KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP NÂNG CAO HIỆU QUẢ BÀI HỌC LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG CHO HỌC SINH LỚP 12 THPT

Tr nh ình Tùng, GS... ph ng khác nhau... Nó giúp các em.

i c m n

Em xin bày t lòng bi t n sâu s c t i TS Nguy n Th Bích ã t n

hoàn thành khóa lu n này.

Em xin chân thành c m n các th y cô giáo trong khoa L ch s ,

trong quá trình tìm ki m t li u ph c v cho khoá lu n này.

này.

Hà N i, tháng 5 n m 2011

Sinh viên

Nguy n Th Chinh

Môc lôc

U 1

1 Lý do ch n tài 5

2 L ch s nghiên c u v n 6

3 i t ng, ph m vi nghiên c u c a tài 12

4 M c ích và nhi m v nghiên c u c a tài 12

5 Ph ng pháp nghiên c u 13

6 óng góp c a tài 14

7 C u trúc c a tài 14

Ch ng 1 C S LÝ LU N VÀ TH C TI N C A VI C NÂNG CAO HI U QU BÀI H C L CH S A PH NG 15

1.1 C s lý lu n c a vi c nâng cao hi u qu bài h c l ch s a ph ng 15

1.1.1 Quan ni m v L ch s a ph ng 15

1.1.1.1 Khái ni m “ a ph ng”, “L ch s a ph ng” 15

1.1.1.2 Quan ni m v hi u qu bài h c l ch s a ph ng 16

1.1.1.3.M i quan h gi a L ch s a ph ng v i L ch s dân t c 22

1.1.2 Xu t phát m c a v n nâng cao hi u qu bài h c l ch s a ph ng 24

1.1.2.1 M c tiêu ào t o 24

1.1.2.2 Ch c n ng, nhi m v c a b môn l ch s 25

1.1.2.3 c m tâm lý, nh n th c c a h c sinh 26

1.1.3 Vai trò, ý ngh a c a vi c d y h c l ch s a ph ng tr ng ph thông 28

1.1.3.1 Vai trò 28

1.1.3.2 Ý ngh a 29

1.2 Th c ti n vi c d y h c bài L ch s a ph ng l p 12 THPT huy n Kim ng t nh Hà Nam 32

1.2.1 Th c ti n vi c d y h c bài l ch s a ph ng tr ng ph thông nói chung 32

1.2.2 Th c ti n vi c d y h c bài l ch s a ph ng l p 12 THPT huy n

Kim B ng t nh Hà Nam 33

Ch ng 2 CÁC BI N PHÁP NÂNG CAO HI U QU BÀI H C L CH A PH NG CHO H C SINH L P 12 TRUNG H C PH HUY N KIM B NG T NH HÀ NAM 39

2.1 Bài h c L ch s a ph ng tr ng THPT 39

2.1.1 Bài h c L ch s a ph ng trong phân ph i ch ng trình c a B Giáo c và ào t o 39

2.1.2 N i dung các bài h c L ch s a ph ng l p 12 THPT huy n Kim ng t nh Hà Nam 42

2.2 Các bi n pháp nâng cao hi u qu bài h c l ch s a ph ng cho h c sinh l p 12 THPT huy n Kim B ng – Hà Nam 51

2.2.1 Xác nh n i dung bài h c l ch s a ph ng ph i m b o tính khoa c, v a s c 51

2.2.2 T ch c gi h c hi u qu , m b o yêu c u c a bài h c l ch s 55

2.2.3 S d ng ph i h p linh ho t các ph ng pháp d y h c, m b o tính tr c quan sinh ng, t o c m xúc cho h c sinh 57

2.2.4 T ch c cho h c sinh t th c hành, làm bài t p v l ch s a ph ng nh m phát huy tính tích c c, ch ng, c l p, sáng t o c a h c sinh 61

2.2.5 Ph i h p v i các ho t ng ngo i khóa nâng cao hi u qu bài h c ch s a ph ng 65

2.2.6 a ki n th c l ch s a ph ng vào n i dung ki m tra ánh giá 63

2.3 Th c nghi m s ph m 69

2.3.1 M c ích th c nghi m 69

2.3.2 N i dung, i t ng th c nghi m 70

2.3.3 Ph ng pháp ti n hành th c nghi m 70

2.3.4 K t qu th c nghi m 70

T LU N 72

TÀI LI U THAM KH O 75

PH L C

Tr nh ình Tùng, GS TS Nguy n Th Côi Cùng v i các môn khoa h c khác,

ch s là m t trong nh ng môn h c góp ph n vào s phát tri n và hoàn thi nnhân cách toàn di n cho h c sinh

dân t c, làm phong phú, sáng t thêm cho l ch s dân t c Chúng có m i quan

bi n ch ng không th tách r i, n m trong c p ph m trù “cái chung và cái

Nâng cao hi u qu bài h c l ch s a ph ng không ch trang b thêm

ki n th c, rèn luy n các k n ng cho h c sinh mà quan tr ng h n ó là vi c

ng Và trên c s ý th c v c i ngu n, h c sinh có ý th c t giác tham gia

nghi p giáo d c nói chung

phong phú l ch s dân t c

2 L ch s nghiên c u v n

c s quan tâm, nghiên c u c a nhi u nhà giáo d c h c, nhà nghiên c u

ch s nói chung, nhà nghiên c u ph ng pháp d y h c l ch s nói riêng, c

do tác gi N.X.Borixop (ch biên) (n m 1982) là m t tác ph m có giá tr l n

thú trong quá trình nh n th c l ch s quê h ng mình” ó là khái quát lý

lu n có giá tr sâu s c

Ngoài Liên Xô (c ) ra, th i k này các n c tiên ti n khác nh các

c XHCN ông Âu (c ), Trung Qu c, Tri u Tiên, Cu Ba, C ng hòa dân

trong ti u ban “Giáo d c l ch s ”

truy n th ng yêu thích, tôn tr ng l ch s nên ông cha ta c ng ã có nh ng

Sau cách m ng tháng Tám c bi t sau n m 1975 n nay vi c biên

chí, lu n án, lu n v n và khóa lu n t t nghi p sau:

hi n c th c a l ch s dân t c, là s minh h a l ch s dân t c…Tài li u l ch

cho h c sinh Tác gi kh ng nh r ng “T ch c nh ng ho t ng ngo i khóa

Tác ph m là m t công trình có óng góp to l n c v m t lý thuy t và th c

Vân ã cung c p cho chúng ta nh ng ki n th c c b n, quan tr ng trong vi c

cho h c sinh s hi u bi t v hoàn c nh t nhiên, kh n ng kinh t và truy n

vi t các tác gi còn có nh ng d n ch ng c th , ch ra th c tr ng c a vi c d y

Các bài vi t trên t p chí nghiên c u l ch s s 10 n m 2004 c a tác gi

thông là công trình có giá tr

quy t l i r t phong phú và khác nhau

khóa lu n c a mình

Nghiên c u v l ch s a ph ng t nh Hà Nam ã có m t s công trình

nghiên c u, tài li u nh “Hà Nam trong cu c kháng chi n ch ng th c dân Pháp 1946 – 1954”, “Kh o sát truy n th ng dân gian Kim B ng – Hà Nam”,

mà tác gi l a ch n Tuy nhiên nghiên c u v hi u qu bài h c l ch s a

t công trình nào i sâu nghiên c u Chính vì v y, chúng tôi ã quy t nh

1945 – 1954”.

4.1 M c ích nghiên c u

4.2 Nhi m v nghiên c u:

– T nh Hà Nam

sinh l p 12 THPT huy n Kim B ng t nh Hà Nam

cho h c sinh l p 12 THPT huy n Kim B ng t nh Hà Nam.

huy n, các t nh, thành hay khu v c, vùng, mi n Nói rõ h n ó là l ch s quá

hóa xã h i, quân s - l ch s truy n th ng cách m ng

1.1.1.2 Quan ni m v hi u qu bài h c l ch s a ph ng

n c a vi c t ch c quá trình th ng nh t gi a d y h c và h c t p, ti n hành

ng bài h c

c xác nh không ch b ng vi c hình thành các ki n th c, mà còn là k t

qu c a vi c giáo d c và phát tri n t duy, k n ng, k x o, tính tích c c h c

n, niên i, nhân v t l ch s quan tr ng, vi c ánh giá các s ki n, rút ra bài

nào? Vì sao? (trong gi ti p nh n ki n th c m i, ki m tra bài c …)

ki n, nh s ki n mà còn ph i thông hi u và v n d ng nh ng ki n th c ã

c y vào trong th c ti n cu c s ng T c là nh ng ki n th c mà các em l nh

i không ph i là v m t s l ng nh bao nhiêu s ki n mà ph i phân tích,

khách quan

c sinh v các n ng l c nh n th c và các thao tác c a t duy - ó là các thao

không tách r i các y u t hình thành nhân cách c a h c sinh nh xúc c m l ch, có s h ng thú, say mê trong h c t p, lòng ham mu n và kh n ng tham

th i, qua ó phát tri n các k n ng, k x o, k n ng th c hành b môn nhphân tích, so sánh, gi i thích, ánh giá…

ch không ph i b t bu c cái trí nh làm vi c, b t nó ghi chép r i l i t l i

Ba tiêu chí trên có m i quan h ch t ch , th ng nh t và tác ng bi n

ki n th c c b n c a bài

c h c sinh M t gi h c hi u qu ph thu c vào r t nhi u y u t , trong ó

gi h c c n ph i m m d o, linh ho t, không nên c ng nh c Gi h c hi u qu

sinh n m ch c bài trên c s ti t ki m th i gian ó là d u hi u c a gi h c

ng mình và m i quan h m t thi t gi a l ch s a ph ng và l ch sdân t c, l ch s th gi i.

ch s c n thi t

“Nhân dân Kim B ng trong cu c kháng chi n ch ng th c dân Pháp 1945 1954”cho h c sinh l p 12 THPT huy n Kim B ng thì ki n th c tr ng tâm mà

“Nhân dân Kim B ng trong cu c kháng chi n ch ng th c dân Pháp (1945 1954)” cho h c sinh l p 12 THPT huy n Kim B ng, giáo viên c n thi t cung

ch s dân t c

ng và t duy C n hình thành các k n ng cho h c sinh b i nó xu t phát t

i, không th ti n hành trong phòng thí nghi m…

c bi t là các thao tác c a t duy – phân tích, so sánh, t ng h p và

n ng th c hành b môn cho h c sinh nh k n ng v n d ng ki n th c, liên

ki n th c ã h c, phân tích, ánh giá, so sánh, nh n nh v cu c khángchi n ch ng th c dân Pháp c a nhân dân huy n Kim B ng H c xong bài

c này, giáo viên có th ti n hành ra bài t p th c hành cho h c sinh nh

chi n ch ng th c dân Pháp c a nhân dân Kim B ng t n m 1950 – 1954

theo m u sau:

m i dung s ki n t qu Ý ngh a

sâu ki n th c

thú cho h c sinh trong h c t p, giúp h c sinh n m v ng ki n th c, t o bi u

ng, hình thành khái ni m, nêu quy lu t và rút ra bài h c m t cách t duy

c l p, sáng t o Vi c phát tri n các n ng l c nh n th c không tách r i các

u t c a nh n th c nh chú ý, xúc c m l ch s , h ng thú h c t p, ý chí

c giàu m nh

i có th ánh giá chính xác hi u qu bài h c l ch s a ph ng Ch ng

các nhân v t l ch s , k n ng c a h c sinh trong vi c ánh giá úng nh ng s

ph ng khác nhau Do ó l ch s a ph ng là m t ph n, m t b ph n c a

ch s dân t c B t k m t s ki n l ch s nào c ng x y ra g n li n v i m tkhông gian, th i gian nh t nh Có nh ng s ki n l n tr thành s ki n l ch

cao

cung c p, b sung phong phú cho ki n th c l ch s dân t c có vai trò tích c c

Không ch có m i liên h v m t ki n th c mà chúng còn có m i quan

c nói chung Xu t phát t m i liên h kh ng khít nh v y nên vi c d y h c

1.1.2 Xu t phát m c a v n nâng cao hi u qu bài h c l ch s

1.1.2.1 M c tiêu ào t o

c tiêu giáo d c nói chung, m c tiêu c p THPT v môn h c nói riêng

áp ng yêu c u ào t o b c cao h n” [4; 166].

m c tiêu giáo d c nh m cung c p cho h c sinh nh ng ki n th c c b n c n

lý t ng c l p dân t c và ch ngh a xã h i, hình thành và b i d ng nhân

T qu c” [2; 80].

1.1.2.2 Ch c n ng, nhi m v c a b môn l ch s

ch s là m t môn h c b t bu c n m trong h th ng các môn h c

c th h tr , c bi t là giáo d c ý th c gi gìn v n hóa dân t c, do c

cha ông chúng ta c n l y ra không ph i n m tro tàn ngu i l nh mà là ng n

a ang b c cháy” [19; 31]

Nhi m v c a b môn l ch s là trang b , c ng c cho h c sinh nh ng

i kim, làm c s rút ra k t lu n khoa h c v quy lu t phát tri n cu xã h i,

i v i h c sinh, kh i d y nh ng c m xúc lành m nh, nh ng tình c m t t p,

c tìm hi u di n ra chính n i các em ang s ng s t o ra m t tr ng thái

ch s , các em d dàng v n d ng ki n th c vào th c t s n sàng tham gia

n nh hoàn thi n c v m t th ch t l n tâm lý Cùng v i s phát tri nnhanh c a xã h i, l a tu i này các em có nhi u hi u bi t nh t nh trong

cu c s ng Khi so sánh gi a l a tu i h c sinh THPT v i THCS chúng ta th y

có s chuy n bi n có tính ch t quy t nh trong tính tích c c c a t duy lý

ã có h ng thú v i môn h c nào thì say mê nghiên c u

t khó có th oán c m c d t khoát trong tính l a ch n c a cáchình th c h c t p c a h c sinh vì nó ph thu c r t nhi u vào cách th c t

cách áng tin c y, lòng tin vào tính chân th c c a t t c nh ng cái gì mà

tu i 15-16 th hi n r t rõ các em s suy ngh có tính ch t phân tích, s s n

Quá trình nh n th c c a h c sinh trong h c t p l ch s nói riêng c ng

tranh hi n th c l ch s trong quá kh Ki n th c c a b môn l ch s không

n gi n ch là nh ng s ki n ngày tháng n m mà nó còn là nh ng s ki n

chuyên gia v ngh nghi p

t th c t cho th y l a tu i THPT, các em t ra say mê h c toán,

môn khoa h c l ch s T s yêu thích say mê ó ã m ra con ng l a

a ch n s l nh h i nh ng ngh nghi p ó c a h c sinh nh ng c ng chính vì

p trung vào nh ng môn mình l a ch n, yêu thích mà thôi IX-Côn ã nh n

Xu t phát t nh n th c c a h c sinh trong h c t p l ch s nói chung,

i v i h c sinh, có vai trò quan tr ng góp ph n th c hi n m c tiêu giáo d c

ào t o nói chung và b môn l ch s nói riêng

ngh a xã h i, lòng t hào dân t c, có ý th c quý tr ng, b o v các di s n l ch , v n hóa cách m ng c a dân t c.”

dân t c làm cho h c sinh hi u rõ h n nh ng khái ni m l ch s chung và

riêng, nh n th c c th , sinh ng nh ng hình thái kinh t - xã h i các giai

quá kh xích l i g n v i nh n th c c a h c sinh vì nh ng s ki n y, quá kh

nh ng v n n m trong s phát tri n chung, h p quy lu t qua các th i k c a

sinh ra và l n lên có tác ng tâm lý l n i v i h c sinh Nó giúp các em

k n ng: D y h c l ch s a ph ng có vai trò trong vi c phát tri nhoàn thi n k n ng cho h c sinh THPT trong h c t p l ch s ó là các k

n ng th c hành b môn

Tác d ng tích c c nh t ó chính là k n ng th c hành b môn cho h c

gia các ho t ng th c ti n công ích xã h i nh s u t m tài li u l ch s a

ng quan sát, tái t o l i hi n th c l ch s

gìn và phát tri n b n s c v n hóa quê h ng, có óng góp tích c c a quê

ng ngày càng phát tri n

c, dân t c mình

huy n Kim B ng t nh Hà Nam.

thông nói chung

nh t trong vi c d y h c các ti t h c này t nh nhà Có th k tên m t s

Hà Giang… Tháng 12/2002, S giáo d c và ào t o Hà N i ã th c hi n

Giang ã có s biên so n và qui nh s gi d y h c, bài h c c th v l ch s

trong cu c kháng chi n ch ng th c dân Pháp (1946-1954) Và bài 4: Hà

vào ó là các ti t ôn t p, ki m tra ho c là các ti t d y bù gi …N u có ti n

vào vi c d y h c các bài l ch s n i khóa còn công tác th c hành, ngo i khóanhi u n i th c hi n không theo k ho ch d y h c, ho c không th c hi n

huy n Kim B ng t nh Hà Nam

nói chung.

th c, “d y chay” Bài h c l ch s a ph ng có khi ch là gi i thi u vài nét

bi n v i kh i 12 b i giáo viên b môn ang t p trung t ch c ôn thi T t

ti n hành d y h c trong gi n i khóa Giáo viên không ti n hành biên so n và

tác t ch c, kinh phí, c s v t ch t và m t nhi u th i gian

Tình tr ng này xu t phát t s sai l ch trong c p qu n lý và m t s th y

cô b môn khi cho r ng môn s là m t môn h c ph Cán b qu n lý, giám

thi t t nghi p, giáo viên xin gi , bù gi Tình tr ng ó hi n nay còn r t nhi u,

ng xu t phát t nh n th c c a h c sinh l p 12 khi các em ang t p trung

kh i t nhiên và kh i xã h i càng cao

THPT huy n Kim B ng t nh Hà Nam nói chung và l p 12 nói riêng Trong

THPT huy n Kim B ng t nh Hà Nam

1.3 nh h ng c a vi c nâng cao hi u qu bài h c l ch s a

t là, S Giáo d c và ào t o Hà Nam c n quan tâm h n n a, quán

Hai là, xác nh các bi n pháp d y h c, t ch c hi u qu gi h c, ki m

tra ánh giá h c sinh v nh ng ki n th c ã h c C th nh sau:

n i dung ki n th c: mu n nâng cao hi u qu bài h c l ch s nói

“toàn di n”, tính “h th ng” trên t t c các m t kinh t , chính tr , quân s , v n

bao g m vi c rèn luy n phát tri n h c sinh nh ng k n ng, k x o, các n ng

c, ph m ch t, phát tri n trí tu , kh n ng ho t ng th c ti n và hoàn thi n

tính m c ích rõ ràng c a vi c d y h c

tiêu ào t o, n i dung, yêu c u bài h c

gi a l ch s v i các ngành khoa h c khác, giúp h c sinh liên h v i ki n th c

ch s dân t c ã h c, v n d ng ki n th c y trong quá trình nghiên c u l ch

a ph ng và th y c m i liên h gi a l ch s a ph ng và l ch sdân t c.

o tàng, nhà truy n th ng, có th k t h p tham quan, th c hành v l ch s

nh n th c c a h c sinh

Ch ng 2 CÁC BI N PHÁP NÂNG CAO HI U QU BÀI H C L CH

HUY N KIM B NG T NH HÀ NAM

Giáo d c và ào t o

ng ngo i khóa

trí cho h c sinh i th m các di tích l ch s , vi n b o tàng, phòng tri n lãm.

th ng h n” [24; 20]

quy t s 14-NQ/TW v c i cách giáo d c, thay th h th ng ph thông 12

m mi n Nam và h th ng 10 n m mi n B c b ng m t h th ng giáo d c

n nh sau: L p 10 có 1 ti t vào ti t th 33, l p 11 có 1 ti t vào ti t th 29,

p THPT là 4 ti t

th c hi n, nh ng bên c nh ó v n còn có S giáo d c không biên so n n i

môn các tr ng t biên so n và t d y h c theo yêu c u chung Vi c d y

Nam c ng do các th y cô b môn t biên so n và d y h c

Kim B ng t nh Hà Nam

Giáo d c và ào t o t nh Hà Nam m i ch qui nh s ti t d y mà ch a biên

p 10, 11 h c sinh THPT huy n Kim B ng h c v l ch s huy n Kim B ng

ng ng v i s phát tri n c a l ch s dân t c làm n i dung bài h c C thtên bài h c nh sau:

Kim B ng