Tôi suy nghĩ rất nhiều về cách dạy môn Chính tả ở lớp 1. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để giúp các em nhìn bảng hoặc nghe đọc để viết đúng chính tả. Chính vì vậy tôi đã chọn đề tài: “Một số biện pháp giúp học sinh lớp Một viết đúng chính tả”.
Trang 1CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc BÁO CÁO KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG SÁNG KIẾN
Kính gửi: Hội đồng sáng kiến cấp cơ sở huyện Phú Ninh
Tên đề tài sáng kiến:
Một sốbiện pháp giúp học sinh lớp Một viết đúng chính tả.
1 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến:
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Một số biện pháp giúp học sinh lớp Một viết
đúng chính tả.
3 Ngày áp dụng sáng kiến: 12/3/2019 ( Tuần 25)
4 Mô tả bản chất của sáng kiến:
4.1/ Phân tích tình trạng của giải pháp đã biết:
Vào đầu năm học 2018-2019, tôi được lãnh đạo nhà trường phân công phụ trách lớp 1/1 tại điểm trường cơ sở chính Qua thực tế giảng dạy lớp 1, tôi thấy có những thuận lợi và khó khăn sau:
* Thuận lợi:
- Đa số phụ huynh rất quan tâm đến việc học của các em
- Điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường rất đầy đủ , đặc biệt nhà trường rất quan tâm đến nề nếp chất lượng học tập của học sinh
* Khó khăn:
- Tâm lí học sinh lứa tuổi này hoạt động vui chơi là chủ yếu chưa có ý thức học tập
- Học sinh từ mẫu giáo lên lớp 1 có sự thay đổi hoàn toàn cả về môi trường cũng như hình thức học tập tất cả mọi cái đều mới mẻ đối với các em
- Một số phụ huynh chưa quan tâm đến việc học của con em mình
- Trình độ hoc sinh không đồng đều, một số em quá hiếu động, ít tập trung
- Học sinh lớp 1 viết chính tả còn chậm, chưa đảm bảo tốc độ viết chữ theo quy định
- Một số em tư thế ngồi viết và cầm bút chưa đúng
- Học sinh còn viết sai nhiều về độ cao các con chữ (đặc biệt là những bài chính tả đầu tiên), nét chữ chưa chuẩn, sai cách ghi dấu thanh
- Một số học sinh còn nói ngọng: r – l, ch – tr, s – x,… nên khi viết chính tả hay mắc lỗi
Trang 2- Học sinh lớp 1 không có một tiết học nào để làm quen với cách viết có
cỡ chữ nhỏ trước khi bắt tay vào viết chính tả mà học sinh chỉ được giáo viên giới thiệu cách viết thường, cách viết hoa, chữ in thường, chữ in hoa qua bài
28 Tiếng Việt 1, tập một
Tôi suy nghĩ rất nhiều về cách dạy môn Chính tả ở lớp 1 Vấn đề đặt ra
là làm thế nào để giúp các em nhìn bảng hoặc nghe đọc để viết đúng chính tả Chính vì vậy tôi đã chọn đề tài: “Một số biện pháp giúp học sinh lớp Một viết đúng chính tả”
4.2/ Nêu nội dung đã cải tiến, sáng tạo để khắc phục những nhược điểm của giải pháp đã biết:
Nội dung sáng kiến:
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm của tôi hướng vào với 8 nội dung cơ bản sau:
- Xây dựng nề nếp học tập
- Giúp học sinh nắm vững quy tắc chính tả
- Hướng dẫn thực hiện tốt quy trình tiết chính tả
- Rèn thói quen đọc lại bài sau khi viết
- Tổ chức đôi bạn giúp nhau tiến bộ
- Chú ý tư thế ngồi và cách cầm bút
- Khuyến khích động viên và nêu gương
- Phối hợp với phụ huynh học sinh
4.3/ Các điều kiện, phương tiện cần thiết để thực hiện và áp dụng giải pháp:
Đối tượng nghiên cứu: học sinh lớp 1/1
* Điều kiện:
- Ở trường Tiểu học, việc rèn đọc, viết cho học sinh phải được coi trọng
ngay từ lớp 1 để làm nền tảng cho các lớp sau
- Muốn giúp học sinh học tốt phân môn Chính tả thì nhà trường và gia đình cần chuẩn bị những điều kiện thuận lợi về cơ sở vật chất, trang thiết bị,
đồ dùng dạy học phục vụ cho môn học, đồng thời giáo viên cần phải kết hợp
và sử dụng các phương pháp dạy học một cách linh hoạt, có sự sáng tạo trong giảng dạy Một điều kiện không thể thiếu với mỗi giáo viên đó là sự kiên trì, tính cẩn thận và lòng yêu nghề mến trẻ
- Phụ huynh luôn phối hợp cùng với giáo viên hướng dẫn giúp đỡ các
em học ở nhà, cách giúp các em tự soạn bài, tự ôn bài ở nhà
* Phương tiện: Máy vi tính; tranh ảnh; bảng phụ, vở ôli, bút mực…
Trang 34.4/ Một số biện pháp giúp học sinh viết đúng chính tả:
Biện pháp 1: Xây dựng nề nếp học tập:
Ở bất cứ lớp nào việc xây dựng nề nếp lớp là hết sức quan trọng và cần thiết Riêng ở lớp Một lại càng quan trọng hơn vì nó là nền tảng, là bước đầu cho các năm học phổ thông
Khi cắp sách đến trường, hầu hết các em đều chưa có ý thức về nề nếp trong học tập Mọi môn học đối với các em hoàn toàn mới mẻ, gây nhiều lúng túng cho các em trong mỗi buổi học Những ngày đầu, tôi hướng dẫn các em một cách tỉ mỉ, qui định sử dụng sách vở, sử dụng đồ dùng học tập; xây dựng cho học sinh thói quen ngồi học ngay ngắn, tập trung chú ý lời thầy cô giảng, chú
ý lời bạn phát biểu; học sinh phát biểu, đọc bài, viết bài, học sinh có thói quen nhận xét bạn, nhóm bạn, tự đối chiếu bài làm của mình…
Biện pháp 2: Giúp học sinh nắm vững quy tắc chính tả:
- Ở những tiết học vần khi dạy đến Bài 20: k- kh; Bài 23: g- gh; Bài 25: ng- ngh tôi đã cho các em nắm quy tắc chính tả và các quy tắc này tôi thường xuyên ôn lại cho các em khi các em thực hành bài tập điền âm, vần ở tiết ôn luyện buổi 2 và bài tập chính tả
Giúp học sinh nhớ quy tắc sau:
+ Viết gh, ngh, k đứng trước: i, e, ê
- Ghi nhớ này tôi viết ở "Góc Tiếng Việt" để học sinh luôn nhìn và thấy giúp các em nhớ lâu hơn
Biện pháp 3: Hướng dẫn thực hiện tốt quy trình tiết chính tả: a) Giúp học sinh hiểu nghĩa từ, ghi nhớ từ:
Là giáo viên giảng dạy lớp 1, tôi luôn chú trọng đến yếu tố này, ngay từ các bài học vần tôi đã giải nghĩa từ khoá, từ ứng dụng trong các bài học vần qua tranh ảnh, mô hình, vật thật, lời giải thích trên giúp học sinh hiểu được nghĩa của từ, câu Đồng thời tôi đưa từ, câu văn vào văn cảnh cụ thể để học sinh dễ dàng hiểu từ, hiểu câu sâu hơn trong phần luyện nói, đoạn ứng dụng,
từ đó các em có cách đọc đúng, viết đúng và dễ nhớ tiếng, từ hơn
b) Dạy học sinh viết – trình bày bài chính tả:
*Dạy học sinh viết:
- Sau khi học sinh được làm quen, thực hành viết các chữ cái, học sinh
đã nắm được cấu tạo con chữ, độ cao, độ rộng của từng con chữ cũng như kĩ thuật viết từng con chữ cỡ vừa Khi chuyển sang phần vần, trong những giờ luyện Tiếng Việt buổi 2, tôi giới thiệu với các em các con chữ theo cỡ chữ nhỏ theo hình thức “đưa chữ mẫu viết theo cỡ chữ nhỏ để giới thiệu” với mục đích chủ yếu để học sinh có sự nhận biết ban đầu về độ cao, độ rộng của từng con chữ theo cỡ chữ nhỏ
Trang 4- Giới thiệu để các em nắm chắc mẫu chữ viết thường, chữ viết hoa (theo cỡ chữ nhỏ)
Mẫu chữ viết thường:
+ 1 đơn vị: a, ă, â, c, e, ê, m, n, o, ô, ơ, u, ư, v, x, i
+ 1,25 đơn vị: r, s
+ 1,5 đơn vị: t
+ 2 đơn vị: d, đ, p, q
+ 2,5 đơn vị: b, h, k, l, y, g
Mẫu chữ viết hoa đều có độ cao 2,5 đơn vị
- Tập cho học sinh luyện viết cỡ chữ nhỏ vào vở ô li ở buổi 2( từ tuần 22) trước khi các em học phân môn Chính tả ở tuần 25
- Khi đã làm tốt việc giới thiệu chữ viết thường cỡ nhỏ, kết hợp với sự
sự hướng dẫn nhiệt tình của tôi trong giờ chính tả thì các em sẽ ít bị lúng túng
về cách viết chữ Với những học sinh chưa hoàn thành các em viết chưa đúng
cỡ chữ, chữ chưa đều, chưa đẹp, tôi đã theo dõi, hỗ trợ hướng dẫn tỉ mỉ để các em hoàn thành bài viết Bên cạnh đó, tôi còn viết mẫu một số bài ở những tuần đầu của mỗi bài chính tả để các em quan sát và nắm được cách viết
Ngoài ra ở buổi thứ hai tôi đã tập cho học sinh nghe viết (nhìn chép) vần, từ ngữ, câu văn, đoạn thơ qua những bài học vần đã học buổi sáng, các
em luyện viết trên bảng con, vở ô li vào buổi 2
* Hướng dẫn trình bày bài chính tả:
Khi trình bày bài chính tả tôi yêu cầu học sinh không những viết đúng bài chính tả mà còn phải trình bày bài đẹp mắt, khoa học
Tôi luôn chú ý đến cách trình bày bảng của mình, đặc biệt trong giờ chính tả khi hướng dẫn học sinh viết vở, tôi đưa ra quy định chung cho học sinh của lớp mình
+ Cách ghi thứ - ngày – tháng: chữ “Thứ” cách lề 1 ô vở
+ Cách ghi tên phân môn: “Chính tả” cách lề 3 ô
+ Cách ghi tên bài phải cân đối, ví dụ phân môn chính tả tôi ghi bảng như sau:
Thứ … ngày … tháng … năm…
Chính tả Trường em
Ở những tiết chính tả đầu tiên của tuần 25, tôi cho học sinh quan sát hai bài viết mẫu trên bảng phụ để các em nhận ra bài viết trình bày đúng đẹp
Trang 5* Ví dụ dạy bài tập chép “Trường em”
+ Bài viết của tôi viết đúng ở bảng lớp:
Chính tả Trường em Trường học là ngôi nhà thứ hai của em.
Ở trường có cô giáo hiền như mẹ, có nhiều bè bạn thân thiết như anh em
+ Bài viết có mắc lỗi về cách trình bày tôi viết vào bảng phụ
Chính tả Trường em Trường học là ngôi nhà thứ hai của em.
Ở trường có cô giáo hiền như mẹ, có nhiều bè bạn
thân thiết như anh em.
Trước khi học sinh chép bài chính tả, tôi đưa ra bảng phụ này để học sinh nhận xét, rút ra cái sai, từ đó giúp học sinh không mắc phải cái sai đó nữa
* Ví dụ viết khổ thơ trong bài “Tặng cháu” tôi viết mẫu ở bảng lớp:
Tặng cháu
Vở này ta tặng cháu yêu ta
Tỏ chút lòng yêu cháu gọi là Mong cháu ra công mà học tập Mai sau cháu giúp nước non nhà.
Ở đây, tôi giúp học sinh hiểu:
+ Tất cả các chữ đầu mỗi dòng thơ phải viết hoa con chữ đầu tiên + Chữ đầu các dòng thơ phải thẳng, đều nhau
+ Cuối đoạn thơ phải có dấu chấm
* Ví dụ: Hướng dẫn học sinh viết đoạn thơ ứng dụng:
Cái Bống Cái Bống là cái bống bang Khéo sảy, khéo sàng cho mẹ nấu cơm.
Mẹ Bống đi chợ đường trơn
Bống ra gánh đỡ chạy cơn mưa ròng.
Trang 6Với bài chính tả này tôi giúp cho học sinh hiểu:
+ Tất cả chữ đầu mỗi dòng thơ phải viết hoa con chữ đầu tiên, cuối đoạn thơ có dấu chấm
+ Đây là dạng thể thơ lục bát cho nên lưu ý với các em dòng sáu chữ phải lùi vào so với lề vở 2 ô, dòng tám chữ phải lùi vào so với lề vở 1 ô
c) Hướng dẫn học sinh làm bài tập:
Sau mỗi bài viết chính tả là phần bài tập Những hình thức bài tập
thường được sử dụng là: Điền phụ âm đầu g/gh, ng/ngh, c/k/q, … Điền vần và
thanh … Hình thức bài tập chính tả âm, vần phong phú và mang đậm tính tình huống cho học sinh
Để các em nắm chắc tiếng, từ mang âm vần đã học thì sau mỗi tiết học vần tôi thường xuyên nêu câu hỏi yêu cầu các em tìm thêm tiếng, từ mang vần vừa học Sang phân môn Tập đọc lại có nội dung tìm tiếng trong bài, tìm tiếng ngoài bài có vần đã học, tôi cho học sinh thi đua tìm ghi ra bảng con sau
đó các em đặt câu với tiếng vừa tìm được, tôi theo dõi, hỗ trợ cho em kịp thời Nhờ làm tốt nội dung trên nên trong phần bài tập chính tả các em làm đúng, nhanh và nhớ lâu
Khai thác có hiệu quả các bài tập trong vở Thực hành Tiếng Việt và Toán buổi 2, tổ chức cho học sinh làm bài tập cũng như uốn nắn thường xuyên kịp thời những lỗi các em dễ mắc phải nhằm củng cố bền vững kĩ năng viết chính tả ở học sinh
Biện pháp 4: Rèn thói quen đọc lại bài sau khi viết:
Trước khi viết bài chính tả tôi thường cho các em đọc từ dễ sai hay bài chính tả Khi các em nhìn bảng viết hoặc nghe cô đọc từng câu để viết thì tôi yêu cầu học sinh mắt nhìn (tai nghe), miệng nhẩm đánh vần, tay viết từng chữ
để viết đúng chính tả Đặc biệt sau khi viết xong tôi nhắc các em đọc lại bài viết để thấy mình sai gì tự sửa, tự khắc phục Sau khi học sinh tự kiểm tra lỗi của mình xong tôi mới đọc lại nội dung bài viết để các em soát
Biện pháp 5: Tổ chức đôi bạn giúp nhau tiến bộ:
- Tổ chức cho học sinh học tập theo hình thức “Đôi bạn giúp nhau học tiến bộ” đối với học sinh của lớp tôi giao nhiệm vụ cụ thể:
+ Những học sinh đọc – viết đúng s – x hoặc ch – tr sẽ giúp đỡ bạn còn đọc, viết chưa đúng
Tôi phân công như sau: em Nguyễn Lưu Cẩm Ly giúp đỡ em Nguyễn Bảo Nguyên, em Lê Bảo Ngọc giúp đỡ em Nguyễn Thị Kiều Oanh…
+ Học sinh viết chữ đẹp, đúng chính tả sẽ giúp bạn còn viết chưa đúng nét, chưa đúng chính tả
Tôi phân công như sau: em Lê Thị Ánh Minh giúp đỡ em Phạm Thị Diễm Quỳnh, em Nguyễn Minh Nghĩa giúp đỡ em: Phạm Gia Bảo,
Trang 7- Để việc thực hiện hình thức tổ chức "Đôi bạn giúp nhau học tiến bộ" trên có hiệu quả tôi sắp xếp các đôi bạn ngồi gần nhau trong một bàn, trong một nhóm
- Sau khi bạn viết hoặc làm bài tập xong có thể hoán đổi vở chấm và nhận xét sửa sai cho nhau
- Sau từng tuần, từng tháng tôi tổng kết tuyên dương, động viên khích
lệ những đôi bạn học tốt
Biện pháp 6: Chú ý tư thế ngồi và cách cầm bút của học sinh:
Tôi thường xuyên chú ý đến tư thế ngồi của học sinh, nhắc nhở các em ngồi ngay ngắn và uốn nắn cho học sinh cách cầm bút đúng khi viết bài Vì vậy ngay từ các buổi học đầu tiên của lớp 1, tôi đã hướng dẫn các em tỉ mỉ về cách cầm phấn, cầm bút cũng như thế ngồi và cách để vở,
Giáo viên hướng dẫn học sinh tư thế ngồi đúng như sau:
- Lưng thẳng;
- Không tì ngực vào bàn;
- Đầu hơi cúi;
- Mắt cách vở khoảng 25- 30 cm;
- Tay phải cầm bút;
- Tay trái tì nhẹ lên mép vở để giữ;
- Hai chân để song song, thoải mái
Bên cạnh việc rèn cho học sinh tư thế ngồi thì việc rèn cho các em cách cầm bút cũng rất quan trọng, lớp có một vài em cầm bút chưa được nên tôi hướng dẫn các em cách cầm bút như:
Tay phải cầm bút bằng ba ngón tay (ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa) Đầu ngón trỏ cách đầu ngòi bút chừng 2,5 cm Mép bàn tay là điểm tựa của cánh tay phải khi đặt bút xuống bàn viết
Lúc viết, điều khiển cây bút bằng các cơ cổ tay và các ngón tay không
để ngửa bàn tay quá tạo nên trọng lực tì xuống lưng của hai ngón út và áp út Ngược lại không úp quá nghiêng bàn tay về bên trái ( nhìn từ trên xuống thấy
cả 4 ngón tay: trỏ, giữa, áp út và út)
Học sinh cầm bút theo chiều ngòi Góc độ bút đặt so với mặt giấy khoảng 45 độ Tuyệt đối không cầm bút dựng đứng 90 độ Đưa bút từ trái sang phải thật nhẹ tay, không ấn mạnh đầu bút xuống mặt giấy
Biện pháp 7: Khuyến khích học sinh nêu gương:
Trong mỗi tiết học tôi thường tạo cho các em niềm vui vì đã trả lời đúng câu hỏi, làm đúng bài tập, niềm tin vào sự tiến bộ của bản thân bằng những lời động viên tuyên dương, khen ngợi dù đó là tiến bộ nhỏ nhất
Trang 8Tạo cho các em mong muốn tìm tòi, chú ý tốt nhất cho bài viết của mình Vì vậy, cho dù đã hoàn thành bài viết hay chưa hoàn thành thì tôi cũng động viên khen ngợi những bước các em đã cố gắng thực hiện trong bài viết của mình Đồng thời, theo dõi, phát hiện và uốn nắn kịp thời những đối tượng học sinh chưa hoàn thành trong lớp
Biện pháp 8: Phối hợp với phụ huynh học sinh.
- Trong mỗi giờ dạy, giáo viên phải chăm lo rất nhiều học sinh mà thời gian dạy học ở lớp cũng không đủ để kèm riêng cho số học sinh tiếp thu chậm Vì thế, muốn đạt hiệu quả cần có sự kết hợp của phụ huynh
- Trước tiên, tôi tiến hành tìm hiểu hoàn cảnh gia đình, công việc của
bố mẹ, qua chuyện trò với các em Sau đó, tôi liên hệ phụ huynh để trao đổi trực tiếp về việc học của các em, phân tích cho phụ huynh thấy được mặt mạnh, mặt yếu của học sinh và chỉ ra nguyên nhân dẫn đến điểm yếu đó cho phụ huynh hiểu Đối với mặt mạnh, đáng khen của học sinh, tôi đề nghị phụ huynh phát huy, bồi dưỡng
- Đối với những học sinh chưa hoàn thành, tôi trao đổi rõ những điểm
yếu để kết hợp với phụ huynh hướng dẫn kèm cặp cho các em Dần dần tôi nhận thấy các em tiến bộ rõ rệt, tự tin trong học tập
- Kết hợp với phụ huynh hướng dẫn giúp đỡ các em học ở nhà, cách giúp các em tự soạn bài, tự ôn bài ở nhà và yêu cầu phụ huynh không làm hộ làm thay mà chỉ hướng dẫn hoặc cùng làm với các em cho đến khi các em tự làm tốt Đặc biệt đối với học sinh tiếp thu chậm, tôi và phụ huynh thống nhất mỗi ngày kèm cặp, hướng dẫn, theo dõi và ghi lại sự tiến bộ của các em vào
vở hàng ngày Nhìn chung, học sinh vào lớp 1 còn bé, rất cần sự quan tâm dìu dắt của người lớn, phụ huynh cần giúp đỡ chớ để các em tự bơi một mình Đối với các em tiếp thu chậm phụ huynh cần hỗ trợ nhiệt tình, liên tục bằng các biện pháp nhẹ nhàng, hiệu quả Đó là những lời động viên, lời khen hoặc phần thưởng khi các em tiến bộ
- Việc trao đổi với phụ huynh học sinh có thể bằng nhiều hình thức: Sổ liên lạc, ghi lời dặn dò mỗi ngày vào vở, trao đổi qua điện thoại Nhưng đối với học sinh chưa hoàn thành, tiếp thu chậm việc gặp mặt trao đổi trực tiếp với phụ huynh là cách tốt nhất
4.5/ Chứng minh khả năng áp dụng sáng kiến:
Sáng kiến có thể nhân rộng cho học sinh khối lớp 1 trên địa bàn huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam
5 Những thông tin cần được bảo mật: Không
6 Dự kiến thu được do áp dụng sáng kiến:
Theo bản thân dự kiến đạt được: 100%
7 Đánh giá lợi ích thu được do áp dựng sáng kiến:
Trang 9Sau khi áp dụng các biện pháp trên vào thực tiễn giảng dạy qua bài chính tả tập chép: tuần 26 (Bàn tay mẹ, Cái Bống) tôi đã thu được kết quả khá tốt Tôi đã tiến hành so sánh kết quả này với kết quả những bài đầu của các
em Kết quả cụ thể như sau:
Bài
viết
Tổng
số học sinh
Viết đúng chính
tả, đúng cỡ chữ, khoảng cách,trình bày đúng, đẹp
Viết còn mắc một
số lỗi, trình bày đúng nhưng chưa đẹp
Viết chưa đúng khoảng cách, trình bày sai
Kết
quả bài
Trýờng
em
Kết
quả bài
Bàn tay
mẹ
Kết
quả bài
Cái
Bống
Nhìn vào bảng thống kê kết quả khảo sát chất lượng sau khi áp dụng các biện pháp trên ta thấy tỉ lệ học sinh mắc lỗi chính tả, khoảng cách độ cao các con chữ, cách trình bày rất thấp, nhiều em có bài trình bày đúng và đẹp chiếm tỉ lệ khá cao
Qua quá trình nghiên cứu thực nghiệm để dạy tốt phân môn Chính tả cho học sinh lớp 1, tôi thấy rằng đây là một phương pháp và hình thức nhằm tích cực hoá hoạt động của học sinh vì khi thực hiện phương pháp và hình thức này học sinh hoàn toàn chủ động, tự giác, sáng tạo và tích cực tiếp thu tri thức mới Đây là mục đích của quá trình dạy học hiện nay và hoàn toàn phù hợp với đặc điểm phát triển tâm sinh lý của học sinh lớp 1
Nơi nhận:
- Như kính gửi;
- Lưu: TĐ-KT