THẾ GIỚI NGHỆ THUẬT TRONG SÁNG TÁC CỦA TÔ HOÀI VỀ ĐỀ TÀI MIỀN NÚI LUẬN VĂN THẠC SỸ VĂN HỌC VIỆT NAM

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊNTRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠMPHẠM MỸ NHẬT ANH THẾ GIỚI NGHỆ THUẬT TRONG SÁNG TÁC CỦA TÔ HOÀI V Đ TÀI MIN N!I... 1h8i chuyển tinh vi và 1h=c OZi thế gi1i nghệ thuật Tng v1i

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊNTRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

PHẠM MỸ NHẬT ANH

THẾ GIỚI NGHỆ THUẬT TRONG SÁNG TÁC

CỦA TÔ HOÀI V Đ TÀI MIN N!I

ME ĐFU < " 8; /%.)  2+0

<<

học Việt Nam hiện đại r!ng đ" văn #u$i viết về đề tài miền núi là m%ng

&'ng t'c thành c$ng( đạt đ)*c nhiều thành t+u đ'ng ,-( g"p phn h!àn thiệnvăn học viết về miền núi /0a bàn miền núi rộng l1n( c!n ng)2i miền núi hiềnlành( giàu l3ng 45u th)6ng đ7t n)1c( giàu 8 ch9 c'ch mạng đ: đ)*c ,h'm ph'(mi5u t% qua nhi

ngà4 một đ$ng( c" t'c

thương để nhớ”

ABn tộc đúng đDn của /%ng( văn học viết về miền núi An An c" v0 tr9 vàđ)*c ,hEng đ0nh u4 c3n n!n trF nh)ng văn học viết về miền núi đ: g"p phn ,h$ng

r!ng r7t nhiều cB4 bút viết về đề tài miền núi( $ H!ài là t'c gi% c" nhiềuthành c$ng nh7t

<<

quan trọng tr!ng nền văn học Việt Nam( là một tr!ng &> nhJng nhà văn c"nhiều đ"ng g"p t! l1n ch! &+ ph't tri-n của nền văn học Việt Nam hiện đại.Kng đ)*c c!i là cB4 đại thL của nền văn học Việt Nam( đ)*c độc gi% nhiềuthế hệ &a4 m5 9nh t= thuM trnh làng chú Aế OPn hà! hiệp th9ch nga! Au( ch!đến na4 nhà văn đ: ch! ra đ2i gn QRR đu &'ch C" th- th74( hiếm c" mộtnhà văn nà! lại c" tuSi đ2i và tuSi nghề gDn b" v1i c$ng việc &'ng tạ! nghệthuật chun

AF! Aai( viết nhiều( viết ,hGU 'ng t'c của $ H!ài r7t ph!ng phú( nhiều lWnhv+c( nhiều th- l!ạiX tru4ện ngDn( bút ,9( ti-u thu4ết( l9 luận( ,inh nghiệm &'ngt'c và văn học thiếu nhiY $ H!ài là ng)2i hi-u nhiều biết rộng( &+ nghiệp

&'ng t'c của $ng ba! tr@m nhiều mIt của đ2i &>ng( mZi chIng đ)2ng &'ng t'ccủa $ H!ài đều gDn

\\

'm 'c ph;m của $ H!ài M c% hai

quan trọng của đ7t n)1c và đạt đ)*c nhiều gi' tr0 th;m mW ph!ng phú Ch!đến na4( một tr!ng nhJng m%ng đề tài thành c$ng nh7t tr!ng &+ nghiệp &'ngtạ! của $ H!ài v]n là nhJng t'c ph;m viết về đề

 Hoài

%ân t&c 't người”

$ H!ài qua

c'ch mạng th'ng 'm( t5n tuSi $ H!ài càng đ)*c bạn đọc quan tBm h6nv1i nhJng &'ng t'c A?i Aà!( ph!ng phú đậm ch7t miền núi nh)X

&/

r

tiếng( đ)*c nhận nhJng gi%i th)Mng ca! qu8 và đ)*c chu4-n thành phimtru4ền hnh

Hiện na4 $ H!ài là một tr!ng nhJng t'c gia l1n đ)*c gi%ng Aạ4 M c'c tr)2ng đại học( tr)2ng phS th$ng u4 nhi5n( tài liệu về t'c gi% $ H!àic^ng nh) nhJng t'c ph;m của $ng ch)a đ)*c nghi5n cTu một c'ch hệ th>ng(đ4 đủ và cL th- = th+c tế đ" t$i qu4ết đ0nh th+c hiện đề tàiX

)*%1 2%&^2 2W;)* _>)* 2>/ /=3 T` H;+0 a  2+0 40) )0b

mu>n đ"ng g"p một phn nhG và!

$ H!ài c'i nhn t!àn Aiện( đ4 đủ và &Bu &Dc h6n về t'c gi%( t'c ph;m =đ" g"p phn thiết th+c ch! việc Aạ4 và học t'c gi% và t'c ph;m $ H!ài M c'c c7p học

< "c/% _d ae) 

r5n hành trnh _R năm &'ng tạ! nghệ thuật( nhJng t'c ph;m của $H!ài đ)*c r7t nhiều nhà nghi5n cTu ph5 bnh quan tBm Ch! đến na4 đ: c"hàng trăm c$ng trnh nghi5n cTu về nhiều ph)6ng Aiện tr!ng &'ng t'c của $H!ài r!ng đ" c" nhiều c$ng trnh nghi5n cTu về đề tài miền núi của $

QQ

H!ài ` đB4 t$i #in đ)*c đề cập đến nhJng bài viết c" li5n quan đến thế gi1inghệ thuật tr!ng nhJng &'ng t'c của $ H!ài về đề tài miền núi.

<<

hế gi1i nhBn vật của $ H!ài ,h' đ$ng đúc( đa Aạng( bnh A0( đ2ith)2n

nhJng tru4ện ngDn( tru4ện Aài viết về ng)2i ABn qu5 và về l!ài vật C'chmạng th'ng 'm là cột m>c đ'nh A7u một b)1c chu4-n biến quan trọng tr!ngt) t)Mng và &'ng t'c của $ H!ài $ H!ài b'm &'t ,0p th2i c'c v7n đề m1icủa đ2i &>ng H3a mnh và! A3ng ch%4 chung của &+ nghiệp c'ch mạng(nhJng &'ng t'c của $ H!ài c" &+ đSi m1i về chủ đề và đề tài( A]n đến &+tha4 đSi căn b%n về thế gi1i nhBn vật

đ: cung c7p ch! ng)2i đọc c'i nhn ,h'ch quan( tSng th-( ba! qu't nh7t vềchIng đ)2ng &'ng t'c của $ H!ài t= tr)1c đến &au c'ch mạng th'ng 'm. Nhà

thế gi1i nhBn vật của $ H!ài /" là

c2- 3&t v4ng %ân ngh5o th6 th2 công đ7 chuyển )-ng c8nh )*ng 9&ng lớntưng :(ng c2- nhiu lớ1 người ; nhiu đ<- 1hương hào h=ng đi th>o c$ch3ạng và th-3 gi- ?h$ng chi#n t9ong đ@ nAi :/t là cu&c )*ng với nhBng th-yđAi c$ch 3ạng c2- đCng :ào %ân t&c thiểu )*”

đAi c$ch 3ạng c2- đCng :ào %ân t&c thiểu )*”

` bài viết nà4 ng)2i nghi5n cTu nh7n mạnh đến đ"ng g"p nSi bật nh7ttr!ng &+ nghiệp &'ng t'c của $ H!ài là nhJng t'c ph;m viết về đề tài miềnnúi /i và! t=ng t'c ph;m ti5u bi-u nhà nghi5n cTu VBn hanh mang đến ch!ng)2i đọc &+ hi-u biết nh7t đ0nh về thế gi1i nhBn vật tr!ng &'ng t'c của $H!ài về m%ng đề tài miền núi

 /ến v1i tập tru4ện

H!ài( nhà nghi5n cTu VBn hanh đ: nhận #t r7t ,W /iều đIc biệt là ,hinghi5n cTu t'c ph;m nà4( VBn hanh đ: ph't hiện và ch ra ch! chúng ta th74hnh %nh nhBn vật ng)2i n$ng ABn miền núi Nhà nghi5n cTu ,hEng đ0nhX

dd

“T$c 1h,3 cho t- hiểu con người 3in nDi đDng với :8n chEt c2- h" lànhBng con người th/t thà chEt 1h$c chung th2y c@ 3&t lòng tin đặc :iFt ; c$ch 3ạngG Cng :ào ; đây

đ#n :- :*n th$ng” nhưng h" ?hông ti#c )=c ti#c công để 2ng h& c$ch 3ạng.2ng h& c$n :& và :& đ&i cK HC”

n)1c( 45u c'ch mạng( c" &+ gi'c ngộ tr!ng t) t)Mng ch9nh tr0 &Bu &Dc

 Nhà nghi5n cTu VBn 

c!n ng)2i miền núi mà c3n bà4 tG &+ mến 45u của $ H!ài đ>i v1i c!n ng)2in6i 74 qua

cu&c đEu t9-nh gi-i cE1 c2- nhân %ân c$c %ân t&c 3in nDi ch*ng ch# đ& $1:=c c2- 1hong ?i#n thMc %ân đCng thời c- ng6i c$ch 3ạng đ7 gi8i 1h@ng cho nhân %ân Tây NOc tho$t ?hPi cu&c đời t*i t!3 c- ng6i nhBng con người

3in nDi nhEt là lớ1 th-nh niên đ7 v4ng %/y là3 ch2 cu&c )*ng c2- 3Qnh ng6i tinh thần đoàn ?#t giB- c$c %ân t&c”

quan tBm đến &> phận ng)2i phL nJ( nếu nh) tr)1c đB4 họ là nhJng ng)2icam ch0u &> phận( ch0u 'p bTc th na4

đu tr!ng c$ng cuộc gi%i ph"ng

một &> c'ch phBn l!ại nhBn vật tr!ng m%ng đề tài viết về miền núi rn HJu

' đ)a ra nhận đ0nh #'c đ'ng ,hi ch! rfngX

tư6ng nghF thu/t ch2 y#u t9ong )$ng t$c c2- Tô Hoài là người nông %ânS H"c@ thể ?h$c nh-u v hQnh tư6ng t/1

đ<- 1hương và %ân

chEt 1h$c tQnh nghU- +u/t cường”

chEt 1h$c tQnh nghU- +u/t cường”

ập tru4ện

qua bài viết

nà4(

tBm h?n c!n ng)2i miền núi qua nhBn vật $ng O2ng tr!ng tru4ện



nhưng g-n g@c :ướng :Ynh đ*i với giặc : ngoài c@ vZ )6 )Ft nhưng :ênt9ong thQ th/t ch$y c!3 th4 và ch=- đMng 3&t tinh thần :Et ?huEtS Tâ3 hCnông chEt 1h$c chân th/t nhưng ?hông :-o giờ ông tin l[ giặcGT98i +u- :-onhiêu đ-u ?hA th\ th$ch 95n luyFn ông Wờng càng :&c

t'nh t9ung ?iên c2- người nông %ân ngh5o 3in nDi”

t'nh t9ung ?iên c2- người nông %ân ngh5o 3in nDi”

/?ng quan đi-m v1i H!àng rung h$ng( qua bài viết

Z/ /=3 T` H;+0

 NOc tuy )inh hoạt 1hong tKc t'nh c$ch c@ nhBng ?h$c :iFt này n"

ng)2i đọc nhJng hi-u biết về quan niệm nghệ thuật của $ H!ài au c'chmạng th'ng 'm \k quan niệm nghệ thuật tr!ng văn ch)6ng c" &+ tha4 đSi(

$ H!ài c^ng 9t nhiều ch0u %nh h)Mng của &+

mM rộng thế gi1i nhBn vật( nhBn vật đ)*c đIt tr!ng h!àn c%nh ch9nh tr0  #:hội( họ hu hết là ng)2i ABn tộc thi-u &> v@ng Việt Dc và một &> c'n bộ( bộđội miền #u$i Nhà nghi5n cTu đ)a ra nhJng quan niệm nghệ thuật của $H!ài đ>i v1i t=ng l!ại hnh nhBn vậtX 

người c$n :& c2- 8ng ; 3in nDi tMu t9ung là 1h,3 chEt c-o +u_ c2- h"S H" 9Et

 1hong

3ạng 

c2-Tô Hoài còn c@ điể3 đ$ng chD _ là nhà v!n thể hiFn h" với 1h,3 chEt ngo-ncường và t9àn đầy ni3 tin tư;ng ; 3&t ngày t*t đ01 hơn

c%nh nà! họ c^ng ,h$ng bu$ng #u$i

c^ng đ: ,h'i qu't thế gi1i nhBn vật tr!ng &'ng t'c của $



v/t c2- ông tuy nhP :I :Qnh %< nhưng luôn 3-ng t9ong 3Qnh 1h,3 chEt t9uynth*ng c2- con người l-o đ&ng `iFt R-3S H" ?hông chY ch<u thương ch<u ?h@t9ong công viFc gi8n %< t9ong )inh hoạt 3à còn 9Et nhân h/u đầy O1 nghU-tQnhS aDc gi-n n-n ?hi v/n hạn “l$ lành đ43 l$ 9$ch”

:Lng 3&t g@i ?hi no” đ7 t9; thành nIt đ01 v!n h@- t9uyn th*ng :n vBng 

H6n thế 

3à còn )*ng với _ th=c và t9$ch nhiF3 công %ân c2- 3QnhS bhi đEt nước c@ giặc ngoại xâ3

c2-%ân t&c c2- c&ng đCng lên t9ên l6i 'ch c2- gi- đQnh c2- :8n thân và )n )àng chi#n đEu hi )inh vQ nn đ&c l/1 tM %o c2- %ân t&c

thời ?d xây %Mng ch2 nghU- x7 h&i 3Ji con người `iFt R-3 :Qnh thường lạih!ng )-y :Ot t-y vào xây %Mng cu&c )*ng với đầy đ2 _ th=c t9$ch nhiF3

 <<

 Cu>n

,iến đ'nh gi'( nhận #t của c'c nhà nghi5n cTu về t7t c% c'c ph)6ng Aiệntr!ng &'ng t'c của $ H!ài( tr!ng đ" c" ph)6ng Aiện th2i gian nghệ thuật

 ài viết

Aung $ H!ài r7t tBm đDc v1i &+ &'ng tạ! của bút ph'p $ H!ài ,hi mi5u t%,h$ng gian( th2i gian tr!ng

 giàu chEt thơ

vật Oo Nhà văn c3n nhận ra đIc &Dc tr!ng nghệ thuật ,- chu4ện của $ H!ài

 xDc n@i 9&ng 9- hơn

v :iểu hiFn c2- c$c )Oc th$i tQnh c83 gần g[i thầ3 ?'n

 r!ng

đ0nh ng3i bút linh h!ạt của $ H!ài tr!ng việc t'i hiện th2i gian nghệ thuậtX

ni3 vui nJi :uCn c@ nhBng điu 3-y 3On và )* 1h/n h,3 hiu

linh h!ạt( ng3i bút của nhà văn c3n 



c2- t(ng gi- đQnh nhBng c8nh đời nL3 t9ong 3ạch 3$u chung c2- cu&c )*ng 

nhBng 1hDt c!ng theng nhEt 3à +uên đi t9!3 ngàn 3ạch đời l-n tP- t9ong cu&c )*ng 

đường nIt +u>n thu&c ; nhBng +uy lu/t 1hA :i#n điu 3à ông đ7 t(ng ghinh/n và 3iêu t8

r!ng

r9 Nhàn ,hEng đ0nh 

?i-hơn và lặng lf là3 cu&c 1hiêu lưu đơn đ&c

r!ng bài viết

đi-m ri5ng của $ H!ài ,hi mi5u t% th2i gian &+ ,iện l0ch &[ và th2i gian tBm l9nhBn vậtX 

?hông t8 nhBng nhân v/t đ&c đ$o 1hi thườngS Tô Hoài vi#t v nhBng chuyFnđời thường với nhBng con người th/t :Qnh thường tâ3 hCn gi8n %< ?hông c@ước 3u*n c-o x- ?h$t v"ng 37nh liFtS H" yêu cu&c )*ng :Qnh %< và 3u*n )*ng 37i t9ong c8nh EyS ^u8 thMc h" c[ng đ7 đư6c n#3 t98i t9ong 3&t )* ngày ngOnng2i v< ng"t ngào c2- hạnh 1hDc đơn )ơX đư6c là3 viFc đư6c yêu nh-uS TQnh yêu c2-

V1i bài viết

ri5ng biệt của $ H!ài ,hi A+ng l5n bTc tranh l0ch &[ bfng b%n thBn &+ &>ng

mà &+ &>ng 74 ch9nh là mạch ngu?n của ABn tộcX 

nhEn 3ạnhS Th/3 ch' ?hông 3u*n c@ :Et ?Q )M c-n thiF1 nào c2- 3&t _ ch' ch2 +u-n G t9uyFn c2- Tô Hoài c= tM nhiên 3à th2 thY c$i ti#ng n@i hCnnhiên c2- :8n thân )M )*ng 

<@<

ua th>ng ,5( ,h%! &'t chúng t$i th74 c" một &> nhận đ0nh &au đB4 củac'c nhà nghi5n cTu về v7n đề ,h$ng gian nghệ thuật tr!ng &'ng t'c của $ H!àiX

r!ng l2i gi1i thiệu

nhận đ0nh rfngX 

 1h,3

thiên nhiên ?hOc nghiFt hung %BS Tô Hoài 3iêu t8 thiên nhiên th>o 3&t c$chnhQn ngO3 tM nhiên nh0 nhàngS bhông c@ %Eu v#t ng!n c$ch giB- ?hung c8nh thiên nhiên và :=c t9-nh x7 h&i GS T9ong t$c 1h,3 c2- ông thiênnhiên luôn c@ 3ặt và %ường như là 3&t

 Nhà nhi5n cTu đ: chi ra biệt tài của 

tLc ,hEng đ0nh tr!ng &'ng t'c của $ng( thi5n nhi5n v=a mang vF đep ,h'chquan t?n tại v1i nhiều màu vF nh) n" v>n c" nh)ng c^ng c" lúc lại hiện Aiệnnh) một nhBn vật tr!ng t'c ph;m( 

<uận 'n tiến &W của Oai h0 Nhung

đ: ph't hiện ra rfngX 

hQnh 8nh :Qnh %< ?h$ch +u-nX c@ $nh )$ng và :@ng t*i c@ 3ặt t9ời và 3ặt 

t9!ng c@ nOng và 3ư- c@ cP cây ho- l$ chi3 3uông như t9ong cu&c )*ng thMcS WJi :=c t9-nh thiên nhiên t9ên t(ng t9-ng )$ch c2- ông lại ần g[i gOn:@ th>o )$t với cu&c )*ng )inh hoạt c2- con người

cTu Oai h0 Nhung c^ng nhận đ0nhX

+u-n c2- Tô Hoài ?hông chY c@ nIt đ01 v!n h@- tuyn th*ng 3à còn c@ c8nhBng h2 tKc lạc h/u Eu t9U 3à nhiu ?hi n@ t9; thành nguyên nhân %]n đ#n3"i ?hA đ-u :Et hạnh cho con ngườiS Tô Hoài ?hông nI t9$nh hiFn thMc

?hông c83 nh/n % %7i th>o %Eu En ch2 +u-n c2- 3QnhS `Q th# :=c t9-nh x7h&i t9ong t9ường nhQn c2- nhà v!n luôn ; th# cân :Lng tM nhiên v*n c@

rn HJu ' ,hi nghi5n cTu tm hi-u &'ng t'c của $ H!ài th2i , &auC'ch mạng th'ng 'm qua bài viết

hút tBm l+c của $ H!ài tr!ng giai đ!ạn nà4 làX 

3in nDiGTô Hoài là người đầu tiên đ7 đặt nhBng viên gạch xây nn cho v!nh"c vi#t v c$c %ân t&c 't ngườiS Vng vi#t v

t9ong c$ch 3ạng %ân t&c %ân ch2  

nhBng n!3 xây %Mng ch2 nghU- x7 h&i  

 !i"n Tây



c2- nhân %ân jhing k- để giành và giB thành +u8 t*t đ01 c2- c$ch 3ạngX Eu t9-nh ch*ng tư tư;ng lạc h/u t/1 tKc 3ê t'n %< đo-n

c[ 

3-nDi 3- ngườiG Eu t9-nh gi-i cE1 đEu t9-nh ch'nh t9< để ch*ng :"n 1h8nđ&ng đ-ng lIn lDt hoạt đ&ng %ưới )M chY đạo chặt chf c2- đ# +u*c Wm 

+u chung( v7n đề

về đề tài miền núi đ: đ)*c một &> nhà nghi5n cTu quan tBm u4 nhi5n( ch)ac" c$ng trnh nà! nghi5n cTu v7n đề nà4

hệ th>ng iếp thu và ph't tri-n nhJng 8 ,iến qu8 b'u của nhJng ng)2i đitr)1c( chúng t$i đi &Bu và! nghi5n cTu th+c hiện đề tàiX 

2W;)* _>)* 2>/ /=3 T` H;+0 a0K2 a  2+0 40) )0

@< Đ0 25j)* a+ %4 a0 )*%0() /&

/>i t)*ng nghi5n cTuX /ề tài tập trung nghi5n cTu v7n đềX 

)*%1 2%&^2 2W;)* />/ _>)* 2>/ /=3 T` H;+0 a0K2 a  2+0 40) )0

shạm vi tài liệu nghi5n cTuX C'c &'ng t'c của $ H!ài viết về đề tàimiền núi( &'ng t'c của c'c nhà văn ,h'c viết về miền núi đ- &! &'nh tm ra ntri5ng của $ H!ài

 r< N%014 ap )*%0() /&

 <àm r nhJng nt đIc &Dc của 

2>/ /=3 T` H;+0 a0K2 a  2+0 40) )0

gi1i nhBn vật( ,h$ng gian nghệ thuật( th2i gian nghệ thuật = đ" c" c'i nhnđ4 đủ h6n về c'c &'ng t'c của nhà văn

 "p phn ,hEng đ0nh &+ đ"ng g"p của $ H!ài tr!ng m%ng đề tàimiền núi n"i ri5ng và n

 D< Đv)* *v /=3  2+0

<uận văn là c$ng trnh đu ti5n nghi5n cTu một c'ch hệ th>ng( t!ànAiện thế gi1i nghệ thuật của $ H!ài tr!ng nhJng &'ng t'c viết về đề tài miềnnúi ết qu% của c$ng trnh nghi5n cTu g"p phn ,hEng đ0nh nt ri5ng tr!ng ph!ng

văn học Việt Nam hiện đại ết qu% của luận văn 9t nhiều &w g"p phn g*i mM một h)1ng tiếp cận m1i ch! c'c &'ng t'c của $ H!ài ,hi viết về đề tài miềnnúi <uận văn c" th- &w là nhJng g*i 8 t9ch c+c ch! học &inh( &inh vi5n vàgi'! vi5n tr!ng qu' trnh học tập( nghi5n cTu và gi%ng Aạ4 $ H!ài M c'c c7phọc

Ch)6ng QX h2i gian nghệ thuật tr!ng c'c &'ng t'c của $ H!ài viết về

đề tài miền núi

Ch)6ng dX h$ng gian nghệ thuật tr!ng c'c &'ng t'c của $ H!ài viết

về đề tài miền núi

\R

NxI JUNGC%5f)* THẾ GIỚI NHyN VẬT TRONG SÁNG TÁC CỦA

TÔ HOÀI VIẾT V Đ TÀI MIN N!I

<

hế gi1i nghệ thuật là một v7n đề c" 8

quan trọng tr!ng &'ng tạ! và nghi5n cTu văn học Mi thế gi1i nghệ thuật làtập h*p t7t c% c'c ph)6ng thTc( hnh thTc nghệ thuật bi-u hiện mà nhà văn &[ALng đ- ph%n 'nh và &'ng tạ! hiện th+c( đ?ng th2i thế gi1i nghệ thuật c3n th-hiện quan niệm ri5ng( c" t9nh &'ng tạ! ri5ng của mZi chủ th- &'ng tạ! x! đ"việ

t)*ng nghệ thuật tr!ng t'c ph;m( quan niệm của t'c gi% về thế gi1i( v=a c"

th- ,h'm ph' thế gi1i b5n tr!ng ;n ,9n của nhà văn( c'i thế gi1i chi ph>i &+hnh thành ph!ng c'ch nghệ thuật hế gi1i nghệ thuật là thế gi1i hnh t)*ngđ)*c &'ng tạ!( #B4 A+ng l5n tr!ng t'c ph;m thU! ngu45n tDc t) t)Mng th;m

my nh7t đ0nh của ng)2i nghệ &W Dn v1i một thế gi1i nghệ thuật là một quanniệm ri5ng( c' t9nh &'ng tạ! ri5ng của mZi chủ th- &'ng tạ! x! đ" việc #'cđ0nh thế gi1i nghệ thuật &w c" r7t nhiều quan đi-m ,h'c nhau và ch)a c" 8,iến th>ng nh7t

r!ng luận 'n tiến &W

đ&ng nghF thu/t c2- nhà v!nS R@ là 3&t chYnh thể nghF thu/t và 3&t gi$ t9<th,3 3mS Th# giới nghF thu/t :-o gC3 hiFn thMc  đ*i tư6ng ?h$ch +u-n c2-nh/n th=c nghF thu/t c$ t'nh )$ng tạo c2- nhà v!n h-y ch2 thể nh/n th=cnghF thu/t ngôn ngB h-y chEt liFu nghF thu/tS T9ong th# giới nghF thu/t ch=- đMng )M 1h8n $nh hiFn thMc tư tư;ng tQnh c83 c2- nhà v!nS Th# giớinghF thu/t ?hông chY tương đương đ*i với t$c 1h,3 nghF thu/t 3à còn 9&ng 

\\

hơn :8n thân n@S R@ c@ thể :-o gC3 tEt c8 c$c t$c 1h,3 nghF thu/t c2- 3&t nhà v!n 3&t t9ào lưu nghF thu/t 3&t thời ?d nhEt đ<nh c2- v!n h"c 3&t nnv!n h"c c2- 3&t %ân t&c h-y nhiu %ân t&c nhưng đCng thời c[ng c@ thể liên+u-n đ#n nhiu y#u t*

tư6ng nghF thu/tS Th# giới nghF thu/t là thiên nhiên th= h-i đư6c người nghF )U tạo %Mng t9o

và con ngườiSSSlà th# giới )inh đ&ng và đ- %ạng vô c4ng 3Ji nhà v!n 3Jit9ào lưu v!n h"c 3Ji %ân t&c 3Ji thời ?Q l<ch )\ đu c@ th# giới nghF thu/t 9iêng c2- 3Qnh

nghWaX 

thu/t 3&t t$c 1h,3 3&t loại hQnh t$c 1h,3 3&t t$c gi8 3&t t9ào lưuS Th#  giới

đư6c tạo 9- th>o c$c nguyên tOc 9iêng tư tư;ng nghF thu/tSSSTh# giới nghFthu/t c@ thời gi-n ?hông gi-n 9iêng c@ +uy

h&i 9iêng +u-n niF3 đạo đ=c th-ng :/c gi$ t9<SS

hU!  Ngu4jn /ăng Oạnh ch! rfngX 

v!n hiểu đDng nghU- c2- n@ là 3&t chYnh thể đ7 là chYnh thể tEt 1h8i c@ cEut9Dc n&i tại th>o nhBng nguyên tOc th*ng nhEt c[n

tại giB- c$c y#u t* 1h8i c@ t'nh +uy lu/t 

'c gi% H!àng h0 hanh Nhàn tr!ng luận văn thạc &W

2%&^2 2W;)* 2%f M30 V-) P%e)

là hQnh tư6ng đư6c )$ng tạo xây %Mng lên t9ong t$c 1h,3 nghF thu/t th>onhBng nguyên tOc  tư tư;ng th,3 3m nhEt đ<nh c2-

chYnh thể nghF thu/t )*ng đ&ng c83 t'nh đư6c xây cEt :Lng v/t liFu ngôn t( 

và c$c 1hương th=c 1hương tiFn nghF thu/t đặc th4S aà đ=- con tinh thầnc2- nghF )U th# giới nghF thu/t luôn hà3 ch=- và thể hiFn +u-n niF3 9iêng c2- người nghF )U v th# giới con người và :8n thân )M )$ng tạoS @ ?hông 

\Q

 1h8i

chuyển tinh vi và 1h=c

OZi thế gi1i nghệ thuật Tng v1i một quan niệm về thế gi1i( một c'chcDt nghWa về thế gi1i hế gi1i nghệ thuật là một chnh th- nghệ thuật ba! g?mt7t c% c'c 4ếu t>( c7p độ &'ng tạ! nghệ thuật nh) nhBn vật( ng$n ngJ( giọngđiệu( ,h$ng gian( th2i gian( quan niệm nghệ thuật OZi c7p độ 4ếu t> nà4 lạic" một chnh th- nhG h6n đIt tr!ng m>i quan hệ biện chTng nh7t đ0nh( #BuchuZi v1i c'c 4ếu t> ,h'c u4 nhi5n( tr!ng ,hu$n ,hS của luận văn và quath+c tijn ,h%! &'t t'c ph;m( chúng t$i ch đi &Bu ,hai th'c một &> bi-u hiện rnh7t của thế gi1i nghệ thuật tr!ng &'ng t'c của $ H!ài về miền núi( đ" làX

hế gi1i nhBn vật( th2i gian nghệ thuật( ,h$ng gian nghệ thuật

hBn• u5 nội M th0 tr7n im ài( hu4ện hanh €ai( tnh Hà B4 Kng &inh

ra và l1n l5n M qu5 ng!ạiX làng NghWa /$( phủ H!ài /Tc( tnh Hà /$ng c^ z na4 là ph)2ng NghWa /$( quận Cu i74( Hà Nội út Aanh $ H!ài gDn v1ihai đ0a AanhX &$ng $ <0ch và phủ H!ài /Tc r!ng h!ạt động nghề nghiệp

$ H!ài c3n &[ ALng nhiều bút Aanh ,h'c nh)X ODt i-n( Oai rang( xu4sh)6ng( H?ng H!a ~A@ng ch! viết b'!•

 inh tr)Mng tr!ng một gia đnh nghP! làm nghề Aệt lLa thủ c$ng M  NghWa /$( h?i nhG $ H!ài đ: thU! me( thU!

t6 lLa M Hàng /à!( Hàng Ngang đ- gia! hàng $ H!ài ch đ)*c học hết bậcti-u học( &au đ" ph%i đi làm nhiều nhề đ- ,iếm &>ngX Aạ4 trF( làm ,ế t!'n( b'ngià4( th) ,9 hiệu bu$n Ch9nh h!àn c%nh #u7t thBn và nhJng tr%i nghiệm &Bu

&Dc về cuộc &>ng đ: trM thành ngu?n t) liệu qu8 gi' và ,h6i Aậ4 c%m hTngch! $ H!ài tạ! n5n nhJng t'c ph;m c" gi' tr0 nhBn văn ca! đep về &au nà4

\d

<1n l5n tr!ng h!àn c%nh đ7t n)1c đang ph%i g?ng mnh ch>ng lại 'ch'p chế của chế độ ph!ng ,iến th+c ABn( h6n ai hết $ H!ài là ng)2i tận mDtchTng ,iến( th7u hi-u và đ?ng c%m v1i nZi ,hS của ng)2i ABn( th+c tế đ" đ:h)1ng ng3i bút của $ H!ài và! c!n đ)2ng t> c'! hiện th+c #: hội đUn t>i lúc b74

i-u thu4ết thT b%4 và! cu>i nhJng năm dR

i-u thu4ết thT b%4 và! cu>i nhJng năm dR

$ H!ài &1m 8 thTc về th2i cuộc và qu4ết đ0nh đi thU! l9 t)Mng c'chmạng Năm \kd( tr!ng th2i , OIt trBn xBn chủ( $ H!ài tham gia ph!ngtrà! 'i hJu th* Aệt( làm th) ,9 ban tr0 &+ Hội 'i hJu th* Aệt Hà /$ng ?itham gia ph!ng trà! thanh ni5n ph%n đế Năm \kd( $ng gia nhập Hội văn h"aCTu qu>c tu45n tru4ền Việt Oinh( viết b'! b9 mật /B4 là một b)1c ng!Itqu4ết đ0nh tr!ng cuộc đ2i cm bút của $ H!ài

au c'ch mạng th'ng 'm( $ H!ài tham gia ph!ng trà! Nam iến( r?il5n Việt Dc làm b'! cTu qu>c( chủ nhiệm cTu qu>c Việt Dc( chủ bút tạp ch9CTu qu>c = \k\ về c$ng

au ngà4 h3a bnh lập lại( tr!ng /ại hội nhà văn ln thT nh7t( \k_(

$ng đ)*c bu làm Sng th) ,9 của Hội = \k đến \kR $ng

gia an ch7p hành( r?i sh" tSng th) ,9 Hội nhà văn Việt Nam = \k đến

\kk $ng đ%m nhiệm chTc chủ t0ch Hội văn nghệ Hà Nội và nhiều chTc tr'ch

#: hội ,h'c V1i nhJng đ"ng g"p l1n la! ch! nền văn học n)1c nhà( $ H!àiđ: vinh A+ đ)*c Nhà n)1c tIng th)Mng nhiều huBn ch)6ng tr!ng h!ạt độngC'ch mạng và gi%i th)Mng H? Ch9 Oinh đ*t \ năm \kk về văn học nghệthuật

v3ng ta4 của đ7t me 45u

c" mIt ,hi cn thiết Kng n"i năng c" Au45n lại nhạ4 c%m( $ng m+c th)1c màv]n đà! h!a( và đà! h!a một c'ch m+c th)1c /Ic biệt $ H!ài là ng)2i biếtđ>i nhBn #[ thế( &>ng độ l)*ng và b%n

quan &'t ti

Tô Hoài lpi đời )ành )Pi con 9uCi :-y +u- ?hông l"t ?hPi 3Ot 

{\k( một &> N vi5t văn|( đúng nh) vậ4 nhJng ,iến thTc $ H!ài c" đ)*cA! $ng chăm ch đọc &'ch và tr%i nghiệm th+c tế tr!ng cuộc &>ng $ H!ài là ph! t= đi-n &>ng về nhà

c" lw 

<V

và t+ tin và! c$ng việc bnh A0 mà ca! đep của mnh NhJng thành t+u đIc

&Dc c@ng v1i nhJng ,inh nghiệm qu8 b'u của $ng tr!ng &'ng tạ! nghệ thuật lànhJng đ"ng g"p quan trọng đ>i v1i nền văn học m1i

<<< H+)% 2W\)% _>)* 2; )*%1 2%&^2 /=3 T` H;+0

$ H!ài đến v1i nghề văn M tuSi m)2i b%4( m)2i t'm NhJng &'ng t'cth6 đu ta4 của $ng đ)*c đăng tr5n

u4 nhi5n nhJng bài th6 c3n n!n n1t về nghệ thuật Hi-u mnh $ H!ài đ:nhanh ch"ng chu4-n h)1n

hiện th+c( nh)ng hiện th+c mà ,h$ng ,h$ ,han( hiện th+c tr!ng &'ng t'c của

$ng v]n đậm ch7t trJ tnh

iếp cận nhJng &'ng t'c th2i , nà4 của $ H!ài ng)2i đọc Aj nhậnth74 &Tc &ung m:n A?i Aà! tr!ng la! động nghệ thuật của $ng V^ Ngọc shan

 z

nhJng mạnh( 4ếu tr!ng văn $ H!ài( $ng đ: #ếp $ H!ài và! nh"m c'c 

 gi-

t9uyFn

T$3 qrs 3à tôi vi#t như chạy thi đư6c n!3 t9uyFn %ài t9uyFn v(- :- t/1

\

t9uyFn ngOn còn chuyFn thi#u nhi như “# W5n” thQ 3Ey chKc t9uyFn c$i inc$i chư- in tôi ?hông nhớ h#tS `i#t để ?i#3 3i#ng )*ng lDc Ey thQ 1h8i vi#t 

ng!ại $ một năm n)1c l5n M &$ng H?ng ru4ện ngDn đ)*c viết lại &au ,hinhà văn đi hộ đ5 M T Sng về

C^ng tr!ng giai đ!ạn nà4 c" th- ,- đến nhJng t'c ph;m ch9nh của $H!ài đ: đ)*c in thành &'chX c'c ti-u thu4ết

G0-)* 2%

g&( )*560

'ng t'c của $ H!ài th2i , nà4 tập chung và! hai đề tài ch9nhX tru4ện

về l!ài vật và tru4ện về n$ng th$n tr!ng c%nh đ"i nghP! Viết về l!ài vật( $H!ài đ: Aành ,h' nhiều trang viết đ- mi5u t% một c'ch chBn thật( &inh động(tinh tế NhJng c!n vật c^ng c" tBm t) tnh c%m( tBm trạng( &> phận nh) c!nng)2iX ch0 gà m'i 

đ-tQnh

t'nh tQnh lại 1hAi :ò % %7i và thường ch@ng +uên

gà tr>ng ri đi thU! tiếng gọi của tnh 45u r?i lạc m7t( tr!ng tru4ện

o/%

H!ài thật độc đ'! hế gi1i 74 g*i l5n M ng)2i đọc &+ li5n t)Mng về nhiều v7n

đề tr!ng đ2i &>ng #: hội l!ài ng)2i Và c^ng qua nhJng tru4ện ngDn về l!àivật

đ0nh c'i thiện tr!ng cuộc &>ng( bà4 tG m!ng mu>n của một cuộc &>ng hạnh phúc(

tr!ng văn học Việt Nam ch)a c" nhà văn nà! viết về l!ài vật nhiều và đIc &Dcnh) $ H!ài

Tô Hoài )-u c$ch 3ạng t$ng T$3

\

au c'ch mạng th'ng 'm( $ H!ài c" &+ chu4-n biến mạnh mw

t)Mng( &'ng t'c đa Aạng nhiều th- l!ại( nh0p độ &'ng tạ! nghệ thuật của $ngc^ng tăng tiến c% về &> l)*ng và ph;m ch7t nghệ thuật $ H!ài ,h$ng b" hepnội Aung và đ>i t)*ng ph%n 'nh tr!ng phạm vi của một v@ng ABn nghP! ng!ại

thành Hà Nội n6i $ng t=ng gDn b" mà $ng c3n h)1ng đến một ,h$ng gianrộng l1n( đến v1i cuộc &>ng của nhiều l1p ng)2i( nhiều v@ng đ7t ,h'c nhau(nSi bật nh7t là miền núi B4 Dc( Việt Dc 'c ph;m đu ti5n $ H!ài viết

về đề tài nà4 là tập tru4ện

th-hiện đ)*c cuộc &>ng v7t v%( túng thiếu nh)ng giàu tnh nghWa v1i c'ch mạng(c^ng nh) 8 ch9 qu4ết tBm chiến đ7u của đ?ng bà! miền núi

iếp tLc đi &Bu và! đề tài miền núi( $ H!ài đ: thu h!ạch đ)*c nhiềuthành c$ng v1i hai t'c ph;mX

đ'nh A7u một b)1c ng!It quan trọng tr5n c!n đ)2ng &'ng tạ! nghệ thuật và bộc lộ &+ nhận

c'ch mạng ài năng nghệ thuật của $ H!ài ,hi viết về miền núi càng về &aucàng đ)*c ph't hu4 và ,hEng qua nhiều t'c ph;m c" gi' tr0 ,h'c nh)X

tr!ng t'c ph;m của $ H!ài ch thu hep tr!ng phạm vi v@ng 

$ng Nh)ng &au c'ch mạng qu4 m$ hiện th+c đ)*c ph%n 'nh đ: ,h'c( c% về,h$ng gian và th2i gian Viết về Hà Nội &au c'ch mạng $ H!ài viết

)-4

N0

t)*ng r7t &Bu &Dc O%ng đIc &Dc nh7t của $ H!ài &au c'ch mạng là c'c chBnAung và h?i Tc ua

/%X) 30

đ-hi-u th5m về ph!ng c'ch nghệ thuật( thBn phận( nhBn c'ch tr!ng hành trnhvăn ch)6ng của $ H!ài và c'c nhà văn ,h'c Năm QRR( $ H!ài ch! ra đ2i

\_

cu>n ti-u thu4ết

 biệt quan trọng tr!ng l0ch &[

5n cạnh nhJng &'ng t'c tr5n( $ H!ài c3n tiếp tLc viết ,h' nhiều t'c ph;m

*>'

đ: g"p phn b?i đDp vF đep tBm h?n ch! c'c Um

"m lại( $ H!ài là nhà văn lu$n c" nhJng c> gDng tm t3i( ,h'm ph'tr!ng &'ng tạ! nghệ thuật /" là 4ếu t> g"p phn làm n5n &Tc h7p A]n( &Tc

&>ng và 8 nghWa lBu bền M t'c ph;m của $ng đ>i v1i đ2i &>ng tinh thn bạnđọc nhiều thế hệ NhJng &'ng t'c của $ H!ài &au c'ch mạng th'ng 'm đ:,hEng đ0nh v0 tr9 của $ng tr!ng văn học Việt Nam v1i một ph!ng c'ch nghệthuật v=a mang nt ri5ng v=a đậm đà b%n &Dc ABn tộc

người đư6c 3iêu t8 thể hiFn t9ong t$c 1h,3 :Lng

<<VH|

hU!

:8n nhEt t9ong t$c 1h,3 v!n h"c n@ là tiêu điể3 để :&c l& ch2 đ và tư tư;ng và đ#n lư6t 3Qnh n@ lại đư6c c$c y#u t* c@ t'nh chEt hQnh th=c c2- t$c 1h,3 t/1

thu/t c2- t$c 1h,3 v!n h"cG Rhân v/t v!n h"c đư6c 3iêu t8 +u- c$c :i#nc* xung đ&t 3âu thu]n và 3"i chi ti#t c$c loại

 NhBn vật

c" th- là nhJng c!n ng)2i c" t5nX 6n inh( ƒ( Ch9 shP!( à! h'! h!Ic,h$ng t5n nh) nhJng ,F đ)a tin( l9nh hu( thfng b'n t6 c" th- là nhJng c!nvật( đ? vật thậm ch9 n" ,h$ng ph%i là ng)2i cL th- mà ch là một hiện t)*ng

\

nSi bật tr!ng t'c ph;m ChEng hạn( th2i gian là nhBn vật ch9nh tr!ng t'c ph;mcủa 5,h$p( xế OPn là nhBn vật ch9nh tr!ng

H!ài( đ?ng tiền là nhBn vật ch9nh tr!ng

n" ch9nh là ;n AL về c!n ng)2i( về đ2i &>ng nhBn &inh

a c" th- nhận biết nhBn vật văn học qua nhiều A7u hiệu nh) t5n nhBnvật( A7u hiệu ti-u &[( nghề nghiệp( đIc đi-m ri5ng( đIc đi-m t9nh c'ch Nh)ngnhBn vật văn học là đ6n v0 nghệ thuật đ4 t9nh )1c lệ ch! n5n ta ,h$ng th-đ?ng nh7t n" v1i c!n ng)2i c" thật tr!ng đ2i &>ng mà chi n5n c!i nhBn vậttr!ng văn học nh) là một 4ếu t> hnh thTc mang t9nh nội Aung NhBn vật vănhọc là ph)6ng tiện ,h'i qu't hiện th+c n5n chTc năng c6 b%n của nhBn vậtvăn học là ,h'i qu't t9nh c'ch của c!n ng)2i x! t9nh c'ch là một hiện t)*ng

#: hội l0ch &[ n5n chTc năng ,h'i qu't t9nh c'ch của nhBn vật văn học c^ng

mang t9nh l0ch &[

 Nh) vậ4( nhBn vật văn

Aọc t'c ph;m cn ph%i tm hi-u chi tiết nội Aung đ2i &>ng và nội Aung t)t)Mng th- hiện tr!ng nhBn vật ha4 n"i c'ch ,h'c( nhBn vật là hnh thTc vănhọc đ- ph%n 'nh hiện th+c Hnh thTc 74 r7t đa Aạng và th- hiện c'c ,h9a cạnhv$ c@ng ph!ng phú của cuộc &>ng ua nhBn vật mà nhà văn( nhà th6 mi5u t%tr!ng t'c ph;m đ- th- hiện quan đi-m th;m mW( c'i nhn ,h'ch quan của nhàvăn về cuộc &>ng( về c!n ng)2i

 jhân loại nhân v/tX NhBn

th)2ng là nhJng &'ng tạ! độc đ'! ,h$ng lIp lại /- chiếm lWnh c'c nhBn vật vănhọc cn tm hi-u c'c ph)6ng tiện l!ại hnh của chúng Nhn t= nhiều g"c độ,h'c nhau c" th- chia nhBn vật văn học thành nhiều ,i-u l!ại ,h'c nhauX

 Căn cT và! ,ết c7u( ta c"X nhBn vật ch9nh( nhBn vật phL( nhBn vậttrung tBm

 Căn cT và! 8 thTc hệ( ta c"X nhBn vật ch9nh Aiện( nhBn vật ph%n Aiện

\k

 Căn cT và! ,i-u c7u trúc( ta c"X nhBn vật chTc năng( nhBn vật l!ạihnh( nhBn vật t9nh c'ch( nhBn vật t) t)Mng.

C" nhiều c'ch phBn l!ại nhBn vật( A+a và! đIc đi-m &'ng t'c của $H!ài về đề tài miền núi( chúng t$i chia thế gi1i nhBn vật của $ng thành c'c

,i-u l!ại &auX hế gi1i nhBn vật ng)2i la! động miền núi( hế gi1i nhBn vậtng)2i anh h@ng( ng)2i c'ch mạng

hế gi1i nhBn vật tr!ng &'ng t'c về miền núi của $ H!ài hết &Tc đaAạng và ph!ng phú x)1i ng3i bút tài h!a của nhà văn $ H!ài A)2ng nh) c%thi5n nhi5n đ7t tr2i và c!n ng)2i miền B4 đ)*c

tr5n nhJng bTc vw bfng nghệ thuật ng$n t= r7t tinh #%! mà v$ c@ng chBn th+c(c%m động NhJng ng)2i la! động miền núi họ là nhJng n$

tr!ng b"ng t>i đau th)6ng nh)ng ;n &Bu tr!ng tBm h?n họ là &Tc &>ng tiềm

tàng( m:nh liệt OIc A@ b0 bọn th+c ABn và bọn ta4 &ai của chúng 'p chế vềmọi mIt nh)ng nhJng ng)2i la! động miền núi lu$n nu$i A)‚ng( ,ha! ,h'thạnh phúc( t+ A! đ-

 bật

h@ng( ng)2i c'ch mạng z họ #u7t thBn ,h'c nhau nh)ng c@ng chung một 8ch9 đ" là c>ng hiến( hi &inh ch! l9 t)Mng c'ch mạng( ch! &+ nghiệp gi%i ph"ngABn tộc( đSi m1i qu5 h)6ng đ7t n)1c !àn bộ &'ng t'c về miền núi của $H!ài mang gi' tr0 nhBn &inh &Bu &Dc và th7m đ)*m tnh ng)2i

<@<< g&3) )014 )*%1 2%&^2 a /;) )*560 /=3 T` H;+0 2W;)* )%m)* _>)*2>/ a0K2 a 40) )0

ng)2i là trung tBm( là đ>i t)*ng chủ

về c!n ng)2i là ,h'i niệm c6 b%n nhfm th- hiện ,h% năng ,h'm ph'( &'ng tạ!tr!ng lWnh v+c mi5u t%( th- hiện c!n ng)2i  rn /nh [ ch! rfngX 

niF3 nghF thu/t v con người là 3&t

V1i bạn đọc( ng)2i nghi5n cTu việc tm hi-u quan niệm nghệ thuật vềc!n ng)2i ch! php ta tm hi-u b%n ch7t #: hội của nhBn vật và nhJng l8 t)Mngth;m my mà nhà văn g[i gDm qua nhBn vật t= đ" th74 r đ)*c gi' tr0 của t'c ph;m và thành t+u của ng)2

th-tr!ng một phạm vi nà! đ" lại c" nhJng ,iến gi%i ,h'c nhau về c!n ng)2i

 Ng$ 7t 

h"a x@ b0 đIt tr!ng h!àn c%nh nà!( cuộc &>ng c" ,h" ,hăn( đi5u đTng( b0 ,m,ep nh) thế nà! nh)ng bfng 8 ch9( ngh0 l+c họ v)6n l5n v)*t qua &"ng gi"của cuộc đ2i mà v]n

đPn• A@ b0 v@i Aập(

l]n tinh thn nh)ng ch0 v]n giJ đ)*c ph;m c'ch tr!ng &ạch của mnh NamCa! lại đi &Bu và! bi ,0ch của nhJng c!n ng)2i b0 tha h"a $ng mi5u t% c!nng)2i m! m"( #ộ #ệch( A0 hnh mang hnh A'ng #7u #9 

c!n ng)2i đội l>t qu… nh)ng đfng &au nhJng hnh A'ng đ" Nam Ca! ph'thiện M họ v]n c3n t9nh ng)2i h0 NM c3n biết c)u mang( chăm &"c( giành tnh45u ch! Ch9 shP! tr!ng ,hi c% #: hội #a l'nh hDn Ch9 shP! A)1i bàn ta4 củathế l+c th>ng tr0 làm ch! tha h"a biến ch7t trM thành c!n qu…

/ại )Mng ch=ng nh) Ch9 m7t nhBn hnh m7t c% nhBn t9nh( cuộc đ2i chmtr!ng tội 'c( 74 vậ4 mà bfng tnh 45u h0 đ: c%m h"a đ)*c Ch9( M Ch9 v]n lUl"i l5n 'nh &'ng của l)6ng

rọng shLng là một nhà văn t% chBn( $ng lu$n viết về &+ tha h"a của c!nng)2i tr!ng m$i tr)2ng bạc tiền và tham nh^ng h'c v1i c'c nhà văn hiệnth+c ph5 ph'n c@ng th2i( V^ rọng shLng ch! rfng &+ tha h"a của c!n ng)2i,h$ng hEn thuộc về giai c7p th>ng tr0 mà th+c ch7t của &+ tha h"a đ" là A!l3ng Aạ độc 'c( c'ch đ>i nhBn #[ thế ,h$ng c)u mang nhau giJa ng)2i v1ing)2i tr!ng #: hội C3n v1i $ H!ài( quan niệm nghệ thuật về c!n ng)2i tha4đSi một c'ch biện chTng th- hiện &+ đSi m1i tr!ng t) t)Mng và &'ng t'c của

$ H!ài tr)1c và &au c'ch mạng

Q\

r)1c c'ch mạng( $ H!ài chủ 4ếu h)1ng ng3i bút của mnh và!nhJng c

con người

là

u4 quan niệm nghệ thuật về c!n ng)2i của $ H!ài tr!ng giai đ!ạn nà4 đ:c"

ch7t l)*ng m1i( tiến bộ &! v1i c'c t'c gi% ,h'c nh)ng quan niệm 74,h$ng tr'nh ,hGi nhJng hạn chế nh7t đ0nh C!n ng)2i tr!ng &'ng t'c của $H!ài nhn chung ch0u %nh h)Mng của c'i gọi là 

,hi $ H!ài phủ nhận t9nh t9ch c+c ti5n tiến của nhJng đi-n hnh về c!nng)2i /iều đ" th- hiện c'i nhn bi quan của t'c gi% tr)1c hiện th+c cuộc

&>ng NhJn

vết của chủ nghWa t+ nhi5n nh) t9nh ch7t b%n năng chi ph>i đến nhJng c%nh45u đ)6ng và &inh h!ạt của nhBn

tr)1c nZi đau của ng)2i ABn( nL c)2i h"m hnh nh)ng th+c

th7t đTc ~Ngu4jn uBn• r7t đ'ng tiếc Ngu45n nhBn của nhJng hạn chế quanniệm nghệ thuật về c!n ng)2i của $ H!ài tr)1c c'ch mạng #u7t ph't t=ngu45n nhBn chủ quanX tài năng( t) t)Mng của nhà văn và ngu45n nhBn ,h'chquan hiện th+c #: hội đ: %nh h)Mng l1n t1i $ H!ài

au c'ch mạng( tạm biệt làng qu5 vUn đ$ 45n bnh $ H!ài tham giac'ch mạng( đIc biệt là &au ,hi gia nhập

v1i nhiều tr9 thTc( văn nghệ &W tiến bộ đ)6ng th2i( ng3i bút của $ H!ài đ: bDtđu c" &+ tha4 đSi thU! h)1ng t9ch c+c u4 rfng và! th2i , đu &au c'chmạng ,hi chu4-n h)1ng viết về đề tài miền núi $ng c3n %nh h)Mng của l>iviết c^ A! ch)a bDt nh0p v1i hiện th+c cuộc &>ng n5n c3n nhiều hạn chế tr!ngc'ch nhn thế gi1i và c!n ng)2i miền núi Nh)ng nga4 &au đ" quan niệm nghệthuật về c!n ng)2i của $ H!ài đ: c" &+ biến đSi về ch7t Dt đu t= tậpTW&'1) TX' Z/

<úc nà4 $ng viết về ng)2i miền núi nh) m'u th0t của ch9nh mnh uan niệm

QQ

nghệ thuật về c!n ng)2i tr!ng &'ng t'c về miền núi của $ H!ài là quan niệm

thươn

người

và c%m động nh7t về qu' trnh v)6n l5n mạnh mw của nhJng c!n ng)2i v@ngca! Họ t+a nh) nhJng l!ài cG Aại nhG b nh)ng c" &Tc &>ng bền b và lu$n,ha! ,h't t1i 'nh &'ng mIt tr2i = nhJng c!n ng)2i n$ lệ( phL thuộc( cuộc

&>ng chm tr!ng b"ng t>i đau th)6ng họ đ: An An thTc tnh( biết đến c'chmạng và làm c'ch mạng

 Nh)

núi của $ H!ài đ: th- hiện c'ch nhn c!n ng)2i tiến bộ của nhà văn V1iquan niệm nghệ thuật nà4( $ H!ài đ: đ'nh A7u &+ tr)Mng thành tr!ng c'ch

viết( &+ chu4-n biến về đề tài và quan trọng h6n là &+ đSi m1i t) t)Mng &'ngt'c Ch9nh v nhJng điều nà4 mà gi' tr0 hiện th+c và gi' tr0 nhBn đạ! tr!ng

&'ng t'c của $ H!ài về miền núi nà4 càng &Bu &Dc và c" gi' tr0

&'ng t'c của $ H!ài( c@ng viết về &> phận ng)2i n$ng ABn ng)2i đọc càngth7u hi-u( th7m th9a h6n ch! nhJng m%nh đ2i( &> phận nghP! ,hS của ng)2ila! động miền núi x)1i ng3i bút t% chBn của $ H!ài hiện th+c cuộc &>ng ph6i

ch0u hai thế l+c 'p chế đ" là c)2ng qu4ền và thn qu4ền

RhBng nạn nhân c2- thần +uyn

Qd

x)2ng nh) M đBu c^ng c" b"ng ma vB4 quanh( t= ma tr2i( ma đ7t đến

ma r=ng( ma núi và thậm ch9 ma ng)2i Oa trM thành thế l+c thn qu4ền( mộtl+c l)*ng &i5u nhi5n v$ hnh( c" &Tc mạnh tu4ệt đ>i( gDn v1i nhJng g #7u #a(

tệ hại nh7t Oa ,h$ng linh thi5ng( ch)a ai nhn th74( ch)a ai biết ma nh) thế

nà! nh)ng n" trM thành nZi 'm %nh ,hiếp &* tru4ền ,iếp ăn &Bu và! tiềm thTccủa ng)2i ABn v@ng núi

r

 phn nà! th7u hi-u đ)*c &> phận

hội c^ + b"c lột độc 'c của quan bang( th>ng l9( th+c ABn c@ng v1i nhậnthTc m5 t9n A0 đ!an của ABn làng đ: đ;4 gia đnh bà iàng úa r6i và! th%mc%nh c@ng qu]n( đi5u đTng Năm 74( đang vL làm n)6ng #uBn nh)ng ch?ng

 bà

cà4 tr5n n)6ng đ- đi t%i thu>c phiện ch! nhà th>ng l9 bMi lw 

%ân )-o :Lng 34- thu*c hiFn nhà +u-n

ngh5o nh0 gi$

gia đnh nh) gia đnh bà iàng úa ph%i hTng ch0u c%nh v* #a ch?ng( cha #ac!n đ- đi làm ch! quan tr!ng ,hi việc nhà c3n đang Aang AM Chu4ến đi 74ch?ng bà iàng úa ,h$ng ba! gi2 trM về nJa h)6ng tha4 ch! nhJng ,iếpng)2i l)6ng thiện mà &> phận mGng manh( b7t hạnh( c'i &>ng c'i chết của họch tr!ng gang t7c Ch?ng chết( bà iàng úa #"t #a đau đ1n( trL cột gia đnh

,h$ng c3n nJa( t= na4 việc n)6ng r]4( nhà c[a( nu$i Aạ4 ba đTa c!n th6 Aạimột ta4 bà c'ng

một tai họa nJa ,hủng ,hiếp h6n lại đS ập #u>ng gia đnh bà iàng úa đ" làX

 b7t hạnh( !an tr'i của cuộc đ2i bà iàng úa bDt đu t= đB4

&%ng c^ng r! 

iàng úa về >m c^ng đS tại 

con :à wiàng kD- !n T#t này xong 9Ci làng 1h8i đ>3 đi gi#tS R#u ?hông c@lDc 3- nhà n@ là3 ch#t h#t làng 

 Wày

Q

#"m làng miệt th0( #a l'nh( gh5 &* th c$ độc( tủi nhLc ,h$ng g bfng NZi,hiếp &* tr)1c &+ tr=ng phạt( đU Aọa của ma ng)2i ta đ>i #[ v1i nhau tànnh]n( ca4 nghiệt( độc 'c( cạn tnh cạn nghWa u' &* h:i( đ- tr>n chạ4 c'i chết b>n

chui tr>n lủi t'ch biệt hEn v1i mọi ng)2i( bDt đu một cuộc &>ng m1i c$ độc(

&* h:i( đ"i ,hS 

8 thTc về ,h$ng gian( th2i gian và &+ t?n tại của ch9nh b%n thBn mnh( chth74 ca4 đDng( tủi nhLc( ,hS đau ch7t đ4 

3à )*ng 

c'i rt cDt Aa( cDt th0t nh)ng b>n me c!n ,h$ng A'm thSi l[a v &* ng)2i tatr$ng th74 n5n ch biết ng?i c! rúm và! nhau đ- v6i b1t đi c'i lạnh nhJngđ5m đ$ng u% thật &Tc mạnh v$ hnh của thn qu4ền ~ma• và nạn m5 t9n A0đ!an r7t đ'ng &*

 Nếu

th ma gà lại là nZi ,inh h!àng

nhà O%4 c" ma gà( b> me tru4ền ch! c!n( c% làng c% b%n ,h$ng ai A'm đến

c[a( đi đ)2ng gIp ai ng)2i ta c^ng &* h$ng ai A'm l74 O%4 †m %nh matr"i buộc c!n ng)2i và! v3ng !an nghiệt( đến c'i hạnh phúc nhG b là đ)*c45u th)6ng c^ng ,h$ng c" h)6ng tha4 ch! cuộc đ2i c$ O%4 hạnh phúc,h$ng ven tr3n( #inh đep mà cuộc đ2i lại nSi tr$i( trDc ;n Ng)2i 45u O%4thật l3ng z hL c^ng ch)a v)*t qua đ)*c ph!ng tLc làng #: v1i nhJng luật lệ

hà ,hDc O%4 đ0nh th!'t li thU! hL nh)ng ch)a ,0p th ph%i thU! gia đnhchạ4 hai tiếng ma gà Cuộc đ2i O%4 &w đi đBu về đBu ,hi cT ph%i tr>n chạ4hai tiếng ma gà‡ C" lw hạnh phúc &w ,h$ng ba! gi2 mm c)2i v1i ng)2i c!ng'i 

Q

†m %nh mu$n thuM ngàn đ2i bMi nhJng b"ng ma tàn hại nhJng ,iếpng)2i l)6ng thiện Ng)2i la! động miền núi ph%i &>ng lBu A)1i 'ch 'p bTc của ph!ng ,iến( th+c ABn( &+ hi-u biết của

c^ng c" nhJng b"ng ma Aật A2 bủa vB4( đU Aọa c!n ng)2i t=ng phút( t=ng giB4

C% #"m N' /Dng ~

'nh &'ng của đPn Au ,hi đ: c" c6 hội mua đ)*c ng)2i ta vui m=ng( h1n hM đ)*c vài h$m Nh)ng ,h$ng biết t= đBu tung ra tin đ?n mu>i và Au hGa c"

ma chài n5n ng)2i ta ,h$ng ăn mu>i( ,h$ng A@ng Au hGa thDp &'ng mà v]ncam ch0u &>ng tr!ng đ"i rt và b"ng t>i

Oa trM thành một l+c l)*ng b9 hi-m và là ngu45n nhBn của >m đau bệnh

nh1( mZi ,hi bu?n O't ha4 và! r=ng gLc

h)6ng c!n( #"t c!n $ng O2ng nghWX 

3-n@ còn v $3 3ày :-o nhiêu n!3 nB- c[ng chư- %=t đư6cS T- 1h8i g"i thầyv cDng cho hCn n@ đư6c 3$t 3Z thQ 3ày 3ới ; yên đư6c

đBu ph%i thế( ai và! h!àn c%nh đ'ng th)6ng của O't c^ng bu?n ,hS vậ4 th$i. Nhà đ:

c!n g'i b0 ma 'm( $ng O2ng mu>n cúng ma ch! c!n g'i nh)ng ,h$ng c"đ?ng hà! trDng( bạc trDng tr% c$ng th4 m!( ba ch0 Um O't c> gDng làm việcn5n &inh >m 

 NhJng &> phận ,h$ng ma4 mDn nh) thế c" mIt tr!ng r7t nhiều &'ng t'ccủa $ H!ài về đề tài miền núi và trM n5n nhTc nh>i h6n A)1i ng3i bút của

$ng Oo ~

c!n ABu gạt n*( gn nh) c% tuSi thanh #uBn của Oo b0 v@i l7p A)1i bàn ta4độc 'c của cha c!n th>ng l9 Nhiều lúc Oo mu>n tm đến c'i chết nh)ng,h$ng thành bMi Oo c" chết đi th

một nZi l! &* lu$n 'm

nhLc( &>ng mà nh) chết i>ng nh) Oo( sa sa! ~

c" cuộc đ2i ,hS đau( t= nhG đ: ph%i làm n$ lệ ch! nhà th>ng l9( l1n l5n &Dp b0 b'n ch!

đi v &* 

đư6c ; yên với 3- nhà 3- t9ờ chJ nào

Oa lu$n hiện hJu tr!ng đ2i &>ng tinh thn ng)2i la! động miền núinhJng năm ch)a c" c'ch mạng /i đBu( làm g ng)2i ta c^ng hGi ma( b0 >mđau bệnh tật cúng ma C!n trai tr)Mng th$n sàng ~Oiền B4• b0 >m r3ng r:nhiều ngà4 ,h$ng ,hGi( phận làm cha me ,h$ng đành l3ng nhn đTa c!n ngà4càng h! úa( sàng l! lDng( th)6ng c!n nh)ng ,h$ng biết làm thế nà! chJa,hGi /ang lúc n)1c &$i l[a bGng lại c" ng)2i đến tận nhà sàng b%!X 

là3 t9ư;ng thôn 3- :Ot con 3ày *3

càng làm sàng th5m h!ang mang( b>i r>i Ng)2i già tr!ng #"m c3n n"iX

thôi 3ày 1h8i để t-o cDng 3-

sàng ch0u( sàng đành đ- ch! th4

 b

th74 ch9nh mnh c^ng lu;n qu;n NhJng l! lDng( bTt rTt 74 m:i đến ,hi đ)*c

4 &W hà! ha4 đến chJa ,hGi bệnh ch! c!n sàng m1i nhe l3ng Oa c3n là

shủ( s' ra đ>t h)6ng( lm rm ,h7n 

hi ,ết nghWa anh Um v1i ƒ ChBu( ƒ shủ c^ng ,h7n cúng ma 

 jh2 tôi

>3 với n@ !n ; với nh-u t*t 37i

x! ch)a nhận thTc đúng qu4 luật ph't tri-n của #: hội mà nhJng ng)2iABn v@ng núi ca! tin và! thn th'nh một c'ch m@ qu'ng C!n ng)2i ,h$ng đủnhận thTc( thiếu hi-u biết n5n đ: biến ma thành một l+c l)*ng v$ hnh

nh)ng c" &Tc mạnh chi ph>i đến t=ng c!n ng)2i C'i gọi là ma t?n tại tr!ngtBm linh c!n ng)2i miền núi là &%n ph;m t7t 4ếu của l>i &>ng lạc hậu( của l>i

Q_

m5 t9n A0 đ!an m@ qu'ng( là tàn A) của #: hội c^ NDm đ)*c đi-m 4ếu nà4 mà bọn th>ng tr0 đ: l*i ALng m

nhJng &u4 nghW c!n ng)2i A! th)*ng đế &inh ra v thế cuộc &>ng của họ A!đ7ng t>i ca! an bài( &Dp đIt Chúng A+a và! ma( và! thn qu4ền tạ! n5n một

&Tc mạnh v$ hnh đ- th+c hiện 8 đ? đUn t>i( #7u #a( th>ng tr0 đàn 'p t) t)Mngtinh thn và biến ng)2i la! động miền núi thành n$ lệ( ta4 &ai của chúng Vàth+c tế( nhJng c!n ng)2i đ'ng th)6ng 74 đ: phLc t@ng chúng v$ điều ,iệnnh) phLc t@ng nhJng th'nh nhBn( chúa tr2i( cha đạ! Ngu4 hi-m và đ'ng &* h6n( &Tc mạnh của thn qu4ền đ: ăn &Bu b'm rj và! &u4 nhW của c!n ng)2imiền núi ,h" mà cMi bG ,hiến ch! họ An An 45n phận v1i &u4 nghW làm n$

ng)2i ta ch! đến chết à

chan n)1c mDt( b7t m:n nghW rfngX

ngày hô3 n-y và đời người thQ ngày càng tàn tàn lKi như c$i c2i nào 9Cic[ng ch$y thành th-n

th'ng tủi h2n tr!ng r=ng hU! hút à ˆng

đ2i làm hu nhà quan c+c nhLc nh)ng v]n ph%i 

đep của mnh ch! bọn

tr>n tiếng ma( cuộc đ2i tr$i Aạt ,h$ng biết đi đBu về đBu h+c tế họ đ: trM thành n$ lệ tr!ng ch9nh &u4 nghW của mnh

 Nh) vậ4( bọn th>ng tr0 M v@ng ca! đ:

c$ng cL hJu hiệu hZ tr* đDc l+c ch! &+ đàn 'p đ- n" trM thành một thT 



r)1c c'ch mạng th'ng 'm năm \k( cuộc &>ng của nhBn ABn Việt Nam

Cuộc &>ng ,hS đau( b7t hạnh đ4 ca4 đDng của ng)2i ABn n$ lệ m7t n)1c đ:

in A7u tr!ng l0ch &[ và hiện th+c đ4 n)1c mDt 74 càng đ)*c ph6i bà4 r h6ntr5n nhJng trang viết của nhJng nhà văn 45u n)1c tr!ng đ" c" $ H!ài $H!ài là một tr!ng nhJng nhà văn ti5n ph!ng đến v1i miền núi( $ng đ: t=nggDn b" v1i ng)2i ABn miền núi nhiều năm liền( h6n ai hết $ng là ng)2i th7uhi-u mọi nZi ,hS c+c của ng)2i la! động miền núi tr!ng #: hội c^ NhJngc!n ng)2i n6i đB4 ,h$ng ch ,hS v nghP! đ"i( ,hS v hủ tLc lạc hậu( m5 t9nA0 đ!an mà c3n ,hS v &+ 'p bTc( b"c lột A: man tàn bạ! của c)2ng qu4ền./" là chế độ ph!ng ,iến( th+c ABn Chúng t+ ch! mnh c'i qu4ền hành hạ(

nhLc mạ( đP nn ng)2i ABn l)6ng thiện( v$ tội biến họ thành nhJng ,F n$ lệ.Chúng bDt ng)2i ABn ph%i đi phu( làm cu$ng( đi l9nh( làm ng)2i hu ,F hạ,h$ng c$ng ,h$ng ,- già trF( g'i trai phLc vL ch! mLc đ9ch làm giàu h!Icth+c hiện nhJng thủ đ!ạn #7u #a( đ?i bại nh7t

>ng A)1i 'ch th>ng tr0 của th+c ABn( của nhJng chúa đ7t ph!ng ,iếnng)2i n$ng ABn miền núi ph%i ch0u nZi ,hS c+c của nạn bDt phu( bDt l9nh( bDt

đi phi5n

Bn ~

 ba! phUn đi5u đTng Bn đi M r- đ)*c m)2i năm chu;n b0 l74 đ)*c v* th B4trM lại đ"ng đ?n Vi5n đ?n B4 #u>ng làng( th74 v* Bn

Bn đành trM về ta4 ,h$ng đ- hạnh phúc tuột ,hGi ta4 mnh <n thT hai(chu;n b0 c)1i O't nh)ng ang  ch7m O't về chBu và! ban #3U( O't l5nchBu( l5n đ?n = đ74 ,h$ng tin tTc g O7t v*( c+c chEng đ: Bn đi phu chM đạn ch! B4 l5n ng)*c( v=a >m đau bệnh tật lại b0 quan( l9nh đ'nh đập hành

hạ ,h$ng lúc nà! ,0p vu>t m? h$i 7t m:n v1i đ2i Bn nghWX 

cướ1 v6S i 1hu thQ l'nh đ$nh ch\iS =- nào c[ng x>3 3Qnh như con c$S jh>n này

Qk

Và! l9nh ,h> đG nh)ng c^ng ,h$ng th!'t đ)*c thBn phận ,h>n ,hS Bn đil9nh c)1p b"c( làm điều 'c v1i mọi ng)2i nh)ng nhà v]n b0 l9nh c)1p Bn b0m7t một c'i gBn ta4 ,h$ng &[ ALng đ)*c &úng nJa th chúng th%i Bn về.x)1i &+ nhà! nIn của tng l1p th>ng tr0 chúng làm ch! c!n ng)2i tha h"a(

chúng đ'nh đập ,h$ng th)6ng tiếc b7t luận là ai a h:4 #Um c%nh chúnghành hạ $ng O2ng đ- th74 đ)*c &+ 'c độc của bọn m7t t9nh ng)2iX 

 Wờng 1h8i đ>o

l'nh cướ1 đư6c h-i th4ng ngô n@ :On luôn c8 c8 )$u +u8 lMu đạn xu*ng )u*i

9Ci :Ot ông g$nh h-i th4ng ngô ông đi ?hông nAiS R@ đ$nh g/y vào đầu g*iông đ,y ông ng7 giB- %*c nDi

trận bDt phu ,h'c( nhJng ng)2i đi phu nh) c!n r>i tr!ng ta4 chúng 

3ặt ch8y ?hô đ>n

t9$nS wiB- lDc Ey ti#ng t9*ng đầu làng đ7 lại đ4ng đ4ng nAiS @ l'nh đCn xu*ng điể3 đinh t9*ng g"i SSS 9Ci ?hông ?<1 th; v]n c$i $o đ7 đ>n 3$u t9ênngMc ông lại đ>o lng cơ3 chạy l]n vào đ$3 người nh*n nh$o tDi :Ki t9ong ti#ng +u$t ch\i ti#n 9oi g/y vKt xu*ng đầu

<:! Oang ~

n'u tr!ng ng$i nhà tạm b* trU! l)ng A>c Vậ4 mà mZi ,hi c" tr>ng gọi đi phi5n nhà

'm %nh 

:u&c c$i ?h@ nh"c viFc nhà người vào 3Qnh

l:! Oang ph%i đi A?n

chEng đ: cu>i c@ng l:! b0 t5n quan Nhật biến thành m"n đ? ch6i rF mạt(,h$ng ph%i v$ tnh mà c> tnh quan Nhật đ: bDn chết l:! <:! Oang chết !an

Tc sh't #9t Nhật qu' độc 'c và A: man

dR

x)1i ng3i bút của $ H!ài( t=ng chi tiết( t=ng hnh %nh nh) một th)1c phim

giIc #Bm l)*c đ>i v1i nhBn ABn ta

/ến v1i

là hnh %nh c+c ,hS của nhJng ng)2i phu đuSi ng+a th? hàng ch! quan l5nshn a Cuộc &>ng đ: ,h" ,hăn( v7t v% nhJng ng)2i b0 bDt đi phu c3n ph%ilàm ,h$ng c$ng ch! nhà quan càng ,hiến cuộc &>ng nghP! đ"i( đi5u đTngh6n Nạn nhBn của nhJng cuộc bDt phu đ" c" gia đnh bà iàng úa Ch?ng

 bà iàng úa ph%i bG việc nhà đ- đi t%i thu>c phiện ch! quan th>ng l9 và cuộc

ra đi đ" vWnh vijn ,h$ng c" ngà4 trM về NZi đau m7t ch?ng( nZi &* ma 'm r?ilại đến nZi đau m7t c!n Oọi tai họa gi'ng #u>ng c@ng một lúc Năm nà!c^ng vậ4 

?h$ch kQn c[ng lEy đi nhiu c2- c8i người W5o ngM- thC ?hông h#t 1h8i :Ot người ?hiêng c2- đi th>o

Aanh &'ch đUn( A@ hà! Nha c3n là đTa trF c^ng b0 bDt đi làm phu đuSi ng+at%i hàng = đ"( tiếng chBn n+a trM thành Bm thanh( nZi 'm %nh ,hủng ,hiếp

&u>t cuộc đ2i bà iàng úa iến chBn ng+a gDn v1i nZi ,hS đau n" đ: mang

đi ng)2i ch?ng( ng)

ng)2i &au nà4 trM thành t5n ph%n n)1c H!àn c%nh của gia đnh bà iàng úac^ng là h!àn c%nh b7t hạnh của mọi gia đnh ng)2i ABn m7t n)1c lúc b74 gi2

Cuộc &>ng của đ?ng bà! c'c ABn tộc thi-u &> M miền núi nhJng nămch)a c" c'ch mạng thật u t>i ọn th>ng tr0 v@ng ca! đ: l*i ALng &+ nhe Aạ c%tin( b%n t9nh h?n nhi5n ngB4 th6 của ng)2i miền núi chúng đ: ,ết h*p v1i &Tcmạnh của thn qu4ền đ- đàn 'p(

c^ng là nhJng &> phận mGng manh( cuộc &>ng tăm t>i đ4 !an tr'i( họ b0 t)1cđ!ạt t+ A!( đu độc tinh thn( làm thBn trBu ng+a( n$ lệ ch! bọn th>ng tr0

r!ng &> đ" c" lw ng)2i phL nJ miền núi là nạn nhBn ph%i g'nh ch0u hậu qu%đau đ1n nh7t( ca4 đDng nh7t ọn th+c ABn( quan lại ph!ng ,iến bDt ng)2i phL

nJ đi hu chăn( hu đệm( hu ăn( hu thu>c phiện đ- thGa m:n c'i thú vui

d\

nhLc ALc tàn bạ!( v$ nhBn t9nh của chúng Chúng 

 1h8i lên

tuAi c8 :à già )$u 3ươi lên đCnS ThLng l'nh nào thu- :ạc thQ :$n v6 chothLng đư6c :ạcS ThLng nào đAi đi đCn nơi ?h$c thQ :$n v6 cho thLng ; lạithLng đư6c :ạcS ThLng nào đAi đi đCn nơi ?h$c thQ :$n v6 cho thLng ; lại

{dk| Cha! $i‰ > phận ng)2i phL nJ miền núi tr!ng #: hội c^ &a! mà rFmạt( đ'ng th)6ng đến thế

Dc đep là tài &%n qu8 gi' của ng)2i phL nJ và đ)*c t!àn nhBn l!ại M mọi th2i đại t$n vinh( nh)ng v1i nhJng nhBn vật nJ của $ H!ài M v@ng

th nhan &Dc ,h$ng là niềm t+ hà! mà n" ch mang t1i nhJng b7t hạnh( tai họatr!ng &u>t cuộc đ2i ng)2i c!n g'i tr!ng #: hội c^

O't ~

c!n g'i đep( O't c^ng đ: c" nhJng th'ng nà4 đ)*c &>ng tr!ng tnh 45u và

hạnh phúc nh)ng hạnh phúc &Lp đS ,- t= ,hi b0 quan ang  ch7m O't vềchBu và! ban #3U Š quan đ: đ0nh ,h$ng ai ch>ng lại đ)*c O't ngậm ng@ich0u &> phận h;m hiu( và! ban #3U r?i hu quan ban au nà4( cuộc đ2i O'ttr$i Aạt về đBu c^ng chEng ai ha4 

chi#3 3ường thôi thQ ?hA nhKc cheng thể lDc nào cạn

đ2i O't đ4 ,hS đau( bọn tri chBu( quan bang tr!ng #: hội th+c ABn ph!ng,iến 'c độc đ: c)1p đi cuộc đ2i O't( già4 #! c!n ng)2i O't

> phận bà ˆng ~

O't vậ4

ng)2i ta quan niệm 

nhà +u-n con g$i nhà %ân 3à đ01 thQ chY )inh lo )inh :Fnh cho ch- 30nhà +u-n con g$i nhà %ân 3à đ01 thQ chY )inh lo )inh :Fnh cho ch- 30 {d\_(| CBu n"i 74 nghiệm và! đ2i ˆng chEng &ai chút nà! C'i đep củaˆng là ngọn ngu?n của mọi ,hS đau( ,hS đến c% đ2i c'c c!n O1i \_ tuSiˆng b0 bDt đi hu tri chBu N Ngà4 đ5m ˆng ph%i 

ông l7o )$u 3ươi

l>i th!'t /úng m)2i năm b0 đọa đà4 tr!ng nhà quan( tri chBu N chết( ˆngđ)*c về làng nh)ng c3n ,hS( c3n nhLc h6n tr)1c v ˆng 

dQ

chuyn t-y c2- c$c +u-n châu +u-n l-ng nhBng chD- đEt ; Wường ơi ;  Wường `ạt

thu*c 1hiFn hầu ch!n

c3n trF đep nh)ng ,h$ng thanh ni5n trai tr'ng nà! tr!ng làng A'm l74 phn v

&* quan( phn th ng)2i ta ,hinh( c!i hạng đàn bà nh) ˆng là ng)2i th=a(,h$ng biết làm ăn ˆng ,hiếp &* cuộc đ2i m2 m0t ,h$ng th!'t ra đ)*c( ˆng,h$ng biết làm thế nà!( ,h$ng biết đi đBu( tr>n đBu bMi đBu đBu c^ng là đ7tn)1c của quan ˆng &inh đ)*c hai c!n h$ng

c" cuộc đi &ăn( đi tD

 }ng

n5n ˆng ph%i ch0u làng phạt vạ tội ch[a h!ang NghP!( ,h$ng c" tiền nộp phạt

m)2i đ?ng bạc trDng về nộp làng a4 trDng ˆng ch c3n biết $m c!n đi laliếm vt c>i gi: gạ! ng!ài &u>i ch! A0u đi c6n đ"i Cuộc đ2i quăng quật( v@iAập ch% ba! lBu c$ ˆng #inh đep ngà4 nà! gi2 thành bà l:! ˆng ăn mà4 giànua( đ"i ,h't( r'ch r)1i( >m 4ếu )Mng rfng t7t c% đ: A=ng lại( bà ˆng &w b0

lu m2 ,h$ng ai đ- 8 đến( nh)ng ,h$ng &> phận v]n ch)a tha ch! bà ˆng( đTac!n g'i bà ngà4 càng trM n5n #inh đep( r+c r‚ nh) một đ"a h!a r=ng( c!n g'i

 bà

#)a bà ˆng g'nh ch0u gi2 lại đến l)*t c!n bà Cu>i đ2i hạnh phúc ch)a đ)*c ba! lBu bà ˆng

g'i #inh đep th5m phn thSi &'! giGi( ha4 nh)ng &> phận bạc Oo b0 bDt vềlàm ABu gạt n* nhà th>ng l9 s' ra v m"n n* tru4ền ,iếp của cha me đ- lại.C^ng t= đB4 Oo b)1c và! cuộc đ2i t>i tăm( m@ m0t( ca4 đDng iếp làm ABu

dd

của Oo th+c là ,iếp n$ lệ ,h$ng h6n ,h$ng ,m Oo b0 b"c lột &Tc la! động

và đà4 đọa

 ph%n ,h'ng nh)ng lBu An A)2ng nh) 8 thTc ph%n ,h'ng của Oo b0 t5 liệt bMi

&+ đà4 đọa 'c nghiệt của cha c!n th>ng l9 ` lBu tr!ng c'i ,hS Oo quUn r?i

u>t ngà4 Oo cúi mIt( ,h$ng bu?n nghW g nJa( ch nh1 đến c$ng việc ph%ilàm( ngà4 nà!( th'ng nà!( năm nà! cT làm đi làm lại qua4 tr3n nh) một quyđạ! 

để tước )6iS N-o giờ c[ng th# )u*t n!3 )u*t đời như th# 

qun quật lu$n chBn lu$n ta4 chEng lúc nà! đ)*c ng6i ngh( Oo c3n ,hS h6nc% c!n trBu( c!n ng+a bMi trBu ng+a làm nh)ng đến đ5m n" c3n đ)*c đTng g:ichBn nhai cG r!ng c'i 

đ]n nh) ng)2i ,h$ng h?n( m7t hết c% 8 thTc về ,h$ng gian( th2i gian Cuộc

&>ng ch c3n là một màn &)6ng m2 đLc ,h$ng AW v:ng( ,h$ng hiện tại( ,h$ngt)6ng lai( cuộc &>ng cT m3n đi( r đi( mLc r^a ra Oo ,hS đủ đ)2ng( ,h$ngch ,hS thế #'c mà Oo

c" tnh 45u( đ: đành( ƒ [  c'i ng)2i mà Oo gọi là ch?ng 74 v^ phu( hànhhạ( đ'nh đập Oo tàn 'c hS thế( đau thế nh)ng Oo v]n ph%i cam ch0u &>ngchung v1i ,F th@ ba! nhi5u năm tr2i đfng đ‹ng bMi thBn phận Oo nhG b(đ'ng th)6ng ,h$ng th!'t ,hGi c)2ng qu4ền và thn qu4ền nhà th>ng l9

C3n biết ba! &> phận( m%nh đ2i ph%i ch0u chung c%nh bọn th>ng tr0(th+c ABn &'t phạt( v6 ng)2i vt của nh) cuộc đ2i O't( ˆng( Oo Ch0 Œ5n

đ: chết( một n'ch nu$i hai c!n nhG( ch'nh pha #[X 

3ường t- nhà -i ?hông đi 1hu đi l'nh thQ +u-n thu 9u&ng lại :-o giờ con3ày nhớn đ#n tuAi đi l'nh đi 1hu thQ t-o t98 cho 30 con 3ày 1hần 9u&ng 3ày nhớn đ#n tuAi đi l'nh đi 1hu thQ t-o t98 cho 30 con 3ày 1hần 9u&ng {dd| hật qu' b7t c$ng a me c!n

ch! qua ngà4 đ!ạn th'ng V=a mang tiếng ch?ng thU! giIc( ch0 c3n b0 giIclàm nhLc( đau đ1n( nhLc nh: đến c" th- chết đi đ)*c Ch0 <ạn ~

d

c" cuộc đ2i c^ng đ4 &"ng gi" 

con :ò 1h8i %Ot đi :$n n*t còn 3&t 3Qnh ô3 con v ; với 30

$ H!ài lu$n Aành nhJng trang viết th7m đ]m n)1c mDt về &> phận củanhJng ng)2i phL nJ miền núi tr)1c c'ch mạng sh%i là ng)2i tBm hu4ết v1inghề( tr'i tim 

{dd( s|( trBn trọng( th7u hi-u và c%m th$ng &Bu &Dc v1i t=ng m%nh đ2i

$ H!ài m1i làm n5n nhJng &'ng t'c thành c$ng nh) vậ4 đ- ,hi nhDc đến

&'ng t'c về miền núi của $ng ng)2i đọc nh1 nga4 đến cuộc đ2i b7t hạnh của

 bà iàng úa(

tăm t>i( m0t m2 mà ng)2i phL nJ v@ng ca! ph%i ch0u đ+ng in &Bu và! tBm tr9 bạn

l3ng r)ng r)ng #úc động( v=a #"t #a th)6ng c%m( v=a u7t hận căm th@

ội 'c tột c@ng man r*n của bọn th+c ABn( ph!ng ,iến th>ng tr0 v@ngca! ,h$ng bút nà! t% #iết( chúng ,h$ng ch v6 ng2i vt của( đà4 đọa th- #'ctinh thn c!n ng)2i mà chúng c3n là nhà t@ ch$n v@i tuSi thanh #uBn( c)1p

đi qu4ền &>ng t7t 4ếu của c!n

chúng c3n là nhJng ,F độc 'c đ'ng ,hinh b( ph nhS ,hi ph' h!ại hạnh phúclTa đ$i của ba! ng)2i

ƒ shủ ~

một ln v A'm đ'nh lại ƒ [ c!n quan th>ng l9 s' ra mà b0 bDt( b0 đ'nh đập,h$ng th)6ng tiếc( &>ng AM chết AM ` c%nh phạt vạ ƒ shủ ng)2i đọc m1inhn th74 r &+ nham hi-m độc 'c ,h$ng bfng l!ài cm thú của bọn th>ng tr0c" qu4ền l+c

%/1 ch8y 3$uS Rgười thQ đ$nh người thQ +ud xu*ng ?ể lể ch\i :ớiS {ong 3&t lư6t đ$nh ?ể ch\i lại hDt SSS = như th# )u*t chiu )u*t đê3 càng hDt càng tYnh càng ch\i lại đ$nh lại hDt 

ra #[ phạt ƒ shủ hết &Tc phi l9 

 1h8i n&1 vạ

đCng 3Ji xIo 1h8i h-i đCng 3Ji người đi g"i c$c +u-n làng v hầu ?iFn

d

n!3 hàoS Wày 1h8i 3Et tin 3ời c$c +u-n hDt thu*c t( hô3 +u- tới n-yS aại3Et con l6n h-

3&t t9!3 :ạc t9OngS Wày ?hông c@ 3&t t9!3 :ạc thQ t-o cho 3ày v-y để 3ày

; n6S N-o giờ c@ tin t98 thQ t-o cho 3ày v chư- c@ tin t98 thQ :Ot 3ày ; 

là3 con t9âu con ngM- cho nhà t-oS ời 3ày đời con đời ch$u 3ày t-oc[ng :Ot th# :-o giờ h#t n6 3ới thôi

ch! hết n* ,hi l:i me đF l:i c!n( r ràng th>ng l9 cậ4 l1n bDt nạt b ƒ shủ ch

là một ng)2i ABn th7p cS b họng n5n đành ngậm đDng nu>t ca4 ch0u &+ đauđ1n( tủi nhLc đến tột c@ng của ,iếp n$ lệ ƒ shủ thành ng)2i làm ,h$ng c$ngch! nhà th>ng l9 

:ò ch!n ngM- +u-nh

O)6i ~

năm ,iếm tm đ)*c hạnh phúc của đ2i

đ0a ph)6ng( hạnh phúc( niềm vui nhBn đ$i /$i bạn trF A+

rfng tr!ng th2i buSi chiến tranh l!ạn lạc( l74 v* v@ng đ0ch v1i ba! ,h" ,hăn(hi-m ngu4( v7t v% nh)ng đ'm c)1i v]n Aijn ra thGa l3ng m!ng )1c của ng)2i

me già và c^ng là hạnh phúc của c!n trF Oọi n)2i hBn h!an( đ"n ch2( chúcm=ng ngà4 chung đ$i của O)6i và v* Nh)ng c^ng ch9nh và! c'i đ5m tr)1cngà4 hạnh phúc nh7t của đ2i ng)2i th một tai họa thnh lnh gi'ng #u>ng

iếng &úng của th+c ABn đ: đập tan hạnh phúc( c)1p đi &inh mạng 

9ể đ$3 cưới t-n n$t 

hạnh phúc của c!n

vọng hạnh phúc nhG nh!i( bnh A0( đ'ng c" c!n ng)2i &w ,h$ng ba! gi2 th+chiện đ)*c

O't( ạ ~O)2ng i6n• c^ng vậ4 /$i u45n )6ng c^ng t=ng c" nhJngth'ng nà4 đ)*c &>ng hạnh phúc b5n nhau x@ ,h$ng đ)*c t+ A! v tLc lệ g3 b"( v

v1i tnh 45u của mnh Nh)ng nhJng ngà4 bnh 45n( hạnh phúc của họ c^ngchEng đ)*c là ba! hi l^ giIc tràn về giết ng)2i c)1p của( c^ng nh) ba!

d