Khi đưa thuốc đến tay người bệnh, mà không chỉ học trênsách vở, giảng đường mà còn trên thực tế, tại các nhà thuốc, quầy thuốc, đại lý, trạm y tế.. Đi thực tập, thực tế tại cơ sở rất qua
Trang 1LỜI NÓI ĐẦU
Sau một thời gian thực tập thực tế tại trạm y tế xã (Từ 1/8 – 15/9) em thấy: Trạm
y tế xã là đơn vị nhỏ hoạt động ở nông thôn, là một tổ chức y tế cơ sở của hệ thốngmạng lưới chăm sóc sức khoẻ quốc gia, chịu sự quản lí hành chính Nhà nước đó làUBND xã và chịu sự quản lí kiểm tra hướng dẫn về chuyên môn kỹ thuật và nghiệp vụcủa trung tâm y tế Đây là nơi thực hiện việc chăm sóc sức khoẻ của nhân dân Chămsóc sức khoẻ là vấn đề được đặt lên hàng đầu cùng với chức năng và nhiệm vụ củatrạm y tế là: Phải tuyên truyền, vận động, hướng dẫn các đoàn thể, nhân dân tự giác,chủ động thực hiện các biện pháp giữ gìn sức khỏe bản thân và tích cực tham gia cáchoạt động y tế cộng đồng Nước ta vấn đề chăm sóc sức khoẻ đang được Đảng và Nhànước quan tâm hàng đầu Vì vậy phải chăm lo cho những người nghèo cũng đượckhám chữa bệnh và đúng với lương tâm trách nhiệm người thầy thuốc “Lương y như
từ mẫu”
Trong thời đại hiện nay để đạt được những thành tựu to lớn trong công tác chămsóc sức khoẻ cho nhân dân và toàn xã hội thì ngành y tế nước ta phải phát triển toàndiện về nhiều mặt nhất là hai ngành Y và Dược là hai ngành mũi nhọn Như chúng ta
đã biết thuốc là một yếu tố không thể thiếu và rất quan trọng đối với đời sống của mỗicon người chúng ta Vậy thuốc được định nghĩa như thế nào?
“Thuốc là sản phẩm có nguồn gốc từ động vật, thực vât, khoáng vật hay sinhhọc được bào chế để dùng cho người nhằm mục đích phòng bệnh, chữa bệnh, phục hồichức năng cơ thể, làm giảm triệu chứng bệnh, chuẩn đoán, phục hồi hoặc nâng cao sứckhoẻ, làm giảm cảm giác, làm ảnh hưởng tới quá trình sinh đẻ hay thay đổi hình dáng
cơ thể…”
Nguyên liệu dùng làm thuốc bao gồm: Tất cả các chất tham gia trực tiếp vàothầnh phần công thức của sản phẩm trong quá trình sản xuất Trong buôn bán kinhdoanh thuốc là một loại hàng hoá đặc biệt ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ và tínhmạng của người bệnh Do đó môn học giúp chúng ta hiểu biết về thuốc và cách sửdụng thuốc hợp lý an toàn Khi đưa thuốc đến tay người bệnh, mà không chỉ học trênsách vở, giảng đường mà còn trên thực tế, tại các nhà thuốc, quầy thuốc, đại lý, trạm y
tế Trên lý thuyết thì vẫn chưa đủ, mà còn phải thực hành, thực tế để nâng cao kiến
Trang 2thức cho bản thân Đi thực tập, thực tế tại cơ sở rất quan trọng, nó sẽ giúp ta tăngcường quản lý, sử dụng thuốc, nguyên tắc chuyên môn cho phù hợp với và đáp ứngvới yêu cầu công tác chữa bệnh nâng cao chất lượng phục hồi cho người bệnh sốngsót.
Đi thực tế, thực tập tại trạm y tế xã Vũ Vân – Vũ Thư - Thái Bình Trong thờigian thực tập, em đã học hỏi được rất nhiều kinh nghiệm của các cô, các chú trongtrạm y tế Những người đã hướng dẫn em trong thời gian tại trạm y tế, đó là nhữngkiến thức rất bổ ích, là hành trang vững bước, bước vào nghề sau này trong công tác vềchuyên môn Qua đây em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến các thầy giáo, côgiáo trong nhà trường và các cô, các chú tại trạm y tế xã Vũ Vân – Vũ Thư – TháiBình đã tạo điều kiện giúp đỡ cho em được học hỏi nâng cao về chuyên môn, nghiệp
vụ và trưởng thành trong cuộc sống công tác sau này
2
Trang 3PHẦN 1CÔNG TÁC THỰC TẬP, THỰC TẾ TẠI TRẠM Y TẾ XÃ VŨ VÂN – VŨ
THƯ – THÁI BÌNH
I MỘT VÀI NÉT VỀ CƠ SỞ CỦA TRẠM Y TẾ
Trạm y tế là nơi chịu trách nhiệm phân phối và cấp phát thuốc đến nhân dântrong xã, và là nơi chuyên bán lẻ thuốc phòng và chữa bệnh cho con người
1 Cơ sở
- Đạt tiêu chuẩn về cấp nhà nước theo qui định
- Cơ sở riêng biệt, các khoa phòng cao ráo, sạch sẽ
- Có biện pháp đảm bảo an toàn
- Có đầy đủ điều kiện ánh sáng, thông gió để quản lý thuốc
2 Trang thiết bị
- Có tủ quầy đựng thuốc, tủ quầy đẹp, chắc chắn
- Có đầy đủ sổ sách và hoá đơn chứng từ và con dấu
3 Người điều trị
- Mặc trang phục chuyên môn sạch sẽ
- Có đầy đủ sức khoẻ, không đa mắc bệnh truyền nhiễm
- Không đang bị kỷ luật trong hành nghề Dược, không đang bị truy cứu tráchnhiệm hình sự
- Có giấy chứng nhận đủ tiêu chuẩn và điều kiện hành nghề Dược do Sở y tế cấp
II NHIỆM VỤ CỦA TRẠM Y TẾ
Để thực hiện tốt được mục tiêu chăm sóc sức khoẻ ban đầu cho nhân dân, đòihỏi phải có nguồn nhân lực đạt tiêu chuẩn về số lượng, chất lượng Đây là nhân tốquyết định sự thành công của chương trình “Chăm sóc sức khoẻ” hiện nay
- Như chúng ta đã biết trạm y tế xã - phường là một đơn vị y tế cơ sở của mạnglưới chăm sóc sức khoẻ Quốc gia, là thành phẩm của bệnh viện huyện, là đơn vị khámchữa bệnh và cấp phát thuốc cho nhân dân, là đơn vị gần dân nhất – tiếp xúc với nhân
Trang 4dân, đơn vị tuyên truyền cho công tác chăm sóc sức khỏe – giáo dục sức khoẻ ban đầucho nhân dân.
- Nắm được những biến động về dân số “Số người sinh, người tử, trẻ em dưới 3tuổi và đặc biệt là một tuổi”, số phụ nữ có chồng trong diện sinh đẻ, các bệnh dịch, cáctai nạn xã hội và yếu tố của môi trường có ảnh hưởng đến sức khoẻ của nhân dân trongcộng động để có biện pháp phòng ngừa
- Quản lý và điều hành hoạt động của y tế thôn, thực hiện tốt công tác và kếhoạch của y tế Quốc gia
- Thực hiện tốt vệ sinh phòng dịch, phòng bệnh, không có thiên tai, lũ lụt xẩy ra,tiêm chủng mở rộng, bảo vệ bà mẹ, trẻ em và kế hoạch hoá gia đình, phòng chống cácbệnh xã hội, đỡ đẻ cho các ca bình thường, khám chữa bệnh thông thường, phát hiệnbệnh nhân bất thường để gửi lên tuyến trên Kịp thời áp dụng các biện pháp chữa bệnhkhông cần dùng thuốc
- Tổ chức quầy thuốc, đảm bảo có đầy đủ thuốc để phục vụ cho nhu cầu khámchữa bệnh cho nhân dân
- Thống kê báo cáo tình hình hoạt động của trạm y tế xã theo quy định của trạm y
tế huyện
* Bộ máy tổ chức của trạm y tế gồm 5 người:
(1) Y sỹ: Ngô Văn Nhân – Trạm trưởng phụ trách chung
(2) Bác sỹ điều trị: Nguyễn Trịnh – Phụ trách bệnh xã hội
(3) Y sỹ: Ngô Thị Tâm – Phụ trách phòng dịch
(4) Y sỹ: Nguyễn Thị Phiến – Nữ hộ sinh
(5) Dược tá: Nguyễn Thị Hoài - Phụ trách quầy Dược trạm
Với đời sống nhân dân còn khó khăn và trình độ còn thấp nên vấn đề sức khoẻ
y tế còn gặp nhiều khó khăn Hàng năm ngoài sự hỗ trợ của Nhà nước, trạm đang từngbước khắc phục mọi vấn đề bằng nguồn lực từ nhân dân và đưa chương trình y tế cộngđồng tới từng hộ dân
III CÔNG TÁC KHÁM CHỮA BỆNH
- Bác sỹ, y tá, y sỹ khám xét bệnh, kê đơn từng loại bệnh, từng trường hợp màquyết định đưa lên tuyến trên khi nhân dân đến khám Sự nhiệt tình của cán bộ trạm là
4
Trang 5niềm tin cho nhân dân nên số lượng người tới khám ngày càng đông, khám xong đượccấp phát thuốc theo đơn Thuốc được sử dụng tại trạm y tế bao gồm các loại thuốc nằmtrong danh mục các loại thuốc thiết yếu do Bộ y tế ban hành.
- Tham gia, hướng dẫn sử dụng thuốc an toàn, hợp lý cho người dân…Trước tiên
là một người trong nghề Y, Dược cần phải hướng dẫn tuyên truyền cách sử dụng thuốc
và bảo quản thuốc giúp người dân sử dụng thuốc an toàn, hợp lý và hiệu quả cao trongđiều trị tránh những tai biến do thuốc gây ra Nâng cao tinh thần và trách nhiệm củamình khi hướng dẫn người dân sử dụng thuốc Phục vụ, chăm sóc sức khoẻ cho từng
cá nhân, từng gia đình trong cộng đồng Dự báo phòng dịch tại địa phương Thực hiệncác chương trình y tế của ngành đề ra, thực hiện các dịch vụ khám chữa bệnh thôngthường
Vì vậy trong ngành y, Dược mọi người cũng như bản thân mình tham gia đầy
đủ và tuyên truyền hướng dẫn sử dụng thuốc hợp lý và an toàn, hiệu quả kinh tế làđiều mà những người dân và người bệnh mong muốn
1 Công tác bảo quản thuốc và cách sắp xếp thuốc tại trạm y tế
- Tại quầy thuốc có đầy đủ trang thiết bị như: tủ quầy, khay đếm thuốc Trangthiết bị bảo quản theo đúng yêu cầu ghi trên nhãn thuốc
- Tủ thuốc có ngăn riêng để bảo quản các thuốc gây nghiện, thuốc hướng tâmthần, thuốc độc Bên ngoài các ngăn đựng thuốc có gắn các ký hiệu theo quy định.Ngoài ra các thuốc về đường hô hấp, tim mạch, tai mũi họng, kháng sinh, các bệnhngoài da,…Để ngăn riêng bên ngoài có gắn nhãn để thuận tiện cho việc cung cấpthuốc Thuốc còn được sắp xếp theo hạn dùng, hạn ngắn nhất được xếp ngoài cùng,các tủ, giá đựng thuốc được bày sạch sẽ Khi thuốc hết hạn dùng phải được huỷ bỏngay
2 Nguồn thuốc
Như chúng ta đã biết thuốc là loại hàng hoá đặc biệt không thể thiếu nên trạm y
tế phải cung cấp đầy đủ và kịp thời nhất là các loại thuốc thiết yếu Thuốc của trạm y
tế đa số là các loại thuốc tân dược tại công ty Dược Sở Vật Tư y tế - Thái Bình nhập
từ các công ty Dược phẩm trong nước như: Hà Nội, TW 5, TW2, Huế, Hà Tây, HậuGiang, Bình Định và một số hãng nước ngoài như: Đài Loan, Ấn Độ,…với giá cả phảichăng
Trang 7PHẦN 2DANH MỤC THUỐC THIẾT YẾU CÓ TRONG TỦ THUỐC VÀ DANH MỤC THUỐC CẤP CỨU PHỤC VỤ CÔNG TÁC PHÒNG CHỐNG BÃO LỤT,
THẢM HỌA ĐỐI VỚI TUYẾN XÃ
I CÁC SẮP XẾP, BẢO QUẢN THUỐC TRONG TỦ THUỐC THEO TỪNG NHÓM RIÊNG
- Thuốc hạ nhiệt giảm đau: Aspirin; Decolegen; Paracetmol,
- Thuốc hạ nhiệt giảm đau, chống viêm: Diclophenac; Ibupophen; Indometacin,
…
- Thuốc ho: Tecpincodein; Romilar,
- Thuốc chữa hen: Sabutamol; Theophylin,
- Thuốc tra mắt: Cloramphenicol; Natriclorid; Sunfaxybum,
- Thuốc nhỏ mũi: Sunfarin; Naphazolin,
- Thuốc chữa bệnh dạ dầy: Kavet; Cimetidin; Omepazon, viên nghệ mật ong,
- Thuốc chữa bệnh đường ruột: Becberin; Motilium-M; Oresol; Klion,
- Thuốc trị giun sán: Mebendazol; Albenderol,…
- Thuốc sát trùng ngoài da: Cồn 70; Oxy già; Kentax,
- Thuốc bồi dưỡng cơ thể: Booming; Hontamin,
- Các Vitamin: VitaminB6; VitaminB1; VitaminB12; VitaminPP; Vitamin3B,
- Thuốc chống dị ứng: Prometharin; Cloramphenamin; Dimdrol;
- Thuốc chữa bệnh phụ nữ: Nystatin; Klion; Gricin
- Thuốc an thần: Seduxen; Rotunda
- Nhóm cấp cứu ban đầu: Uabain; Sparten; Furosemit; Atrobin; Lidocain
- Thuốc kháng sinh: Ampicilli; Amoxillin; Cefalexin; Penicilin; Gentemicin;Lincomicin;
- Thuốc chống sốc phản vệ: Adrenalin 0.1gam; Depersolon 30mg; Canxiclorua…
- Thuốc nhuận tẩy chống nôn: Theophilin; Sabutamol,…
- Các dụng cụ y tế: Bông; băng dính; gạc; dây truyền, bơm tiêm,
* Đặc biệt còn có một số thuốc của chương trình phòng chống động kinh, tâmthần: Aminazin; Vacdelan
Trang 8* Thuốc phòng chống sốt rét: Artesunat; Cloroquin; Qulin; Primaquin,
* Thuốc trị lao: Isoniazid; Streptomycin; Nifampycin; Pyrazynamid
Ngoài ra trong tủ thuốc còn có một số loại thuốc Đông y chữa bệnh phụ nữ: Caoích mẫu; dạ hương
- Thuốc chữa ho hen: Bổ phế chỉ thái lộ
- Thuốc chữa phong thấp: Phong tê thấp bà giằng
II DANH MỤC THUỐC
I Thuốc hạ sốt - Giảm đau - Chống viêm
Thuốc đạn 60,150mg Nạp hậu môn 0,5g/lần
sau mổ
II Thuốc chống nhiễm khuẩn
1 Ampicilin Viên nén 0,25g;0,5gTiêm 0,5g;1g UốngTiêm 0,5g/lần0,5g/lần
Trang 9ống tiêm 1 ml = 5mg Tiêm 1 ống/ lần
2 Alimemazin Viên nén 5 mgống tiêm 5 ml = 25mg UốngTiêm 5 – 40 mg/ngày1 – 2 ống/1-2h
IV Thuốc chữa ho, hen, phế quản
1 Terpincodein Viên nén, viên nang
V Thuốc nhuận tẩy- chống nôn- chống co thắt
Trang 1030 – gan- mËt 100mg/tuÇn
ngµy
VIII Thuèc tim m¹ch – gan- mËt lîi tiÓu
èng tiªm 2ml = 0,5mg Tiªm 1 – gan- mËt 2 èng/ngµy
Viªn nÐn 20; 40mg Uèng 20 – gan- mËt
60mg/ngµyèng tiªm 2ml = 20mg Viªm tÜnh
IX Thuèc Tai – gan- mËt Mòi – gan- mËt Häng – gan- mËt M¾t
10
Trang 11bôi họng.
X Thuốc trị nấm và bệnh ngoại da.
5 Betometason
Viên nén 0,25; 0,5;
Thuốc mỡ; 0,1 % Bôi 3 – gan- mật 4 lần/ ngày
XI Thuốc mê và thuốc tê
XII An thần – gan- mật Tâm thần – gan- mật chống co giật
1 Diazepam Viên nén 2 – gan- mật 5 – gan- mật
5 – gan- mật 10mg/ ngày
2 Sulpirid
ống tiêm 2ml = 10 mg Tiêm bắp 1 ống/ 1 lần
lần
3 Haroperidol Viên nén 1- 1,5 mgống tiêm 1ml = 5 mg UốngTiêm bắp 0,5 – gan- mật 5mg/ lần2 – gan- mật 5 mg/ lần
XIII Dung dịch điều chỉnh nớc chất Điện Giải
1 Natriclorid 0,9% ống tiêm 5; 10; 20ml Tiêm tĩnh
XIV Thuốc chữa Lao - Phong
2 Streptomycinsulfat Lọ bột để tiêm 1g Tiêm bắp 0,5 – gan- mật 2g/ngày
3 Rifampycin Viên 150; 300; 400mg Uống 8 – gan- mật 12mg/kgtt
XV Sát trùng – gan- mật Tẩy uế
th-ơng
Trang 12XVI Các loại Vac Xin – gan- mật Huyết thanh
2 Vacxin bại liệt Lọ 5 – gan- mật 10 – gan- mật 100 liều Uống 2 giọt
3 Vacxin Bạc hầu – gan- mật
XVIII Thuốc cầm máu sau khi đẻ
XIX Thuốc tránh thai
IV TèNH HèNH CƠ CẤU BỆNH TẬT TẠI ĐỊA PHƯƠNG
Tại địa phương những bệnh thường gặp chủ yếu là dịch cảm cỳm, dịch tiờuchảy về mựa hố, bệnh viờm phổi ở trẻ nhỏ về mựa đụng, cũn lại là một số ca sinh nởcủa cỏc bà mẹ Vỡ vậy, thuốc ở đõy chủ yếu được dựng là thuốc khỏng sinh và đườngtiờu hoỏ, thuốc về bệnh hụ hấp, dịch truyền và thuốc về bệnh phụ nữ Vỡ trung tõm y tếhuyện đúng xa địa bàn nờn việc cung ứng thuốc tại cộng đồng bị hạn chế dự ở thuốc ởtrạm là khỏ phổ biến nhưng nhu cầu dựng thuốc của dõn ngày càng được nõng cao màtrạm lại đang trờn đà phỏt triển y tế dự phũng
Số thuốc mua vào trong thỏng là: 5triệu
Số thuốc bỏn ra trong thỏng là: 4triệu + Số thuốc bảo hiểm y tế
Để chăm súc sức khoẻ và phục vụ cho người dõn được tốt hơn trạm y tế đó tỡmhiểu nhu cầu về thuốc của người dõn bằng việc dựa vào số liệu thống kờ giỏ trị thuốc,
số liệu thuốc và chủng loại thuốc bỏn ra trong 1 năm với số lượng thuốc dựng trong 1năm xấp xỉ 60 triệu đồng Trong đú:
- Thuốc khỏng sinh chiếm tới 60%
- Hạ sốt – Giảm đau – Chống viờm 10%
12
Trang 13Do đó cơ cấu bệnh tật tại địa phương cụ thể trong 1 tháng như sau:
- Viêm phổi: 50 trường hợp
- Viêm phế quản: 4o trường hợp
- Viêm tai mũi họng: 60 trường hợp
- Tiêu chảy: 40 trường hợp
- Viêm dạ dày: 50 trường hợp
- Viêm đại tràng: 70 trường hợp
- Bệnh thấp khớp: 50 trường hợp
- Tai nạn giao thông: 10 trường hợp
- Tai nạn khác: 5 trường hợp
Dựa vào cơ cấu bệnh tật tại địa phương và nhu cầu dùng thuốc tại trạm y tế
xã Vậy bản dự trù thuốc trong 1 năm tại trạm y tế xã là:
Trang 14STT Tên thuốc Hàm lượng Dạng thuốc Số lượng
14
Trang 1634 Vitamin B6 Lọ 1000 viên 5 lọ
Trên đây là bản dự trù cơ sở qua những thuốc cần thiết và thiết yếu cho các bệnhthường gặp ở địa phương Còn lại là các loại thuốc khác mà em không thể liệt kê hết
và cùng với dụng cụ y tế: bông, băng, gạc…
Bên cạnh tủ thuuốc tây trạm y tế còn có 1 vườn thuốc nam xanh tốt với một sốloại cây chữa các bệnh thông thường: cảm cúm, đau bụng, tiêu chảy, ho… được cán bộ
y tế chăm sócthường xuyên và tu bổ Vườn cây thuốc nam cũng rất phong phú và đadạng với nhiều loại được trồng và được phân chia làm nhiều loại cây thuốc: bạc hà,cam thảo, ích mẫu, ngải cứu nghệ vàng…
số lượng cụ thể
Trong quá trình thực tập em đã được cán bộ y tế hướng dẫn ghi chép và cấp phátmẫu báo cáo của trạm y tế và thuốc y cụ thể theo quy định Khi cấp phát thuốc chobệnh nhân có phiếu cấp thuốc ghi đầy đủ và rõ ràng như:
Trang 18PHẦN 3QUÁ TRÌNH THỰC TẬP
Trong quá trình học tập ở trên sách vởvà giảng đường em đã được các thầy, côtruyền đạt những kiến thức rất bổ ích đó là biết về thuốc, biết cách sử dụng thuốc antoàn hợp lý Ngoài ra em còn được đi thực tế tại trạm y tế xã Vũ Vân, được sự giúp đỡcủa các cô, các chú em đã học hỏi được rất nhiều và em đã nắm bắt được những điêucăn bản về tủ thuốc cơ sở của trạm.Song song với điều đó là việc học tập và mở rộng
về mọi công tác mà cán bộ cở sở phải làm Bên cạnh đó em còn được trạm y tế giớithiệu đén các trung tâm y tế huyện, đến các hiệu thuốc Những kiến thức quý báu ấy đãgiúp cho em những kinh nghiệm được học hỏi ở các cô, các chú đó là hành trang đểcho em bước vào nghề sau này sẽ vững vàng hơn
Trong thời gian em được thực tập tại trạm y tế xã Vũ Vân ( từ ngày 1/8_ 15/9)sau khi kết thúc đợt thực tập em đã nghiêm chỉnh chấp hành những nội quy, quy địnhcủa trạm y tế, chịu sự phân công công việc và hướng dẫn của trạm trưởng, chịu sựquản lý của tram y tế và thời gian học tập, sinh hoạt đảm bảo vệ sinh sạch sẽ, sắp xếp
tủ thuốc gọn gàng, ngăn nắp từng nhóm, từng loại thuốc
Quá trình thực tập thực tế tại trạm với sự cố gắng của bản thân cộng với sự giúp
đỡ của cán bổtạm em đã khẳng định được vai trò của một người Dược tá trong tươnglai Với tinh thần học hỏi và sự hăng say của tuổi trẻ, đợt thực tập này em đã tham giaphong tra phong trào của trạm y tế như:
- Phong trào toạ đàm về y tế công cộng của trung tâm y tế huyện tổ chức
- Tham gia công tác y tế dự phòng bằng băng rôn, khẩu hiệu, toạ đàm giáodục, sức khoẻ sinh sản vị thành niên, tư vấn giáo dục về sức khoẻ, về sủ dụngthuốc hợp lý và an toàn
- Tham gia tu bổ vườn cây thuốc nam
Ngoài ra đến nay em đã nắm bắt được cơ bản về lý thuyết và thực hành của mộtsốthuốc như: tính chất, công dụng, cách dùng, liều dùng, chỉ định, chống chỉ định, bảoquản, các trường hợp cần thiết
Ví dụ: Thuốc chữa bệnh đường ruột, tá tràng cẩn thận khi dùng cho trẻ em, phụ
nữ có thai và đang cho con bú
18