Giải phẫu phúc mạc

 Bất thường phúc mạc nguyên phát hiếm gặp  Khoang phúc mạc thường liên quan đến các bệnh lý thủng ruột, nhiễm trùng, bệnh lý ác tính và chấn thương  Kiến thức về giải phẫu các khoang

Bs Cao Thiên Tượng

 Bất thường phúc mạc nguyên phát hiếm

gặp

 Khoang phúc mạc thường liên quan đến các bệnh lý thủng ruột, nhiễm trùng, bệnh lý ác tính và chấn thương

 Kiến thức về giải phẫu các khoang phúc

mạc cho phép định vị chính xác bệnh lý và thuận lợi cho việc đọc phim

 Các tạng trong phúc mạc như dạ dày, gan

và lách

 Các tạng ngoài và sau phúc mạc tá tràng, thận, tụy và một phần trực tràng

 Mạc treo ruột non và ruột già dính với thành bụng sau bằng lá phúc mạc kép, có cấu trúc mạch máu, tk và bạch huyết nối kết với các tạng và các cấu trúc sau phúc mạc

 Mạc treo thật kết nối với thành bụng sau

 Mạc treo chuyên biệt (mạc nối và mạc treo ruột thừa) không bám vào thành bụng sau

 Dây chằng được tạo thành bởi hai lá phúc mạc và nâng đỡ các cấu trúc trong khoang phúc mạc.

 Mạc nối nối dạ dày với các cấu trúc kế cận

 Mạc nối lớn chạy từ bờ cong lớn, được hình thành từ sự dính mạc treo vị lưng với bờ

trước đại tràng ngang, tạo thành 4 lớp phúc mạc

 Mạc nối bé chạy từ bờ cong bé dạ dày đến gan

 Khoang trên mạc treo đại tràng ngang

 Khoang dưới mạc treo đại tràng ngang

 Khoang chậu

 Bình thường khoang phúc mạc chỉ chứa

tràng-bàng quang, hố chậu phải ở tận cùng của

mạc treo ruột non, mặt trên của mạc treo

đại tràng sigma và rãnh đại tràng phải 

các vị trí đầu tiên liên quan đến sự lan tràn của nhiễm trùng và di căn

 Các dc phúc mạc, mạc treo, mạc nối chia

khoang phúc mạc thành các khoang nối kết nhau chỉ ra vị trí và hướng lan của nhiễm trùng và di căn trong khoang phúc mạc

 Các dc và mạc treo chứa cấu trúc mạch

máu và bạch huyết liên tục với nhau cũng

hnư vùng ngoài phúc mạc bệnh lan qua dc

và mạc treo đến vùng ngoài phúc mạc và

ngược lại

Abcess trong phúc mạc thường gặp bên phải gấp 2 lần bên trái, hố gan thận (Morison) là vị trí thường gặp nhất

bàng quang – trực tràng

 Hậu cung mạc nối thông thương với khoang phúc mạc khác qua khe

Winslow

 Khe Winslow dễ bị bít do dính Hậu cung mạc nối không phải là vị trí dễ lan vào của nhiễm trùng

trong phúc mạc.

 Tụ dich hậu cung mạc nối thường do loét thủng dạ dày-tá tràng hoặc viêm tụy cấp

Ung thư dạ dày lan đến bờ trên đại tràng ngang

Vị trí hơi tự do

trong phúc mạc có thể hướng đến vị trí thủng

Thủng tá tràng hơi sẽ chạy dọc theo dây chằng gan tá tràng để tụ tập ở rãnh dây

chằng tĩnh mạch Thủng đại tràng

hơi tự do chạy dọc theo mạc treo đại tràng sigma

 Phân tịch dạng tổn thương và đánh giá phân

bố dịch giúp xác định tổn thương ruột non

hoặc tạng đặc

 Tổn thương ruột nondịch/máu tụ tập ở giữa các lá của mạc treo ruột non (ngoài phúc

mạc) Dịch sẽ lan trước tiên giữa các nếp

mạc treo, tạo thành túi dịch hình tam giác

 Tổn thương tạng đặc, dịch/máu thấy trước

hết ở xung quanh, sau đó lan xuống rãnh đại tràng và vùng chậu

Ghi nhận đại tràng bị đầy về phía

trước

Vỡ bàng quang ngoài phúc mạc

Hình CT phúc mạc đồ bình thường

Dấu hiệu

răng cối

 Hiểu biết đầy đủ phôi thai học, giải phẫu và sinh lý phúc mạc, có thể giúp đọc phim CT, MRI nhiều bệnh lý như thủng ruột, chấn

thương, nhiễm trùng, di căn

 Giải phẫu phúc mạc và sự lưu hành của dịch chỉ ra sự liên quan của khoang trong và

ngoài phúc mạc

 R.R Patel, K Planche, Applied peritoneal anatomy, Clinical Radiology 68 (2013) 509-520