Những kinh nghiệm dạy luyện viết chữ đẹp cho hoc sinh tiểu học

Dạy cho học sinh viết đúng, viết cẩn thận, viết đẹp là góp phần rèn luyện cho các em tính cẩn thận , lòng tự trọng đối với mình cũng như với thầy và bạn đọc bài vở của mình...” Nét chữ

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

2 Mục đích nghiên cứu:

3 Đối tượng nghiên cứu:

4 Thời gian nghiên cứu:

5 Nhiệm vụ nghiên cứu:

6 Phương pháp nghiên cứu:

NỘI DUNG 1 Nghiên cứu cơ sở lý luận của đề tài:

2 Điều tra thực trạng:

3 Tổ chức thực hiện các giải pháp :

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 1 Kết luận chung:

2 Đề xuất và khuyến nghị:

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 1 1 1 2 2 4 5 5 5 6 19 19 19

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Vấn đề chữ viết được người xưa rất coi trọng.Cha ông ta dùng câu thành ngữ

“Văn hay chữ tốt ” để khen người chữ đẹp, học rộng tài cao Có thể nói chữ viết

phần nào phản ánh được trình độ văn hóa của một con người cũng như của một xãhội Không những chữ viết làm phương tiện giao lưu, học tập, nghiên cứu truyền

thụ tri thức…mà chữ viết còn thể hiện óc sáng tạo, tính thẩm mĩ của con người

Chữ viết là kí hiệu bẳng hình ảnh thị giác ghi lại tiếng nói, mỗi hình néttương ứng với một đoạn âm thanh có ý nghĩa của tiếng nói Dạy Tập viết là dạycho học sinh biết viết tạo ra chữ Biết chữ là để biết đọc thông viết thạo Bởi vậyvấn đề rèn luyện chữ viết cho học sinh Tiều học là vô cùng quan trọng và cấpthiết.Tập viết là phân môn có tính chất công cụ, nó có vị trí quan trọng trong giaiđoạn học tập đầu tiên của trẻ Vì chữ viết của học sinh, đặc biệt của học sinh đầucấp Tiểu học là nền móng cơ bản cho toàn bộ quá trình học tập Dạy tập viết chohọc sinh là rèn luyện cho học sinh những phẩm chất đạo đức tốt như: tinh thần

kỷ luật, tính cẩn thận và óc thẩm mĩ Cố vấn Phạm Văn Đồng đã nói: “Chữ viết cũng là một biểu hiện của nết người Dạy cho học sinh viết đúng, viết cẩn thận, viết đẹp là góp phần rèn luyện cho các em tính cẩn thận , lòng tự trọng đối với mình cũng như với thầy và bạn đọc bài vở của mình ”

Nét chữ thể hiện nết ngườiChữ xinh tươi thắm muôn người khen haySớm khuya thức luyện thành tài

Có công mài sắt có ngày nên kim

Chính vì thấy được tầm quan trọng của môn Tập viết, tôi đã đi sâu tìmhiểu, học hỏi và nghiên cứu ra những yếu tố, biện pháp và khả năng của mìnhgiúp học sinh viết chữ đẹp, mong các em trở thành những con người phát triểntoàn diện, có ích cho đất nước

3 Đối tượng nghiên cứu và khách thể nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu: Là những kinh nghiệm dạy luyện viết chữ đẹp cho

hoc sinh tiểu học

Khách thể nghiên cứu là: Học sinh lớp 2D và đội tuyển thi chữ đẹp cấphuyện

4 Thời gian nghiên cứu:

Trong năm học 2019 - 2020 (từ tháng 9 năm 2019 đến tháng 3 năm 2020)

5 Nhiệm vụ nghiên cứu:

* Hệ thống lý luận:

- Căn cứ vào nhiệm vụ năm học

- Căn cứ vào yêu cầu cơ bản về kiến thức, kỹ năng môn Tiếng Việt ở bậcTiểu học

- Căn cứ vào việc rèn luyện kỹ năng viết đúng, viết đẹp cho học sinh là vấn

đề bức thiết.Việc làm ấy không những có tác dụng cụ thể, thiết thực đối với họcsinh khi ngồi trên ghế nhà trường mà nó còn có tác dụng quan trọng trong việc

rèn đức tính kiên trì, cẩn thận cho học sinh vì Nét chữ-Nết người.

Ngày nay mặc dù nhiều phương tiện in ấn hiện đại song chữ viết vẫn có vaitrò vô cùng quan trọng đối với xã hội nhất là đối với công tác giáo dục Dạy chohọc sinh có kỹ năng viết đúng, viết đẹp,viết nhanh không chỉ giúp các em họctốt môn Tiếng Việt mà còn giúp các em học tốt các môn khoa học khác Ngoài

ra, việc dạy luyện viết chữ đẹp còn góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc,nét chữ truyền thống của người Việt Nam

Tính đến nay, Bộ Giáo Dục đã nhiều lần ban hành những quy định về thayđổi chữ viết ở Tiểu học Sau nhiều lần thay đổi, chúng ta lại quay trở về với mẫuchữ mềm mại, thanh gọn trước kia nhằm giúp học sinh viết chữ đẹp và có thẩm

mĩ hơn

Tuy nhiên, sau mỗi lần thay đổi như vậy lại có những điều làm được và chưalàm được Thực trạng chữ viết của học sinh hiện nay còn xấu và thiếu chính xác.Các em còn viết sai, viết quá chậm hay có những học sinh viết nhanh, làm tínhgiỏi nhưng viết quá xấu, trình bày không sạch sẽ, rõ ràng thì không thể trở thànhmột học sinh giỏi toàn diện được Điều đó ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượnghọc Tiếng Việt nói riêng và các môn học khác nói chung Là một giáo viên đãnhiều năm dạy luyện viết chữ đẹp, tôi nhận thấy việc dạy luyện viết chữ đẹp làmột trong những việc cần phải làm vì nó có tầm quan trọng đặc biệt trong chươngtrình bậc tiểu học Vì vậy, tôi rất muốn giảng dạy môn Tập viết thật tốt để họcsinh viết đẹp hơn, sạch hơn và cẩn thận hơn Đó cũng là nhằm nâng cao chấtlượng dạy - học ở Tiểu học nói chung và dạy - học chữ viết nói riêng

* Điều tra thực trạng :

Vào đầu năm học sau hai tuần nhận lớp tôi tiến hành kiển tra khảo sát chấtlượng chữ viết đấu năm học kết quả như sau:

- Học sinh viết chữ còn xấu, không đúng chính tả, không đúng quy trình, kỹ thuật.

- Chiều cao, khoảng cách giữa các con chữ chưa chính xác

-Viết hoa tuỳ tiện, danh từ riêng thì lại không viết hoa

-Viết thừa nét, viết thiếu nét, đặt sai vị trí các dấu thanh

- Cách cầm bút sai qui định, nhiều em cầm bút bằng ba đầu ngón tay

- Tư thế ngồi chưa đúng, nhiều em ngồi cong vẹo người, khoảng cách giữasách và vở chưa đảm bảo

- Vở viết nhoè, quăn mép, bìa bẩn, nhàu nát

Đó là những nguyên nhân chủ quan; ngoài ra còn có những nguyên nhânkhách quan như: bàn ghế ngồi không đúng qui chuẩn, ánh sáng chưa đảm bảo.Khi tìm hiểu và lắm bắt được rõ nguyên nhân tôi bắt đầu lập kế hoạch, đưa

ra biện pháp cụ thể phù hợp với từng đối tượng học sinh

6 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp dùng lời gây hứng thú cho học sinh

- Phương pháp trực quan

- Phương pháp luyện tập thực hành.

NỘI DUNG

1 Nghiên cứu cơ sở lý luận của đề tài.

Những căn cứ khoa học của đề tài:

Trong những năm trở lại đây, việc rèn luyện chữ viết cho học sinh Tiểu họcđược Bộ Giáo dục, Sở Giáo dục, Phòng Giáo dục, đặc biệt là Ban giám hiệu, cácthầy cô và các bậc phụ huynh rất quan tâm

- Mỗi giáo viên được trang bị bộ chữ dạy Tập viết

- Giáo viên được tham dự những chuyên đề về Tập viết và các cuộc thi

“Viết chữ đẹp”, “Triển lãm vở sạch chữ đẹp” để học hỏi và trau dồi kiến thức,

trau dồi kinh nghiệm

- Hàng tuần, học sinh đều có thêm tiết Luyện viết vào buổi hai để luyệnviết thêm

- Nội dung các bài Tập viết rõ ràng, phù hợp và cụ thể Đặc biệt, học sinhcòn được luyện thêm về cách viết chữ nghiêng,chữ thanh đậm

2 Điều tra thực trạng.

2.1 Mục đích của điều tra thực trạng: là tìm ra những thuận lợi và khó

khăn trong quá trình dạy tập viết ở lớp 2D và đội tuyển thi luyện viết chữ đẹpcấp huyện Trường Tiểu học Hợp Thanh B

2.2.Nội dung và cách tiến hành

* Thuận lợi :

+ Đội ngũ giáo viên nhà trường phần đa viết chữ đẹp, đúng kỹ thuật, nhiệttình có tinh thần trách nhiệm

+ Phong trào “Luyện chữ đẹp-Giữ vở sạch” được 100% các lớp trong

trường tham gia đạt hiệu quả cao

+ Những năm gần đây chữ viết được đặc biệt quan tâm Việc rèn chữ chohọc sinh Tiểu học được đặt lên hàng đầu

+ Cơ sở vật chất đầy đủ, cơ ngơi nhà trường đảm bảo xanh-sạch -đẹp

* Khó khăn:

Đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn Cha mẹ hầu hết đi làm ăn xa, nênviệc quan tâm, chăm lo đến học hành, đặc biệt là rèn chữ viết cho con em cònnhiều hạn chế và chưa thực sự chú trọng

Vở Tập viết của học sinh chất lượng giấy chưa cao, giấy mỏng nên rất dễ bịnhoè, bảng, đồ dùng dạy tập viết chưa đảm bảo yêu cầu

Trình độ học sinh không đồng đều nên gặp nhiều khó khăn trong việc kèmcác cháu học tập, đặc biệt là trong môn Tập viết

2.3 Kết quả điều tra thực trạng:

Khả năng viết chữ và thực trạng dạy Tập viết của giáo viên Tiểu học hiệnnay: Về cơ bản, giáo viên Tiểu học chữ viết đạt chuẩn theo mẫu Tuy nhiên, vẫn

còn có những giáo viên còn viết theo thói quen của mình Việc chuẩn bị chomột giờ dạy Tập viết của giáo viên cũng như việc cho điểm và nhận xét trong vởhọc sinh cũng chưa được chu đáo mà việc dạy Tập viết của giáo viên ở các lớpTiểu học phải được tiến hành theo hai khâu cơ bản sau:

- Soạn giáo án Tập viết:

- Thực hiện giáo án trong giờ dạy trên lớp

Nhận thức của người người dạy về vai trò của môn Tập viết chưa sâu sắc.Trong môn Tiếng Việt, chưa thực sự coi trọng phân môn Tập viết như các phânmôn Tập đọc, Luyện từ và câu Vì thế, chưa tạo được sự hứng thú khi dạy vàhọc phân môn này Ở trong trường, khi kiểm tra giáo án Tập viết của giáo viênthì thấy vẫn còn một số giáo viên chưa hướng dẫn học sinh cách viết bài bản và

tỉ mỉ về việc viết chữ đúng mẫu, chưa kết hợp nhần nhuyễn việc dạy viết chữvới việc dạy nghĩa của từ, chưa hướng dẫn học sinh cách trình bày theo từng loạivăn bản (thơ, văn xuôi )

Kết quả điều tra khảo sát như sau:

3 Tổ chức thực hiện các giải pháp.

3.1 Mục đích và yêu cầu của thực nghiệm khoa học:

Dạy tập viết cho học sinh lớp 2 là dạy cho các em nắm được khái niệm vềđường kẻ, dòng kẻ, tọa độ, tốc độ, tên gọi các nét cấu tạo chữ cái, vị trí dấuthanh, và liên kết các chữ cái khi viết.Từ đó hình thành ở các em nhiều biểutượng về hình dáng, độ cao và sự cân đối, tính thẩm mỹ của chữ viết Ngoài rahọc sinh còn rèn thao tác viêt chữ từ đơn giản đến phức tạp, xác định đượckhoảng cánh để hình thành kỹ năng viết đúng mẫu, rõ ràng và cao hơn là viếtnhanh và viết đẹp

3.2 Nội dung và cách tiến hành thực nghiệm khoa học.

* Giải pháp 1: Đối với bản thân.

+ Tôi luôn ý thức được rằng chữ viết của giáo viên là rất quan trọng vì nó

là mẫu để các em học tập và noi theo Vì vậy chữ viêt của tôi luôn rõ ràng, đúngmẫu và tương đối đẹp, lời phê điểm số trong vở học sinh chuẩn mực, sạch sẽ

Tôi thường xuyên nghiên cứu tìm hiểu các tài liệu tham khảo như: Hướng dẫn dạy viết chữ đẹp, vở luyện viết chữ đẹp, mẫu chữ trường Tiểu học

Ngoài ra tôi còn tham khảo, học hỏi kinh nghiệm của đồng nghiệp trongviệc rèn chữ viết cho học sinh

Tôi chú trọng rèn chữ viết cho học sinh trong tất cả các giờ học

Tôi thường xuyên động viên,tuyên dương những học sinh có tiến bộ về chữviết, có ý thức giữ vở sạch, viết chữ đẹp.

*Giải pháp 2: Đối với việc giữ vở sạch:

+ Ngay từ đầu năm tôi đã giáo dục để các em hiểu tầm quan trọng, ýnghĩa, tác dụng của việc giữ vở sạch.Tôi còn cho các em xem vở sạch, chữđẹp đã đạt giải ở triển lãm chữ đẹp những năm trước rồi động viên các em đểcác em hăng say rèn luyện để có được những bộ vở sạch, chữ đẹp như cácanh,các chị và các bạn

*Giải pháp 3: Những điều kiện về cơ sở vật chất.

+ Ánh sáng phòng học, bảng lớp, bàn ghế của học sinh:

Đây là những yêu tố quan trọng ảnh hưởng đến việc viết chữ và sức khoẻcủa học sinh Hiện nay Trường Tiểu học Hợp Thanh B đã được xây dựng khangtrang các phòng học đã đảm bảo ánh sáng theo tiêu chuẩn học đường có bảngchống loá, bảng có dòng kẻ rõ ràng, bàn ghế đúng kích cỡ tiêu chuẩn đối với họcsinh lớp 2

+ Đồ dùng học tập của học sinh:

Những đồ dùng được sử dụng trong quá trình giảng dạy

- Việc chọn bút, mực, vở, bảng và phấn viết là vấn đề được tôi lưu tâm đếnnhất.Tôi hướng dẫn học sinh, phụ huynh tìm mua những quyển vở có đường kẻtin đều, rõ ràng và khi viết không bị nhoè mực như những loại vở của Hồng Hà,Hải Tiến Mặt khác được sự ủng hộ từ phía nhà trường đã tác động rất lớn tớicác bậc phụ huynh, phần đa các em đã chọn đúng vở, mua đúng đồ dùng học tậpphục vụ cho môn Tập viết Mỗi học sinh đều có tờ lót tay khi viết để thấm mồhôi ở tay ra giấy trong mùa hè, mùa thu

Thực tế dạy Tập viết hiện nay cho thấy sử dụng bảng con trong việc rènchữ cho học sinh, đặc biệt là học sinh lớp 2 vẫn là tối ưu nhất Có nhiều học sinhđược bố mẹ mua cho bảng làm chất liệu mêca màu trắng, dùng bút dạ viết bảng.Dùng loại bảng và bút này có nhiều hạn chế: bảng trơn, học sinh viết không chủđộng, mực ra đậm nhạt không đều, khi xoá dễ gây bẩn, mất vệ sinh Hơn nữa, dobút to quá cỡ tay cầm bút của học sinh khiến các em khó điều khiển ngòi bút khiviết chữ Cho nên trong buổi họp phụ huynh đầu năm, tôi đưa ra những quyển

vở, bút chì, bút mực để phụ huynh tham khảo Riêng bảng con thì tôi thống nhấttoàn lớp mua cùng một loại để tránh tình trạng bảng của em này thì có ô to, bảngcủa em kia thì có ô nhỏ sẽ gây khó khăn khi dạy Tập viết

* Giải pháp 4: Nguyên tắc dạy tập viết

+ Ngyên tắc đảm bảo sự phối hợp thống nhất các bộ phận trong cơ thểtham gia chữ viết

Khi viết cùng một lúc, nhiều bộ phận của cơ thể hoạt động Tư thế ngồi cóquan hệ đến cột sống, đến thắt lưng Cách cầm bút có quan hệ đến bàn tay, ngóntay, cổ tay Hình dáng chữ viết có quan hệ đến mắt, miệng Vì vậy khi dạy tậpviết cho học sinh, chúng ta cần nhắc nhở cách cầm bút, để vở, tư thế ngồi vàhoạt động viết của các em cho đúng.

+ Nguyên tắc coi trọng dạy tập viết là dạy hình thành một kỹ năng.Việc rèn luyện kỹ năng đòi hỏi phải tri giác chính xác sản phẩm, nắm vững cácthao tác kỹ thuật và kiên trì, lặp đi, lặp lại các thao tác đó Khi rèn luyện kỹ năngviết chữ học sinh phải nắm được hình dáng, đặc điểm, quy trình viết từng chữcái và từng nhóm chữ cái Sự luyện tập phải liên tục, nhiều lần, lặp đi lặp lại đểkhắc sâu vào trí nhớ học sinh

* Giải pháp5: Vận dụng một số phương pháp dạy tập viết.

+ Nhóm phương pháp dùng lời gây hứng thú cho học sinh

Khi các em thích chữ đẹp thì các em sẽ say mê, khi đó giáo viên có thể nêunhững gương sáng về rèn chữ viết, đồng thời động viên các em nếu cố gắng kiêntrì rèn luyện thì các em cũng sẽ viết được như vậy,

+ Nhóm phương pháp luyện tập thưc hành

Đây là một phương pháp cực kỳ quan trọng Tập viết chữ có tính chât thựchành, không chỉ ở môn tập viết mà còn ở tất cả các môn học khác

+ Nhóm phương pháp trực quan

- Sử dụng các đồ dùng trực quan khi dạy học Tập viết:

- Những đồ dùng dạy Tập viết hiện nay:

Trong khi dạy luyện viết cho học sinh thì đồ dùng trực quan có tác dụngkhông nhỏ, nó hỗ trợ và là phương tiện giúp cho việc luyện viết của học sinh.Những đồ dùng này nhằm mục đích là giúp học sinh khắc sâu những biểutượng về chữ viết, có ý thức viết đúng mẫu và tạo không khí sôi nổi, phấn

chấn trong quá trình dạy viết chữ theo hướng “Đổi mới phương pháp dạy học” Đồ dùng trực quan có thể sử dụng trong quá trình dạy bài mới, luyện

tập hoặc củng cố bài học

Mẫu chữ trong khung chữ phóng to theo bảng mẫu chữ hiện hành treo trênlớp Bảng mẫu chữ cần cố định thường xuyên để giáo viên có thể chủ động sửdụng khi cần thiết không chỉ trong giờ Tập viết mà ngay trong cả những mônhọc khác khi có học sinh viết chưa đúng mẫu chữ

Bộ mẫu chữ in theo quy định cho giáo viên

* Đồ dùng tự làm đạt hiệu quả trong việc dạy - học Tập viết:

Để việc dạy Tập viết có hiệu quả, giáo viên có thể nghiên cứu tự làm cácloại đồ dùng trực quan rất hữu ích cho việc dạy học Tập viết như: chữ mẫu phần

từ ứng dụng để học sinh nhìn rõ cách viết, điểm đặt bút từ đâu đến đâu để viếtcho liền mạch và giúp cho thao tác của giáo viên được nhanh hơn

Loại đồ dùng tự làm cũng rất tiện lợi cho các loại bảng con có đính namchâm ở sau để viết trực tiếp lên bảng cho học sinh lên viết để học sinh ngồi dưới

dễ dàng nhận xét

* Đồ dùng lật từng trang hiện ra từng nét (dùng để phân tích chữ mẫu): Mục đích sử dụng của đồ dùng: Giúp học sinh nắm rõ cấu tạo, kích thướccủa con chữ:

- Cấu tạo gồm những nét nào?

- Kích thước cao, rộng bao nhiêu ô?

- Cách làm đồ dùng:

+ Giấy bìa cứng khổ A4 (1 tờ)

+ Các tờ nhựa trong khổ A4 (số lượng tuỳ thuộc vào số nét chữ trong con chữ).

+ Giấy đề can màu đỏ để cắt từng nét chữ rồi dàn lên từng tờ nhựa trong + Một đến hai gáy xoắn bằng nhựa mềm để đóng các tờ nhựa trong lại + Màu dạ để kẻ ô vuông lên tờ bìa cứng

- Cách sử dụng: Dùng trong phần giảng bài mới: Viết chữ hoa, chữ thường:+ Giáo viên dùng que chỉ chỉ vào từng nét chữ trên trang nhựa cứng

+ Giáo viên nói đến nét nào thì lật từng nét ấy minh họa cho học sinh nhìn

rõ Giáo viên giới thiệu xong nét nào, yêu cầu học sinh nhắc lại tên nét chữ ấy

và giáo viên chốt lại bằng câu hỏi: “Để hoàn thành một con chữ thì các con cần viết mấy nét và đó là những nét nào?”

- Tác dụng của đồ dùng:

+ Giúp giáo viên truyền đạt kiến thức cho học sinh một cách rõ ràng, dễhiểu, sinh động, hấp dẫn

+ Giúp học sinh nắm rõ cấu tạo, kích thước của con chữ cần viết

+ Giáo viên cũng có thể dùng đồ dùng này hướng dẫn học sinh cách viếtmột con chữ hoàn chỉnh

Ví dụ: Trong bài Tập viết “Chữ hoa A” giáo viên dùng que chỉ và đưa ra

hệ thống câu hỏi:

+ (?) Các con nhìn lên bảng và cho cô biết đây là chữ gì? (chữ A hoa)

+ (?) Chữ A hoa được cấu tạo bởi mấy nét? (gồm 3 nét)

+ (?) Cho cô biết nét thứ nhất của chữ A hoa là nét gì? (nét 1 gần giống nétmóc ngược (trái) và hơi lượn ở phía trên và nghiêng về phía bên phải)

+ (?) Nét thứ 2 là nét gì? (giáo viên lật trang thứ ba ra và yêu cầu học sinh nêu: nét 3 là nét lượn ngang)

+ Giáo viên chốt lại bằng câu hỏi: “Chữ A hoa gồm mấy nét chữ ghép lại?”

+ Đồ dùng viết hoàn chỉnh một chữ cái bằng cách di chuyển nam châm

(dùng để hướng dẫn các nét tạo thành con chữ):

- Mục đích sử dụng của đồ dùng: Giúp học sinh điều chỉnh 1 chữ cái đúngyêu cầu từ điểm đặt bút đến điểm kết thúc

Ví dụ: Hướng dẫn bài Tập viết “Chữ A hoa”

Giáo viên giảng: Từ điểm đặt bút ở đường kẻ ngang thứ 3, viết nét móc

ngược (trái) từ dưới lên, nghiêng về bên trái và lượn ở phía trên, dừng bút ởđường kẻ 6 Từ điểm dừng bút của nét 1, chuyển hướng bút viết nét móc ngượcphải, dừng bút ở đường kẻ ngang 2, (vừa nói, giáo viên vừa di chuyển viên namchâm ở phía sau tờ bìa)

(?) Đến đây, cô đã viết xong chữ A chưa?