Quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường trung học cơ sở chất lượng cao tỉnh thái bình trong bối cảnh hiện nay

tập tích cực để hoàn chỉnh các tri thức và kĩ năng nền tảng, có ý thức lựa chọn nghề nghiệp và học tập suốt đời; có những phẩm chất tốt đẹp và năng lực cần thiết để trở thành người công

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

MAI VĂN HÂN

QUẢN LY HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI

Ơ CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SƠ CHẤT LƯỢNG CAO

TỈNH THÁI BÌNH TRONG BỐI CANH HIỆN NAY

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này làhoàn toàn trung thực, chưa được sử dụng và công bố trong bất kỳ công trình nào

LỜI CẢM ƠN

Đầu tiên em xin bày tỏ sự kính trọng và lòng biết ơn sâu sắc đến thầy giáo

- GS.TS Trần Quốc Thành, người thầy đã tận tình giúp đỡ, định hướng khoa học

và luôn động viên, khích lệ em hoàn thành luận văn

Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Ban Giám hiệu, tập thể các thầy,

cô giáo Khoa Tâm lý - Giáo dục; Phòng Đào tạo trường Đại học Sư phạm TháiNguyên đã trực tiếp giảng dạy, định hướng trong quá trình học tập và nghiêncứu

Tôi xin chân thành cảm ơn Sở Giáo dục - Đào tạo tỉnh Thái Bình, BanGiám hiệu các trường tiểu học, trung học cơ sở, cán bộ quản lý, giáo viêntrường trung học cơ sở chất lượng cao tỉnh Thái Bình đã giúp đỡ, chia sẻ, cungcấp cho tôi nhiều tư liệu, thông tin cũng như đóng góp cho tôi nhiều ý kiếnquý báu để hoàn thành luận văn này

Cuối cùng, xin cảm ơn những người thân trong gia đình, bạn bè,đồng nghiệp đã quan tâm, tạo điều kiện tốt nhất cho tôi hoàn thành luận văn

Trong quá trình học tập, nghiên cứu, mặc dù bản thân đã có nhiều cốgắng, tâm huyết và trách nhiệm, song luận văn không thể tránh khỏi nhữngthiếu sót Kính mong các thầy giáo, cô giáo và các bạn đồng nghiệp chi dẫn,góp ý

Xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, tháng 6 năm 2020

Tác giả

Mai Văn Hân

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC TƯ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC BẢNG v

MƠ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 3

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Cấu trúc luận văn 5

Chương 1: CƠ SƠ LY LUẬN VỀ QUAN LY HOẠT ĐỘNG BỒI DƯƠNG HỌC SINH GIỎI Ơ CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SƠ CHẤT LƯỢNG CAO TRONG BỐI CANH HIỆN NAY 6

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6

1.1.1 Các nghiên cứu nước ngoài 6

1.1.2 Các nghiên cứu ở Việt Nam 7

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài 11

1.2.1 Quản lý và bồi dưỡng 11

1.2.2 Học sinh giỏi 12

1.2.3 Bồi dưỡng học sinh giỏi 13

1.3 Trường trung học cơ sở chất lượng cao và ý nghĩa của việc bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học cơ sở chất lượng cao trong bối cảnh hiện nay .13

1.3.1 Trường trung học cơ sở chất lượng cao 13

1.3.2 Mục tiêu, nhiệm vụ và quyền hạn của trường THCS chất lượng cao 13

1.3.3 Ý nghĩa của việc bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học cơ sở chất lượng cao trong bối cảnh hiện nay 14

1.4 Nội dung bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường trung học cơ sở chất lượng cao trong bối cảnh hiện nay 17

1.4.1 Mục tiêu bồi dưỡng học sinh giỏi trong bối cảnh hiện nay 17

1.4.2 Nội dung bồi dưỡng học sinh giỏi 17

1.4.3 Phương pháp bồi dưỡng học sinh giỏi trong bối cảnh hiện nay 18

1.4.4 Hình thức bồi dưỡng học sinh giỏi trong bối cảnh hiện nay 19

1.4.5 Phối hợp của các lực lượng giáo dục trong bồi dưỡng học sinh giỏi 19

1.5 Quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường trung học cơ sở chất lượng cao trong bối cảnh hiện nay 21

1.5.1 Khái niệm quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học cơ sở chất lượng cao trong bối cảnh hiện nay 21

1.5.2 Nội dung quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học cơ sở chất lượng cao trong bối cảnh hiện nay 22

1.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường trung học cơ sở chất lượng cao trong bối cảnh hiện nay 29

1.6.1 Yếu tố chủ quan 29

1.6.2 Yếu tố khách quan 30

Tiểu kết chương 1 32

Chương 2: THỰC TRẠNG QUAN LY HOẠT ĐỘNG BỒI DƯƠNG HỌC SINH GIỎI Ơ CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SƠ CHẤT LƯỢNG CAO TỈNH THÁI BÌNH TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY 34

2.1 Khái quát về khách thể khảo sát 34

2.1.1 Các trường trung học cơ sở chất lượng cao tỉnh Thái Bình 34

2.1.2 Đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên 34

2.1.3 Tình hình số lượng học sinh 35

2.1.2 Kết quả thi học sinh giỏi 36

2.2 Tổ chức khảo sát thực trạng 37

2.2.1 Mục tiêu khảo sát 37

2.2.2 Nội dung khảo sát 37

2.2.3 Khách thể khảo sát và địa bàn khảo sát 37

2.2.4 Phương pháp khảo sát 37

2.3 Thực trạng bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường trung học cơ sở chất lượng cao tỉnh Thái Bình 38

2.3.1 Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh về ý nghĩa của bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường trung học cơ sở chất lượng cao 38

2.3.2 Nội dung bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường trung học cơ sở chất lượng cao 40 2.4 Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường trung học cơ sở chất lượng cao tỉnh Thái Bình 47

2.4.1 Tổ chức phát hiện, tuyển chọn học sinh giỏi 48

2.4.2 Thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên tham gia bồi dưỡng học sinh giỏi 49

2.4.3 Lập kế hoạch, xác định nội dung, chương trình bồi dưỡng 51

2.4.4 Quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên 54

2.4.5 Quản lý hoạt động học tập của học sinh 57

2.4.6 Quản lý cơ sở vật chất phục vụ hoạt động bồi dưỡng 58

2.4.7 Quản lý kiểm tra, đánh giá bồi dưỡng học sinh giỏi 59

2.4.8 Công tác thi đua, khen thưởng trong hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi .61

2.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường trung học cơ sở chất lượng cao tỉnh Thái Bình trong bối cảnh hiện nay 62

Chương 3: BIỆN PHÁP QUAN LY HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI Ơ CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SƠ CHẤT LƯỢNG CAO TỈNH THÁI BÌNH TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY 66

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 66

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích 66

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 66

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ 66

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 67

3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 67

3.2 Các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng HS giỏi ở các trường THCS chất lượng cao tỉnh Thái Bình trong bối cảnh hiện nay 67

3.2.1 Tổ chức phát hiện và có phương pháp tuyển chọn đúng những học sinh thực sự giỏi dựa vào năng lực 67

3.2.2 Xác định rõ nội dung, xây dựng và quản lý chương trình bồi dưỡng học sinh giỏi 71

3.2.3 Quản lý đội ngũ giáo viên bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường THCS chất lượng cao 73

3.2.4 Tăng cường phối hợp các lực lượng giáo dục trong bồi dưỡng học sinh giỏi 77 3.2.5 Chi đạo hoạt động đổi mới nội dung, phương pháp và hình thức bồi dưỡng học sinh giỏi dựa vào năng lực 79

3.2.6 Đổi mới kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi 84

3.2.7 Quản lý sử dụng hiệu quả và đầu tư cơ sở vật chất một cách thỏa đáng cho hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi 86

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 88

3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 89

3.4.1 Mục đích khảo sát 89

3.4.2 Đối tượng khảo sát 89

3.4.3 Nội dung khảo sát và cách thức tiến hành 89

3.4.4 Kết quả khảo nghiệm 89

Tiểu kết chương 3 92

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 93

TÀI LIỆU THAM KHAO 96

PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC TƯ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1 Trình độ GV, CBQL các trường THCS chất lượng cao 35Bảng 2.2 Số lượng HS THCS các trường chất lượng cao 35Bảng 2.3 Kết quả thi HS giỏi cấp tỉnh năm học 2018-2019, 2019-2020 36Bảng 2.4 Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh về ý nghĩa của

bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường THCS chất lượng cao 39Bảng 2.5 Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh về mục

tiêu bồi dưỡng học sinh giỏi 40Bảng 2.6 Đánh giá của CBQL, GV về nội dung bồi dưỡng học sinh giỏi 41

Bảng 2.7 Đánh giá của CBQL, GV về phương pháp bồi dưỡng học sinh giỏi 43

Bảng 2.8 Đánh giá của CBQL, GV về hình thức bồi dưỡng học sinh

giỏi 44

Bảng 2.9 Đánh giá của CBQL, GV về phối hợp của các lực lượng giáo

dục trong bồi dưỡng học sinh giỏi 46Bảng 2.11 Thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên tham gia bồi dưỡng

học sinh giỏi 49Bảng 2.12 Thực trạng xây dụng kế hoạch, xác định nội dung, chương

trình bồi dưỡng 52Bảng 2.13 Thực trạng quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên 54Bảng 2.14 Thực trạng quản lý hoạt động học tập của học sinh 57Bảng 2.15 Thực trạng quản lý cơ sở vật chất phục vụ hoạt động bồi dưỡng 58

Bảng 2.16 Thực trạng quản lý kiểm tra, đánh giá bồi dưỡng học sinh giỏi 60

Bảng 2.10 Đánh giá của CBQL, GV về công tác thi đua, khen thưởng 61Bảng 2.17 Đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố 63Bảng 3.1 Khảo sát tính cần thiết của các biện pháp quản lý bồi dưỡng HS

giỏi ở các trường THCS chất lượng cao tỉnh Thái Bình trong bối cảnh hiện nay 90Bảng 3.2 Khảo sát tính khả thi của các biện pháp quản lý bồi dưỡng HS

giỏi ở các trường THCS chất lượng cao tỉnh Thái Bình trongbối cảnh hiện nay 91

1 Ly do chọn đề tài

MƠ ĐẦU

Đảng và Nhà nước đã xác định mục của Giáo dục và Đào tạo là nâng caodân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài Vì vậy, ngoài thực hiện các hoạtđộng giáo dục chung để nâng cao dân trí, các cơ sở giáo dục còn có trách nhiệmđào tạo nguồn nhân lực cho xã hội và có chương trình bồi dưỡng nhân tài Đểhoàn thành mục tiêu này, Nhà nước đã có chủ trương phổ cập giáo dục bắt buộcđối với cấp tiểu học và đang tiến tới phổ cập hệ 9 năm- cấp trung học cơ sở.Như vậy, chi có cấp trung học phổ thông trở lên mới có trường chuyên, lớpchọn Nhưng để đảm bảo phát hiện sớm những học sinh có năng khiếu, pháthiện và bồi dưỡng những HS có dấu hiệu phát triển sớm, các địa phương đã cócác trường trung học cơ sở chất lượng cao Đây vừa là hướng đi cần thiết đểthực hiện mục tiêu bồi dưỡng nhân tài, vừa đáp ứng được nhu cầu học tập củacon em nhân dân, tránh được sự lãng phí khi bỏ lỡ cơ hội của các em.

Vì vậy, cấp trung học cơ sở vừa có nhiệm vụ giáo dục chung để đảm bảomục tiêu nâng cao dân trí, vừa cần phải phát hiện học sinh có năng khiếu, có kếhoạch và biện pháp bồi dưỡng cho những học sinh giỏi để thực hiện mục tiêuđào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài, dự nguồn cho các lớp năng khiếu củacấp trung học phổ thông Do đó, bồi dưỡng học sinh giỏi là một nhiệm vụ quantrọng của các trường trung học cơ sở

Tuy nhiên, hoạt động này cần được quản lý chặt chẽ để vừa đảm bảo hiệuquả bồi dưỡng học sinh giỏi, vừa để tránh việc chạy lớp chạy trường của một sốcha mẹ học sinh và cũng để tránh sự thiên lệch trong việc thực hiện mục tiêugiáo dục của cấp trung học cơ sở

Chương trình giáo dục phổ thông mới ban hành kèm theo Thông tư số32/2018/TT-BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục

Đào tạo chú trọng “phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh; tạo môi

trường học tập và rèn luyện giúp học sinh phát triển hài hoà về thể chất và tinh thần, trở thành người học tích cực, tự tin, biết vận dụng các phương pháp học

tập tích cực để hoàn chỉnh các tri thức và kĩ năng nền tảng, có ý thức lựa chọn nghề nghiệp và học tập suốt đời; có những phẩm chất tốt đẹp và năng lực cần thiết để trở thành người công dân có trách nhiệm, người lao động có văn hoá, cần cù, sáng tạo, đáp ứng nhu cầu phát triển của cá nhân và yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ đất nước trong thời đại toàn cầu hoá và cách mạng công nghiệp mới” [2] đặt ra nhiệm vụ bồi dưỡng học sinh giỏi và quản lý bồi

dưỡng học sinh giỏi cho giáo viên và cán bộ quản lý các trường trung học cơ sởchất lượng cao là làm thế nào nâng cao chất lượng hoạt động này để đáp ứngyêu cầu bối cảnh mới hiện nay; đảm bảo mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạonhân lực và bồi dưỡng nhân tài?

Mục tiêu của trường trung học cơ sở chất lượng cao là đảm bảo có cơ sởvật chất, trang thiết bị hiện đại; đội ngũ giáo viên có chuyên môn, nghiệp vụgiỏi; giữ vai trò nòng cốt trong thực hiện nhiệm vụ bồi dưỡng đội ngũ giáo viên

và công tác nghiên cứu khoa học; phát hiện, bồi dưỡng học sinh giỏi, tạo môitrường thuận lợi cho học sinh trên địa bàn huyện phát triển năng khiếu, bộc lộ

tố chất trên tưng môn học, từng lĩnh vực Tuy nhiên hiện nay, hoạt động bồidưỡng học sinh giỏi vẫn còn tồn tại những hạn chế về công tác phát hiện, tuyểnchọn học sinh giỏi, mục tiêu, phương pháp, nội dung bồi dưỡng học giỏi Bêncạnh đó, CBQL chưa thực hiện thường xuyên quản lý các điều kiện cơ sở vậtchất, quản lý tuyển chọn giáo viên, quản lý việc học của học sinh đội tuyển…

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở lý luận và thực trạng quản lý bồi dưỡng học sinh giỏi ở cáctrường trung học cơ sở chất lượng cao tỉnh Thái Bình trong bối cảnh hiện nay,

đề xuất các biện pháp quản lý bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường trung học

cơ sở này trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường trung học cơ sở chấtlượng cao trong bối cảnh hiện nay

3.2 Đối tương nghiên cứu

Các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trườngtrung học cơ sở chất lượng cao tỉnh Thái Bình trong bối cảnh hiện nay

4 Giả thuyết khoa học

Việc quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường THCS chấtlượng cao tỉnh Thái Bình đã đạt được những kết quả nhất định, tuy nhiên, còntồn tại một số hạn chế Nếu đề xuất được các biện pháp sẽ nâng cao hiệu quảquản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường THCS chất lượng caotrong bối cảnh hiện nay

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Hệ thống hoá một số vấn đề lý luận về quản lý bồi dưỡng học giỏi ởcác trường trung học cơ sở chất lượng cao trong bối cảnh hiện nay

5.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng bồi dưỡng học giỏi và quản lý bồi dưỡnghọc giỏi ở các trường trung học cơ sở chất lượng cao tỉnh Thái Bình trong bốicảnh hiện nay

5.3 Đề xuất các biện pháp quản lý bồi dưỡng học giỏi ở các trường trunghọc cơ sở chất lượng cao tỉnh Thái Bình trong bối cảnh hiện nay

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

Giới hạn địa bàn nghiên cứu: Đề tài sử dụng số liệu về tất cả các trườngTHCS chất lượng cao của tỉnh Thái Bình, nhưng khi khảo sát các nội dung quản

lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi thì triển khai nghiên cứu tại 3 trườngTHCS chất lượng cao là: trường THCS 14-10, THCS Lê Quý Đôn, THCSNguyễn Đức Cảnh

Chủ thể quản lý đội ngũ giáo viên, học sinh thực hiện hoạt động bồi dưỡnghọc giỏi ở các trường trung học cơ sở chất lượng cao là Hiệu trưởng các trườngTHCS chất lượng cao.

Đề tài nghiên cứu thực trạng quản lý bồi dưỡng học giỏi ở các trường trunghọc cơ sở chất lượng cao tỉnh Thái Bình trong 2 năm học 2018-2019, 2019-2020

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp nghiên cứu ly luận

Sử dụng phương pháp nghiên cứu những tài liệu lý luận, văn bản, sáchbáo, các công trình đã nghiên cứu có liên quan đến đề tài

7.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

Sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp tài liệu có liên quan đến côngtác bồi dưỡng HS giỏi của các trường THCS chất lượng cao tỉnh Thái Bình, tổngkết kinh nghiệm tổ chức, quản lý về bồi dưỡng học sinh giỏi Những kinhnghiệm được tổng kết sẽ là một trong những cơ sở để đề xuất các biện phápquản lí lý bồi dưỡng HS giỏi ở các trường THCS chất lượng cao tỉnh Thái Bình

7.2.2 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

Thiết kế các mẫu phiếu hỏi phù hợp để trưng cầu ý kiến của cán bộ quản

lý, giáo viên, học sinh về hoạt động quản lý bồi dưỡng học sinh giỏi đồng thờicũng nắm bắt được tính khả thi, cần thiết của các giải pháp đưa ra

7.2.3 Phương pháp quan sát

Đối với hoạt động quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi, tác giả quansát để đánh giá về việc thực hiện hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi và hiệu quảcủa hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường THCS chất lượng cao

Phương pháp này sử dụng để thu thập các thông tin thực tế về hoạt độngbồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường THCS chất lượng cao và kinh nghiệmquản lý hoạt động bồi dưỡng HS giỏi ở các trường THCS chất lượng cao tỉnhThái Bình…

7.2.6 Phương pháp chuyên gia

Xin ý kiến của cán bộ quản lý cấp Sở, cấp phòng, cán bộ quản lý các trườngTHCS, các giáo viên có kinh nghiệm bồi dưỡng HS giỏi

7.3 Phương pháp xử lí sô liệu

Sử dụng phương pháp thống kê toán học để xử lí các số liệu phục vụ côngtác nghiên cứu

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài Mở đầu, Kết luận, Khuyến nghị, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, luậnvăn được chia thành 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở

các trường trung học cơ sở chất lượng cao trong bối cảnh hiện nay

Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở các

trường trung học cơ sở chất lượng cao tỉnh Thái Bình trong bối cảnh hiện nay

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở các

trường trung học cơ sở chất lượng cao tỉnh Thái Bình trong bối cảnh hiện nay

Chương 1

CƠ SƠ LY LUẬN VỀ QUẢN LY HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI Ơ CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SƠ CHẤT LƯỢNG

CAO TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Các nghiên cứu nước ngoài

Thời Trung Quốc cổ đại, Thân Nhân Trung để lại cho đời một triết lý thìsâu sắc, có ý nghĩa đến ngày nay, ông nhấn mạnh “Hiền tài là nguyên khí quốcgia Nguyên khí mạnh thì thế nước vững Nguyên khí yếu thì thế nước suy Bởivậy chăm lo phát hiện và bồi dưỡng, trọng dụng hiền tài là việc quan tâm hàngđầu của các bậc đế vương” [31] Đến năm 1985, Trung Quốc thừa nhận phải cómột chương trình giáo dục đặc biệt dành cho hai loại đối tượng học sinh yếukém (slow learners) và học sinh giỏi, trong đó cho phép các học sinh giỏi có thểhọc vượt lớp (to skip grades) [dẫn theo 29]

Hàn Quốc luôn quan tâm đến phát hiện và tuyển chọn tài năng trẻ: Cũnggiống như các quốc gia phát triển khác, Hàn Quốc đặc biệt quan tâm đến chiếnlược phát triển giáo dục, coi phát triển giáo dục là điều kiện sống còn để pháttriển đất nước Song song với phát triển giáo dục đại trà, Hàn Quốc đặc biệt coitrọng giáo dục để phát hiện, đào tạo nhân tài trong những lĩnh vực xác định làmũi nhọn của đất nước ngay tư khi còn là học sinh “Hàn Quốc quan niệm trẻ

em năng khiếu là một bộ phận không thể tách rời tổng thể tài nguyên và trí tuệđược coi là một loại tài nguyên quý nhất của một dân tộc, là tài sản quý nhất

trong tương lai” “Họ cho rằng giáo dục năng khiếu, tài năng là một chiến lược

phát triển cơ bản phải được coi là ưu tiên số một so với bất kỳ ngành phát triển nào” Hàn Quốc đã xây dựng chiến lược cụ thể để phát hiện và tuyển

chọn học sinh năng khiếu [dẫn theo 29]

Nước Mỹ mãi đến thế ki 19 mới chú ý tới vấn đề giáo dục học sinh giỏi vàtài năng Đầu tiên là hình thức giáo dục linh hoạt tại trường St Public Schools

Louis 1868 cho phép những HS giỏi học chương trình 6 năm trong vòng 4 năm;sau đó lần lượt là các trường Woburn, MA in 1884; Elizabeth, NJ in 1886; and

in Cambridge, MA in 1891 (Colangelo & Davis; Piirto) Và trong suốt thế ki

XX, HS giỏi đã trở thành một vấn đề của nước Mỹ với hàng loạt các tổ chức vàcác trung tâm nghiên cứu, bồi dưỡng học sinh giỏi ra đời Năm 2002 có 38 bangcủa Hoa Kỳ có đạo luật về giáo dục HS giỏi (Gifted & Talented StudentEducation Act) trong đó 28 bang có thể đáp ứng đầy đủ cho việc GD học sinhgiỏi [31]

Nước Anh thành lập cả một Viện hàn lâm quốc gia dành cho học sinh giỏi

và tài năng trẻ (The National Academy for Gifted and Talented Youth, xây dựngwebsite http : // www n a gt y ac u k ) và Hiệp hội quốc gia dành cho học sinh giỏi(The National Association for Gifted Children h tt p:// www n a g c b r it a in o r g u k ),bên cạnh Website hướng dẫn GV dạy cho HS giỏi và HS tài năng (Guidance forteachers in teaching gifted and talented students: h t tp: //w w w n c uk n e t/gt / ) [31]

Tư năm 2001 chính quyền New- Zealand đã phê chuẩn kế hoạch phát triểnchiến lược học sinh giỏi (website http: //www tki.org.nz/e/gifted/) CHLB Đức

có Hiệp hội dành cho HS giỏi và tài năng Đức [31]

Các nghiên cứu trên thế giới cho thấy, bồi dưỡng học sinh giỏi luôn đượcquan tâm và nằm trong chiến lược phát triển chương trình giáo dục phổ thông

Vì vậy, các quốc gia đã tích cực triển khai các hình thức và phương pháp bồidưỡng học sinh giỏi đa dạng

1.1.2 Các nghiên cứu ở Việt Nam

Các nghiên cứu vê đào tạo, bồi dương

Việc chọn nhân tài, bồi dưỡng, đào tạo, sử dụng các tài năng luôn đượcông cha ta qua các vương triều chú trọng Những người được chọn dạy trongQuốc Tử Giám là những người học rộng, tài cao và có nhân cách Những người

đỗ đạt trong các kỳ thi của Quốc Tử Giám đều được bổ nhiệm vào những vị trítương xứng với tài năng của họ bất kể xuất thân tư những tầng lớp nào trong xãhội trư những ngoại lệ được pháp luật của các Vương triều qui định Bài học

lớn nhất mà lịch sử Quốc Tử Giám để lại mà hậu thế ngày hôm nay hình như bịlãng quên

khá lâu: Trị quốc dựa vào nhân tài Ngay ở tấm bia đầu tiên (khoa 1442) ông

cha ta đã chi rõ "Hiền tài là nguyên khí quốc gia, nguyên khí vững thì thế được

mạnh và thịnh, nguyên khí kém thì thế nước yếu và suy, cho nên các đấng thánh

đế minh vương không ai không chăm lo xây dựng nhân tài” Muốn có nhân tài

"phải vun trồng, bồi dưỡng nhân tài" Mục đích ban đầu của việc mở Quốc Tử

Giám là dạy dỗ các con cháu của Hoàng gia Tuy nhiên, Quốc Tử Giám đãhoàn toàn vượt qua mục đích này và trở thành nơi đào tạo nhân tài cho đất nước

kể tư khi thành lập [dẫn theo 15]

Ơ nước ta ngay tư năm 1950, Bác Hồ đã chi thị phải tuyển chọn nhữngthanh niên có đủ những tiêu chí cần thiết, gửi sang Trung Quốc, Liên Xô, Đông

Âu học tập để đào tạo thành trí thức bậc cao cho đất nước; ra quyết định mởtrường khoa học cơ bản, trường sư phạm cao cấp trên đất bạn để tạo dựng mộtlớp người có tài có đức, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổquốc khi hòa bình lập lại [31]

Các nghiên cứu vê bồi dương học sinh giỏi

Cuốn sách Giáo trình bồi dưỡng học sinh giỏi hóa học trung học phổ

thông của tác giả Cao Cự Giác đã đề cập đến các vấn đề lý luận như: Một số

quan niệm về học sinh giỏi; Bồi dưỡng học sinh giỏi với việc đào tạo nhân tàicho đất nước; Các nghiên cứu về bồi dưỡng học sinh giỏi; Mục tiêu và các biệnpháp tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi; Xã hội hóa công tác bồi dưỡng học sinhgiỏi Những vấn đề lý luận trên là cơ sở để tác giả tham khảo để triển khai cơ

sở lý luận của đề tài [11]

Lê Thị Hữu Huyền trong công trình Thiết kế tài liệu bồi dưỡng học sinh

giỏi Hóa học lớp 10 trung học phổ thông chuyên đã nhấn mạnh đến tính cấp

thiết của việc phát hiện, tuyển chọn và bồi dưỡng học sinh giỏi, tác giả khăngđịnh “Việc phát hiện, tuyển chọn, bồi dưỡng học sinh giỏi là một nhiệm vụthường xuyên quan trọng của các cơ quan chức năng và của mỗi trường, mỗigiáo viên Trong đó, một trong những nhiệm vụ quan trọng của trường chuyên

là công tác tuyển

chọn, bồi dưỡng học sinh giỏi Làm thế nào để đạt kết quả tốt, quả là một vấn

đề không đơn giản” [19]

Các nghiên cứu vê quản ly bồi dương học sinh giỏi

Công trình nghiên cứu của Nguyễn Thị Thanh Nam (2012) Quản lý hoạt

động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS Lê Hữu Trác, tỉnh Hưng Yên [22]

trên cơ sở nghiên cứu thực trạng đã đề ra các biện pháp như: Quán triệt và nângcao nhận thức về tầm quan trọng của công tác bồi dưỡng học sinh giỏi; Xâydựng kế hoạch chi đạo thiết thực với từng bước đi thích hợp; Tăng cường phốihợp các lực lượng giáo dục khi tổ chức các hoạt động giáo dục của nhà trường,tạo sự đồng thuận trong các hoạt động; Tuyển chọn và bồi dưỡng giáo viêntham gia bồi dưỡng học sinh giỏi; Các biện pháp bồi dưỡng và phát triển họcsinh giỏi Những biện pháp nêu trên tác giả luận văn có thể kế thừa để xâydựng các biện pháp cho đề tài

Công trình nghiên cứu của Hoàng Khắc Tiệp (2012) về Quản lý hoạt động

bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS Lê Quý Đôn, huyện Y Yên, tỉnh Nam Định trong bối cảnh hiện nay [30] đã đề xuất các biện pháp như: Nâng cao nhận

thức cho cán bộ, giáo viên và cha mẹ học sinh về tầm quan trọng của công tácbồi dưỡng học sinh giỏi; Tăng cường phối hợp các lực lượng giáo dục khi tổchức các hoạt động trong nhà trường, tạo sự đồng thuận trong các hoạt động;Đổi mới mục tiêu, nội dung, hình thức bồi dưỡng học sinh giỏi; Cải tiến chế độchính sách thi đua khen thưởng để khuyến khích học sinh và giáo viên thamgia bồi

dưỡng học sinh giỏi; Tạo động lực cho giáo viên và học sinh tham gia bồidưỡng học sinh giỏi; Đầu tư thỏa đáng cơ sở vật chất phục vụ hoạt động bồidưỡng học sinh giỏi Những biện pháp nêu trên tác giả luận văn có thể kế thừa

để xây dựng các biện pháp cho đề tài

Công trình nghiên cứu của Bùi Mỹ Hạnh (2014) về Biện pháp quản lý

công tác bồi dưỡng học sinh giỏi tại trung học phổ thông chuyên Hà Nội Amster dam [15] đã phân tích, đánh giá nội dung, hình thức bồi dưỡng, điều

-kiện cơ sở vật chất, sự phối hợp giữa nhà trường - gia đình - xã hội, côngtác thi đua khen

thưởng và quản lý công tác bồi dưỡng HS giỏi để đề xuất các biện pháp như:Xây dựng kế hoạch chi đạo cụ thể, thiết thực; Đầu tư thích đáng cho cơ sở vậtchất, mua sắm tài liệu; Tăng cường phối hợp các lực lượng giáo dục… Nhữngbiện pháp nêu trên tác giả luận văn có thể kế thừa để xây dựng các biện phápcho đề

tài

Công trình nghiên cứu của Ngô Văn Mậu (2014) về Quản lý hoạt động bồi

dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học cơ sở huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh [21] đã đề xuất các biện pháp thiết thực như Kế hoạch hóa trong hoạt

động bồi

dưỡng học sinh giỏi; Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tiếp cận nănglực; Tăng cường đội ngũ giáo viên tham gia bồi dưỡng học sinh giỏi; Thườngxuyên đổi mới nội dung, chương trình bồi dưỡng học sinh giỏi….Những biệnpháp nêu trên tác giả luận văn có thể kế thừa để xây dựng các biện pháp cho đềtài

Công trình nghiên cứu của Lê Trường Giang (2015) về Quản lý hoạt động

bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường phổ thông dân tộc nội trú trung học phổ thông huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên trong bối cảnh hiện nay [12] đã nhấn

mạnh tầm quan trọng của bồi dưỡng học sinh giỏi nhằm phát triển phẩm chất

và năng lực của học sinh, đề cập tới nội dung quản lý như công tác phát hiện,tuyển chọn học sinh giỏi; Lập kế hoạch; Tổ chức bồi dưỡng và đảm bảo cácđiều kiện về cơ sở vật chất cho hoạt động bồi dưỡng Tư kết quả nghiên cứuthực trạng, tác giả đưa ra một số biện pháp như: Kế hoạch hóa việc tuyển chọn,phát hiện học sinh giỏi; Chi đạo giáo viên đổi mới phương pháp và hình thứcbồi dưỡng học sinh giỏi; Phát triển kỹ năng tự học cho học sinh; Cải tiến chế

độ thi đua, khen thưởng….Những kết quả đạt được của nghiên cứu này là cơ

sở để tác giả tham khảo và triển khai thực hiện cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễncủa đề tài

Công trình nghiên cứu của Nguyễn Văn Dũng (2015) về Quản lý hoạt

động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học phổ thông chuyên Thái Bình, tỉnh Thái Bình [8] đã phân tích, đánh giá thực trạng quản lý thực trạng giáo

viên, quản

lý chương trình bồi dưỡng học sinh giỏi, quản lý hoạt động của giáo viên thamgia bồi dưỡng học sinh giỏi, quản lý việc học của đội tuyển và mức độ đáp ứng

về cơ sở vật chất cho công tác bồi dưỡng Tác giả đã đã đề xuất các biện pháprất cần thiết và rất khả thi như: Phát hiện, tuyển chọn, thành lập đội dự tuyển vàđội tuyển quốc gia; Thu hút, tuyển chọn, bồi dưỡng giáo viên dạy học sinhchuyên; Xây dựng chương trình, kế hoạch, tổ chức thực hiện nội dung bồidưỡng; Đầu tư

cơ sở vật chất; Xã hội hóa giáo dục trong công tác học sinh giỏi; Kiểm tra, đánhgiá hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi Những biện pháp nêu trên tác giả luậnvăn có thể kế thừa để xây dựng các biện pháp cho đề tài

Các nghiên cứu ở Việt Nam cho thấy, bồi dưỡng học sinh giỏi và quản lýbồi dưỡng học sinh giỏi rất cần thiết Mỗi một nghiên cứu đã đưa ra các biệnpháp phù hợp với tình hình thực tiễn ở địa bàn nghiên cứu Đến nay, chưa cómột công trình nghiên cứu nào về quản lý bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trườngTHCS chất lượng cao tỉnh Thái Bình đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục, vì vậy,trên cơ sở kế thừa những công trình nghiên cứu nêu trên tác giả có cơ sở để xâydựng cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của đề tài nghiên cứu

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Quản ly và bồi dương

1.2.1.1 Quản lý

Theo Hà Thế Ngữ và Đặng Vũ Hoạt: Quản lý là một quá trình định hướng,quá trình có mục tiêu, quản lý là một hệ thống là quá trình tác động đến hệthống nhằm đạt được mục tiêu nhất định" [23,tr 8]

Các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc cho rằng: Quản lý làhoạt động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đếnkhách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chứcvận hành và đạt được mục đích của tổ chức [7]

Trên cơ sở những quan niệm và định nghĩa khác nhau về văn hóa, theo

chúng tôi, Quản lý là tác động có định hướng, có mục đích, có hệ thống thông

tin của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm thực hiện các mục tiêu đề ra.

1.2.1.2 Bồi dưỡng

Theo tư điển Bách khoa Việt Nam: "Bồi dưỡng là làm cho tăng thêm nănglực và phẩm chất" [32, tr.79].

Nguyễn Minh Đường: "Bồi dưỡng có thể coi là quá trình cập nhật kiếnthức và kĩ năng còn thiếu hoặc đã lạc hậu trong một cấp học, bậc học và thườngđược xác nhận bằng một chứng chỉ" [9, tr.14]

Tư các khái niệm nêu trên, theo chúng tôi: bồi dưỡng là quá trình tác động

có mục đích, có kế hoạch nhằm bổ sung, bồi đắp thêm những kiến thức về tri thức, kỹ năng cho đối tượng được bồi dưỡng, làm giàu vốn hiểu biết, nâng cao hiệu quả trong quá trình lao động.

1.2.2 Học sinh giỏi

Theo Georgia Law “học sinh giỏi là học sinh minh chứng được trí tuệ ởtrình độ cao và có khả năng sáng tạo, thể hiện một động cơ học tập mãnh liệt, đạtxuất sắc trong lĩnh vực lý thuyết, khoa học, người cần một sự giáo dục đặc biệt

để đạt được trình độ tương ứng với năng lực của người đó” [dẫn theo 11, tr.8].Theo cơ quan Giáo dục Mỹ “học sinh giỏi là những học sinh có khả năngthể hiện xuất sắc hoặc có năng lực nổi trội trong các lĩnh vực trí tuệ, sự sángtạo, khả năng lãnh đạo, nghệ thuật hoặc các lĩnh vực lý thuyết chuyên biệt.Những học sinh này thể hiện tài năng đặc biệt của mình tư các bình diện vănhóa, xã hội và kinh tế’’ [dẫn theo 11, tr.8]

Tư các khái niệm nêu trên, theo chúng tôi: Học sinh giỏi là học sinh có

năng lực, có năng khiếu và tài năng ở một hay nhiều môn học hay lĩnh vực nào

đó, học sinh giỏi thể hiện động cơ học tập tốt và đạt trình độ xuất sắc trong quá trình học tập.

Theo Thông tư số 58/2011/TT-BGDĐT ban hành Quy chế đánh giá, xếploại học sinh trung học cơ sở và học sinh trung học phổ thông, tại điều 13 Tiêuchuẩn xếp loại học kỳ và xếp loại cả năm học quy định: Loại giỏi, nếu có đủ cáctiêu chuẩn sau đây: Điểm trung bình các môn học tư 8,0 trở lên, trong đó điểmtrung bình của 1 trong 2 môn Toán, Ngữ văn tư 8,0 trở lên; riêng đối với học

sinh lớp chuyên của trường trung học phổ thông chuyên phải thêm điều kiệnđiểm

trung bình môn chuyên tư 8,0 trở lên; Không có môn học nào điểm trung bìnhdưới 6,5; Các môn học đánh giá bằng nhận xét đạt loại Đ [5].

1.2.3 Bồi dưỡng học sinh giỏi

Bồi dưỡng học sinh giỏi giúp cho người học chủ động tiếp cận những trithức khoa học phát huy hết nội lực của mình, đồng thời qua đó giúp cho ngườihọc biết cách học tập, vận dụng, nghiên cứu và biết sử dụng những phương tiệnhiện đại phục vụ cho đời sống hàng ngày Bồi dưỡng học sinh giỏi là quá trìnhdiễn ra hoạt động giảng dạy và hoạt động học tập của người dạy và người họctrên những kiến thức, nội dung chương trình đã được soạn thảo đã được lựachọn

Bồi dưỡng học sinh giỏi là quá trình giáo viên tạo ra những điều kiện vàmôi trường học tập thích hợp cho học sinh giỏi phát huy sáng tạo, trí tuệ, chủđộng tiếp thu tri thức, giáo viên giúp học sinh giỏi biết cách nghiên cứu, vậndụng những nội dung tri thức đã học vào thực tiễn để hoàn chỉnh các tri thức và

kĩ năng, đáp ứng nhu cầu phát triển của cá nhân và yêu cầu của bối cảnh đổimới giáo dục

1.3 Trường trung học cơ sơ chất lượng cao và y nghĩa của việc bồi dưỡng học sinh giỏi ơ trường trung học cơ sơ chất lượng cao trong bối cảnh hiện nay

1.3.1 Trương trung học cơ sở chất lương cao

Hệ thống trường THCS chất lượng cao do thành phố/huyện xây dựng mộttrường THCS chất lượng cao Trường THCS chất lượng cao do Phòng GDĐTquản lý

Trường THCS chất lượng cao được tổ chức và hoạt động theo các quyđịnh tại Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trườngphổ thông có nhiều cấp học

1.3.2 Mục tiêu, nhiệm vụ và quyên hạn của trương THCS chất lương cao

- Mục tiêu của trường THCS chất lượng cao: là đảm bảo có cơ sở vật chất,

trang thiết bị hiện đại; đội ngũ giáo viên có chuyên môn, nghiệp vụ giỏi; giữ vaitrò nòng cốt trong thực hiện nhiệm vụ bồi dưỡng đội ngũ giáo viên và công tác

nghiên cứu khoa học; phát hiện, bồi dưỡng học sinh giỏi, tạo môi trường thuậnlợi cho học sinh trên địa bàn phát triển năng khiếu, bộc lộ tố chất trên tưng mônhọc, từng lĩnh vực Đồng thời, quan tâm thực hiện giáo dục toàn diện cho tất cảhọc sinh khác trong nhà trường, trong đó chất lượng giáo dục toàn diện và chấtlượng mũi nhọn của trường THCS chất lượng cao phải cao hơn các trườngTHCS khác trên địa bàn; là mô hình điểm để triển khai đổi mới căn bản, toàndiện giáo dục và đào tạo theo Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 củaBan Chấp hành Trung ương Đảng [10].

- Đặc điểm trường THCS chất lượng cao

+ Có phương pháp quản lý, dạy học, kiểm tra đánh giá tiên tiến; tổ chứchiệu quả các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, hoạt động giáo dục ngoài giờ lênlớp; tạo điều kiện cho học sinh nghiên cứu khoa học, sáng tạo kỹ thuật, vậndụng kiến thức liên môn vào giải quyết những vấn đề thực tiễn, từng bước nângcao khả năng và phổ biến sử dụng ngoại ngữ trong học tập và giao tiếp;

+ Có đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên đủ về số lượng, hợp lý

về cơ cấu, giỏi về chuyên môn, nghiệp vụ; sử dụng thành thạo thiết bị dạy họchiện đại; có khả năng phát hiện, bồi dưỡng học sinh giỏi; có tinh thần tráchnhiệm cao trong công tác giảng dạy, nghiên cứu khoa học

+ Cơ sở vật chất, trang thiết bị, lòng nhiệt tình của giáo viên bên cạnh nănglực của học sinh là những yếu tố rất quan trọng làm nên trường chất lượng cao.+ Môi trường học tập chất lượng cao phải là môi trường học tập mà ở đóhọc sinh là nhân vật trung tâm của nhà truờng, học sinh được tôn trọng, đượcchơi, được tham gia các họat động và đóng góp hết mình Trường chất lượngcao, ngoài việc giúp học sinh phát triển phẩm chất và năng lực hài hòa việcquan trọng nhất ở trường chất lượng cao chính là, tất cả các họat động đều phảihướng vào phát triển năng lực của HS Và để làm được những điều như trênkhông cách nào khác là phải có sự đầu tư về cơ sở vật chất, đội ngũ và cơ chếquản lý

1.3.3 Ý nghĩa của việc bồi dưỡng học sinh giỏi ở trương trung học cơ sở chất

lương cao trong bối cảnh hiện nay

Để phát triển và nâng cao thương hiệu nhà trường, một trong những hoạtđộng có ý nghĩa chính là bồi dưỡng HS giỏi, việc chi đạo xây dựng kế hoạch vềchuyên môn trong đó việc bồi dưỡng học sinh giỏi cấp trường, cấp tỉnh và quốcgia là một tầm nhìn chiến lược mà mỗi một nhà trường đều phải đặt ra nhữngtiêu chí riêng của mình Chương trình giáo dục phổ thông mới hiện nay đặt rayêu cầu cho việc bồi dưỡng HS giỏi phải mang tính chất khái quát cao, mangtính tư duy suy luận logic,và muốn phát huy năng lực của các em thì yêu cầuđối với người thầy (người dạy đội tuyển) cũng phải nắm bắt được xu thế pháttriển của giáo dục, những bước tiến nhảy vọt về công nghệ, xu thế phát triểnkinh tế thế giới… để tư đó định hướng được vấn đề muốn truyền tải tới họcsinh trong các môn khoa học xã hội, còn với bộ môn khoa học tự nhiên, thì yêucầu người thầy cần đưa vào các bài toán có tính sáng tạo, có tính tư duy trìutượng cao để học sinh có thể tư bài toán gốc có thể khái quát thành hệ thống cácbài toán khác, tư vấn đề khoa học này để sáng tạo ra vấn đề khoa học khác.Việc bồi dưỡng học sinh giỏi không những đem lại thành tích cho mỗi nhàtrường mà còn đem lại thương hiệu cho nhà trường, ngoài ra việc bồi dưỡnghọc sinh giỏi trong nhà trường THCS chất lượng cao, nó còn giúp đội ngũ giáoviên được nâng cao tay nghề, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, giúpngười giáo viên năng động hơn, sáng tạo hơn, tạo ra một lớp thế hệ học sinh

có trình độ chuyên sâu trong việc tiếp thu và nghiên cứu khoa học, tạo ra sânchơi lành mạnh về tri thức, và hơn hết việc bồi dưỡng học sinh giỏi là tạo ranguồn nhân lực có chất lượng cao về khoa học phục vụ cho việc nghiên cứu,tìm tòi và khám phá khoa học

Trong giai đoạn hiện nay việc phát triển nguồn nhân lực có trình độ cao làđiều hết sức cần thiết để chuẩn bị cho công cuộc đổi mới đất nước, phục vụ choviệc đất nước chúng ta đang trong quá trình hội nhập quốc tế về tất cả các lĩnhvực Do vậy việc đào tạo nhân lực bồi dưỡng nhân tài là điều mà Đảng ta đã xácđịnh là công cụ xây dựng vào bảo vệ tổ quốc, nên hơn bao giờ hết việc bồi

dưỡng học sinh giỏi ở các trường THCS chất lượng cao là hết sức cần thiết, nómang vị

trí và tầm quan trọng trong các nhà trường THCS chất lượng cao nói riêng vàcủa ngành giáo dục nói chung.

Bồi dưỡng học sinh giỏi có tác động tích cực đến quá trình dạy và học, tạođộng lực cho giáo viên và học sinh thi đua dạy tốt, học tốt, tạo động lực cho học

sinh có ý chí vươn lên, nỗ lực để đạt được thành tích học tập tốt, “hình thành

những phẩm chất tốt đẹp và năng lực cần thiết để trở thành người công dân có trách nhiệm, người lao động có văn hoá, cần cù, sáng tạo” [11].

Bồi dưỡng học sinh tạo ra đội ngũ giáo viên tâm huyết với nghề, tích cực

tự bồi dưỡng nhằm nâng cao trình độ chuyên môn Trong chương trình giáodục phổ thông mới, giáo viên phải nắm vững kiến thức kỹ năng môn học, nắmvững phương pháp dạy học, dạy học phân hóa, dạy học tích hợp Giáo viên phảichuyển tư cách truyền thụ tri thức sang cách tổ chức cho học sinh chiếm lĩnh trithức

Bối cảnh hiện nay đặt ra yêu cầu coi trọng dạy học phân hóa cá nhân, biết

sử dụng tối đa những nguồn tri thức trong xã hội, biết sử dụng công nghệ thôngtin, phương tiện kỹ thuật dạy học, tự học để không ngừng nâng cao trình độchuyên môn nghiệp vụ

Đối với GV, bối cảnh hiện nay yêu cầu GV hợp tác làm việc với đồngnghiệp chặt chẽ hơn, kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng giao tiếp, ứng xử trongcác quan hệ xã hội, với cha mẹ học sinh, học sinh và các tổ chức xã hội khác Mặt khác, thành tích bồi dưỡng học sinh giỏi nâng cao uy tín, thương hiệucủa giáo viên trong các trường THCS chất lượng cao, nâng cao chất lượng quản

lý nói chung và chất lượng quản lý hoạt động bồi dưỡng HS giỏi ở các trườngTHCS chất lượng cao nói riêng

Bối cảnh mới đặt ra yêu cầu bồi dưỡng HS giỏi phải đáp ứng khung nănglực theo chương trình phổ thông mới, trong đó chương trình hướng đến 10 n ă n g

l ự c cốt lõi, đó là năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và hợp tác, nănglực giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực ngôn ngữ, năng lực tính toán, năng

lực tìm hiểu tự nhiên, năng lực tìm hiểu xã hội, năng lực Công nghệ, năng lựcTin học, năng lực thẩm mỹ, năng lực thể chất.

1.4 Nội dung bồi dưỡng học sinh giỏi ơ các trường trung học cơ sơ chất lượng cao trong bối cảnh hiện nay

1.4.1 Mục tiêu bồi dương học sinh giỏi trong bối cảnh hiện nay

Động viên, khuyến khích học sinh giỏi và giáo viên dạy giỏi nỗ lực tronghọc tập và giảng dạy, tư đó góp phần nâng cao chất lượng dạy và học trong nhàtrường và chất lượng bồi dưỡng học sinh giỏi

Nâng cao chất lượng công tác quản lý tư khâu lập kế hoạch, tổ chức thựchiện, chi đạo thực hiện và kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện

Nhằm phát hiện học sinh giỏi và tiếp tục có kế hoạch bồi dưỡng dài hạn đểđào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu bối cảnh mới

Mục tiêu bồi dưỡng học sinh giỏi trong bối cảnh hiện nay nhằm bồi dưỡngnhững năng lực đặc thù theo chương trình giáo dục phổ thông mới

Mục tiêu bồi dưỡng học sinh giỏi trong bối cảnh hiện nay là nhằm tổ chứcphát hiện, tuyển chọn học sinh giỏi; CBQL chi đạo xây dựng đội ngũ giáo viêntham gia bồi dưỡng học sinh giỏi, chi đạo lập kế hoạch, xác định nội dung,chương trình bồi dưỡng để bồi dưỡng HS giỏi phát huy những năng lực đặc thùtheo chương trình giáo dục phổ thông mới

1.4.2 Nội dung bồi dương học sinh giỏi

Các tổ, nhóm chuyên môn xây dựng chương trình theo hướng hiện đại, tổchuyên môn tiến hành xây dựng chương trình khung với tài liệu chuyên sâu vềmôn học Giáo viên cần biên soạn nội dung bồi dưỡng rõ ràng, cụ thể, chi tiếtcho từng chuyên đề, bồi dưỡng theo quy trình tư thấp đến cao, tư dễ đến khóphát huy năng lực đặc thù và năng lực cốt lõi của HS

GV xác định rõ trọng tâm nội dung kiến thức giảng dạy, chương trình bồidưỡng cần có sự liên thông , kết nối kiến thức của các chuyên đề với nhau,

GV phải xây dựng nội dung bồi dưỡng chi tiết, tổ chức bồi dưỡng theo cácgiai đoạn: Giai đoạn đầu: Giới thiệu nội dung chương trình, sách giáo khoa, tàiliệu tham khảo dành riêng cho tác giả (chú ý tên tác giả) và hướng dẫn HS cáchtruy cập Internet để tìm kiếm tài liệu, hướng dẫn HS cách học, cách nghe giảng

và ghi chép bài học khoa học.

Giai đoạn 2: GV ra các dạng bài tập, hướng dẫn HS giải quyết một đơn vịkiến thức và hình thành cho HS khả năng tư duy logic, tính độc lập, tổng quát

và mở rộng vấn đề nghiên cứu Sau khi học xong kiến thức cơ bản, GV cho HSlàm bài kiểm tra để phân hóa trình độ học tập của HS HS trong đội tuyển cầnhọc các chuyên đề nâng cao, Hiệu trưởng mời các chuyên gia hoặc GV có kinhnghiệm giảng dạy các chuyên đề nâng cao cho HS

Giai đoạn 3: Tập huấn cho đội tuyển chuẩn bị tâm lý và kiến thức sẵn sàngtham dự các kỳ thi Hiệu trưởng giao cho Hiệu phó phụ trách chuyên môn lên

kế hoạch về thời gian, địa điểm tập huấn, số lượng HS tham dự tập huấn, GVtập huấn và chi phí cho tập huấn

1.4.3 Phương pháp bồi dương học sinh giỏi trong bối cảnh hiện nay

- Hướng dẫn học sinh tự học, tự đọc: Dựa vào những mặt mạnh của họcsinh để giao chuyên đề cho từng học sinh , sau đó tiến hành cho học sinh làmviệc nhóm với học sinh khác trong đội tuyển Thực hiện thông qua các hìnhthức sau: Tự học không có hướng dẫn: người học tự tìm lấy tài liệu để đọc,hiểu, vận dụng các kiến thức trong đó; Tự học có hướng dẫn trực tiếp: có tàiliệu và giáp mặt với giáo viên một số tiết trong ngày, trong tuần, được thầyhướng dẫn giảng giải sau đó về nhà tự học; Tự học có hướng dẫn: có giáo viên

ở xa hướng dẫn người học bằng tài liệu hoặc bằng các phương tiện thông tinkhác [21]

- Học tách rời: Một phần thời gian theo lớp học sinh giỏi, một phần thờigian theo lớp thường

Ngoài ra sử dụng các phương pháp như thuyết trình, thảo luận, làm việcnhóm… để phát huy tối đa tính tích cực, tính sáng tạo của học sinh, phát huycác năng lực năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lựcgiải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực tính toán cho HS

Trong quá trình bồi dưỡng, giáo viên yêu cầu học sinh đọc trước các phần

lý thuyết cơ bản trong sách giáo khoa, trong một số tài liệu tham khảo, tập hợp