn tinh thần bổ ích cho các em học sinh.

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

BÁO CÁO KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG SÁNG KIẾN

Kính gửi: Hội đồng sáng kiến cơ sở huyện Phú Ninh

Tên sáng kiến (SK): CÁCH THỨC ÁP DỤNG TRÒ CHƠI DÂN GIAN

CHO HỌC SINH TIỂU HỌC

1 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: ………

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Cách thức áp dụng trò chơi dân gian cho

học sinh tiểu học

3 Ngày sáng kiến được áp dụng thử: Năm học 2018-2019.

4 Mô tả bản chất của sáng kiến:

4.1 Phân tích tình trạng của giải pháp đã biết:

Thực hiện chỉ thị số 40/2008/CT- BGD ĐT của Bộ giáo dục và đào tạo về việc “Xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực”

Để tạo môi trường thân thiện và phát huy tính tích cực trong học tập và

sinh hoạt của các em học sinh, tôi chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm “Cách thức áp dụng trò chơi dân gian cho học sinh tiểu học” nhằm nâng cao bản

sắc văn hoá dân tộc, tạo cho các em tính mạnh dạn, trang bị kỹ năng về trò chơi dân gian, nâng cao tinh thần đoàn kết khi tham gia hoạt động giáo dục ngoại khoá do nhà trường và các cấp tổ chức Không những vậy, ngoài những giờ học căng thẳng, trò chơi dân gian là món ăn tinh thần bổ ích cho các em học sinh

Trò chơi dân gian là một trong những hoạt động văn hoá lành mạnh do con người sáng tạo theo đặc trưng riêng của từng vùng miền nhằm để giải trí sau những giờ làm việc căng thẳng và được lưu truyền từ đời này sang đời khác

Di sản văn hoá dân tộc Việt Nam rất phong phú và đa dạng, trong đó trò chơi dân gian là một trong những kho tàng quí báu Đặc biệt đối với học sinh tiểu học, trò chơi dân gian với nhiều nội dung phong phú mang lại sự phát triển trí tuệ và nhiều điều bổ ích cho các em

Là một giáo viên Tổng phụ trách Đội, có vai trò quan trọng trong hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, bản thân tôi đã thấy được tổ chức cho các em tham gia trò chơi dân gian là việc rất ý nghĩa và cần thiết đối với quá trình phát triển của các em ở bậc tiểu học PGS-TS Phùng Văn Huy giám đốc Bảo tàng dân

tộc Việt Nam đã nói: “Cuộc sống của trẻ không thể thiếu những trò chơi, trò chơi dân gian không đơn thuần là một trò chơi của trẻ con mà nó là một nền văn hoá của tộc Việt Nam độc đáo và giàu bản sắc Trò chơi dân gian không chỉ chắp cánh cho tâm hồn của trẻ, giúp trẻ phát triển tư duy, sáng tạo mà còn giúp các em hiểu về tình bạn, tình yêu gia đình, quê hương đất nước Ngày nay các

em ở trong một xã hội công nghiệp, chỉ quen với máy móc và không có khoảng thời gian chơi là một thiệt thòi Thiệt thòi khi các em không được làm quen và chơi những trò chơi như thiếu nhi ngày trước-đang ngày càng mai một và quên lãng, không chỉ có ở các thành phố mà còn ở các vùng quê Vì thế giúp các em

về nguồn với các trò chơi dân gian là việc rất cần thiết”.

Đặc điểm chung của trò chơi dân gian được tổ chức trong trường học thường đơn giản, dễ chơi và dễ hoà nhập Bất cứ nơi đâu, trong gia đình, trong làng xóm hay trong trường học cũng có thể tổ chức trò chơi phù hợp Cách thức

tổ chức trò chơi dân gian tuỳ thuộc đặc điểm khuôn viên, nếu sân trường nhỏ

chúng ta có thể tổ chức các trò chơi như “Ô ăn quan, trồng cây dừa chừa cây mận, trò chơi đánh chuyền….” Nếu diện tích sân trường rộng hơn có thể chơi như “Rồng rắn lên mây, bỏ cờ, kéo co…”.

Ở độ tuổi tiểu học, vui chơi cũng là một trong những hoạt động chủ đạo trong hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Thông qua hoạt động vui chơi các

em có thể phát triển trí tuệ, thể chất, tình cảm, quan hệ xã hội Qua đó giúp phát triển nhân cách toàn diện trong các em Chính vì vậy mà việc áp dụng tổ chức

trò chơi dân gian đúng với lứa tuổi là một việc rất cần thiết, giúp cho các em không bị nhàm chán và bỏ cuộc khi tham gia các hoạt động do nhà trường tổ chức

Là một giáo viên tổng phụ trách đội, tôi luôn trăn trở và suy nghĩ để nâng cao công tác hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho các em cách thức áp trò chơi dân gian cho học sinh tiểu học một cách hiệu quả để phát triển toàn diện theo Chỉ thị số 40/2008/CT- BGD ĐT của Bộ giáo dục và đào tạo về việc “Xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực” đối với học sinh tiểu học

4.2 Nội dung đã cải tiến, sáng tạo để khắc phục những nhược điểm của giải pháp đã biết:

Các cách áp dụng trò chơi dân gian cho các em học sinh tiểu học

Căn cứ vào tình hình thực tế hiện nay, tôi thấy các em học sinh tiểu học của chúng ta hầu hết các trường tổ chức cho các em tham gia trò chơi một cách đại trà, không hợp với độ tuổi, khối lớp Chính vì vậy, tôi đã đưa ra đề tài “Cách thức áp dụng trò chơi dân gian cho các em tiểu học” Dựa trên thực trạng khi tham gia dự các buổi ngoại khoá ở một số trường bạn, bản thân tôi áp dụng cho các em học sinh ở trường tôi như sau:

Vui chơi cũng là trong những hình thức giáo dục vui vẻ nhẹ nhàng mà mang lại hiệu quả Giáo dục cho thiếu nhi kết hợp cả ba yếu tố: đức dục, trí dục

và thể dục mà yếu tố cần nhất khi giáo dục trẻ là phải biết: Yêu Tổ quốc, yêu đồng bào, biết giữ gìn vệ sinh, ý thức kỷ luật và học văn hoá, đó cũng là lời Bác dạy và cũng rất gần và sống động trong thực tiễn công tác Đội và phong trào thiếu nhi Trong thời gian làm công tác Đội, bản thân luôn tìm hiểu và nắm bắt được đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi các em, hiếu động, tò mò, dễ nhớ, dễ quên và cũng rất nhanh nhàm chán, tâm lý thường thích “Học mà chơi, chơi mà học” của các em để đưa ra những nội dung phù hợp với chương trình, tạo sự hấp dẫn, thu hút các em tham gia, đồng thời tạo sự hoạt bát, vui vẻ và hồn nhiên

Thông qua việc tổ chức trò chơi dân gian các em có thể phát huy được tính sáng tạo, năng động và tự chủ, được hòa mình trong tập thể, được giao lưu với các bạn cùng trang lứa Đặc biệt, đối với trường tôi có 2 cơ sở nên việc tạo mối đoàn kết trong nhà trường cho các em là việc hết sức cần thiết, nhằm tạo cho các

em học tập và hướng tới những chuẩn mực đạo đức, giáo dục các em hiểu biết

về nền văn hoá như các cấp, các ngành mong muốn

Việc tổ chức trò chơi dân gian ở học sinh tiểu học để đạt được hiểu quả giáo dục, bản thân giáo viên tổng phụ trách đội phải có một lịch trình phân phối sắp xếp trò chơi cho các em theo độ tuổi tâm sinh lý Trong quá trình tổ chức trò chơi không nên gây ra sự mất hứng thú đối với các em học sinh ở độ tuổi nhỏ và cũng không nên gây ra sự nhàm chán đối với các em học sinh lớn tuổi

Khi hướng dẫn trò chơi cho các em thì cần phải có sự rõ ràng và dễ hiểu, cần có sự kết hợp giữa giáo viên phụ trách và giáo viên tổng phụ trách để tăng

sự hứng thú khi các em tham gia trò chơi

4.3 Các điều kiện, phương tiện cần thiết để thực hiện và áp dụng giải pháp:

Luôn được sự hướng dẫn chỉ đạo Phòng giáo dục và đào tạo sự quan tâm của Hội đồng Đội để Liên Đội có điều kiện tham gia học hỏi trao dồi kiến thức

và rút kinh nghiệm tại các trường bạn để tôi có cơ hội sáng kiến và áp dụng thực

tế tại trường

Việc tổ chức trò chơi dân gian trong học sinh luôn đòi hỏi sự linh hoạt và sáng tạo cao

Mức độ khó hay dễ của trò chơi không giống nhau, chính vì thế nên ta cần phân chia trò chơi phù hợp với mỗi nhóm tuổi và phải theo thực tế sức khoẻ của

mỗi em Ví dụ: Trò chơi “bịt mắt bắt dê” ta nên áp dụng cho các em ở lứa tuổi lớp 1-2-3, còn trò chơi “Cắm cờ” nên tổ chức cho các em học sinh lớp 4-5 như

thế mới vừa tầm sức và lực để các em khi tham gia trò chơi

Tùy theo thời gian mà chúng ta có thể tổ chức cho các em học sinh tham gia trò chơi, nếu tổ chức trong buổi ngoại khoá thì nên tổ chức cho các lớp thi với nhau để tạo hứng thú và tính năng động, hơn nữa tạo tinh thần thi đua và làm cho trò chơi thêm thú vị, thu hút đông đảo các em tham gia

Nếu trong tiết sinh hoạt lớp thì giáo viên phụ trách tổ chức theo qui mô nhỏ để các tổ tham gia mà không gây nhàm chán

Ở độ tuổi lớp tiểu học chúng ta thường thấy đa phần các em rụt rè, nhút nhát, thiếu tự tin, vì thế cần phải có sự động viên hướng dẫn đúng cách để tạo hứng thú cho các em khi tham gia

Là một trường nằm trên địa bàn luôn có sự quan tâm của phụ huynh nên việc giáo dục toàn diện của học sinh rất thuận lợi, chính vì vậy mà việc phát triển theo đúng cách, đúng độ tuổi cho các em hết sức cần thiết hiện nay

4.4 Các bước thực hiện giải pháp, cách thức thực hiện giải pháp:

a Khi tổ chức trò chơi dân gian trong toàn Liên Đội thì tổng phụ trách cần phải chọn trò chơi phù hợp với khối lớp để tổ chức cho các em tham gia

Trong kho tàng trò chơi dân gian Việt Nam rất phong phú và đa dạng nhưng không phải trò chơi nào các em cũng có thể tham gia được mà chúng ta cần phải biết lựa chọn, sàng lọc cho phù hợp với độ tuổi của các em Vì vậy, chúng ta cần phải chọn những trò chơi, luật chơi đơn giản và dễ hiểu

Ở mỗi độ tuổi các em có mức độ nhận thức và khả năng chú ý có chủ định khác nhau, chính vì thế cần chọn những trò chơi theo từng khối lớp

Cụ thể như sau:

Ở độ tuổi của các em học sinh khối 1và khối 2 khả năng chú ý có chủ định

còn thấp, nhận thức còn đơn giản nên các em có thể chơi các trò chơi như: “Bịt mắt bắt dê, ô ăn quan, chim vào lồng…”.

Ở độ tuổi của các học sinh khối 3-4-5 khả năng chú ý có chủ định của các

em cao hơn so với các em khối 1và khối 2 chúng ta có thể cho các em tham gia những trò chơi dài hơn và khó hơn

Khi tổ chức trò chơi dân gian cho các em ở khối 3-4-5 tuỳ thuộc vào điều kiện của trường và mỗi địa phương nhưng việc tổ chức những trò chơi thì chúng

ta cần phải chọn đủ các điều điều kiện

- Trò chơi không quá phức phức tạp mà cũng không quá đơn giản

- Những dụng cụ tham gia phải là dễ kiếm, dễ làm

- Chọn những trò chơi mà các em có thể tương trợ lẫn nhau, cùng phát triển

tư duy, kỹ năng và vận động thể chất

- Trò chơi phải gây hứng thú, thu hút sự chú ý của các em

Từ những tiêu chí trên ta nên chọn trò chơi cho các em ở độ tuổi này như

trò “Kéo co, nhảy bao bố, cướp cờ…”

b Sự chuẩn bị khi tổ chức cho các em tham gia trò chơi dân gian:

Tuỳ thuộc vào mỗi trò chơi dân gian mà chúng ta có thể chuẩn bị dụng cụ phù hợp để các em tham gia, dụng cụ trò chơi dân gian rất phong phú tuỳ thuộc vào đặc trưng và được thiết kế trên các trò luật chơi của từng trò chơi Mỗi trò chơi dân gian có mỗi dụng cụ tương ứng để chơi, nếu thiếu thì không thể tổ chức được Ví dụ như trò chơi “cướp cờ” đòi hỏi phải có cây và lá cờ, trò chơi “kéo co” không thể thiếu dây kéo…

Chính vì vậy, khi tổ chức trò chơi dân gian nào đó, tôi cần phải nghiên cứu luật chơi và dụng cụ thiết yếu khi tổ chức trò chơi, có cách thức tổ chức chơi khoa học, mang lại hiệu quả giáo dục cao

Trước khi tổ chức cho các em chơi cần phải chuẩn bị địa điểm Mỗi trò chơi đều có luật chơi, cách thức chơi, tuỳ vào mỗi trò chơi mà chúng ta có thể chọn địa điểm phù hợp Ví dụ như chơi mang tính tập thể cần phải là diện tích lớn trò chơi “Kéo co”, “Rồng rắn lên mây”, “đổ nước vào chai” …., những trò

chơi cần diện tích nhỏ như trò chơi “Chuyền thẻ, ô ăn quan…” Việc chọn địa điểm cũng rất quan trọng, đòi hỏi giáo viên phải nắm được luật chơi, cách chơi

để chọn địa điểm phù hợp cho các em

c Tính chất của mỗi hoạt động:

Mỗi hoạt động đều có mục đích nhất định, hoạt động nào cũng mang một tính chất riêng, hoạt động vui chơi giải trí ngoài trời mang lại cho các em sự gần gũi với thiên nhiên, có sự đoàn kết tập thể…Chính vì thế mà không những bản thân tôi và cả giáo viên phụ trách cần phải tìm hiểu, lựa chọn và tổ chức trò chơi dân gian phù hợp với tính chất của từng hoạt động, thành lập ra ban hoạt động ngoài giờ lên lớp cùng nghiên cứu

Với hoạt động ngoài trời, những tiết sinh hoạt với thời gian nhỏ thì nên tận dụng không gian rộng rãi thoáng mát, giáo viên chọn những trò chơi vận động nhằm rèn luyện phát triển về thể chất cho các em như trò chơi “Bịt mắt bắt dê, nhảy dây, nhảy lò cò …”

Nếu hoạt động theo chủ điểm do nhà trường tổ chức mang tính tập thể thì nên chọn những trò chơi như “Kéo co, nhảy bao bố, đổ nước vào chai…”

d Động viên tất cả các em đều tham gia:

Năm học 2018-2019 thực hiện phong trào xây dựng khu trò chơi dân gian trong trường học trên địa bàn huyện, nhà trường đã đầu tư khu vui chơi cho các

em học sinh, có sự hướng dẫn và phân chia rõ ràng về hình thức và nội dung của mỗi trò chơi để thu hút các em tham gia

Khu trò chơi dân gian của trường

Trò chơi dân gian có điểm mạnh là nó hội tụ rất nhiều trò chơi Có trò chơi qui định số người nhất định, nhưng một số trò chơi không qui định số người nhất định Vì vậy nên khuyến khích vận động cho tất cả các em tham gia chơi càng đông thì không khí vui tươi và hứng thú hơn Ví dụ: Khi chơi trò chơi “Bịt mắt bắt dê” các em tham gia chơi đông vòng càng rộng nhưng luật chơi vẫn không thay đổi, trò chơi “Rồng rắn lên mây” nếu thêm một người sẽ làm cho đuôi dài thêm ra … Trò chơi dân gian mang tính tập thể, giúp các em có tinh thần đoàn kết và qua đó giáo dục ý thức kỉ luật cho các em: chơi phải đúng luật, không chơi ăn gian …

Hình ảnh trò chơi dân gian của nhà trường tổ chức và được các em hưởng ứng rất nhiệt tình.

Hình ảnh trò chơi “Kéo co”

Hình ảnh trò chơi “Đổ nước vào chai”

Hình ảnh trò chơi “Nhảy bao bố”

4.5 Khả năng áp dụng của sáng kiến:

Qua việc áp dụng sáng kiến của bản thân vào cách thức tổ chức trò chơi dân gian cho học sinh tại trường trong năm học qua đã thu được nhiều kết quả đáng bất ngờ

- 100% Các em có hứng thứ tham gia và yêu thích trò chơi dân gian

- 100% Các em có kỷ năng khi tham gia trò chơi dân gian do nhà trường cũng các tiết sinh hoạt tập thể mà giáo viên phụ trách tổ chức

- Các em đã mở rộng nhiều kiến thức về trò chơi dân gian và biết áp dụng trò chơi đúng theo chủ đề chủ điểm

- Qua việc tham gia các hoạt động trải nghiệm về trò chơi dân gian do Liên đội tổ chức các em đã có nhiều sáng kiến, tự lập áp dụng trò chơi theo nhóm lớp

- Cách thức tổ chức trò chơi của các em rất khoa học và mang lại hiệu quả cho bản thân về rèn luyện thể chất và tâm lý sau những giờ học căng thẳng

- Khi tham gia và tự tổ chức các trò chơi dân gian đã giúp các em trong nhà trường có mối quan hệ gắn kết với nhau

- Hướng dẫn nhiều trò chơi dân gian thú vị sẽ lôi cuốn và giúp các em không chơi những trò chơi trực tuyến qua Internet…

- Trong sinh hoạt ngoại khoá, nhà trường có sự lồng ghép trò chơi dân gian

sẽ làm tăng hứng thú khi các em tham gia

- Kết quả mà các em đã tham gia trò chơi do Liên đội tổ chức trong năm học qua như sau:

học sinh

Thích tham gia Không thích tham gia

SL TL% SL TL%

- Tổ chức các hội thi về trò chơi dân gian được các em hưởng ứng rất nhiệt tình

- 100% các em tham gia nhiệt tình và qua đó phong trào Đội ngày càng vững mạnh hơn

- Liên đội cũng đã mở rộng và hướng dẫn các em chơi trò chơi dân gian nhằm nâng cao kiến thức và tìm hiểu thêm về kho tàng trò chơi dân gian Việt Nam

5 Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến:

Xét thấy tình hình thực tế của nhà trường, trong thời gian áp dụng cách thức tổ chức trò chơi dân gian đối với các em ở độ tuổi tiểu học có sự thay đổi

về tính cá nhân của mỗi em học sinh, các em mạnh dạn hơn trong học tập, trong giao tiếp và trong giáo dục ngoài giờ lên lớp, các em biết lo lắng và có sự chuẩn bị cho bản thân cao hơn Đó cũng là một trong những động thái cơ bản hình thành trong các em khi chúng ta biết áp dụng tổ chức trò chơi dân gian cho các em theo đúng độ tuổi tâm sinh lý

Qua việc tham gia và tự tổ chức trò chơi dân gian thể lực của các em có sự thay đổi rõ rệt

Áp dụng trò chơi dân gian đúng cách đã giúp các em nhanh nhẹn, năng động và tự tin trong mọi tình huống Tầm quan trọng nhất của việc tổ chức trò chơi dân gian là giúp các em thoả mãn nhu cầu vui chơi mà góp phần nâng cao nhận thức, phát triển các giác quan, tăng cường thể lực cho các em Qua đó cũng giúp các em biết tìm tòi, khám phá và đồng thời bảo tồn được các trò chơi dân gian - di sản văn hoá tốt đẹp của dân tộc, góp phần thực hiện tốt cuộc vận

động “Xây dựng trường học thân thiện”