Áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm, từ thực tiễn Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện, tỉnh Long An

Tên đề tài: Áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm, từ thực tiễn Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện, tỉnh Long An Tại Đại hội lần thứ XI của Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định: Nhà nước ta là Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, do Đảng lãnh đạo. Tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước theo nguyên tắc tập trung dân chủ. Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp. Theo quy định của Hiến pháp năm 2013 và Luật tổ chức VKSND 2014 thì VKSND vẫn giữ chức năng kiểm sát điều tra. Việc áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm của Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện góp phần bảo đảm cho pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất, bảo đảm mọi hành vi phạm tội đều phải được điều tra, xử lý kịp thời.

LỜI CAM ĐOAN

Tôi tên là Nguyên Văn Tâm, học viên lớp Cao học Luật khóa 25 Trường Đạihọc Vinh, tôi xin cam đoan đây bản luận văn này là công trình của riêng tôi Tất cảkết quả nêu trong luận văn chưa từng được công bố trong bất kỳ công trìnhnàokhác Các số liệu, ví dụ được nếu trong luận văn được lấy từ nguồn rõ ràng bảođảm tính trung thực chính xác Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và các nghĩa

vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật và của Trường Đại học Vinh

Vậy tôi viết lời cam đoan này kính đề nghị Khoa luật xem xét để tôi được bảo

vệ Luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

NGƯỜI CAM ĐOAN

NGUYỄN VĂN TÂM

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG KIỂM SÁT ĐIỀU TRA CÁC VỤ ÁN TÀNG TRỮ, VẬN CHUYỂN HÀNG CẤM, TỪ THỰC TIỄN VIỆN KIỂM SÁT

NHÂN DÂN CẤP HUYỆN, TỈNH LONG AN

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Người hướng dẫn: ……….

NGHỆ AN, 10 - 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi; Các kết quảtrong luận văn chưa được công bố trong bất kì công trình nghiên cứu khoa họcnào khác Các số liệu, ví dụ, bảng kê, và trích dẫn trong luận văn bảo đảm tínhchính xác và trung thực, không gian dối hay bịa đặt Tôi đã hoàn thành tất cácmôn học và hoàn thành tất cá các nghĩa vụ tài chính theo quy định của TrườngĐại học Vinh – Nghệ An

NGƯỜI CAM ĐOAN

………

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, em đã nhậnđược sự động viên, giúp đỡ tận tình, tạo điều kiện thuận lợi của các cấp lãnhđạo, các thầy giáo, cô giáo, các bạn đồng nghiệp và gia đình

Em xin trân trọng cảm ơn tới các thầy cô trong Ban lãnh đạo, các Giáo sư,Tiến sĩ, giảng viên của Trường Đại học Vinh

Xin chân thành cảm ơn ban lãnh đạo trường, các anh, chị, đồng nghiệpcủa các Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện, tỉnh Long An đã cộng tác, cung cấpthông tin, số liệu, cho ý kiến và tạo điều kiện thuận lợi giúp đỡ em trong quátrình nghiên cứu để hoàn thành luận văn tốt nghiệp

Đặc biệt, em xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS.

…………., Người hướng dẫn khoa học đã tận tâm bồi dưỡng kiến thức,

phương pháp nghiên cứu và trực tiếp giúp đỡ, động viên để em hoàn thànhluận văn này.

Mặc dù đã nỗ lực cố gắng rất nhiều trong quá trình nghiên cứu, song luậnvăn không tránh khỏi những thiếu sót, tác giả kính mong nhận được những lờichỉ dẫn của các thầy giáo, cô giáo, ý kiến đóng góp trao đổi của các bạn đồngnghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Nghệ An, ngày tháng năm 2020

Tác giả

………

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

CQCSĐT Cơ quan cảnh sát điều tra

VKSNDTC Viện kiểm sát nhân dân tối cao

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Tại Đại hội lần thứ XI của Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định: Nhànước ta là Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhândân, do Đảng lãnh đạo Tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước theo nguyêntắc tập trung dân chủ Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phốihợp và kiểm soát giữa các cơ quan trong việc thực hiện các quyền lập pháp,hành pháp và tư pháp

Theo quy định của Hiến pháp năm 2013 và Luật tổ chức VKSND 2014

thì VKSND vẫn giữ chức năng kiểm sát điều tra Việc áp dụng pháp luật trongkiểm sát điều tra các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm của Viện kiểm sátnhân dân cấp huyện góp phần bảo đảm cho pháp luật được chấp hành nghiêmchỉnh và thống nhất, bảo đảm mọi hành vi phạm tội đều phải được điều tra, xử

lý kịp thời

Thời gian qua, với sự vận hành của nền kinh tế nhiều thành phần theo cơchế định hướng xã hội chủ nghĩa, nước ta đã đạt được nhiều thành tựu đáng tựhào

Những thành tựu đã đạt được chứng tỏ đường lối đổi mới của Đảng và Nhànước ta là đúng đắn, sáng tạo, phù hợp với thực tiễn của Việt Nam Cùng vớinhững chủ trương, chính sách phát triển toàn diện nền kinh tế xã hội, Nhà nước

ta luôn quan tâm đến các biện pháp bảo đảm quyền tự do, bình đẳng trước phápluật, bảo hộ quyền và lợi ích hợp pháp của người kinh doanh, tăng cường hiệu

chủ cho các tổ chức và cá nhân, tập thể đăng ký, hoạt động kinh doanh ngoàinhững ngành nghề gây phương hại đến quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự antoàn xã hội, truyền thống lịch sử, văn hóa, đạo đức, thuần phong mỹ tục ViệtNam và sức khỏe của nhân dân

Tại Điều 33 Hiến pháp 2013 quy định: “Mọi người có quyền tự do kinh doanh trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm” Như vậy, việc chống

lại các hoạt động kinh doanh bất hợp pháp đã được Nhà nước thể chế thànhnguyên tắc hiến định Nhà nước ta đã ban hành nhiều chính sách và văn bảnpháp luật nhằm phòng chống các tội phạm kinh tế nói chung, tội tàng trữ, vậnchuyển hàng cấm nói riêng Bộ luật hình sự (BLHS) Việt Nam do Quốc hộithông qua ngày 17/6/1985 đã được sửa đổi, bổ sung bốn lần vào năm 1989,

1990, 1992, 1997 có quy định về tội 2 buôn bán, tàng trữ hàng cấm trongchương “Các tội phạm kinh tế” BLHS 1999 đã đưa ra quy định điều chỉnh hành

vi liên quan đến hàng cấm rải rác ở các chương khác nhau quy định về các hành

vi liên quan đến hàng cấm và một số hàng cấm cụ thể khác như chất ma túy, vũkhí quân dụng, vật liệu nổ, vũ khí hoặc công cụ hỗ trợ, chất phóng xạ, chất cháy,chất độc BLHS 2015 và Luật sửa đổi bổ sung một số điều BLHS 2015 (banhành năm 2017) ngoài những nội dung cấu thành tội phạm trong BLHS 1999, bộluật còn có nhiều thay đổi về việc xây dựng cấu thành tội phạm tội tàng trữ, vậnchuyển hàng cấm nên cần thiết phải có cách hiểu thống nhất để áp dụng phápluật đối với tội phạm này Bên cạnh các quy định của Luật hình sự đối với hành

vi tàng trữ, vận chuyển hàng cấm, còn có các quy định của các văn bản pháp luậtthuộc Ngành và lĩnh vực khác cũng điều chỉnh các quan hệ và hành vi liên quanđến hàng cấm

Tuy nhiên, do đặc thù của nền kinh tế thị trường, sức ép cạnh tranh vànhững sơ hở, yếu kém trong quản lý kinh tế nên nhiều tệ nạn xã hội và tội phạmkinh tế ngày càng có môi trường phát sinh, phát triển, trong đó tội tàng trữ, vậnchuyển hàng cấm đang ngày càng tăng về số lượng với nhiều mặt hàng cấm

người, môi trường và xã hội, nó đã trở thành một vấn đề nhức nhối của xã hội.Công tác đấu tranh phòng chống loại tội phạm này cần phải quyết liệt mạnh mẽ,

để làm được điều đó cần có sự đánh giá chính xác, chi tiết, đầy đủ về tội phạmnày

Long An là một tỉnh thuộc vùng đồng bằng sông Cửu Long Hoạt độngsản xuất, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán hàng cấm trên địa bàn tỉnh Long Antrong thời gian gần đây không chỉ có chiều hướng tăng về số lượng, chủng loại

mà còn diễn biến phức tạp về cả tính chất, quy mô Đối tượng phạm tội có rấtnhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi, táo bạo và có tính chất rất quyết liệt Trongkhi đó, hoạt động điều tra xử lý tội phạm sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, buônbán hàng cấm hiệu quả chưa cao, chưa đáp ứng được yêu cầu trước tình hìnhthực tế tại địa phương, làm ảnh hưởng tình hình an ninh trật tự và sự phát triểntoàn diện các mặt kinh tế xã hội Tình hình trên đã đặt ra một vấn đề rất bức thiết

là phải có những giải pháp hữu hiệu, phù hợp với đặc điểm tình hình địa phươngnhằm nâng cao hiệu quả việc áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ ántàng trữ, vận chuyển hàng cấm Để xử lý nghiêm minh, đúng pháp luật, gópphần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ đấu tranh phòng chống tội phạm, đảm bảotrật tự an toàn xã hội, tạo lòng tin trong nhân dân và điều kiện thuận lợi cho quátrình phát triển kinh tế xã hội tại địa phương cũng như của đất nước Tuy nhiên,việc nghiên cứu tìm ra giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của việc áp dụng phápluật trong kiểm sát điều tra các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm của Việnkiểm sát nhân dân cấp huyện vẫn chưa được thực hiện một cách có hệ thống vàchuyên sâu trên địa bàn tỉnh Long An

Xuất phát từ thực tiễn trên, tác giả quyết định lựa chọn đề tài: “Áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm của Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện, tỉnh Long An” làm luận văn thạc sĩ

Luật học

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Kiểm sát điều tra các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm là nội dungđược nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu Trong thực tế đã có những công trìnhnghiên cứu có liên quan đến đề tài ở nhiều góc độ khác nhau như:

Lục Thị Út (2014),“Tàng trữ, vận chuyển, buôn bán hàng cấm trong Luật Hình sự Việt Nam (trên cơ sở nghiên cứu thực tiễn địa bàn tỉnh Cao Bằng) [48].

Ở công trình này, tác giả nghiên cứu, phân tích một số vấn đề lý luận vềtội tàng trữ, vận chuyển, buôn bán hàng cấm hiện nay ở Việt Nam Phân tích cácquy định của BLHS về tội tàng trữ, vận chuyển, buôn bán hàng cấm.Nghiên cứuthực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật Hình sự đối với tội sản xuất, tàngtrữ, vận chuyển, buôn bán hàng cấm ở tỉnh Cao Bằng, làm sáng tỏ thực tiễn ápdụng loại tội phạm này, nêu lên những vướng mắc trong điều tra, truy tố, xét xử.Đưa ra các kiến nghị hoàn thiện BLHS và giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụngcác quy định của BLHS về tội sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán hàngcấm, góp phần nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng chống tội phạm

Nguyễn Thị Hạnh (2013), “Thực hành pháp luật trong giải quyết các vu

án buôn bán, vận chuyển hàng cấm trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh”

Luận văn đã trình bày một số vấn đề lý luận về thực hành pháp luật trong giải quyết các vụ án buôn bán, vận chuyển hàng cấm Phân tích thực trạng thực

hành pháp luật trong giải quyết các vụ án buôn bán, vận chuyển hàng cấm trênđịa bàn tỉnh Quảng Ninh Chỉ ra số hạn chế và đưa ra giải pháp nhằm nâng caohiệu quả việc thực hành pháp luật trong giải quyết các vụ án buôn bán, vận

chuyển hàng cấm trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh trong giai đoạn hiện nay

Bên cạnh đó, còn một số bài viết đăng trong các báo Pháp Luật, các tạpchí TAND, VKSND, bài nghiên cứu trao đổi trên website của Bộ Tư Pháp,TAND tối cao, VKSND tối cao Ngoài ra, còn một số sách tham khảo, chuyênkhảo có đề cập nội dung rất nhỏ liên quan đến đề tài luận văn như: Bình luậnkhoa học Bộ luật Hình sự 1999 (phần các tội phạm), của TS Phùng Thế Vắc,

TS Trần Văn Luyện, LS.ThS Phạm Thanh Bình, TS Nguyễn Đức Mai, ThS.Nguyễn Sĩ Đại, ThS Nguyễn Mai Bộ, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2001

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu trên đây đã phân tích và làmsáng tỏ được những vấn đề liên quan đến công tác kiểm sát điều tra các vụ ántàng trữ, vận chuyển hàng cấm, những giải pháp nâng cao hiệu quả, chất lượngcủa công tác này, qua đó đã đưa ra những phương pháp, cách làm để nâng caochất lượng kiểm sát điều tra Tuy nhiên tất cả các đề tài và bài viết mới chỉ tậptrung nghiên cứu ở một số khía cạnh cụ thể và nội dung nghiên cứu đều ởnhững địa bàn khác nhau Vì vậy, cho đến nay chưa có công trình nào nghiêncứu chuyên sâu một cách đầy đủ và có hệ thống về ap dụng pháp luật trongkiểm sát điều tra các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm của Viện kiểm sátnhân dân cấp huyện trên địa bàn tỉnh Chính vì vậy việc lựa chọn và nghiên

cứu đề tài “Áp dung pháp luật trong kiểm sát điều tra các vu án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm của Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện, tỉnh Long An”là

quyết định phù hợp với lý luận và thực tiễn

3 Mục đích nghiên cứu

Mục đích của Luận văn là nghiên cứu việc áp dụng pháp luật trong kiểm

sát điều tra các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm của Viện kiểm sát nhân dâncấp huyện, trên địa bàn tỉnh Long An Từ đó đưa ra giải pháp nhằm nâng caohiệu quả công tác áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ án tàng trữ,vận chuyển hàng cấm trong thực tiễn hiện nay

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Để thực hiện được các mục đích nêu trên, luận văn phải giải quyết cácnhiệm vụ sau:

- Phân tích cơ sở lý luận, khái niệm, thẩm quyền, căn cứ pháp luật trongkiểm sát điều tra các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm; Nội dung áp dụngpháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm; cácyếu tố ảnh hưởng đến việc dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ án tàngtrữ, vận chuyển hàng cấm

- Làm rõ thực trạng áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ ántàng trữ, vận chuyển hàng cấm của Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện, tỉnh Long

An

- Đề xuất những định hướng và giải pháp hoàn thiện các quy định của phápluật về áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ án tàng trữ, vận chuyểnhàng cấm của Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện, tỉnh Long An trong thời giantới

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

5.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về Thực tiễn về

áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàngcấm của Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện, tỉnh Long An

5.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi nội dung: Luận văn nghiên cứu và giải quyết những vấn đề

xung quanh chức năng trong kiểm sát điều tra các vụ án tàng trữ, vận chuyểnhàng cấm của Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện trên địa bàn tỉnh, các quy địnhcủa các Bộ luật và những văn bản hướng dẫn khác có liên quan, kết hợp với việcnghiên cứu đánh giá thực tiễn thực hiện công tác trên của VKSND cấp huyện.Thông qua đó, chỉ ra nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế để kiến nghịnhững giải pháp hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực hiện trong thực tiễn

- Phạm vi không gian: VKSND cấp huyện, tỉnh Long An

- Phạm vi thời gian: Dữ liệu được thu thập trong thời gian 05 năm (từ năm

áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàngcấm của Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện

6.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn có sự kế thừa, tham khảo những kết quả nghiên cứu của cáccông trình liên quan đến việc áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ ántàng trữ, vận chuyển hàng cấm của các công trình nghiên cứu trước.

Luận văn sử dụng các phương pháp của triết học duy vật biện chứngnhư: Phương pháp kết hợp giữa lý luận và thực tiễn; phương pháp phân tích vàtổng hợp; phương pháp lịch sử cụ thể Ngoài ra, luận văn cũng sử dụng cácphương pháp của các bộ môn khoa học khác: Thống kê tội phạm, phương pháp

hệ thống…

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dungcủa luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Lý luận về áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ

án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm của viện kiểm sát nhân dân cấp huyện

Chương 2: Thực trạng áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ ántàng trữ, vận chuyển hàng cấm của viện kiểm sát nhân dân cấp huyện, tỉnh LongAn

Chương 3: Quan điểm và giải pháp bảo đảm áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm của viện kiểm sát nhân dân cấp huyện

Chương 1

TRA CÁC VỤ ÁN TÀNG TRỮ, VẬN CHUYỂN HÀNG CẤM CỦA VIỆN

KIỂM SÁT NHÂN DÂN CẤP HUYỆN

1.1 Khái niệm, đặc điểm và vai trò áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm của Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện

1.1.1 Khái niệm về áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ ántàng trữ, vận chuyển hàng cấm của Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện

1.1.1.1 Khái niệm về áp dung pháp luật trong kiểm sát điều tra các vu án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm

Áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra (KSĐT) các vụ án tàng trữ, vậnchuyển hàng cấm án là một dạng của áp dụng pháp luật nói chung Áp dụngpháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm thuộctrường hợp áp dụng pháp luật: Khi Nhà nước thấy cần thiết phải tham gia bằnghình thức giám sát hoạt động của các chủ thể tham gia trong các quan hệ điềutra, KSĐT các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm Cơ sở phát sinh hoạt động

áp dụng pháp luật của VKSND đó là các quyết định của cơ quan điều tra, các

định và các hành vi đó có thể được ban hành, thực hiện theo đúng hoặc khôngđúng quy định của pháp luật Khi đó Nhà nước thông qua hoạt động kiểm sátviệc tuân theo pháp luật của VKSND, nhằm phát hiện những sai phạm, kịp thời

đề ra các yêu cầu, kiến nghị các chủ thể trong quá trình điều tra các vụ án tàngtrữ, vận chuyển hàng cấm, khắc phục, sửa chữa; đảm bảo cho việc giải quyết các

vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm được tuân thủ theo các quy định của phápluật

Dưới góc độ lý luận chung về áp dụng pháp luật, áp dụng pháp luật là mộthình thức thực hiện pháp luật, là hoạt động mang tính tổ chức quyền lực nhànước của các cơ quan có thẩm quyền nhằm cá biệt hóa những vi phạm pháp luậtvào từng trường hợp cụ thể đối với những cá nhân, đơn vị, tổ chức cụ thể Ápdụng pháp luật trong KSĐT các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm có thể coi

là hoạt động mang tính quyền lực nhà nước của VKSND nhằm cá biệt hóa cácquy phạm pháp luật nói chung đối với các chủ thể trong quá trình giải quyết các

để bán, - “cấm” là không cho phép làm việc gì đó hoặc không cho phép tồn tại[ 51 ] Từ đó hàng cấm được hiểu là những sản phẩm không cho phép tồn tại

Theo từ điển Luật học giải thích: “hàng cấm là hàng hoá bị Nhà nước cấmkinh doanh [5 1 , tr.319] Một số từ điển hoặc các văn bản có liên quan có đề cậpđến hàng cấm là hàng hóa mà Nhà nước cấm buôn bán, kinh doanh [5 2 , tr.16].Hàng cấm còn được nhắc đến trong giải thích tội buôn lậu: buôn lậu là buôn bán

trốn thuế hoặc hàng cấm [5 2 ] Tuy được nhắc đến nhiều nhưng chưa có cáchhiểu thống nhất về thuật ngữ này

Hiện nay, nhiều tác giả đồng tình với cách giải thích: Hàng cấm là hàng hoáNhà nước cấm kinh doanh [ 52 , tr.110] Hàng cấm theo nghĩa rộng là loại hànghoá bị cấm kinh doanh dưới mọi hình thức Bản chất của hàng cấm có thể đượcnhìn nhận ở nhiều góc độ khác nhau

Dưới góc độ xã hội, hàng cấm được hiểu phổ biến nhất là những mặt hàngđặc biệt do Nhà nước trực tiếp quản lý độc quyền, cấm sản xuất, kinh doanh.Theo triết học Mác - Lê nin hàng hoá là sản phẩm của lao động thông qua hoạtđộng trao đổi, mua bán Hàng hoá có thể là hữu hình hoặc vô hình mà nhờ vàotính chất của nó thoả mãn nhu cầu của con người Trong nền kinh tế thị trường,hàng hoá ngày càng trở nên đa dạng phong phú Việc quản lý đối với các loạihàng hoá và các hoạt động kinh doanh liên quan đến hàng hoá ngày càng phứctạp, khó khăn hơn bởi sự xuất hiện ngày càng nhiều của các loại hàng hoá gâyảnh hưởng xấu tới con người, 8 môi trường và xã hội Từ sự phát triển của tự dothương mại mà Nhà nước thống nhất quản lý những mặt hàng có tính chất đặcbiệt, có những đặc tính riêng cần phải hạn chế cách ly các hoạt động sản xuất,tàng trữ, vận chuyển, buôn bán những mặt hàng đó trong xã hội Pháp luật quyđịnh cấm tuyệt đối với những mặt hàng khi lưu thông hoặc sử dụng có thể gâynguy hại cho an ninh, quốc phòng, trật tự an toàn xã hội, truyền thống văn hóa,môi trường và sức khỏe nhân dân, vì vậy Nhà nước cần phải độc quyền quản lýloại hàng hoá đó Trong xã hội gọi những hàng hoá này là “ hàng cấm” hay

“hàng quốc cấm”

Dưới góc độ kinh tế thì hàng cấm là hàng hoá nhưng thuộc loại do Nhànước thống nhất quản lý cấm các tổ chức, cá nhân thực hiện các hoạt động sảnxuất, tàng trữ, vận chuyển và buôn bán Hàng hóa và sản xuất, buôn bán hànghóa gắn liền với hoạt động kinh doanh, phản ánh mối quan hệ giữa người vớingười trong quá trình kinh doanh như: phân phối, trao đổi tiêu dùng của cải vật

chất xã hội nhằm mục đích thu về một giá trị lớn hơn giá trị đã bỏ ra ban đầu.Việc sản xuất hàng hóa là bắt nguồn từ yêu cầu khách quan của sự phát triểnkinh tế, đồng thời nó cũng phù hợp với xu thế vận động của quá trình hoạt độngkinh doanh Qua các thời kỳ phát triển kinh tế, xã hội lượng hàng hóa sản xuấtngày một nhiều và đa dạng Có hàng hoá được tự do sản xuất, kinh doanh; cónhững mặt hàng do tính chất đặc thù của nó mà Nhà nước phải cấm thực hiệncác hoạt động sản xuất, kinh doanh Tuy nhiên, do những lợi nhuận mà các mặthàng này đem lại, các cá nhân, tổ chức lén lút sản xuất, tàng trữ, vận chuyển,buôn bán, nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm (CTTP) sẽ bị truy cứu trách nhiệmhình sự (TNHS) về tội sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán hàng cấm Mặc

dù vậy, cho đến nay khái niệm hàng cấm vẫn chưa có bất cứ văn bản pháp luậtnào đưa ra một cách hiểu thống nhất Trong quá trình giải quyết về loại vụ việcliên quan đến hàng cấm, một vấn đề đặt ra đối với các cơ quan chức năng là phảihiểu rõ thế nào là hàng cấm và các loại hàng cấm để từ đó mới ra được nhữngquyết định phù hợp, đúng đắn phục vụ tốt cho công tác đấu tranh phòng chốngtội phạm về trật tự kinh tế nói chung, tội phạm về tàng trữ, vận chuyển hàng cấmnói riêng

Dưới góc độ pháp lý, hàng cấm là đối tượng đặc biệt, được Nhà nước quản

lý và xử lý đối với hành vi liên quan đến nó Trong pháp luật thương mại, đầu tưđều có quy định những đối tượng cấm hoạt động kinh doanh đầu tư và có cácchế tài xử phạt đối với hành vi liên quan đến hàng cấm

Khoản 1 Điều 25 Luật thương mại xác định: “Căn cứ vào điều kiện kinh tế

- xã hội của từng thời kỳ và điều ước quốc tế mà Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên, Chính phủ quy định cu thể danh muc hàng hoá cấm kinh doanh, hàng hoá hạn chế kinh doanh, hàng hoá kinh doanh có điều kiện và điều kiện để được kinh doanh hàng hoá đó ” Đối với pháp luật về thương mại đầu tư,

các nhà làm luật không định nghĩa hàng cấm là gì mà được quy định thành danhmục cụ thể những mặt hàng cấm kinh doanh Danh mục này do Chính phủ quy

định và từng thời kỳ khác nhau thì danh mục hàng hoá cấm kinh doanh cũngthay đổi

Nghị định 185/2013/NĐ-CP của Chính phủ ngày 15 tháng 11 năm 2013quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất,buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng có giải thích:

“ Hàng cấm” gồm hàng hóa cấm kinh doanh; hàng hóa cấm lưu hành, sử dụng;hàng hóa chưa được phép lưu hành, sử dụng tại Việt Nam

Dưới góc độ pháp lý hình sự, hàng cấm được xác định là đối tượng của tộiphạm về kinh tế, bị xem là đối tượng: “bất hợp pháp” Việc lưu thông và kinhdoanh đối với đối tượng này ở mức độ nhất định là hành vi tội phạm, bị phápluật hình sự nghiêm cấm Để hiểu rõ về hàng cấm, ngoài việc xem xét khái niệmhàng hóa nói chung, chúng ta cần thiết phải tìm hiểu các văn bản pháp luật quyđịnh về hàng cấm và dấu hiệu nhận biết hàng cấm Tuy nhiên, cho trước khiBLHS năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 được ban hành, các quy định pháp

lý về hàng cấm còn chưa chỉ ra khái niệm hàng cấm và chưa quy định cụ thể dấuhiệu nhận biết đối tượng hàng cấm đã được điều chỉnh tại các điều luật khác vớiĐiều 155 BLHS năm 1999 Điều này đã gây những khó khăn nhất định cho việcnghiên cứu, tìm hiểu để nhận thức cho đúng về hàng cấm dưới góc độ pháp lý

Trong các văn bản pháp luật hiện hành của Việt Nam chưa đưa ra khái niệm

về hàng cấm mà hàng cấm chỉ được nhắc đến một cách chung chung Để đưa ra

10 khái niệm đầy đủ nhất về hàng cấm dưới góc độ pháp luật hình sự cần chú ýmột số nội dung cơ bản sau:

M

ột là , hàng cấm là loại hàng hoá đặc biệt do nhà nước thống nhất quản lý

và quy định cụ thể danh mục hàng hoá thuộc loại này

Hai là , danh mục hàng cấm không cố định mà có sự thay đổi theo từng thời

kỳ khác nhau Có nhiều loại hàng hoá có tính chất cấm vĩnh viễn, cũng có nhữnghàng hoá chỉ cấm tạm thời

Ba là , hàng cấm có tác hại về kinh tế, có khả năng gây hại cho tính mạng,sức khoẻ con người và ảnh hưởng tới sự phát triển kinh tế, văn hoá, chính trị củamỗi quốc gia

Bốn là , tuỳ thuộc vào chế độ quản lý của mỗi quốc gia mà việc quy địnhcác mặt hàng cấm sản xuất kinh doanh khác nhau BLHS năm 2015, sửa đổi, bổsung năm 2017 có nhiều điều luật quy định hành vi phạm tội liên quan đến hàngcấm ở các chương khác nhau, là đối tượng tác động của nhiều tội phạm khácnhau như: hàng cấm là chất ma tuý, vũ khí quân dụng, vật liệu nổ, chất phóng

xạ, chất độc, văn hoá phẩm đồi truỵ Những hàng cấm còn lại chưa quy định cụthể ở Điều luật nào khác thì được quy định tại Điều 191 BLHS năm 2015, sửađổi, bổ sung năm 2017 quy định về tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm

Như vậy, diện hàng cấm nói chung rộng hơn diện hàng cấm là đối tượngtác động của Điều 191 BLHS năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 Nhìn nhậndiện hàng cấm theo nghĩa rộng chúng ta cần nhìn nhận diện hàng cấm trên tất cảcác lĩnh vực và có sự liên hệ với diện hàng cấm là đối tượng tác động của các tộiphạm cụ thể về hàng cấm kể trên Vì vậy, từ những phân tích nêu trên và thựctiễn áp dụng pháp luật chúng ta nhận thức: “Hàng cấm gồm hàng hóa cấm kinh doanh; hàng hóa cấm lưu hành, sử dung; hàng hóa chưa được phép lưu hành,

sử dung tại Việt Nam”.

1.1.1.2.2 Khái niệm tàng trữ, vận chuyển hàng cấm

Tàng trữ, vận chuyển hàng cấm là hành vi cất giữ, chuyển dịch hàng hoá

mà Nhà nước cấm kinh doanh Tàng trữ hàng cấm là hành vi cất giữ hàng cấm ởbất kỳ chỗ nào một cách trái phép Nơi tàng trữ có thể là nơi ở, nơi làm việc,mang theo trong người, trong hành lý hoặc cách giấu bất kỳ một vị trí nào khác

mà người tàng trữ đã chọn, không nhằm mục đích mua bán hay sản xuất ra hàngcấm khác hoặc vận chuyển từ này đến nơi khác Thời gian tàng trữ dài hay ngắnkhông có ý nghĩa đối với việc truy cứu trách nhiệm pháp lý Nếu tàng trữ hàng

hàng cấm không phải là hành vi tàng trữ mà là hành vi giúp sức người buôn bánhàng cấm và bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội buôn bán hàng cấm với vaitrò đồng phạm Tuy nhiên, hành vi buôn bán, vận chuyển đã được quy địnhtrong cùng một điều luật nên việc xác định chính xác hành vi tàng trữ, hành vivận chuyển hay hành vi buôn bán chỉ có ý nghĩa trong việc định tội theo hành vi(một hoặc một số hành vi hay định tội theo hành vi đầy đủ), nếu cùng một loạihàng cấm.

Khi xác định hành vi tàng trữ hàng cấm, cần phân biệt với hành vi chứachấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có Nếu tài sản do ngườikhác phạm tội mà có là hàng cấm, người đó chứa chấp thì hành vi chứa chấp sẽ

bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội tàng trữ hàng cấm hoặc hành vi tiêu thụ sẽ

bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội buôn bán hàng cấm Vận chuyển hàngcấm là hành vi đưa hàng cấm từ nơi này đến nơi khác một cách trái phép

Hình thức vận chuyển có thể là trực tiếp mang hoặc gửi hàng cấm từ địađiểm này đến địa điểm khác bằng bất cứ đường nào (đường bộ, đường thủy,đường sắt, đường hàng không, đường bưu điện) bằng bất kỳ phuơng thức nào(trừ hình thức chiếm đoạt), nhưng đều không nhằm mục đích buôn bán, tàng trữ.Tuy nhiên nếu vận chuyển hàng cấm qua biên giới thì thuộc trường hợp quyđịnh tại Điều 189 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 Nếu vậnchuyển hàng cấm hộ cho người khác mà biết rõ mục đích buôn bán hàng cấmcủa người mà mình nhận vận chuyển hộ thì người có hành vi vận chuyển sẽ bịtruy cứu trách nhiệm hình sự về tội buôn bán hàng cấm với vai trò giúp sức.Nguyên nhân cũng do việc sản xuất, tàng trữ, vận chuyển và buôn bán hàng cấmmang lại nguồn lợi kinh tế rất lớn nên nhiều người, nhiều cá nhân, tổ chức hámlợi mà bất chấp những quy định của pháp luật để thực hiện Đó đều là nhữnghành vi gây nguy hiểm cho xã hội không chỉ vi phạm luật xử lý vi phạm hànhchính mà còn bị coi là tội phạm và buộc phải xử lý, áp dụng chế tài hình sự

Tuy nhiên, pháp luật hình sự Việt Nam chỉ xem hành vi sản xuất, tàng trữ,vận chuyển, buôn bán hàng cấm là tội phạm khi hành vi đó ở mức độ nguy hiểmđáng kể cho xã hội, cụ thể như: phải thực hiện hành vi sản xuất, tàng trữ, vậnchuyển, buôn bán hàng cấm với số lượng lớn, thu lợi bất chính lớn hoặc đã bị xửphạt hành chính, hoặc bị kết án về một số hành vi xâm phạm đến trật tự quản lýkinh tế được quy định trong Bộ luật hình sự như trong phần nghiên cứu dướiđây.

1.1.1.2.3 Khái niệm tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm

Tội phạm nói chung, tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm nói riêng đều làhiện tượng tiêu cực của xã hội có nguồn gốc từ sự phát triển của xã hội Mỗiquốc gia, để bảo vệ lợi ích của đất nước mình và phù hợp với tập quán thươngmại quốc tế đều đưa ra những chính sách nhằm đấu tranh, phòng ngừa và giảmbớt tác hại của loại tội phạm này Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hộiđược quy định trong Bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sựhoặc pháp nhân thương mại thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độclập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chínhtrị, chế độ kinh tế, nền văn hoá, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội,quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm quyền con người, quyền, lợi íchhợp pháp của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xãhội chủ nghĩa mà theo quy định của Bộ luật này phải bị xử lý hình sự

Hành vi thoả mãn các yếu tố nêu trên mới được coi là tội phạm Hành vitàng trữ, vận chuyển hàng cấm để được coi là tội phạm cũng phải thoả mãn cácyếu tố theo quy định của pháp luật Tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm được quyđịnh tại Điều 191 thuộc chương XVIII - Các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh

tế của BLHS năm 2015

Để tìm ra khái niệm chính xác về tội này, cần tìm hiểu khái niệm của cáccụm từ, thuật ngữ tạo nên tội danh và nguồn gốc, bản chất của hành vi tàng trữ,vận chuyển hàng cấm Từ trước đến nay các văn bản có liên quan hay các Từđiển tiếng Việt có đề cập đến khái niệm hoặc giải thích các cụm từ: vận chuyểnhàng cấm, tàng trữ hàng cấm Tổng kết lại người nghiên cứu hiểu một cách ngắngọn: Tàng trữ, vận chuyển hàng cấm trong BLHS là các hành vi cất giữ hàngcấm bằng bất kỳ hình thức nào, di chuyển hàng cấm từ nơi này đến nơi khácbằng bấy kỳ hình thức nào [5 2 ]

Để tìm ra khái niệm chính xác về tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm, bêncạnh việc tìm hiểu những cụm thuật ngữ tạo nên tội danh, người nghiên cứucũng cần tìm hiểu nguồn gốc và bản chất của tội danh này Các hoạt động sảnxuất, kinh doanh liên quan đến hàng cấm xuất hiện trước hết là do sự phát triểnkinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội dẫn đến sự phát triển của những hoạt động sảnxuất, kinh doanh hàng hoá trong nội địa không đồng nhất cả về sức sản xuất(nguồn cung), nhu cầu tiêu dùng (nguồn cầu) Một số mặt hàng với tính chất đặcbiệt có nguy cơ gây nguy hại cho nền kinh tế và cho sức khoẻ con người Cácloại hàng hoá này mang lại lợi nhuận lớn khiến các cá nhân, tổ chức bất chấp sựquản lý của Nhà nước để lưu thông hàng hoá loại này Đây chính là nguyên nhânsâu xa khiến hành vi tàng trữ, vận chuyển hàng cấm tồn tại và phát triển nhưmột tất yếu khách quan

Với bản chất là hoạt động kinh tế mang tính xã hội, hoạt động lưu thônghàng cấm luôn chịu sự tác động của các quy luật kinh tế Việc quan niệm về tộitàng trữ, vận chuyển hàng cấm của từng quốc gia trong từng giai đoạn và điềukiện kinh tế, chính trị, văn hoá xã hội cũng vì thế mà khác nhau Những quốc gia

có nền kinh tế phát triển có hệ thống quy phạm pháp luật về thương mại, đầu tư,kinh doanh trong nước rất chặt chẽ, do đó hệ thống mặt hàng lưu thông nội địaquy định nghiêm ngặt, chế tài xử phạt đối với những hoạt động lưu thông hànghoá kém chất lượng, hàng hoá không được kinh doanh rất nghiêm khắc, do đó

theo hướng quy định đối với hành vi lưu thông loại hàng hoá cụ thể như ma tuý,chất phóng xạ Đối với các quốc gia khác, các quốc gia có nền kinh tế kém pháttriển hơn, ý thức chấp hành pháp luật của người dân còn hạn chế hơn, các hành

vi lưu thông hàng cấm phức tạp và tinh vi hơn, do đó các quốc gia này áp dụngbiện pháp nghiêm khắc nhất là hình phạt đối với các hành vi lưu thông hàng hoáthuộc danh mục hàng cấm do Chính phủ quy định

Với những đặc điểm nêu trên, BLHS năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017quy định tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm tại Điều 191: “Người nào tàng trữ,vận chuyển hàng cấm thuộc một trong các trường hợp sau đây, nếu không thuộctrường hợp quy định tại các điều 232, 234, 239, 244, 246, 249, 250, 253, 254,

304, 305, 306, 309 và 311 của Bộ luật này, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồngđến 300.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm ”

Từ những phân tích ở trên có thể đưa ra khái niệm về tội tàng trữ, vậnchuyển hàng cấm như sau: Tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm là những hành vi cất giữ trái phép, vận chuyển trái phép những mặt hàng Nhà nước cấm kinh doanh, cấm lưu hành, cấm sử dung, chưa được phép lưu hành, chưa được phép

sử dung với số lượng, trọng lượng hoặc giá trị cu thể mà pháp luật quy định, do người có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện với lỗi cố ý, xâm phạm chế độ của nhà nước trong quản lý, sản xuất, kinh doanh một số loại hàng hóa nhất định.

1.1.1.2.4 Các dấu hiệu pháp lý của tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm

Khách thể của tội phạm là một trong những vấn đề trung tâm của khoa họcpháp lý hình sự Luật hình sự Việt Nam khẳng định:

Khách thể của tội phạm là quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ và bị tộiphạm xâm hại [ 46 , tr.86]

Một hành vi chỉ bị coi là tội phạm khi xâm hại đến một trong các quan hệ

phạm có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định tính chất và mức độ nguy hiểmcủa hành vi phạm tội cũng như đối với việc định tội danh và quyết định hìnhphạt trên thực tế Khách thể của tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm là trật tựquản lý kinh tế, chế độ độc quyền của nhà nước trong quản lý, sản xuất, kinhdoanh một số loại hàng cẩm mà pháp luật quy định

Hành vi khách quan của tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm bao gồm hành

vi tàng trữ hàng cấm và hành vi vận chuyển hàng cấm Tàng trữ hàng cấm như

đã phân tích ở trên là hành vi cất giữ trái phép những mặt hàng Nhà nước cấmkinh doanh, cấm lưu hành, cấm sử dụng, chưa được phép lưu hành, chưa đượcphép sử dụng trong người, trong nhà hoặc ở bất kỳ nơi nào không phụ thuộc vàthời gian cất giữ dài hay ngắn [6, tr.301]

Vận chuyển hàng cấm là hành vi đưa những mặt hàng Nhà nước cấm kinhdoanh, cấm lưu hành, cấm sử dụng, chưa được phép lưu hành, chưa được phép

sử dụng dưới bất kỳ hình thức nào từ địa điểm này đến địa điểm khác màkhông nhằm mục đích bán [ 4 , tr.301]

- Chủ thể của tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm là người từ đủ 16 tuổi trởlên có năng lực trách nhiệm hình sự và pháp nhân thương mại

- Mặt chủ quan của tội phạm: Tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm đượcthực hiện với lỗi cố ý

1.1.2 Đặc điểm áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm của Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện

Hoạt động áp dụng pháp luật trong KSĐT các vụ án tàng trữ, vận chuyểnhàng cấm của VKSND có một số đặc điểm cơ bản sau:

Thứ nhất, áp dụng pháp luật trong KSĐT các vụ án tàng trữ, vận chuyển

hàng cấm là hoạt động chỉ do VKSND tiến hành theo pháp luật quy định

Theo quy định của pháp luật thì VKSND các cấp là cơ quan có chức năngthực hiện quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp Thông qua việc thựchiện chức năng này, VKSND góp phần thực hiện quyền lực nhà nước, trực tiếpthực hiện quyền tư pháp góp phần bảo vệ pháp chế XHCN, bảo vệ chế độXHCN, quyền làm chủ của nhân dân, bảo vệ tài sản của Nhà nước, bảo vệ tínhmạng, sức khỏe, tài sản, tự do, danh dự và nhân phẩm của công dân Bảo đảmmọi hành vi xâm phạm tới lợi ích của Nhà nước, của tập thể và lợi ích hợp phápcủa công dân phải được xử lý nghiêm minh trước pháp luật.

VKSND thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luậttrong việc điều tra vụ án hình sự của các cơ quan điều tra và một số cơ quankhác được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra Hoạt động thựchành quyền công tố và KSĐT các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm đượcquy định tại Điều 12, 13, 14 Luật tổ chức VKSND năm 2002

Tại Điều 13 Luật tổ chức VKSND năm 2002 quy định nhiệm vụ, quyềnhạn của VKSND trong giai đoạn điều tra:

- Khởi tố vụ án, khởi tố bị can, yêu cầu cơ quan điều tra khởi tố hoặc thayđổi quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can

- Đề ra yêu cầu điều tra và yêu cầu cơ quan điều tra tiến hành điều tra; trựctiếp tiến hành một số hoạt động điều tra theo quy định của pháp luật

- Yêu cầu thủ trưởng cơ quan điều tra thay đổi Điều tra viên theo quy địnhcủa pháp luật; nếu hành vi của Điều tra viên có dấu hiệu tội phạm thì khởi tố vềhình sự

- Quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp bắt, tạm giữ, tạm giam vàcác biện pháp ngăn chặn khác; phê chuẩn, không phê chuẩn các quyết định của

cơ quan điều tra theo quy định của pháp luật

- Hủy bỏ các quyết định trái pháp luật của cơ quan điều tra; tạm đình chỉđiều tra; đình chỉ hoặc tạm đình chỉ vụ án.

Với những quy định của pháp luật như trên thì VKSND có quyền áp dụngmọi biện pháp cần thiết trong hoạt động kiểm sát điều tra nhằm đảm bảo chohoạt động điều tra các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm được tuân thủ đầy

đủ các quy định của pháp luật Đảm bảo cho việc khởi tố điều tra các vụ án tàngtrữ, vận chuyển hàng cấm được tuân theo quy định của pháp luật; bảo đảm việctruy tố đúng người, đúng tội và đúng chính sách pháp luật

Thứ hai, áp dụng pháp luật trong KSĐT các vụ án tàng trữ, vận chuyển

hàng cấm của VKSND phải tuân thủ những quy định về trình tự, thủ tục do phápluật quy định

Hoạt động điều tra các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm của cơ quanđiều tra; hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư phápcủa VKSND, đây là một quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ của hai cơquan: Công an - VKS, là những hoạt động rất quan trọng có tính quyết địnhtrong quá trình giải quyết những vụ án hình sự Chính hoạt động KSĐT có vaitrò quan trọng như vậy nên pháp luật nói chung và pháp luật tố tụng hiện hànhnói riêng đã quy định rất chặt chẽ việc áp dụng pháp luật trong hoạt động kiểmsát điều tra các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm Pháp luật TTHS quy địnhchặt chẽ trình tự, thủ tục của các hoạt động điều tra, hoạt động giám sátnhư: khởi tố vụ án; khởi tố bị can; các biện pháp điều tra; các biện pháp ngănchặn; nhập, tách vụ án hình sự; đình chỉ, tạm đình chỉ vụ án; thời hạn điều tra

Tóm lại, tất cả các bước trong quá trình điều tra các vụ án tàng trữ, vậnchuyển hàng cấm, hoạt động kiểm sát việc tuân theo pháp luật của VKSND đềuđược quy định chặt chẽ theo các trình tự thủ tục do pháp luật TTHS hiện hànhquy định

Thứ ba , quyết định áp dụng pháp luật trong KSĐT của VKSND được pháp

luật bảo đảm thi hành

Việc tổ chức thực hiện quyết định áp dụng pháp luật đã ban hành là giaiđoạn cuối của quá trình áp dụng pháp luật, nó có ý nghĩa hết sức quan trọng Khimột quyết định áp dụng pháp luật sau khi ban hành mà không được thi hành trênthực tế thì cũng đồng nghĩa với việc vô hiệu hóa pháp luật, vô hiệu hóa cơ quanthực thi và bảo vệ pháp luật, gây tổn hại nghiêm trọng đến pháp chế XHCN

Các quyết định áp dụng pháp luật trong KSĐT các vụ án tàng trữ, vậnchuyển hàng cấm đã được Bộ luật hình sự năm 1999, Bộ luật tố tụng hình sựnăm 2003 quy định chặt chẽ và đầy đủ Việc thực hiện các quyết định áp dụngpháp luật của VKSND sẽ đảm bảo cho quá trình giải quyết những vụ án hình sựđược đúng theo quy định của pháp luật; đảm bảo cho pháp luật được thực hiệnnghiêm chỉnh và thống nhất

Tại Điều 23, khoản 2 BLTTHS năm 2003 quy định: Viện kiểm sát kiểm sátviệc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự có trách nhiệm phát hiện kịp thời

vi phạm pháp luật của các cơ quan tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng,

áp dụng những biện pháp do Bộ luật này quy định để loại trừ việc vi phạm phápluật của những cơ quan hoặc cá nhân này

1.2.3 Vai trò áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm của Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện

Điều 3 Quy chế THQCT & KSĐT xác định: Công tác kiểm sát điều tra vụ

án

án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm của Viện kiểm sát có vai trò:

- Đảm bảo cho mọi hành vi phạm tội đều phải được khởi tố, điều tra và xử

lý kịp thời, không để lọt tội phạm và người phạm tội, không làm oan người vôtội;

- Đảm bảo không để người nào bị khởi tố, bị bắt, tạm giữ, tạm giam, bị hạnchế các quyền công dân, bị xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, tài sản, tự do, danh

dự và nhân phẩm một cách trái pháp luật;

- Đảm bảo việc điều tra phải khách quan, toàn diện, đầy đủ, chính xác,đúng pháp luật; những vi phạm pháp luật trong quá trình điều tra phải được pháthiện kịp thời; khắc phục và xử lý nghiêm minh;

- Đảm bảo việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với bị can phải có căn cứ

- Nguyên tắc này chứa đựng những nội dung thể hiện phương châm, địnhhướng quan trọng về hoạt động TT của Đảng và Nhà nước ta và được thể hiệntrong việc xây dựng và thực hiện pháp luật tố tụng

- Nguyên tắc này là sự kết hợp giữa hai chức năng của Viện kiểm sát làchức năng thực hành quyền công tố và chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp

luật trong tố tụng Tóm lại, nguyên tắc áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tracác vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm tuân theo pháp luật trong tố tụng lànguyên tắc cơ bản của luật tố tụng được quy định trong BLTTHS, thể hiện ở vịtrí, vai trò của Viện kiểm sát trong việc thực hành quyền công tố, quyết định việctruy cứu trách nhiệm hình sự đối với người phạm tội và kiểm sát việc pháp luậtcủa các cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng và người tham gia tốtụng hình sự trong quá trình giải quyết vụ án hình sự, đảm bảo mọi hành viphạm tội đều phải được xử lý kịp thời; việc khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, thihành án đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, không để lọt tội phạm và ngườiphạm tội, không làm oan người vô tội.

1.2.2 Thẩm quyền áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm của Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện

Theo quy định tại Điều 14 Luật tổ chức VKSND năm 2104 khi áp dụngpháp luật trong kiểm sát điều tra , Viện kiểm sát nhân dân có thẩm quyền sau:

( 1 ) Yêu cầu Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một

số hoạt động điều tra khởi tố hoặc thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố vụ án,khởi tố bị can

( 2 ) Hủy bỏ các quyết định khởi tố, quyết định thay đổi hoặc bổ sung quyếtđịnh khởi tố vụ án, quyết định không khởi tố vụ án trái pháp luật; phê chuẩn,hoặc hủy bỏ quyết định khởi tố, quyết định thay đổi hoặc bổ sung quyết địnhkhởi tố bị can trái pháp luật

( 3 ) Khởi tố, thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị cantrong những trường hợp do Bộ luật tố tụng hình sự quy định

( 4 ) Phê chuẩn, không phê chuẩn việc bắt người trong trường hợp khẩn cấp,gia hạn tạm giữ, việc tạm giam và các biện pháp khác hạn chế quyền con người,quyền công dân

( 5 ) Quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp bắt, tạm giữ, tạm giam,các biện pháp ngăn chặn và các biện pháp khác hạn chế quyền con người, quyềncông dân theo quy định của luật

( 6 ) Phê chuẩn, không phê chuẩn, hủy bỏ các quyết định tố tụng khác của

Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điềutra

( 7 ) Đề ra yêu cầu điều tra và yêu cầu Cơ quan điều tra, cơ quan được giaonhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra thực hiện việc điều tra để làm rõtội phạm, người phạm tội; yêu cầu Cơ quan điều tra truy nã bị can

( 8 ) Trực tiếp tiến hành một số hoạt động điều tra trong trường hợp để kiểmtra, bổ sung tài liệu, chứng cứ khi xét phê chuẩn các lệnh, quyết định của Cơquan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều trahoặc trong trường hợp phát hiện có dấu hiệu oan, sai, bỏ lọt tội phạm, vi phạmpháp luật mà Viện kiểm sát nhân dân đã yêu cầu nhưng không được khắc phục ( 9 ) Khởi tố hoặc yêu cầu Cơ quan điều tra khởi tố vụ án hình sự khi pháthiện hành vi của người có thẩm quyền trong việc giải quyết tố giác, tin báo vềtội phạm, kiến nghị khởi tố và trong việc khởi tố, điều tra có dấu hiệu tội phạm

( 10 ) Quyết định việc gia hạn thời hạn điều tra, thời hạn tạm giam, chuyển

vụ án, áp dụng thủ tục rút gọn, áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh

( 11 ) Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác trong việc thực hành quyền công

tố theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự.” Theo quy định của Luật tổ chứcViện kiểm sát nhân dân năm 2014 thì cơ quan có thẩm quyền thực hành quyềncông tố và kiểm sát điều tra là Viện kiểm sát nhân dân Hoạt động thực hànhquyền công tố và kiểm sát điều tra của Viện kiểm sát nhân dân được thực hiện

quyền pháp lý trong tố tụng hình sự Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 quy định

cụ thể, chặt chẽ nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát trong THQT và tronghoạt động kiểm sát điều tra Điểm mới trong Luật tổ chức cơ quan điều tra hình

sự năm 2015 liên quan đến vấn đề thực hành quyền công tố là hoạt động kiểmsát điều tra của Viện kiểm sát nhân dân Khi thực hành quyền công tố trong giaiđoạn điều tra vụ án hình sự, VKSND có quyền đề ra yêu cầu điều tra để yêu cầu

cơ quan CSĐT tiến hành hoạt động điều tra, đây là nhiệm vụ được coi là quantrọng nhất của VKS trong giai đoạn này Để bảo đảm hoạt động điều tra đượctiến hành tốt, Kiểm sát viên được phân công thực hành quyền công tố và kiểmsát điều tra phải nghiên cứu kỹ hồ sơ vụ án, bám sát quá trình hoạt động của cơquan điều tra nhằm kịp thời đưa ra các yêu cầu điều tra một cách toàn diện đểđảm bảo quá trình điều tra được thực hiện đúng quy định của pháp luật và việcgiải quyết vụ án đúng người, đúng tội, đúng pháp luật Bên cạnh đó, để thựchiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình, Viện kiểm sát có quyền trực tiếp thực hiệnmột số hoạt động điều tra theo quy định của pháp luật như: Hỏi cung bị can; Ghilời khai bị hại, người làm chứng, người liên quan; Tiến hành đối chất;…để củng

cố các chứng cứ có trong hồ sơ vụ án nhằm đánh giá một cách khách quan vàtoàn diện toàn bộ vụ án

Khi áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ án tàng trữ, vậnchuyển hàng cấm, tùy từng trường hợp VKS có thể thực hiện nhiệm vụ, quyềnhạn được phân công theo quy định của BLTTHS nhằm bảo đảm việc điều trakhách quan, toàn diện, đúng pháp luật, tuyệt đối không để xảy ra trường hợp oansai hoặc bỏ lọt tội phạm Tùy từng trường hợp, VKS có thể tiến hành khởi tố vụ

án, khởi tố bị can hoặc hủy bỏ quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can của cơ 18quan điều tra nếu quá trình nghiên cứu phát hiện cơ quan điều tra đã thực hiệnkhông đúng quy định của pháp luật Đối với các vụ án có tính chất phức tạp, cònnhiều quan điểm khác nhau thì tăng cường họp liên ngành; Kiểm sát viên, Điềutra viên cần tăng cường trao đổi thống nhất việc đánh giá chứng cứ, chứng minhcác tình tiết vụ án

Trên cơ sở quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003, Bộ luật Tốtụng hình sự 2015 thay đổi theo hướng tăng cường trách nhiệm của Kiểm sátviên nhằm nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra vụ

án hình sự, chống oan người vô tội và bỏ lọt tội phạm Bên cạnh đó, nhiệm vụ,quyền hạn của Kiểm tra viên là quy định mới, được quy định cụ thể tại Điều 43

Bộ luật Tố tụng hình sự Các chủ thể thực hành quyền công tố và kiểm sát điềutra đều phải chịu trách nhiệm trách pháp luật về hành vi, quyết định của mình

Theo quy định tại Điểm b, c Khoản 1 Điều 41 Bộ luật Tố tụng hình sự thìViện trưởng Viện kiểm sát có quyền phân công hoặc thay đổi Phó Viện trưởng,Kiểm sát viên, Kiểm tra viên Việc phân công thực hành quyền công tố và kiểmsát điều tra vụ án hình sự được thể hiện bằng Quyết định phân công theo mẫu doViện kiểm sát nhân dân tối cao ban hành Quyết định phân công do Viện trưởng

ký, Phó Viện trưởng, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên có tên trong quyết định cótrách nhiệm thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra các vụ án tàng trữ, vậnchuyển hàng cấm theo quy định của pháp luật Phân cấp thực hành quyền kiểmsát điều tra các vụ án hình sự được thực hiện ở Viện kiểm sát nhân dân tối cáo,Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh và Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện theo thẩmquyền xét xử của Tòa án các cấp tương đương

Công tác áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ án tàng trữ, vậnchuyển hàng cấm của Viện kiểm sát được chú trọng từ khi Cơ quan điều tra tiếpnhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và trong suốt quá trình khởi tố, điềutra, xét xử các vụ án Trực tiếp giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiếnnghị khởi tố là một trong những nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát khi thựchành quyền công tố trong việc giải quyết nguồn tin về tội phạm

Viện kiểm sát chỉ trực tiếp giải quyết khi phát hiện Cơ quan điều tra có viphạm pháp luật nghiêm trọng trong hoạt động kiểm tra, xác minh tố giác, tin báo

về tội phạm, kiến nghị khởi tố hoặc có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm mà Viện kiểmsát đã yêu cầu bằng văn bản nhưng sau 15 ngày kể từ ngày Cơ quan điều tra

đang thụ lý, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố nhận đượcvăn bản mà không khắc phục thì Viện kiểm sát sẽ tiến hành kiểm tra, xác minhlàm rõ nội dung vụ án và trực tiếp giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiếnnghị khởi tố trên

Thẩm quyền áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ án tàng trữ,vận chuyển hàng cấm của Viện kiểm sát thể hiện bằng các hình thức như:

- Yêu cầu Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một sốhoạt động điều tra khởi tố hoặc thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố các vụ ántàng trữ, vận chuyển hàng cấm, khởi tố bị can trong các vụ án tàng trữ, vậnchuyển hàng cấm

- Hủy bỏ các quyết định khởi tố, quyết định thay đổi hoặc bổ sung quyếtđịnh khởi tố các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm, quyết định không khởi tốcác vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm trái pháp luật; phê chuẩn, hoặc hủy bỏquyết định khởi tố, quyết định thay đổi hoặc bổ sung quyết định khởi tố bị cantrong các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm trái pháp luật

- Khởi tố, thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối vớicác các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm trong những trường hợp do Bộluật Tố tụng hình sự quy định

- Phê chuẩn, không phê chuẩn việc bắt người trong trường hợp khẩn cấp,gia hạn tạm giữ, việc tạm giam và các biện pháp hạn chế quyền con người,quyền công dân đối với những người phạm phạm tàng trữ, vận chuyển hàngcấm

- Quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp bắt, tạm giữ, tạm giam,các biện pháp ngăn chặn và các biện pháp hạn chế quyền con người, quyền côngdân theo quy định của luật với những người phạm phạm tàng trữ, vận chuyểnhàng cấm

- Phê chuẩn, không phê chuẩn, hủy bổ các quyết định tố tụng khác liênquan đến hành vi tàng trữ, vận chuyển hàng cấm của Cơ quan điều tra, cơ quanđược giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra Sau khi phê chuẩn cácquyết định, các lệnh, Kiểm sát viên phải khẩn trương đề ra các nội dung cần làm

rõ để yêu cầu điều tra viên củng cố chứng cứ điều tra mở rộng vụ án Các yêucầu điều tra phải được lập bằng văn bản và lưu hồ sơ kiểm sát, hồ sơ chính

- Đề ra yêu cầu điều tra và yêu cầu Cơ quan điều tra, cơ quan được giaonhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra thực hiện việc điều tra để làm rõhành vi phạm tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm; yêu cầu cơ quan điều tra truy

nã bị can

- Trực tiếp tiến hành một số hoạt động điều tra trong trường hợp để kiểmtra, bổ sung tài liệu, chứng cứ khi xét phê chuẩn các lệnh, quyết định của Cơquan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều 21tra hoặc trong trường hợp phát hiện dấu hiệu oan, sai, bỏ lọt tội phạm, vi phạmpháp luật mà Viện kiểm sát nhân dân đã yêu cầu nhưng không được khắc phụcđối với những các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm

- Khởi tố hoặc yêu cầu Cơ quan điều tra khởi tố vụ án hình sự khi phát hiệnhành vi của người có thẩm quyền trong việc giải quyết tố giác, tin báo về tộiphạm, kiến nghị khởi tố và trong việc khởi tố, điều tra các các vụ án tàng trữ,vận chuyển hàng cấm có dấu hiệu tội phạm

- Quyết định việc gia hạn thời hạn điều tra, thời hạn tạm giam, chuyển vụ

án, áp dụng thủ tục rút gọn, áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh đối với vụ án

và bị can phạm tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm

- Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác trong việc thực hành quyền công tốđối với các các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm theo quy định của Bộ luật

Tố tụng hình sự

Theo quy định của BLTTHS 2015, VKS chỉ tiếp nhận tố giác, kiến nghịkhởi tố đối với tội ma hàng cấm sau đó chuyển đến Cơ quan điều tra có thẩmquyền để xác minh, giải quyết và có trách nhiệm kiểm sát việc giải quyết của Cơquan điều tra đối với nguồn tin này , VKS phải trực tiếp xác minh nguồn tin khiphát hiện có vi phạm pháp luật nghiêm trọng trong hoạt động kiểm tra, xác minhnguồn tin và khi phát hiện có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm mà VKS đã yêu cầu bằngvăn bản nhưng không được khắc phục

Đặc điểm của tội phạm tàng trữ, vận chuyển hàng cấm thường có tính liênquan giữa đối tượng thực hiện hành vi phạm tội đối với đối tượng cung cấp vàtiêu thụ Thực tế cho thấy, các vụ án phạm tội tàng trữ, vận chuyển hàngcấmthường là kết quả của nhiều năm theo dõi, tổng hợp, xâu chuỗi các hành viphạm tội của các đối tượng trong các vụ án khác nhau

Do vậy, qua công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra, kiểmsát xét xử các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm, các Kiểm sát viên nên cóbiện pháp theo dõi, tích lũy được các thông tin tội phạm sẽ giúp ích rất nhiềutrong việc chủ động phối hợp với Cơ quan điều tra đấu tranh với tội pham tàngtrữ, vận chuyển hàng cấmViện kiểm sát chủ động phối hợp với cơ quan điều tra

là nhiệm vụ quan trọng cho sự thành công của các vụ án Trong các vụ án phạmtội tàng trữ, vận chuyển hàng cấmđược phát hiện xử lý thì số lượng các vụ án có

sử dụng đặc tình chiếm một tỷ lệ không nhỏ

K

hi phê chuẩn khởi tố bị can, Kiểm sát viên cần chú ý phát hiện các tài liệutrinh sát chưa được chuyển hóa chứng cứ để phối hợp với Điều tra viên tiếnhành loại các tài liệu này ra khỏi hồ sơ tố tụng và chuyển hóa chứng cứ, bảo vệđặc tình Kiểm sát viên cần xây dựng mối quan hệ tốt với Điều tra viên KhiĐiều tra viên thu thập tài liệu đến đâu thì yêu cầu chuyển ngay cho Kiểm sátviên đề cùng nghiên cứu, phối hợp đề ra yêu cầu điều tra Kiểm sát viên phảichủ động, chú trọng tham gia hoặc tiến hành một số hoạt động điều tra theo quyđịnh của BLTTHS để làm rõ những vấn đề cần chứng minh trong vụ án, như: Sử

dụng chiến thuật hỏi cung, đấu tranh với bị can phải sắc bén Tâm lý chungtrong các vụ án hình sự nhất là vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm, các bị canthường che đậy hành vi phạm tội và người đồng phạm đã thực hiện trước khi bịphát hiện, bắt giữ Do đó, kỹ năng của Kiểm sát viên, Điều tra viên là phải tậphợp các tài liệu trong quá trình theo dõi, trinh sát Cơ quan điều tra đã thu thậpđược để đấu tranh Cân nhắc kỹ trước khi sử dụng biện pháp đối chất Đối chất

là biện pháp điều tra theo quy định của BLTTHS Tuy nhiên, Điều tra viên,Kiểm sát viên cần phải tính toán, lựa chọn khi nào, trường hợp nào mới cho đốichất Án về án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm, trường hợp bị can kiên quyếtkhông khai nhận hoặc là kẻ chủ mưu có ảnh hưởng lớn trong đồng bọn khôngnên cho đối chất vì kết quả không cao, thậm chí tác động ngược lại, dẫn đến bịcan phản cung, gây bất lợi cho quá trình giải quyết vụ án

1.2.3 Các giai đoạn áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ

án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm của Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện

Việc áp dụng pháp luật luôn phải tiến hành theo những quy trình chặt chẽ,chính xác mà pháp luật đã quy định Do tồn tại nhiều quy phạm pháp luật khácnhau thuộc các lĩnh vực, các ngành luật khác nhau, nên việc áp dụng chúng cũng

có những trình tự, thủ tục khác nhau Có những quy phạm được áp dụng với quytrình đơn giản, nhưng có những quy phạm việc áp dụng chúng là cả một quátrình phức tạp với sự tham gia, phối hợp của nhiều cơ quan, tổ chức, cá nhân Thông thường để áp dụng một cách chính xác và đạt hiệu quả cao trongkiểm sát điều tra các các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm cần tuân thủnhững giai đoạn sau:

- Nghiên cứu, xem xét, đánh giá các tình tiết, chứng cứ có liên quan đến sự kiện pháp lý, đối tượng và quyết định xử lý do cơ quan điều tra cung cấp

Đây là khâu đầu tiên, có ý nghĩa quan trọng của áp dụng pháp luật tronghoạt động KSĐT các các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm Việc VKS xem

xét, đánh giá các tài liệu, chứng cứ và thủ tục tố tụng do cơ quan điều tra tiếnhành trong các các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm, nhằm xác định tính cócăn cứ, qua đó xác định tính chất, mức độ hành vi nguy hiểm cho xã hội của cácđối tượng đã gây ra: có hay không có hành vi phạm tội? Hành vi đó ở mức độnào? Xảy ra ở đâu? Khi nào? Ai là người thực hiện? Công cụ phương tiện phạmtội? Nhân thân? Năng lực trách nhiệm hình sự? Trình tự, thủ tục thu thập tài liệuchứng cứ?

Nếu trước đó cơ quan điều tra thu thập tài liệu chứng cứ không đúng trình

tự, thủ tục, không đầy đủ, không toàn diện thì việc xem xét đánh giá (kiểm sátviệc tuân theo pháp luật) của VKSND sẽ gặp khó khăn, dễ dẫn tới sai lầm trongkhi ra văn bản áp dụng pháp luật Do đó phạm vi thực hành quyền công tố vàkiểm sát các hoạt động tư pháp của VKSND phải được bắt đầu từ khâu tiếpnhận, xử lý tin báo liên quan tới tội phạm

Theo quy định của pháp luật TTHS thì VKSND tự mình thông qua cácnguồn tin báo hoặc từ các tài liệu chứng cứ của cơ quan điều tra gửi tới để xemxét đánh giá sự kiện pháp lý đã xảy ra: Việc thu thập tài liệu chứng cứ có hợppháp hay không? hành vi nguy hiểm cho xã hội đã đến lúc phải xử lý bằng hình

sự hay chỉ cần xử lý bằng biện pháp hành chính? người thực hiện hành vi nguyhiểm cho xã hội là ai? năng lực chịu trách nhiệm hình sự? đối tượng phạm tội cóthể bị áp dụng biện pháp ngăn chặn? Tức là phải xem xét đánh giá các yếu tốcấu thành tội phạm của đối tượng đã thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội.Trong quá trình xem xét đánh giá các tài liệu chứng cứ ban đầu của các vụ ántàng trữ, vận chuyển hàng cấm, VKSND cần phải có sự phân công trách nhiệm

cụ thể rõ ràng cho cán bộ, Kiểm sát viên, có sự phối kết hợp chặt chẽ với cơquan điều tra Có thể nói rằng, việc nghiên cứu hồ sơ vụ án ban đầu có một ýnghĩa hết sức quan trọng đảm bảo cho việc ra quyết định áp dụng pháp luật củaVKS có chất lượng, đảm bảo cho việc giải quyết các vụ án tàng trữ, vận chuyểnhàng cấm được tuân thủ theo quy định của pháp luật

- Xem xét các quy phạm pháp luật được áp dung trong hoạt động kiểm sát điều tra các các vu án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm

Giai đoạn này được thực hiện dựa trên ý thức pháp luật, trình độ hiểu biếtkiến thức pháp luật của chủ thể có thẩm quyền áp dụng pháp luật của VKSND.Người có thẩm quyền áp dụng pháp luật trong KSĐT các các vụ án tàng trữ, vậnchuyển hàng cấm cần phải xem xét, đánh giá đầy đủ sự kiện pháp lý đã xảy ra,những công việc đã xử lý của cơ quan điều tra, yêu cầu và đề nghị của cơ quanđiều tra đối với việc giải quyết vụ án Để từ đó xác định nội dung quy phạmđược áp dụng, phạm vi vi phạm pháp luật được áp dụng trong hoạt động KSĐTcủa VKSND Muốn làm được điều đó, đòi hỏi người có thẩm quyền áp dụngpháp luật phải tiến hành giải thích quy phạm pháp luật; phải làm sáng tỏ tưtưởng; nội dung và ý nghĩa của quy phạm pháp luật được lựa chọn Việc lựachọn quy phạm pháp luật đúng thì việc ra quyết định áp dụng pháp luật sẽ rấtchính xác Tóm lại, giai đoạn áp dụng pháp luật này cần đòi hỏi: lựa chọn đúngquy phạm pháp luật được trù tính cho trường hợp đó; quy phạm pháp luật ápdụng phải là quy phạm pháp luật đang có hiệu lực pháp luật và không mâu thuẫnvới văn bản quy phạm pháp luật khác; xác định tính chân chính của văn bản quyphạm pháp luật chứa đựng quy phạm này; nhận thức đúng đắn nội dung, tưtưởng của quy phạm pháp luật

- Ban hành văn bản áp dung pháp luật:

Ban hành văn bản áp dụng pháp luật là việc VKSND ra các quyết định;quyết định phê chuẩn hoặc không phê chuẩn Đây là giai đoạn trọng tâm, quantrọng nhất của cả quá trình KSĐT các các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm.Quyết định, quyết định phê chuẩn, quyết định không phê chuẩn của VKS tronglĩnh vực này được ban hành sau khi đã xem xét, đối chiếu một cách thận trọng,khách quan với toàn bộ những tài liệu, chứng cứ đã được thu thập trong hồ sơ vụ

án Vì quyết định của VKSND đụng chạm trực tiếp đến lợi ích của Nhà nước,đến trật tự trị an trên địa bàn và đến quyền tự do thân thể của công dân, nên đòi

hỏi người có thẩm quyền ra văn bản áp dụng pháp luật phải tuân thủ nghiêmngặt theo các trình tự, thủ tục, quy định của pháp luật tố tụng hiện hành Đặcbiệt văn bản áp dụng pháp luật của VKSND phải có tính khả thi và hiện thực.Tóm lại, để ban hành văn bản áp dụng pháp luật trong hoạt động KSĐT các các

vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm, người có thẩm quyền áp dụng pháp luậtcủa VKSND phải hiểu biết về mặt pháp luật, biết tổng hợp, đánh giá các tình tiết

vụ án, đồng thời phải có kỹ năng soạn thảo văn bản, đảm bảo chất lượng kỹthuật văn bản

- Tổ chức thực hiện văn bản áp dung pháp luật:

Việc tổ chức thực hiện văn bản áp dụng pháp luật là giai đoạn cuối cùngcủa quá trình áp dụng pháp luật Khác với các văn bản áp dụng pháp luật của các

cơ quan nhà nước khác, văn bản áp dụng pháp luật của VKS trong KSĐT cáccác vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm nó là lệnh, quyết định, quyết địnhkhông phê chuẩn, quyết định phê chuẩn buộc cơ quan điều tra phải thi hành và

tổ chức thực hiện nghiêm chỉnh Giám sát việc thực hiện các văn bản áp dụngpháp luật của VKS đối với toàn bộ hoạt động điều tra vừa là chức năng, vừa lànhiệm vụ của ngành kiểm sát đã được pháp luật quy định chặt chẽ và đầy đủ Đó

là một trong những đảm bảo quan trọng để quyết định của VKSND được thựchiện một cách nghiêm chỉnh

Việc nghiên cứu về áp dụng pháp luật trong hoạt động kiểm sát điều tra cáccác vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm có ý nghĩa quan trọng, nhằm phát triển

lý luận về áp dụng pháp luật nói chung và áp dụng pháp luật trong từng lĩnh vực

cụ thể nói riêng gúp phần nâng cao chất lượng hoạt động áp dụng pháp luậtvà

hiệu quả vai trò của VKSND về hoạt động áp dụng pháp luật trong KSĐT cáccác vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm

1.3 Các yếu tố bảo đảm áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các

vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm của Viện kiểm sát nhân dân cấp