Tiểu luận bài cuối khóa Quản lý nhà nước ngạch Chuyên viên chính. Mô tả, xây dựng, xử lý tình huống thực tế trong Ngành Bảo hiểm xã hội................................................................................
Trang 1MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 3
PHẦN I: MÔ TẢ TÌNH HUỐNG 7
PHẦN THỨ II: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA XỬ LÝ TÌNH HUỐNG 8
1 Lý luận chung 8
2 Quan điểm của Đảng 9
3 Văn bản liên quan đến đề tài 10
PHẦN THỨ III: PHÂN TÍCH VÀ XỬ LÝ TÌNH HUỐNG 12
1 Phân tích sự đúng, sai của tình huống 12
2 Nguyên nhân tình huống 13
3 Hậu quả của tình huống 13
PHẦN THỨ IV: XÂY DỰNG VÀ LỰA CHỌN PHƯƠNG ÁN XỬ LÝ TÌNH HUỐNG 15
1 Xây dựng phương án 15
a Phương án 1 15
b Phương án hai 16
2 Lựa chọn Phương án tối ưu 16
3 Các bước để thực hiện phương án đã lựa chọn 17
PHẦN THỨ V: KIẾN NGHỊ, KẾT LUẬN 19
1 Kiến nghị 19
2 Kết luận 21
TÀI LIỆU THAM KHẢO 23
Trang 2LỜI MỞ ĐẦU
Chính sách về bảo hiểm xã hội là một trong những trụ cột chính của hệthống an sinh xã hội của Quốc gia và được Đảng và Nhà nước ta quan tâm từ rấtsớm Ngay trong những ngày đầu giành được độc lập, chủ quyền dân tộc, trongbối cảnh vừa kháng chiến, vừa kiến quốc, nhiều văn bản quy định về chế độ,chính sách về bảo hiểm xã hội đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh ký ban hành Saukhi hoà bình được lập lại ở miền Bắc, thực hiện Hiến pháp năm 1959, Chính phủ
đã ban hành Nghị định số 218/CP ngày 27/12/1961 quy định Điều lệ tạm thời vềcác chế độ BHXH Trong thời kỳ này, các chế độ, chính sách về bảo hiểm xã hội
đã thực sự là nguồn cổ vũ, động viên đội ngũ cán bộ, công nhân, viên chức vàlực lượng vũ trang yên tâm phấn khởi lao động sản xuất, dũng cảm chiến đấugóp phần xây dựng Chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đấu tranh giải phóng miềnNam, thống nhất đất nước Cùng với sự phát triển đi lên của đất nước, bước vàothời kỳ đổi mới kinh tế - xã hội đòi hỏi các chế độ, chính sách, phương thứcquản lý về BHXH phải được thay đổi cho phù hợp với thực tiễn Thực hiện Nghịquyết Đại hội Đảng lần thứ VIII cùng với việc cải cách chế độ tiền lương, cácchế độ chính sách về BHXH cũng được cải cách một bước cơ bản Sau ngày Bộluật lao động có hiệu lực thi hành, Chính phủ đã có Nghị định số 12/CP ngày26/1/1995 và số 45/CP ngày 15/7/1995 ban hành Điều lệ BHXH áp dụng đối vớicán bộ, công chức, viên chức Nhà nước, người lao động ở các thành phần kinh
tế và lực lượng vũ trang Đồng thời cũng đã ban hành Nghị định số 19/CP ngày16/2/1995 thành lập BHXH Việt nam để giúp Thủ tướng Chính phủ chỉ đạocông tác quản lý Quỹ BHXH và thực hiện các chế độ BHXH theo quy định củaPháp luật BHXH Việt Nam được hình thành theo một hệ thống dọc từ trungương đến tỉnh, Thành phố và quận, huyện, bắt đầu đi vào hoạt động từ ngày01/10/1995 trên phạm vi cả nước
Hơn 20 năm thành lập và hoạt động, ngành Bảo hiểm xã hội không ngừngxây dựng, phát triển và trưởng thành về mặt tổ chức cán bộ, các chế độ chínhsách về Bảo hiểm xã hội ngày càng được xây dựng, sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện
để đáp ứng kịp thời với xu thế phát triển của thời đại
Trang 3Xuất phát từ điều kiện thực tiễn đòi hỏi phải có một hệ thống văn bản quyphạm pháp luật hoàn chỉnh để điều chỉnh các quan hệ liên quan đến lĩnh vực bảohiểm xã hội, bảo vệ quyền lợi của người lao động, Quốc hội khóa XI, kỳ họp thứ
9 ngày 29 tháng 6 năm 2006 đã thông qua ban hành Luật Bảo hiểm xã hội số71/2006/ QH11có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2007 Trải qua
08 năm tổ chức thực hiện, Luật Bảo hiểm xã hội năm 2006 đã bộc lộ nhiều hạnchế cần phải sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với tình hình phát triển kinh tế củađất nước Vì vậy, tại kỳ họp thứ 8 Quốc hội khóa XIII đã xem xét và sửa đổitoàn diện Luật bảo hiểm xã hội theo hướng mở rộng sàn An sinh xã hội, hướngtới đảm bảo An sinh xã hội trong dài hạn thông qua điều chỉnh các chế độ bảohiểm xã hội Ngày 20/11/2014 Luật bảo hiểm xã hội số 58/2014/QH13 đã ra đời,thay thế Luật bảo hiểm xã hội năm 2006, chính thức có hiệu lực thực hiện từngày 01/01/2016
Trong những năm qua, ngành Bảo hiểm xã hội đã đạt được nhiều thànhtựu quan trọng góp phần bảo đảm ổn định đời sống cho cán bộ, công chức, quânnhân và người lao động, ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội, thúc đẩy sựnghiệp xây dựng đất nước, bảo vệ Tổ quốc Hoạt động hệ thống Bảo hiểm xã hộiViệt Nam từng bước được củng cố, hoàn thiện và không ngừng phát triển Côngtác thu, chi, quản lý Quỹ Bảo hiểm xã hội và giải quyết chế độ chính sáchBHXH cho các đối tượng theo Luật định đã đi vào nề nếp tạo điều kiện thuận lợicho những người tham gia và hưởng các chế độ Bảo hiểm xã hội
Đặc biệt, Ngành Bảo hiểm xã hội đã thực hiện mạnh mẽ công tác cải cáchhành chính theo quy trình giao dịch một cửa Đẩy mạnh ứng dụng công nghệthông tin, triển khai giao dịch điện tử trong công tác thu bảo hiểm xã hội, bảohiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp; cấp sổ bảo hiểm xã hội, thẻ bảo hiểm y tế vàgiải quyết các chế độ bảo hiểm xã hội cho người thụ hưởng Ứng dụng thànhcông công nghệ thông tin trong quản lý Quỹ bảo hiểm y tế để minh bạch côngkhai chi phí khám chữa bệnh bảo hiểm y tế, ngăn chặn việc lạm dụng quỹ, giảmtiêu cực và hạn chế thất thoát quỹ bảo hiểm y tế…
Trang 4Trong quá trình triển khai tổ chức thực hiện các chính sách về bảo hiểm
xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm tai nạn lao động, bệnhnghề nghiệp, toàn Ngành bảo hiểm xã hội đã đạt được nhiều kết quả to lớn, đảmbảo quyền tham gia và thụ hưởng, đem lại sự hài lòng cho các đối tượng ngườilao động thuộc mọi thành phần kinh tế trong xã hội, đặc biệt là những đối tượng
là người lao động đã hết tuổi lao động, đang thụ hưởng các chế độ trợ cấp hàngtháng do cơ quan bảo hiểm xã hội chi trả Tuy nhiên bên cạnh những kết quả tíchcực mà Ngành đã đạt được, trên thực tế trong quá trình thực hiện chính sách bảohiểm xã hội vẫn còn nhiều tồn tại và bất cập, quyền lợi của người thụ hưởngchưa được giải quyết thoả đáng, kịp thời, thủ tục hành chính còn nhiêu khê,rườm rà dẫn đến đơn thư kiến nghị của nhân dân
Qua thời gian học lớp Quản lý Nhà nước ngạch chuyên viên khoá I năm
2018 do các giảng viên Học viện hành chính Quốc gia truyền đạt đã giúp tôi cóthêm nhiều kiến thức về Quản lý nhà nước, kỹ năng điều hành hội họp, kỹ năngphân công và phối hợp trong hoạt động công vụ, kỹ năng thuyết trình, kỹ nănggiải quyết tình huống… để áp dụng vào công việc hàng ngày và nâng cao kỹnăng viết của bản thân nên tôi mạnh dạn chọn đề tài về thực hiện công tác Bảo
hiểm xã hội với đề tài: “Nợ đọng bảo hiểm xã hội ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của người lao động”.
Trong khuôn khổ tiểu luận, kiến thức và kỹ năng trình bày của bản thân
có hạn nên không tránh khỏi thiếu sót Hy vọng qua tình huống phát sinh trongthực tế sẽ giải đáp và trả lời được một số thắc mắc còn vướng phải trong việcthực hiện các chế độ chính sách về BHXH và quan điểm nhân văn về an sinh xãhội mà Đảng và Nhà nước đang ngày một hoàn thiện sữa đổi góp phần thực hiệnmục tiêu dân giàu nước mạnh xã hội công bằng dân chủ văn minh
Kính mong được sự giúp đỡ, hướng dẫn của các giảng viên Học việnHành chính Quốc gia và các học viên lớp góp ý kiến bổ sung để tôi có thể hoànthiện, nâng cao kiến thức của mình phục vụ thiết thực cho công việc chuyênmôn
Trang 5Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy, cô giáo giảng viên Học viện Hànhchính Quốc gia, các cấp lãnh đạo tỉnh Hà Giang, Lãnh đạo cơ quan BHXH tỉnh
Hà Giang và các bạn học viên lớp đã quan tâm tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trongquá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện tiểu luận này
Xin trân trọng cảm ơn
Hà Giang, ngày 19 tháng 5 năm 2018
Học viên thực hiện
Trang 6PHẦN I: MÔ TẢ TÌNH HUỐNG
Chị Nguyễn Thị Quyên là công nhân của Công ty TNHH sản xuất đồ maymặc JULIA Tháng 1/2017 Công ty ký hợp đồng lao động làm việc 36 tháng vớichị Quyên, mức lương 4.500.000đ Tuy nhiên, do tình hình kinh tế khó khăn,hàng hóa may mặc của Công ty sản xuất ra bị ứ đọng, không tiêu thụ được, nên
từ tháng 1/2018 Công ty đóng BHXH cho toàn bộ Công nhân, nhưng trên bảnglương vẫn thể hiện trích đóng BHXH, BHYT, BHTN Đến tháng 4/2018 chịQuyên sinh con Khi làm thủ tục đề nghị hưởng chế độ thai sản, cán bộ 1 cửaBHXH từ chối nhận hồ sơ do Công ty mang đến vì lý do Công ty nợ BHXH 4tháng, trả lời không đủ điều kiện giải quyết chế độ thai sản Chị Quyên kiến nghịvới cơ quan BHXH tỉnh rằng mình trích nộp BHXH, BHYT, BHTN hàng tháng,nhưng tại sao không được hưởng chế độ BHXH khi sinh con
Trang 7PHẦN THỨ II: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA XỬ LÝ TÌNH HUỐNG
1 Lý luận chung
Bản chất của Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nướccủa dân, do dân và vì dân Luật pháp của Nhà nước Việt nam mang tính xã hộisâu sắc và mang tính giai cấp - mang ý chí của giai cấp lãnh đạo xã hội là giaicấp công nhân trên cơ sở liên minh với giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức;phục vụ cho lợi ích của mọi người dân trong xã hội chứ không phải lợi ích củamột giai cấp riêng biệt nào
Luật pháp của Nhà nước Việt Nam là nhân tố bảo vệ sự ổn định xã hội,thể chế hoá quyền con người, quyền công dân, đảm bảo và tạo điều kiện chonhững quyền đó được thực hiện đầy đủ, kịp thời Mặt khác các thành viên trong
xã hội nhờ vào phương tiện pháp luật có điều kiện bảo vệ các quyền lợi hợppháp của mình, đấu tranh chống mọi hiện tượng tiêu cực, xây dựng một xã hộivăn minh, công bằng và dân chủ
Luật bảo hiểm xã hội đã quy định rõ quyền của người lao động được đóngbảo hiểm xã hội, trách nhiệm của người sử dụng lao động là phải lập hồ sơ đóngbảo hiểm xã hội cho người lao động theo quy định của pháp luật Trường hợp viphạm pháp luật về đóng bảo hiểm xã hội tùy mức độ mà bị xử lý theo quy địnhcủa pháp luật hành chính và hình sự
Công chức, viên chức nhà nước là những người đại diện cho Nhà nướcquản lý xã hội bằng pháp luật Công cụ chính quản lý xã hội của họ là pháp luật
và bản thân họ cũng có nghĩa vụ phải tuân thủ pháp luật, không được làm tráivới những gì mà pháp luật qui định Tuy nhiên, trong thực tế hiện nay có không
ít một số cán bộ công chức Nhà nước có chức có quyền đã lợi dụng chức quyền
để sách nhiễu nhân dân hoặc do trình độ chuyên môn thấp kém, thiếu tinh thầntrách nhiệm, thiếu hiểu biết về chính sách của Nhà nước dẫn đến ảnh hưởngquyền lợi của người dân, thiếu công bằng xã hội, nhân dân mất lòng tin vàochính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước
Trang 82 Quan điểm của Đảng
Bảo hiểm xã hội là chính sách lớn của Đảng và Nhà nước Nhà nước thamgia Bảo hiểm xã hội với tư cách là người bảo hộ cho người lao động Sự bảo hộcủa Nhà nước thể hiện ở việc đề ra chính sách Bảo hiểm xã hội tác động và điềutiết các hoạt động Bảo hiểm xã hội đưa bảo hiểm xã hội vào quỹ đạo chung củachính sách kinh tế xã hội
Tại Nghị quyết đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng Cộng SảnViệt Nam, với quan điểm chỉ đạo của Đảng tiếp tục hoàn chỉnh thể chế thịtrường lao động, bảo đảm hài hoà lợi ích của người lao động và người sử dụnglao động Đổi mới hệ thống bảo hiểm xã hội, đa dạng hoá hình thức bảo hiểm vàphù hợp với kinh tế thị trường; xây dựng chế độ bảo hiểm thất nghiệp, thực hiệntốt chế độ bảo hộ lao động, an toàn lao động và vệ sinh lao động Để tăng cườnglãnh đạo thực hiện các chế độ bảo hiểm xã hội theo luật định cần phát huy vaitrò lãnh đạo của tổ chức Đảng ở các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp nhà nước,các doanh nghiệp ngoài quốc doanh trong việc thực hiện các chế độ bảo hiểm xãhội đối với người lao động, trọng tâm là thu nộp bảo hiểm xã hội, bảo đảmnguyên tắc có tham gia thì mới hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội Đồng thời,chỉ đạo thực hiện tốt công tác giải quyết chế độ chính sách cho người lao động,đảm bảo quyền lợi chính đáng cho người tham gia bảo hiểm xã hội Đây là vấn
đề quan trọng liên quan đến hàng triệu người lao động vì vậy cần phải có biệnpháp thực hiện triệt để nhằm bảo đảm chặt chẽ, công bằng, tạo động lực thúcđẩy người lao động công tác tốt, tăng năng suất lao động
Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 22/11/2012 của Bộ Chính trị về tăngcường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tếgiai đoạn 2012-2020 dđã chỉ rõ: Bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế là 2 chínhsách xã hội quan trọng, là trụ cột chính của hệ thống an sinh xã hội, góp phầnthực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, bảo đảm ổn định chính trị-xã hội và pháttriển kinh tế xã hội Mở rộng và hoàn thiện chế độ, chính sách bảo hiểm xã hội,bảo hiểm y tế có bước đi, lộ trình phù hợp với phát triển kinh tế của đất nước.Phát triển hệ thống bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế đồng bộ với việc phát triển
Trang 9các dịch vụ xã hội, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của nhân dân; tạo điềukiện thuận lợi cho mọi người tham gia và thụ hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội,bảo hiểm y tế Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế phải theo nguyên tắc có đóng, cóhưởng, quyền lợi tương ứng với nghĩa vụ, có sự sẻ chia giữa các thành viên,đảm bảo công bằng và bền vững của hệ thống bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế.Thực hiện tốt các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế là trách nhiệm của cáccấp ủy đảng, chính quyền, đoàn thể, tổ chức xã hội, doanh nghiệp và mỗi ngườidân.
Bên cạnh đó cần đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra đơn vị sử dụnglao động để kịp thời xử lý những hành vi chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội,bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, làm ảnh hưởng đến quyền lợi thụ hưởngcủa người lao động Tích cực tuyền truyền về các chính sách bảo hiểm xã hội,bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp đến mọi tầng lớp nhân dân, đảng viên, cán
bộ, chủ sử dụng lao động để họ nhận thức được ý nghĩa, tầm quan trọng của cácchế độ bảo hiểm xã hội, nâng cao ý thức trách nhiệm khi thực hiện các chế độ,chính sách của Nhà nước về bảo hiểm xã hội
3 Văn bản liên quan đến đề tài
Như phần lý luận chung đã trình bày, chính sách Bảo hiểm xã hội hiệnhành là sự cải tiến, thừa kế các quy định nhưng đều thể hiện bản chất bảo hiểm
xã hội là sự đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người laođộng khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động,bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ bảohiểm xã hội Một số văn bản quy phạm pháp luật liên quan áp dụng để giải quyếttình huống:
- Luật Bảo hiểm xã hội của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam số58/2014/QH 13 ngày 20 tháng 11 năm 2014 (gọi tắt là Luật BHXH năm 2014);
- Nghị định số 115/2015/NĐ-CP ngày 11 tháng 11 năm 2015 của Chínhphủ quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về bảo hiểm xã hộibắt buộc;
Trang 10- Thông tư số 59/2015/TT-BLĐTBXH ngày 29/12/2015 của Bộ Lao Thương binh và Xã hội quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều củaLuật BHXH về BHXH bắt buộc
động Quyết định số 595/QĐđộng BHXH ngày 14/4/2017 của Tổng giám đốc Bảohiểm xã hội Việt Nam ban hành quy trình thu BHXH, BHYT, BHTN, bảo hiểmtai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp; quản lý sổ BHXH, thẻ BHYT;
- Quyết định số 636/QĐ-BHXH ngày 22/4/2016 của Tổng giám đốc Bảohiểm xã hội Việt Nam về việc ban hành quy định về hồ sơ và quy trình giảiquyết hưởng các chế độ BHXH
Trang 11PHẦN THỨ III: PHÂN TÍCH VÀ XỬ LÝ TÌNH HUỐNG
1 Phân tích sự đúng, sai của tình huống
Qua việc nghiên cứu tình huống ta thấy đây là một vấn đề cần nghiên cứu
kỹ, phân tích cụ thể để tìm ra sự đúng, sai trong tình huống này
Vấm đề thứ nhất: Chị Nguyễn Thị Quyên đưa ra kiến nghị với cơ quanBHXH rằng hằng tháng trên bảng thanh toán tiền lương của Công ty, chị đềuthấy bị trừ 1 khoản tiền trích nộp BHXH, BHYT, BHTN, có nghĩa là chị đãtham gia đóng đủ BHXH, BHYT, BHTN từ khi ký kết hợp đồng tháng 1/2017đến tháng 4/2018 Theo quy định của pháp luật BHXH, điều kiện hưởng chế độthai sản là đóng đủ 6 tháng trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con Vậy chịQuyên đã đủ điều kiện được hưởng, vậy tại sao cơ quan BHXH lại không thanhtoán chế độ thai sản cho chị?
Vấn đề thứ hai: Đối với Công ty TNHH sản xuất đồ may mặc JULIAđóng vai trò là đơn vị sử dụng lao động có trách nhiệm thực hiện đúng Điều 21Luật bảo hiểm xã hội năm 2014 đó là: Lập hồ sơ để người lao động được cấp sổbảo hiểm xã hội, đóng, hưởng bảo hiểm xã hội; đóng BHXH theo quy định tạiĐiều 86 của Luật BHXH và hằng tháng trích từ tiền lương của người lao độngtheo quy định tại khoản 1 Điều 85 để đóng cùng một lúc vào quỹ bảo hiểm xãhội” Đồng thời Công ty cũng đã vi phạm vào các quy định về trốn đóng, chậmđóng BHXH theo quy định tại Điều 26 Nghị định số 95/2013/NĐ-CP ngày22/8/2013 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnhvực lao động, bảo hiểm xã hội và đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ởnước ngoài theo hợp đồng
Vấn đề thứ ba: Hậu quả của việc chậm đóng BHXH cho người lao độngcủa Công ty TNHH sản xuất đồ may mặc JULIA đã ảnh hưởng nghiêm trọngđến quyền thụ hưởng các chế độ thai sản của chị Quyên như: khám thai định kỳ,trợ cấp khi sinh con theo quy định của pháp luật về BHXH