Từ cuộc cách mạng công nghiệp đầu tiêncơ giới hoá bằng sự phát triển của động cơ hơi nước đến dây chuyền sản xuất và lắpráp hàng loạt sử dụng điện trong cuộc cách mạng công nghiệp lần th
Trang 1LỜI MỞ ĐẦU
Chúng ta đang sống giữa một sự chuyển đổi quan trọng liên quan đến cáchchúng ta sản xuất sản phẩm nhờ vào số hoá sản xuất Sự chuyển đổi này mạnh mẽ đếnmức nó được gọi là Công nghiệp 4.0 (Industry 4.0) để đại diện cho cuộc Cách mạngthứ tư xảy ra trong lịch sử phát triển sản xuất Từ cuộc cách mạng công nghiệp đầu tiên(cơ giới hoá bằng sự phát triển của động cơ hơi nước) đến dây chuyền sản xuất và lắpráp hàng loạt sử dụng điện trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ hai, cuộc cáchmạng công nghiệp lần thứ tư là sự tiếp nối từ cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ bavới việc áp dụng máy tính, tự động hoá, và các hệ thống tự vận hành thông minh đượctạo ra bởi sự tiến bộ của khoa học dữ liệu và máy móc
Cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 đã có một sức ảnh hưởng rộng lớn, thay đổi
bộ mặt của hầu hết các lĩnh vực kinh tế, đặc biệt là ngành dịch vụ Đây tuy là cơ hộilớn nhưng cũng là thách thức cho các doanh nghiệp Việt Nam để có thể nắm bắt được
cơ hội phát triển đột phá trong tương lai Chúng ta hiện mới đang chỉ ở trong giai đoạnđầu của cuộc Cách mạng Công nghiệp này và những tiềm năng mới của Cách mạngCông nghiệp 4.0 sẽ còn đem lại nhiều thay đổi đáng mong chờ hơn nữa cho nền kinh tếnói chung và ngành dịch vụ nói riêng
Đó là lý do chúng em chọn đề tài “Đánh giá sự thay đổi của ngành dịch vụ trongbối cảnh Cách mạng Công nghiệp 4.0.” Hoàn thành tiểu luận này, chúng em hi vọng cóthể cung cấp hiểu biết cơ bản và chuyên sâu về cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 vànhững tác động đến nền kinh tế, nhất là những ảnh hưởng lớn đến ngành dịch vụ thếgiới nói chung và Việt Nam nói riêng
Bài tiểu luận gồm 3 phần chính:
Chương 1: Tổng quan về cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0
Chương 2: Ảnh hưởng của cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 đến ngành Dịch vụ
Trang 2Chương 3: Đề xuất hướng đi cho Việt Nam trong bối cảnh của Cách mạng Công nghiệp 4.0
Với vốn hiểu biết còn hạn hẹp nên bài viết không tránh khỏi những thiếu sót, chúng em mong cô sẽ giúp đỡ để sửa chữa, hoàn thiện bài tiểu luận một cách tốt hơn
Chúng em xin chân thành cảm ơn!
Trang 3CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ CUỘC CÁCH MẠNG
CÔNG NGHIỆP 4.0
1.1 Khái niệm Cách mạng Công nghiệp 4.0
1.1.1 Sự ra đời của khái niệm Công nghiệp 4.0
Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đã bắt đầu từ những năm 2000 và đượcgọi là cuộc cách mạng số, thông qua các công nghệ như Internet vạn vật (IoT), trí tuệnhân tạo (AI), thực tế ảo (VR), tương tác thực tại ảo (AR), mạng xã hội, điện toán đámmây, di động, phân tích dữ liệu lớn (SMAC) để chuyển hóa toàn bộ thế giới thựcthành thế giới số
Năm 2013, một từ khóa mới là "Công nghiệp 4.0" (Industrie 4.0) bắt đầu nổi lênxuất phát từ một báo cáo của chính phủ Đức đề cập đến cụm từ này nhằm nói tới chiếnlược công nghệ cao, điện toán hóa ngành sản xuất mà không cần sự tham gia của conngười Thủ tướng Đức Angela Merkel tiếp tục nhắc tới Industrie 4.0 tại Diễn đàn Kinh
tế thế giới ở Davos tháng 1/2015 Hiện nay, Công nghiệp 4.0 đã vượt ra khỏi khuônkhổ dự án của Đức với sự tham gia của nhiều nước và trở thành một phần quan trọngcủa cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư
1.1.2 Định nghĩa về Cách mạng Công nghiệp 4.0
Cách mạng Công nghiệp 4.0 là xu hướng hiện thời trong việc tự động hóa vàtrao đổi dữ liệu trong công nghệ sản xuất Nó bao gồm các hệ thống không gian mạngthực-ảo, Internet vạn vật và điện toán đám mây và điện toán nhận thức
Cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 đưa tự động hóa các quy trình sản xuất lên mộtcấp độ mới bằng cách giới thiệu các công nghệ sản xuất hàng loạt có tính tùy biến và linhhoạt Điều này có nghĩa là máy móc sẽ hoạt động độc lập hoặc hợp tác với con người trongviệc tạo ra một lĩnh vực sản xuất thay đổi liên tục theo định hướng khách hàng để duy trìchính sự sản xuất đó Máy móc trở thành một thực thể độc lập có khả năng thu thập dữliệu, phân tích và tự hoàn thiện Đó làm một điều khả thi vì nó mang tính năng
Trang 4tự điều chỉnh, tự nhận thức và tự tùy biến vào trong công nghiệp Các nhà sản xuất sẽ
có thể giao tiếp với máy tính thay vì vận hành chúng
Những thay đổi nhanh chóng trong công nghệ thông tin và truyền thông (ICT)
đã phá vỡ ranh giới giữa thực tế ảo và thế giới thực Ý tưởng đằng sau Công nghiệp 4.0
là tạo ra một mạng xã hội nơi các máy móc có thể giao tiếp với nhau, được gọi làInternet vạn vật (IoT) và với mọi người, được gọi là Internet của con người (IoP)
Bằng cách này, các máy móc có thể giao tiếp với nhau và với các nhà sản xuất
để tạo ra cái mà chúng ta gọi là hệ thống sản xuất không gian mạng thực - ảo (CPPS).Tất cả những điều này giúp các ngành công nghiệp tích hợp thế giới thực vào thế giới
ảo và cho phép máy móc thu thập dữ liệu trực tiếp, phân tích chúng và thậm chí đưa raquyết định dựa trên chúng
1.2 Thành phần cấu thành và nguyên tắc thiết kế của Cách mạng Công nghiệp 4.0
1.2.1 Thành phần cấu thành của Cách mạng Công nghiệp 4.0
Hệ thống sản xuất không gian mạng thực - ảo (Cyber-Physical Systems),Internet vạn vật (Internet of Things), Internet dịch vụ (Internet of Services) và Nhà máythông minh (Smart factory) là bốn thuật ngữ phổ biến nhất được trích dẫn trong các ấnphẩm nghiên cứu khoa học liên quan đến ngành công nghiệp 4.0 Kết quả là, trong giaiđoạn khởi xướng, đây là bốn thành phần chính của ngành
- Hệ thống sản xuất không gian mạng thực - ảo: nhằm mục đích kết hợp các phéptính và các quá trình vật lý Điều này có nghĩa là máy tính và mạng lưới có thể kiểm soátquá trình vật lý của sản xuất tại một quy trình nhất định Sự phát triển của một hệ thốngnhư vậy bao gồm ba giai đoạn: Nhận dạng, Việc tích hợp thiết bị cảm biến và thiết bịtruyền động, Sự phát triển của thiết bị cảm biến và bộ truyền động
- Internet vạn vật: được cho là những gì thực sự đã khởi xướng lên Công nghiệp4.0 Nó cho phép các đối tượng và máy móc như điện thoại di động và thiết bị cảm biến
"giao tiếp" với nhau giống như con người để tìm ra các giải pháp Sự tích hợp của côngnghệ này cho phép các vật thể hoạt động và giải quyết vấn đề một cách độc lập Tấtnhiên, cũng như con người, nó không luôn luôn hoàn toàn chính xác
Trang 5- Internet dịch vụ: Thật dễ dàng để nhận ra rằng trong thế giới ngày nay mỗithiết bị điện tử có thể được kết nối với thiết bị khác hoặc với internet Với sự phát triểnlớn mạnh và sự đa dạng trong các thiết bị điện tử thông minh, việc ngày càng sở hữunhiều thiết bị tạo ra sự phức tạp và phá đi tiện ích của mỗi thiết bị được thêm vào.
-Nhà máy thông minh: Các nhà máy thông minh là một đặc điểm chính của Cáchmạng Công nghiệp 4.0 Một nhà máy thông minh chấp nhận một hệ thống gọi là Calm.Một hệ thống calm có thể nhận thức được môi trường và các đối tượng xung quanh nó
Nó cũng có thể được chăm sóc bằng thông tin mềm liên quan đến đối tượng đang đượcsản xuất như bản vẽ và mô hình Nhà máy thông minh có thể được định nghĩa là mộtnhà máy mà CPS truyền thông qua IoT và giúp con người và máy móc thực hiện nhiệm
vụ của họ
1.2.2 Nguyên tắc thiết kế cách mạng Công nghiệp 4.0
Các nguyên tắc thiết kế cho phép các nhà sản xuất kiểm tra sự chuyển đổi tiềmnăng sang công nghệ 4.0 Dựa trên các thành phần đã đề cập ở trên, sau đây là cácnguyên tắc thiết kế:
- Khả năng tương tác: Các vật thể, máy móc và con người cần có khả năng giaotiếp thông qua Internet vạn vật và Internet kết nối con người Đây là nguyên tắc thiếtyếu nhất tạo ra một nhà máy thông minh
- Ảo hóa: Hệ thống sản xuất không gian mạng thực - ảo phải có khả năng môphỏng và tạo ra một bản sao ảo của thế giới thực Nó cũng phải có khả năng giám sátcác vật thể hiện có trong môi trường xung quanh Nói cách khác, phải có một bản sao
ảo của tất cả mọi thứ
- Phân quyền: Khả năng làm việc độc lập của hệ thống sản xuất không gian mạngthực - ảo Điều này tạo ra chỗ cho các sản phẩm tùy biến và giải quyết vấn đề Điều nàycũng tạo ra một môi trường sản xuất linh hoạt hơn Trong trường hợp thất bại hoặc cócác mục tiêu mâu thuẫn, vấn đề được chuyển lên cho cấp cao hơn Tuy nhiên, ngay cảkhi những công nghệ này được áp dụng, việc đảm bảo chất lượng vẫn là một điều cầnthiết cho toàn bộ quá trình
Trang 6- Khả năng thời gian thực: Một nhà máy thông minh cần có khả năng thu thập
dữ liệu thời gian thực, lưu trữ hoặc phân tích nó, và đưa ra các quyết định dựa trên cácphát hiện mới Điều này không chỉ giới hạn ở việc nghiên cứu thị trường mà còn chocác quy trình nội bộ như sự hỏng hóc của một chiếc máy trong dây chuyền sản xuất.Các đối tượng thông minh phải có khả năng xác định khuyết điểm và phân công lại cácnhiệm vụ cho các máy điều hành khác Điều này cũng góp phần rất lớn vào sự linh hoạt
và tối ưu hóa sản xuất
- Định hướng dịch vụ: Sản xuất theo định hướng khách hàng Con người và cácđối tượng/thiết bị thông minh phải có khả năng kết nối hiệu quả qua Internet Dịch vụ
để tạo ra các sản phẩm dựa trên các yêu cầu của khách hàng Đây là nơi mà InternetDịch vụ trở nên thiết yếu
- Tính mô đun: Trong một thị trường năng động, năng lực thích ứng với một thịtrường mới của nhà máy thông minh là điều cần thiết Trong một trường hợp điển hình, có
lẽ phải mất một tuần để một công ty trung bình nghiên cứu thị trường và thay đổi sản xuấttheo thị trường đó Mặt khác, các nhà máy thông minh phải có khả năng thích nghi
nhanh chóng và thuận lợi với những thay đổi theo mùa và xu hướng thị trường
1.3 Ngành dịch vụ trong bối cảnh Cách mạng Công nghiệp 4.0
Ở Việt Nam, dịch vụ được chia làm ba nhóm chính, đó là: dịch vụ kinh doanh, dịch vụ tiêu dùng và dịch vụ công
- Dịch vụ kinh doanh bao gồm các lĩnh vực như Giao thông vận tải, Bưu chínhviễn thông, Tài chính ngân hàng, Bảo hiểm, Kinh doanh bất động sản, Kinh doanh các dịch vụ công nghệ như dịch vụ seo, dịch vụ thiết kế website,…
- Dịch vụ tiêu dùng bao gồm các ngành cung cấp các sản phẩm phục vụ cho việctiêu dùng như điện, nước, các hoạt động bán buôn, bán lẻ, du lịch,…
- Dịch vụ công bao gồm các công việc hành chính, các hoạt động đoàn thể hoặccác sự kiện cộng đồng, dịch vụ công cộng cơ bản do nhà nước cung cấp như giáo dục,
an ninh,…
Trang 7Cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 mà chúng ta vừa bước vào sẽ tạo ra một thếgiới mà ở trong đó các hệ thống ảo và vật lý của chuỗi sản xuất trên toàn cầu có thể hợptác với nhau một cách linh hoạt Cách mạng Công nghiệp 4.0 không đơn thuần chỉ là vềcác máy móc, hệ thống thông minh và được kết nối, mà còn có phạm vi rộng lớn hơnnhiều Đồng thời là các làn sóng của những đột phá xa hơn trong các lĩnh vực khácnhau từ mã hóa chuỗi gen cho tới công nghệ nano, từ các năng lượng tái tạo tới tínhtoán lượng tử Nó đang và hứa hẹn sẽ tạo ra các lợi ích hết sức to lớn và tác động mạnh
mẽ tới kinh tế thế giới cũng như tới kinh tế Việt Nam Tuy nhiên, điều quan trọng làphải cân nhắc những lợi thế và những thách thức mà các công ty có thể phải đối mặt,đặc biệt là trong ngành dịch vụ
CHƯƠNG II: ẢNH HƯỞNG CỦA CUỘC CÁCH MẠNG 4.0
ĐẾN NGÀNH DỊCH VỤ
2.1 Ảnh hưởng của Cách mạng Công nghiệp tới ngành Dịch vụ Kinh doanh
Cách mạng công nghiệp 4.0 là những thành tựu công nghệ mới được ứng dụngvào các quy trình quản lý sản xuất, từ đó tạo ra năng suất lao động, hiệu quả kinh tếđược tăng lên rõ nét Tuy nhiên, trong ngành Dịch vụ Kinh doanh, ảnh hưởng của cáchmạng công nghiệp 4.0 không chỉ dừng lại ở đó Các công nghệ của cuộc cách mạngcông nghiệp 4.0 đã được đưa vào áp dụng những năm vừa qua đã mang lại hiệu quả lớntrong quản lý, kinh doanh thuộc lĩnh vực Dịch vụ Kinh doanh nói chung hay Giaothông vận tải và Tài chính – Ngân hàng – các tiểu ngành được nghiên cứu dưới đây,cũng như hoạt động kinh tế của các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực dịch vụ khác
2.1.1 Ảnh hưởng của Cách mạng Công nghiệp tới ngành Giao thông vận tải
* Ảnh hưởng tích cực
- Bảo trì kết cấu hạ tầng giao thông
Tại Việt Nam, các sản phẩm của Cách mạng Công nghiệp 4.0 chính là các phần mềm, hệ thống thu thập dữ liệu của ngành, ứng dụng khác nhau như: Hệ thống giám sát
Trang 8hành trình lắp trên xe ô tô; hệ thống kiểm soát tải trọng xe; hệ thống quản lý giấy phép láixe; hệ thống giám sát thu phí; hệ thống quản lý cầu Năm 2014, với việc ứng dụng khoahọc công nghệ, Bộ Giao thông vận tải đã triển khai xây dựng và duy trì hoạt động Trungtâm Xử lý, khai thác và sử dụng dữ liệu từ thiết bị giám sát hành trình của xe ô tô kinhdoanh vận tải Thông qua dữ liệu từ hệ thống giám sát hành trình cùng nền bản đồ số giaothông kiểm soát hành trình, tốc độ ô tô theo từng cung đường, hành trình cụ thể được quản
lý, khai thác và kiểm soát một cách thông minh và hiệu quả Đến thời điểm hiện nay, hệthống đã kết nối dữ liệu giám sát hành trình của hơn 745.822 xe ô tô trên toàn quốc; kếtnối với dữ liệu biển báo tốc độ để kiểm soát tốc độ xe theo cung đường
- Làm thay đổi phương thức kinh doanh của doanh nghiệp trong ngành, tạo động lực cạnh tranh
Đối với hoạt động sản xuất kinh doanh, việc áp dụng thành quả củamạng
Internet và các dịch vụ công nghệ thông tin đã có ảnh hưởng lớn tới phương thức của các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ vận tải
Từ năm 2016, ứng dụng công nghệ thông tin đã xuất hiện loại xe hợp đồng dưới
9 chỗ có sử dụng phần mềm như: Uber, Grab ở Việt Nam Sau 2 năm thí điểm, đến năm
2018 số lượng phương tiện của loại hình vận tải này đã tăng lên đến hơn 50.000 xe,vượt cả số lượng xe taxi truyền thống Grab, Uber có những thành công bước đầu dotính thuận tiện, giá cả đa dạng và người dân được hưởng lợi thông qua các chương trìnhkhuyến mãi Khách hàng mục tiêu của Grab và Uber là những người dùng smartphone,
dễ thích nghi với công nghệ và đã dần quen với việc đặt xe qua một ứng dụng cài đặttrên điện thoại di động thay vì nhấc điện thoại gọi hay gọi xe giữa đường Những kháchhàng này đã quen với việc thường xe sẽ đến trong khoảng thời gian 5 phút, biết rõ xeđón mình đang ở đâu, bao lâu nữa sẽ đến, và yên tâm với số tiền cước đã được biếttrước của chuyến đi Tập khách hàng này theo thời gian đang ngày một nhiều lên vàtheo tuổi tác tăng dần
Tháng 8/2018, công ty nghiên cứu thị trường W&S thông qua panel Vinaresearch
đã thực hiện một cuộc khảo sát online với 800 người sinh sống tại Hồ Chí Minh và Hà
Trang 9Nội, có sử dụng dịch vụ đặt xe trực tuyến thông qua ứng dụng điện thoại trong vòng 3tháng gần nhất Kết quả cho thấy trung bình 41% số người dân có lượt đặt xe thông quacác ứng dụng đặt xe 1-3 lần/tuần, số người có lượt đặt xe 2-3 lần/tháng chiếm 32.1%.
Bảng 2.1 Kết quả khảo sát mức độ thường xuyên sử dụng ứng dụng đặt xe tại 3
thành phố lớn Hà Nội, Đà Nẵng và TP Hồ Chí Mình
Đơn vị tính: lần
Nguồn: Công ty nghiên cứu thị trường W&S
* Ảnh hưởng tiêu cực
- Thách thức trong công tác quản lí những loại hình kinh doanh vận tải mới
Trước sự phát triển chóng mặt của các hãng vận tải công nghệ như Uber, Grabnhiều nước như: Pháp, Đức, Italy, Hàn Quốc, Thái Lan hay một số nơi ở Mỹ, Nhật đã
Trang 10hạn chế, thậm chí đưa ra lệnh cấm hoàn toàn đối với loại hình dịch vụ chia sẻ này Lý dođưa ra là bởi Uber và Grab cạnh tranh không lành mạnh với các hãng taxi truyền thống,trốn thuế, hay tài xế không có giấy phép, không được đào tạo chính quy Tại Việt Nam,trong kỳ kinh doanh 2014-2016, Grab có doanh thu 1.755 tỷ đồng nhưng tổng số thuế kêkhai, nộp Ngân sách Nhà nước chỉ là 9,5 tỷ đồng Sau thanh tra, doanh nghiệp này nộpthêm 2,9 tỷ đồng, nâng tổng số thuế nộp vào Ngân sách Nhà nước trong suốt ba năm lênmức 13,4 tỷ đồng Trong khi đó, Vinasun – một doanh nghiệp taxi truyền thống, trong kỳkinh doanh 2014-2016 cũng đã nộp 1.200 tỷ đồng vào Ngân sách Nhà nước Mượn danh
mô hình kinh doanh mới, rất nhiều các ứng dụng gọi xe công nghệ đang lách luật, trốnthuế, tạo sự cạnh tranh không công bằng với các hãng taxi, vận tải truyền thống
- Ảnh hưởng trực tiếp tới doanh thu các hãng vận tải truyền thống
Sau khi bị các hãng taxi công nghệ chiếm lĩnh thị trường taxi nội, các doanhnghiệp vận tải đã nhìn thấy rõ sự thất thế của mình trong việc chậm ứng dụng côngnghệ mới vào quản lý Và không chỉ có taxi mà cả đội ngũ xe ôm truyền thống cũng lànhững người chịu ảnh hưởng bởi sự xuất hiện của Uber và Grab Đặc biệt, Vinasun đãkhởi kiện, yêu cầu Grab phải bồi thường thiệt hại vì cho rằng Grab vi phạm luật cạnhtranh, gây ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của hãng trong hai năm 2017 và 2018.Năm 2017, doanh thu của CTCP Ánh Dương Việt Nam (Vinasun) giảm gần 50% sovới năm trước đó, xuống còn 2.937 tỉ đồng Lợi nhuận sau thuế cũng giảm năm thứ hailiên tiếp, xuống mức 190 tỉ đồng, theo báo cáo tài chính công ty công bố năm 2017
Trang 11Bảng 2.2 Doanh thu của Vinasun trong giai đoạn 10 năm từ 2007 – 2017
Đơn vị tính: Tỷ đồng
Nguồn: Báo cáo tài chính qua các năm của Vinasun.
Không chỉ Vinasun, đơn vị kinh doanh taxi truyền thống lớn thứ hai trên địa bànTP.HCM là Mai Linh cũng đang gặp nhiều khó khăn Theo báo cáo tài chính bán niêntới 6/2017 của Mai Linh, số lỗ của hãng đã lên tới gần 800 tỉ đồng
Cuộc Cách mạng 4.0 buộc các nhà xe phải thay đổi
Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 với nhiều phần mềm đặt xe trựctuyến trong nước và quốc tế đang được triển khai và đón nhận như Uber, Grab dẫn tới ảnhhưởng doanh thu nghiêm trọng, các doanh nghiệp vận tải trong nước đã nhận ra cần phảithay đổi công nghệ, thay đổi tư duy, thậm chí là đi theo con đường khác với hiện tại mới
có thể tồn tại, cạnh tranh và phát triển Hàng loạt các doanh nghiệp taxi trong nước đã bắttay vào phát triển những ứng dụng đặt vé xe riêng của mình để giành lại thị phần đang tạo
ra một làn sóng lớn về việc ứng dụng công nghệ 4.0 vào vận tải Các công ty taxi truyềnthống đang nỗ lực phát triển dịch vụ của mình bằng cách cho ra mắt ứng dụng gọi xe, đầu
tư dịch vụ xe sang như Vcar của Vinasun Cuối năm 2017, hãng taxi
Trang 12Mai Linh đã cho ra đời ứng dụng gọi xe Mai Linh bike, sau việc phát triển hệ thốngứng dụng gọi taxi tại TP HCM, Đà Nẵng và Hà Nội Không dừng lại ở lĩnh vực taxi,làn sóng ứng dụng công nghệ còn lan sang vận tải hành khách liên tỉnh Các nhà xe ứngdụng công nghệ vào quản lý, điều hành, chuyển mình từ nhà xe truyền thống trở thànhnhà xe công nghệ Cụ thể: Sao Việt đã sớm nhận ra thách thức phải đối mặt và triểnkhai phần mềm Emddi hay Inter Bus Lines với tuyến vận tải Hà Nội – Sapa giúp khách
có thể chủ động vào đặt chỗ, đặt giờ khởi hành, số ghế trống, số ghế đã đặt, được tíchhợp trên mọi hệ điều hành
Cách mạng công nghiệp 4.0 buộc các doanh nghiệp phải tuân thủ những yêu cầunhư nắm bắt xu hướng công nghệ mới, trang bị đủ năng lực và điều quan trọng là phảidũng cảm từ bỏ, cải cách mô hình cũ để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường,của người tiêu dùng Nếu không sẽ có những doanh nghiệp bị thải loại do không theokịp xu thế và có những người lao động không còn việc làm
2.1.2 Ảnh hưởng của Cách mạng Công nghiệp tới hoạt động Tài chính – Ngân hàng
Không chỉ tác động lên ngành Giao thông Vận tải, Cuộc Cách mạng Công nghiệplần thứ tư còn tác động lên hệ thống tài chính ngân hàng – kênh thanh toán một cáchtoàn diện Các ngân hàng đã và đang triển khai nhiều ứng dụng công nghệ liên quanđến kết nối vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI) hay dữ liệu lớn (Big Data) vào các hoạtđộng quản lý, cung cấp sản phẩm dịch vụ của mình
* Ảnh hưởng tích cực
- Tiết kiệm thời gian, đơn giản hóa các thủ tục ngân hàng
Trước kia, quátrình thẩm đinḥ khách hàng đươc ̣ thưc ̣ hiêṇ môṭcách thủcông, quanhiều bước vàtốn kém thời gian Các hồsơ vay vốn hoăc ̣ khoản thanh toán từ khi đê ̣trìnhtới khi đươc ̣ phê duyêṭcóthểphải trải qua nhiều cuôc ̣ hop ̣ kéo dài trong nhiều ngày Tuynhiên, với sư ̣hỗtrơ ̣của công nghê ̣lưu trữvàphân tích dữliêu,̣ ngân hàng có thểnhanhchóng so sánh, đánh giátín dung ̣ đối với khách hàng Viêc ̣ áp dung ̣ công nghê ̣ Big DatavàAI giúp môṭsốngân hàng giảm thời gian thẩm đinḥ khách hàng từ nhiều
Trang 13ngày xuống chỉcòn vài phút Điều này giúp quátrình quản lýsau giải ngân trởnên hiêụ quảhơn.
Ngân hàng số (Digital banking) là dịch vụ ngân hàng được nói đến nhiều nhất
trong cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 với phạm vi toàn cầu Song song với việc pháttriển ngân hàng di động, không có chi nhánh vật lý như các ngân hàng Atom Bank(Anh), Moven Bank (Mỹ) hay Fidor Bank (Đức) đang thực hiện, các ngân hàng truyềnthống cũng đang đẩy mạnh việc số hóa các dịch vụ của mình như triển khai bảo mậtsinh trắc học cho hoạt động thanh toán hay gửi tiết kiệm Tại Việt Nam, Các ngân hàngthương mại như Ngân hàng TPBank với dịch vụ ngân hàng tự động LiveBank, VPbankvới ứng dụng ngân hàng số Timo, Vietcombank với không gian giao dịch công nghệ sốDigital Lab, Vietinbank với Corebank thế hệ mới-hiệu suất cao, tích hợp đa dịch vụ vàkho dữ liệu doanh nghiệp (EDW) hiện đại, MB với ứng dụng trợ lý ảo ChatBot phục vụkhách hàng 24x7 trên mạng xã hội; Ngân hàng OCB triển khai chiến lược chuyển đổingân hàng số, đưa ra mô hình ngân hàng đa kênh đồng nhất, Techcombank với ứngdụng tư vấn tài chính tự động TCWealth, có thể tư vấn, cung ứng dịch vụ tài chính phùhợp với nhu cầu riêng biệt của từng khách hàng
Để giúp giảm chi phí, tăng tốc độ, số lần giao dịch và tiện ích cho khách hàng,nhiều công ty đã sử dụng Internet kết nối vạn vật (IoF) – sản phẩm của cuộc Cáchmạng Công nghiệp 4.0 vào phương thức thanh toán Các công ty phát hành thẻ thanhtoán lớn như Visa hay MasterCard đã nghiên cứu triển khai chức năng thanh toán thôngqua một loạt các thiết bị thông minh, để bất kỳ một thiết bị nào có kết nối Internet cũng
sẽ có thể kích hoạt các hoạt động thương mại điện tử Cách thức giao dịch và thanhtoán mới này sẽ giúp các ngân hàng tiếp cận được với nhu cầu thanh toán của kháchhàng một khách nhanh chóng
Một sản phẩm được ra đời do cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 có ảnh hưởng sâusắc và thay đổi thói quen thanh toán trước đây của người sử dụng là ví điện tử Ví điện tửngày càng được sử dụng rộng rãi khi người dùng chỉ cần sở hữu một chiếc smartphone vàtải thêm một ứng dụng ví điện tử về máy Người dùng có thể nạp tiền vào ví điện tử
Trang 14của mình bằng cách liên kết với tài khoản ngân hàng, chỉ cần trong tài khoản ngân hàngcòn tiền, người dùng có thể đi mua sắm và thanh toán bằng chính chiếc điện thoại diđộng đang sử dụng Ví điện tử đã giúp cho người dùng tiết kiệm rất nhiều thời gian vàthậm chí có thể giao dịch mọi lúc mọi nơi, thậm chí chuyển tiền - rút tiền mà không cầnthông qua giao dịch ngân hàng Thống kê của Ngân hàng Nhà nước cho biết tính đếnđầu tháng 11-2018, có 26 tổ chức không phải là ngân hàng được Ngân hàng Nhà nướccấp phép hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán Trong đó có 23 tổ chứccung ứng dịch vụ ví điện tử, chia làm 2 nhóm: Ví điện tử của các công ty công nghệ tàichính (Fintech) và Ví điện tử của các công ty viễn thông.
Theo “Khảo sát và bình chọn Ví điện tử tiêu biểu Việt Nam” năm 2018 do Tạpchí Nhịp Cầu Đầu Tư tổ chức về tính phổ biến của ví điện tử trên mẫu khảo sát 819người dùng Internet trong độ tuổi 18-60, ví điện tử Momo hiện tại đang có độ phổ biến
và yêu thích cao nhất, chiếm trên 90% tổng mẫu điều tra và được theo sau bởi ứngdụng ví điện tử Samsungpay và Bankplus Có thể nói ví điện tử đang dần trở nên phổbiến với người dùng internet nhờ các công dụng đa dạng của nó
Bảng 2.3 Xếp hạng 12 ví điện tử phổ biến nhất năm 2018
Đơn vị tính %
Nguồn Tạp chí Nhịp Cầu Đầu
Tư * Ảnh hưởng tiêu cực
