tiểu luận kinh tế môi trường ảnh hưởng của thảm họa kép động đất sóng thần tại indonesia năm 2018 và bài học cho việt nam

Bài viết của nhóm tác giả có mục đích nghiên cứu các tác động của động đất – sóng thần tại đất n ước “vạn đảo” Indonesia và các nỗ lực của chính phủ Indonesia.. Ở bài viết này, nhóm tác

Tóm tắt

Môi trường hiện nay đang là một trong những vấn đề quan trọng được thế giới đặc biệt quan tâm Sự cố môi trường là một trong số các vấn đề của môi trường gây ra không ít khó khăn cho chính phủ và người dân của nhiều nước trên thế giới Bài viết của nhóm tác giả có mục đích nghiên cứu các tác động của động đất – sóng thần tại đất n ước “vạn đảo” Indonesia và các nỗ lực của chính phủ Indonesia Thông qua quá trình nghiên cứ đó, nhóm tác giả đưa thêm một số giải pháp cho việc ứng phó và khắc phục sau thảm họa đối với Indonesia cũng như liên hệ và đưa

ra bài học cho Việt Nam.

Từ khóa: sự cố môi trường, động đất, sóng thần, Indonesia

JEL Classification: Q5

1 LỜI MỞ ĐẦU

Trong lịch sử tồn tại và phát triển của mình, con người phải đương đầu với vô

số thảm họa từ tự nhiên Các thảm họa ấy đã gây ra những hậu quả nghiêm trọngđối với không chỉ môi trường sinh thái mà còn cả về kinh tế xã hội và con người.Động đất và sóng thần là những sự cố môi trường gây ra nhiều thiệt hại nhất chocon người Ở bài viết này, nhóm tác giả tập trung nghiên cứu về thảm họa képđộng đất – sóng thần xảy ra tại Indonesia vào tháng 9 năm 2018 Nhóm tác giảnghiên cứu và đánh giá tác động của thảm họa kép này tới các khía cạnh về môitrường tự nhiên, về kinh tế xã hội và về con người, đồng thời nghiên cứu tới cácchính sách cũng như nỗ lực của chính phủ và người dân t ại đất nước này Từ cácnghiên cứu và đánh giá trên, nhóm tác giả đề xuất thêm một số giải pháp và rút rabài học đối với Việt Nam trong việc ứng phó với các sự cố môi trường Trong giớihạn về thời gian và kiến thức, bài nghiên cứu của nhóm tác giả còn nhiều thiếu sót,

hy vọng nhận được sự góp ý và đánh giá từ bạn đọc để nghiên cứu có thể hoànthiện hơn Nhóm tác giả xin chân thành cảm ơn

2 NỘI DUNG CHÍNH

Sự cố môi trường là sự cố xảy ra trong quá trình hoạt động của con ngườihoặc biến đổi của tự nhiên, gây ô nhiễm, suy thoái hoặc biến đổi môi trườngnghiêm trọng

1 Khoa Kinh tế quốc tế, trường Đại học Ngoại thương, số 91 Chùa Láng, quận Đống Đa,

Hà Nội

1

Trong bài nghiên cứu này, nhóm tác giả nghiên cứu đến hai sự cố môi trườngthường được gọi là các thảm họa thiên nhiên: động đất và sóng thần tai Indonesia

và các ảnh hưởng của chúng

2.1 Khái quát chung về động đất và sóng thần

2.1.1 Tổng quan về động đất

Khái niệm

Động đất là hiện tượng nền đất đang rung động nhẹ trở nên chấn động mạnh

dữ dội do sự d ịch chuyển đ ột ngột của các l ớp đất đá bên dưới bề mặt Trái Đ ấtgây ra Sự dịch chuyển đột ngột dọc theo các đứt gẫy địa chất trong các lớp rắn vàcứng của vỏ trái đất tạo ra các trận động đất kiến tạo Còn các động đất sinh ra do

sự phun trào các dòng nham thạch từ miệng núi lửa được gọi là các động đất núilửa

Nguyên nhân hình thành

Động đất là hệ quả của quá trình chuyển dịch của lớp vỏ Trái Đất tạo ra các ứngsuất hoặc tích tụ năng lượng tại các khu vực yếu của lớp vỏ trái đất, làm biến dạng lớpđất đá vỏ bề mặt Khi các áp lực này vượt quá ngưỡng chịu lực của lớp đất đá, lớp đất

đá sẽ bị đứt gãy và trượt dọc theo chuyển động của các phay (geologic fault), hay còngọi là các đường đứt gãy, thường tập trung tại khu vực lớp đất đá có kết cấu yếu nhất.Năng lượng tích tụ tại khu vực này đột ngột được giải phong sẽ gây ra động đất Quátrình này tạo ra những rung động mạnh hay còn gọi là sóng địa chấn, lan ra từ điểm đứtgẫy ban đầu, giống như những gợn sóng trên hồ Những sóng này có thể di chuyển rất

xa theo tất cả các hướng, gây chấn động mặt đất Gần tâm chấn, các sóng địa chất cóthể rất mạnh, và có sức phá hủy cực lớn

Đặc điểm

Động đất diễn ra hàng ngày trên Trái Đất Chúng có thể có sự rung động rấtnhỏ để có thể cảm nhận cho tới đủ khả năng để phá hủy hoàn toàn các thành phố.Hầu hết các trận động đất đều nhỏ và không gây thiệt hại

Trên thế giới, hầu hết hoạt động của động đất đều tập trung xung quanh cáckhu vực được gọi là vành đai động đất Ví dụ, quanh thềm Thái Bình Dương, nơingười ta thường hay gọi là “vành đai lửa” hoặc ở giữa Đại Tây Dương Lớp vỏ bênngoài của Trái Đất được hình thành từ các lớp đĩa đ ịa chất, hay còn được gọi làmảng kiến tạo Những mảng kiến tạo này liên tục di chuyển với tốc độ vài cm/năm.Hầu hết động đất thường xảy ra tại đường ranh giới giữa các mảng kiến tạo, nơi cácmảng kiến tạo vẫn đang tiếp tục di chuyển cùng nhau, tách xa nhau hoặc đi quanhau, làm tích tụ năng lượng vô cùng lớn xung quanh các đường ranh giới này.Các trận động đất xảy ra dưới đáy biển có thể gây ra lở đất hay biến dạng đáybiển, làm phát sinh sóng thần

2

Động đất được đo bằng cấp độ và cường độ Phạm vi hoặc cấp độ của trậnđộng đất liên quan đến năng lượng được giải phóng và được đo bằng chữ s ố Ả Rậpthông qua thang chia độ Richter Trên thang Richter, cấp độ được thể hiện bằngcác số nguyên và phân số thập phân, phân hạng từ dưới 2.0 (động đất yếu) đến tối

hạ xuống do tác động của động đất, sóng thần được hình thành dưới tác động củatrọng lực

Quá trình hình thành

Hầu hết các đợt sóng thần có sức phá hủy lớn đều được hình thành từ cáctrận động đất lớn và nông (chấn tâm gần mặt đất) Các trận động đất này đượcsinh ra từ các đứt gãy hoạt động ngay trên bề mặt đáy biển, tại các vùng có hoạtđộng kiến tạo dọc theo ranh giới các mảng kiến tạo Khi các mảng kiến tạo vachạm vào nhau thì chúng có thể làm nghiêng, gây sụp hay dịch chuyển cả mộtdiện tích lớn của thềm đại dương từ một vài kilômét đến hàng nghìn kilômét hoặcnhiều hơn nữa Sự di chuyển đột ngột theo phương thẳng đứng của một khối đất đátrên diện tích lớn khiến bề mặt đáy biển bị thay đổi, kéo theo sự di chuyển của khốinước nằm trên đó và tạo nên sóng thần Các đợt sóng này có thể di chuyển rất xa

từ vị trí chúng được hình thành, đồng thời reo rắc sự phá hủy trên quãng đường màchúng đi qua

Mặc dù hiếm khi xảy ra, nhưng các đợt phun trào núi lửa mạnh cũng có thểgây ra sự xáo trộn các khối nước trong lòng đại dương và tạo ra các đợt sóng thầntrong khu vực đó Trong quá trình này, sóng thần có thể được tạo ra do sự dichuyển đột ngột của nước khi núi lửa phun nổ, hoặc do trượt lở sườn núi, hoặcmagma núi lửa đột ngột phun lên chiếm thể tích của nước biển và hoặc là do bểmagma bị sụt lún

Đặc điểm

Khi sóng thần được hình thành, tốc đ ộ của nó trên biển có thể đ ạt đến vài trămkm/giờ, lan rất nhanh đến bờ biển nơi cách rất xa điểm xuất phát ban đầu, trong mộtkhoảng thời gian tương đối ngắn Sóng thần có thể qua suốt đại dương mà hầu nhưkhông bị phát hiện được vì chiều cao của sóng có thể chỉ khoảng 30cm Khi đến gần bờbiển, sóng thần chậm lại, nhưng lúc đó chiều cao của sóng thần tăng vọt lên Vì b ướcsóng tương đối lớn, sóng thần có thể đi rất sâu vào trong đất liền Do thời gian giữa cácđợt sóng ngắn, sóng thần có thể gây ra ngập nhanh chóng, nhanh hơn rất nhiều so vớithủy triều và nước dâng do bão Sức mạnh khổng lồ của sóng thần có thể phá huỷ toàn

bộ cảnh quan khu vực và các công trình xây dựng nơi sóng thần đi qua Vì vậy, sóngthần được coi là một trong những hi ểm họa có sức mạnh tàn phá gây thiệt hại caonhất, cả về số người tử vong và thiệt hại kinh tế

3

Theo các báo cáo, hàng năm tần suất xảy ra sóng thần tương đối ít chỉkhoảng 5-10 lần/năm trên toàn cầu, nhưng nó có thể gây ra tàn phá lớn như đãtừng xảy ra trong đợt sóng thần ở Ấn Độ Dương vào năm 2004 và Nhật Bản năm2011.

2.2 Tổng quan chung về tự nhiên của Palu – nơi xảy ra thảm họa

2.2.1 Tổng quan về tự nhiên của Indonesia

Indonesia là quần đảo ở Đông Nam Á nằm giữa Ấn Độ Dương và Nam TháiBình Dương, giáp Ma-lai-xi-a ở phía tây bắc, Đông Ti-mo và Pa-pua Niu Ghi-nê ởphía đông Là một quần đảo lớn nhất thế gi ới; có vị trí chiến lược dọc theo cáctuyến đường biển chính từ Ấn Đ ộ Dương đến Nam Thái Bình Dương Với diện tích1.919.440 km2 bao gồm 13.487 hòn đảo lớn nhỏ, Indonesia được mệnh danh là đấtnước “vạn đảo”

Indonesia nằm trên các rìa của các m ả ng ki ế n t ạ o Thái Bình D ươ ng, Âu Á, và

Úc khiến nước này trở thành nơi có nhiều núi l ử a và thường xảy ra các vụ đ ộ ng đ ấ t

Indonesia có ít nhất 150 núi l ử a đang ho ạ t đ ng, gồm cả Krakatoa và Tambora, cảhai núi lửa này đều đã có những vụ phun trào gây phá hủy lớn trong thế kỷ XIX Vụphun trào siêu núi l ử a Toba khoảng 70.000 năm trước, là một trong những vụ phuntrào lớn nhất từng xảy ra, và là một th ả m h ọ a toàn c ầ u Tuy nhiên, tro núi l ử a làmột yếu tố đóng góp vào sự màu mỡ của đất trong lịch sử từng giúp nuôi sống mật

độ dân cư dày tại Java và Bali

Nằm dọc theo xích đạo, Indonesia có khí h ậ u nhi ệ t đ ớ i gió mùa, với hai mùa

Rừng nhiệt đới ẩm chiếm gần 2/3 diện tích lãnh thổ Đất canh tác 8% (3%được tưới), đồng cỏ 10%, rừng và cây bụi 67%, các đất khác 15% Khoáng sảnchính: d ầ u khí, thi ế c, niken, bauxit, đ ồ ng, than, vàng, b ạ c

2.2.2 Tổng quan về tự nhiên của thành phố Palu

Palu là một thành phố trên đảo Sulawesi và là thủ phủ của tỉnh Sulawesi,

Indonesia Thành phố có cự ly 1.650 km về phía đông bắc Jakarta, tọa độ thành phố

là 0°54′N 119°50′Đ Thành phố nằm ở cửa sông Palu, tại đầu của một vịnh hẹp vàdài Phía Đông thành phố là dãy núi Rovigadi, phía Tây thành phố là dãy núiGawalise Đây là thành phố giáp biên và có những bãi cát trắng trải dài Thành phốPalu có nhiều bãi biển đẹp với sự đa dạng của các loài san hô

2.3 Thảm họa kép tại Palu

2.3.1 Diễn biến của thảm họa

4

Vào thứ Sáu ngày 28 tháng 09 năm 2018, trong kho ảng thời gian từ 2 giờ đến

3 giờ 25 phút chiều, đã có 3 trận rung lắc tiền chấn với độ mạnh lần lượt là 5,9; 5,0;5,3 độ Richte xuất hiện Tuy nhiên, đó là khoảng thời gian thành phố đang có lễ hội

kỷ niệm 40 năm thành lập nên không có một sự cảnh báo nào được đưa ra

Vào lúc 5 giờ, một trận rung lắc lớn kèm theo tiếng nổ từ một điểm ngắmcảnh của bãi biển Anjungan Nusantara Sau trận động đất, một cảnh báo sóng thần

đã được ban hành cho eo biển Makassar gần đó, nhưng được hủy bỏ sau một giờ.Tuy nhiên, một cơn sóng thần cục bộ sau đó tấn công Palu, cuốn đi các ngôi nhà vàtòa nhà ven biển nằm trên đường đi của nó Theo ước tính, sóng thần cao từ 0,5đến 3 mét trong khi cư dân ở Palu ước tính sẽ có sóng thần có chiều cao dưới 0,5mét Tuy nhiên, sóng thần xảy ra cao hơn d ự kiến Cư dân của Palu đã báo cáonhững con sóng có chiều cao hơn 2 mét trong khi nhiều người khác nói rằng sóng

đã lên tới tầng hai Các quan chức Indonesia đã tính toán thời gian dự kiến sóngthần sẽ đến Theo tính toán này, sóng thần sẽ đến Palu khoảng 20 phút sau trậnđộng đất Cụ thể, khoảng 17:27 giờ địa phương, cơ quan khí tượng ở Mamuju đãphát hiện sóng thần di chuyển với tốc độ lên tới 800 km/h Cảnh báo sóng thầnđược hủy bỏ lúc 17:37 Vào thời điểm đó, sóng thần đã tấn công Palu

Do Palu nằm ở cuối một vịnh hẹp, sức mạnh sóng thần đã tăng lên khi nướcbiển tràn vào Các quan chức xác nhận rằng những con sóng đâm vào Palu thực sự

đã đạt đến độ cao 5 mét, với một số cao gần 6 mét với hơn 170 cơn dư chấn

2.3.2 Thiệt hại sau thảm họa

Về con người

Sau hơn 2 tuần xảy ra thảm họa, The Guardian đưa tin, theo cơ quan xử lýthiên tai Indonesia, lực lượng cứu hộ đã tìm thấy thi thể của 1.944 người trong vụđộng đất và sóng thần tại Sulawesi hôm 28-9 Trong khi đó vẫn còn khoảng 5.000người vẫn còn đang mất tích Đây được coi là trận động đất lớn nhất thế giới năm2018

Về môi trường, tự nhiên

Theo quan sát, sóng thần đã phá hủy nặng n ề ở một vài vị trí thấp dọc đường bờbiển và thảm thực vật biển chịu tác động mạnh mẽ, cụ thể cuốn bay và đánh bật câycối ven biển Hơn thế, theo khảo sát xác định có sự xuất hiện “sạt lở ven biển” tạiBenteng Bằng phương pháp theo dõi GPS các vết rạn và chiều dài các vết rạn đó cùngvới sự so sánh hình ảnh trước và sau sóng thần, có thể thấy rõ ràng rằng một phầnđường bờ biển tại Benteng đã biến mất Tương tự với một phần đường bờ biển ở phíaBắc Loli-Pesua, Tamunggu, vị trí giữa phía

nam Pantoloan và phía bắc Labuan.

Về kinh tế xã hội

Các thống kê ban đầu cho thấy thảm họa kép động đất và sóng thần tại miềntrung đảo Sulawesi ngày 28-9 đã phá hủy tổng cộng 65.733 căn nhà, hơn 70.000người đã bị đẩy vào cảnh màn trời chiếu đất, hơn 62.000 người Indonesia phải đilánh nạn, sống tạm bợ tại 147 trại di tản sau khi sóng thần đi qua

5

Tại Palu, thủ phủ của Trung Sulawesi, một nhà thờ Hồi giáo và một phần lớncủa Bệnh viện Antapura sụp đổ Trung tâm mua sắm Tatura của Palu, m ột trongnhững trung tâm mua sắm lâu đời nhất ở Palu, cũng đã sụp đổ, hàng chục người bịmắc kẹt ở dưới Một khách sạn tám tầng, được xác định là Roa-Roa Hotel, cũng đãsụp đổ, hàng chục người, rất nhiều du khách khách sạn, một số là những ngườitham gia lễ hội dù lượn hàng năm của Palu (Ước tính có 50 người ở trong khách sạnRoa Roa khi tòa nhà sập xuống Đã có 12 người được tìm thấy, nhưng chỉ ba ngườicòn sống) Vào thời điểm xảy ra trận động đất, 76 trong số 80 phòng ngủ củakhách sạn có khách.

Sân bay Mutiara SIS Al-Jufrie của Palu bị buộc phải đóng cửa vì những vết nứtlớn, một trong số đó có chiều dài 500 mét, hình thành trên đường băng Các quanchức sân bay xác nhận rằng hệ thống định vị bị hư hại và tháp điều khiển sân bay

bị sập Một người điều khiển không lưu, người đang xem một chiếc máy bay BatikAir cất cánh trong trận động đất, đã bị giết Sân bay này được mở cửa trở lại nộtcách giới hạn vào ngày 29 tháng 9 năm 2018 Hàng trăm hành khách vẫn bị mắckẹt tại sân bay Nó hoạt động bình thường trở lại vào ngày 30 tháng 9

Hai ngôi làng bị xóa sổ hoàn toàn khi quan sát trên vệ tinh Điện sinh hoạttrên thành phố Palu hoàn toàn bị cắt, Palu gần như bị cô lập Thiếu thốn nước sạch

và thiết bị y tế dẫn đến nhiều hệ quả về sức khỏe cho những người còn sống Chínhphủ Indonesia đã cố gắng huy động 5000 sĩ quan quân đội và cảnh sát, hơn 500nghìn lít nước cùng hàng nghìn tấn lương thực mỗi ngày để đảm bảo cuộc sống củangười dân

Người sống sót sau thảm họa đối mặt với tình trạng thiếu lương thực và nhu yếuphẩm cần thiết Một vài ng ười cướp hàng hóa từ các cửa hàng, hàng chục người đã bịbắt giữ và cảnh sát đe dọa sẽ nổ súng vào những người cố tình vi phạm pháp luật.Nhiều siêu thị không cho phép người dân vào trong mà chuyển đồ qua cửa chính tronglúc lực lượng vũ trang canh phòng cẩn thận Hàng nghìn người di tản từ Palu đến cácthành phố lân cận Các bệnh viện luôn trong tình trạng quá tải, thiếu thốn nhân lực vàthiết bị Dự án HOPE, tổ ch ức y tế phi chính phủ tại Indonesia, cho biết chỉ có 82 nhânviên của họ nhận nhiệm vụ sau trận động đất, sóng thần xảy ra hôm 28/9 "Chúng tôikhông biết số phận của những bác sĩ, y tá và nhân viên kỹ thuật y tế còn lại, nhữngngười đang làm việc tại Palu trước khi thảm họa kép xảy ra", tổ chức Dự án HOPE thôngbáo Tình trạng mất vệ sinh cũng khiến nhiều người lo ngại, vì tất cả các công trình xâydựng đều đã bị tàn phá nặng nề, các xác chết chưa được tìm thấy nằm sâu trong đống

đổ nát đang dần phân rã, cảnh báo về dịch bệnh được thiết lập Các nhân viên y tếcũng như đội ngũ cứu trợ đã tiêm phòng cho người dân cũng như thành viên đội cứu hộnhằm giảm thiểu và tránh tình trạng bệnh dịch lây lan nhanh chóng

Ước tính tổng thiệt hại v ề tài sản sau thảm họa lên tới 658 triệu đô

2.3.3 Phân tích các nguyên nhân có thể có dẫn tới thiệt hại lớn sau thảm họa

Một trong những nguyên nhân lớn nhất dẫn tới thiệt hại lớn sau thảm họa đó làviệc hệ thống cảnh báo không hoạt động Mặc dù Chính phủ Indonesia đã chi hàng triệuUSD để trang bị cho hệ thống cảnh báo thiên tai kể từ đợt động đất sóng thần lớn hồitháng 12/2004, nhưng tại thời điểm thảm họa xảy ra, các thiết bị này gần như khônghoạt động Hệ thống

6

báo động dựa trên mô phỏng máy tính đã đo đạc không chính xác về kh ả năng của cơnsóng thần khổng lồ, ước lượng con sóng nhỏ hơn nhiều so với thực tế Các phao cảmbiến sóng thần không hoạt động hoặc ở sai vị trí Một số cảm biến còn hoạt động khiếncác nhà khoa học lầm tưởng rằng điều tồi tệ nhất đã qua, trong khi ngay lúc đó đợtsóng thần thứ 3 đang

ập vào Palu.

Công tác phân tích tức thời cũng bị tổn hại do hỏng hóc của hệ thống phaophát hiện sóng thần của Indonesia Các phao sẽ nhận biết thay đổi ngoài đạidương, ngay c ả ở sâu dưới bề mặt Hệ thống này hoạt động chính xác hơn các cảmbiến thủy triều và xác nh ận được chiều cao của con sóng trước khi nó hình thành.Hàng chục phao cảm biến trên biển Java đã hỏng, bị phá hủy hoặc bị lấy trộm Cácphao còn lại đều ở sai vị trí và ước lượng sai nguy cơ xảy ra sóng thần Với cácphao cảm biến, "một vệ tinh sẽ ngay lập tức nhận được thông tin về cơn sóng thần

đã được phát hiện, và chúng tôi sẽ biết khu vực nào phải ch ịu ảnh hưởng cũng nhưchiều cao của sóng," Sutopo Purwo Nugroho, phát ngôn viên của cơ quan quản lýthiên tai Indonesia, cho biết "Tuy nhiên, các phao này chưa hoạt động" hoàn toàn

kể từ năm 2012

Điều này cho thấy rằng, Indonesia gần như lơ là cảnh giác đối với thảm họa,thiếu công tác kiểm tra thường xuyên đối với các công cụ cảnh báo thảm họa.Nguyên nhân tiếp theo của việc thiệt hại lớn về người đó là sự chậm trễ trongcông tác cứu hộ khẩn cấp từ Chính phủ Indonesia Một loạt các sai lầm, bao gồm côngtác hậu cần gặp nhiều khó khăn làm chậm trễ hoạt động phản ứng khẩn cấp ban đầu

và sự vắng mặt của các quan chức chính quyền địa phương đã làm người dân Palutuyệt vọng nhận ra rằng họ không thể trông cậy được gì vào lãnh đạo địa phương Việcviện trợ từ quốc tế cũng gặp nhiều khó khăn Hôm 6/10, Liên H ợ p Qu ố c cho biết tổ chứcđang huy động 50,5 triệu USD để trợ giúp "ngay lập tức" cho các nạn nhân tạiIndonesia Sau nhiều ngày bị trì hoãn, viện trợ của cộng đồng quốc tế cũng đã đếnvùng chịu ảnh hưởng nặng nề sau thảm họa kép, khu vực ước tính có hơn 200.000người cần sự trợ giúp Các cơ quan viện trợ nước ngoài cũng đang nỗ lực đặt vé máybay và tìm đường đến Palu Tuy nhiên, họ nói rằng chỉ có đối tác địa phương hoặcnhững tổ chức viện trợ chính phủ mới được phép tiếp cận khu vực thiên tai Chínhquyền Indonesia bị chỉ trích vì chậm trễ trong việc nhận viện trợ từ nước ngoài

Bên cạnh đó, công tác cứu hộ cũng gặp nhiều khó khăn Việc tiếp nhận việntrợ của Indonesia cũng gặp nhiều khó khăn khi sân bay tại thành phố Palu có côngsuất nhỏ, số chuyến bay tiếp cận được khu vực còn hạn chế Hàng hóa buộc phảiđược vận chuyển bằng đường bộ nên mất nhiều thời gian để đến tay các nạn nhân.Lực lượng cứu hộ đối mặt với tình trạng thiếu thốn thiết bị hạng nặng, các liên kếtgiao thông bị đứt đoạn và quy mô thiệt hại quá lớn Một trong những vấn đề khókhăn nh ất mà đội cứu hộ phải đối mặt đó là đi bộ qua lớp đất bùn sình trong nhiềutiếng đồng hồ để mang thi thể đến xe cứu thương

2.4 Các nỗ lực của chính phủ Indonesia

2.4.1 Giải pháp của chính phủ Indonesia sau thảm họa