Luận văn Thạc sĩ Quản lý kinh tế: Giải pháp hoàn thiện công tác Quản lý chi ngân sách cấp xã trên địa bàn huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La

Luận văn đánh giá được thực trạng trong công tác quản lý chi ngân sách cấp xã; tìm ra những hạn chế, nguyên nhân của hạn chế; đề xuất được các giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách cấp xã trên địa bàn huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La, góp phần thực hiện tốt công tác quản lý chi ngân sách cấp xã của huyện trong những năm tới.

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu đã nêu trong luận văn có nguồn gốc rõ ràng, kết quả của luận văn là trung thực và chưa được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác giả luận văn

Kiều Thu Hương

LỜI CẢM ƠN

Trong thời gian thực hiện luận văn tốt nghiệp, ngoài sự cố gắng nỗ lực của bản thân, tôi đã nhận được sự quan tâm giúp đỡ của các cá nhân và tổ chức

Trước hết tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới:

PGS.TS Nguyễn Trọng Hoan, trường Đại học Thủy Lợi, trực tiếp giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Lãnh đạo trường Đại học Thủy Lợi, phòng Đào tạo sau đại học, các thầy cô giáo bộ môn trong và ngoài trường

Tôi xin chân thành cảm ơn ban lãnh đạo, cán bộ công chức UBND huyện Mai Sơn đã

hỗ trợ tôi trong việc thu thập số liệu, tạo điều kiện cho tôi hoàn thành tốt nghiên cứu của mình

Cuối cùng tôi xin gửi lời cảm ơn tới những người thân trong gia đình, bạn bè đã động viên, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài luận văn tốt nghiệp của mình

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC SƠ ĐỒ v

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT vii

LỜI MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH CẤP XÃ 5

1.1 Ngân sách xã trong hệ thống ngân sách nhà nước và chi ngân sách nhà nước 5

1.1.1 Ngân sách nhà nước cấp xã trong hệ thống ngân sách nhà nước 5

1.1.2 Chi ngân sách nhà nước cấp xã 6

1.2 Quản lý chi NSNN cấp xã của chính quyền huyện 10

1.2.1 Khái niệm quản lý chi ngân sách xã 10

1.2.2 Mục tiêu, nguyên tắc quản lý chi ngân sách xã 10

1.2.3 Nội dung quản lý chi ngân sách cấp xã 11

1.2.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý chi ngân sách nhà nước đối với cấp xã19 1.2.5 Tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thiện quản lý chi ngân sách xã 21

1.3 Kinh nghiệm quản lý chi ngân sách nhà nước cấp xã 22

1.3.1 Kinh nghiệm quản lý chi ngân sách cấp xã của một số địa phương trong nước 22

1.3.2 Bài học rút ra 24

1.4 Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài 25

Kết luận chương 1 28

CHƯƠNG 2 ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH CẤP XÃ Ở HUYỆN MAI SƠN, TỈNH SƠN LA 30

2.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của Huyện Mai Sơn, Tỉnh Sơn La 30

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên 30

2.1.2 Đặc điểm phát triển kinh tế của huyện 30

2.1.3 Đặc điểm về văn hóa - xã hội 33

2.1.4 Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý ngân sách xã 37

2.2 Thực trạng quản lý chi ngân sách cấp xã trên địa bàn huyện Mai Sơn giai đoạn

2015 - 2017 40

2.2.1 Thực trạng về lập dự toán chi NSNN cấp xã 40

2.2.2 Thực trạng chấp hành dự toán chi NSNN cấp xã 44

2.2.3 Thực trạng quyết toán chi NSNN cấp xã 53

2.2.4 Thực trạng kiểm tra, kiểm soát chi NSNN cấp xã 57

2.3 Đánh giá chung về công tác quản lý chi ngân sách trên địa bàn huyện Mai Sơn 57

2.3.1 VĐánh giá những ưu điểm về quản lý chi ngân sách nhà nước cấp xã 57

2.3.2Đánh giá những hạn chế về quản lý chi ngân sách nhà nước cấp xã 60

2.3.3 Nguyên nhân của những hạn chế 61

Kết luận Chương 2 63

CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH CẤP XÃ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN MAI SƠN, TỈNH SƠN LA 65

3.1 Mục tiêu, phương hướng 65

3.1.1 Mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội của huyện Mai Sơn đến năm 2020 65

3.2 Một số giải pháp hoàn thiện quản lý chi ngân sách cấp xã ở huyện Mai Sơn 69

3.2.1 Giải pháp hoàn thiện bộ máy quản lý chi ngân sách cấp xã huyện Mai Sơn 69

3.2.2 Giải pháp về nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác lập dự toán chi ngân sách cấp xã 71

3.2.3 Tăng cường quản lý công tác chấp hành chi ngân sách cấp xã 73

3.2.4 Hoàn thiện công tác quyết toán chi ngân sách nhà nước cấp xã 79

3.2.5 Tăng cường kiểm soát chi ngân sách nhà nước cấp xã 80

3.2.6 Giải pháp khác 81

Kết luận chương 3 82

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 83

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 86

DANH MỤC SƠ ĐỒ

Sơ đồ 1.1: Các cấp theo ngân sách nhà nước 6

Sơ đồ 2.1: Cơ cấu tổ chức phòng tài chính – kế hoạch huyện Mai Sơn 38

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1: Một số chỉ tiêu kinh tế của huyện Mai Sơn giai đoạn 2016-2018 33

Bảng 2.2: Biểu tổng hợp chi ngân sáchcủa các xã, thị trấn từ năm 2016 – 2018 42

Bảng 2.3: Biểu tổng hợp số liệu thu ngân sách 2016 - 2018 44

Bảng 2.4: Biểu tổng hợp chi ngân sách theo nội dung kinh tế 2016 - 2017 48

Bảng 2.5: Số liệu quyết toán thu, chi ngân sách xã giai đoạn 2016 - 2018 55

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Quản lý ngân sách là một bộ phận của quản lý kinh tế xã hội và là khâu quản lý mang tính tổng hợp Quản lý ngân sách được coi là hợp lý, có hiệu quả nếu nó được tạo ra bởi một cơ chế quản lý thích hợp, có tác động tích cực tới quá trình phát triển kinh tế

xã hội theo mục tiêu đã được hoạch định Việc quản lý, sử dụng nguồn tài chính ở các cấp ngân sách nhất là ngân sách cấp xã (cấp ngân sách cuối cùng) có ảnh hưởng trực tiếp đến phát triển kinh tế xã hội của địa phương cấp huyện

Thu ngân sách trên địa bàn huyện Mai Sơn mới đáp ứng được trên 10% nhiệm vụ chi ngân sách, vì vậy quản lý ngân sách cấp xã tại huyện Mai Sơn chủ yếu là quản lý chi ngân sách Những năm gần đây huyện Mai Sơn đã thực hiện nhiều giải pháp quản lý như thực hiện phân cấp mạnh nhiệm vụ chi cho ngân sách cấp xã để chủ động trong việc thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội - an ninh - quốc phòng của địa phương.Phân bổ và sử dụng nguồn lực tài chính công được cải thiện theo hướng công khai, minh bạch, nâng cao hiệu quả, góp phần phát triển kinh tế xã hội, xóa đói giảm nghèo

Các công trình kết cấu hạ tầng kỹ thuật, kinh tế xã hội trên địa bàn các xã không ngừng được đầu tư, xây dựng Điện, đường, trường, trạm được xây dựng, duy tu, sữa chữa, phục vụ nhu cầu ngày càng cao của xã hội và lợi ích của cộng đồng dân cư ngày càng được đáp ứng ở mức cao hơn Có 01/21 xã đạt chuẩn nông thôn mới; tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 4% - 5%so với năm 2011; thu nhập bình quân đầu người tăng từ 14 - 15 triệu đồng/năm so với năm 2011

Bên cạnh những kết quả đạt được, trong công tác quản lý ngân sách xã của chính quyền địa phương trên địa bàn huyện Mai Sơn vẫn còn bộc lộ nhiều điểm hạn chế, yếu kém như: Nguồn thu tại xã thấp, các khoản thu tại xã còn thất thoát, còn để nợ dây dưa kéo dài, chưa có biện pháp đôn đốc thu Việc xây dựng dự toán còn mang tính hình thức, chưa sát với tình hình thực tế của địa phương Chi ngân sách ở phần lớn các xã chưa bám sát vào dự toán và năm ngân sách để điều hành, tổ chức chi thường xuyên thường vượt so với quy định, ngoài dự toán được giao Chi quản lý hành chính chưa

chặt chẽ, còn lãng phí, các khoản chi an sinh xã hội, đảm bảo xã hội chưa được ưu tiên, còn chậm; thực hiện quản lý các loại quỹ thu trên địa bàn còn yếu, việc lập, chấp hành và kế toán, quyết toán ngân sách cấp xã còn nhiều bất cập, dễ nảy sinh tiêu cực, gây thất thoát, lãng phí Nhu cầu chi ngân sách không ngừng tăng, khả năng tích lũy ngân sách địa phương cho đầu tư phát triển thấp; chi ngân sách chưa hiệu quả, vẫn còn dàn trải, không trọng tâm, trọng điểm… Vì vậy chưa đạt được mục tiêu đề ra trong giai đoạn 2011 - 2016 đã đề ra, như: Xã đạt nông thôn mới 01/04 xã bằng 25% theo kế hoạch, tỷ lệ hộ nghèo giảm chậm, đến năm 2016 đạt 19,4% so với 25,99% năm 2011; thu nhập bình quân đầu người năm 2016 đạt 29,7 triệu đồng so với 17,8 triệu đồng năm 2011

Nhận thức rõ điều đó với trách nhiệm là cán bộ công tác trong lĩnh vực tài chính ngân

sách, tác giả chọn nội dung đề tài “Giải pháp hoàn thiện công tác Quản lý chi ngân sách cấp xã trên địa bàn huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La” làm đối tượng nghiên cứu với

mục đích góp phần vào định hướng phát triển kinh tế - xã hội hợp lý, bền vững phù hợp với đặc điểm của địa phương trong xu thế hội nhập

2 Mục đích của đề tài

Trên cơ sở lý luận và thực tiễn, luận văn đánh giá được thực trạng trong công tác quản

lý chi ngân sách cấp xã; tìm ra những hạn chế, nguyên nhân của hạn chế; đề xuất được các giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách cấp xã trên địa bàn huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La, góp phần thực hiện tốt công tác quản lý chi ngân sách cấp xã của huyện trong những năm tới

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là công tác quản lý chi ngân sách của cấp xã và những nhân tố ảnh hưởng trên địa bàn huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Về nội dung: Luận văn nghiên cứu công tác quản lý chi ngân sách cấp xã từ đó đề xuất

giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện, góp phần thực hiện tốt trong những năm tới

Về không gian: 22 xã, thị trấn (21 xã và 01 thị trấn) trên địa bàn huyện Mai Sơn, tỉnh

Sơn La

Về thời gian: Đánh giá thực trạng công tác quản lý chi ngân sách xã trên địa bàn huyện giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2018, đề xuất định hướng, giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách cấp xã trên địa bàn huyện Mai Sơn đến năm 2021

4 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện nghiên cứu đề tài, tác giả đã sử dụng các lý thuyết trong quản lý tài chính, quản lý tài chính đối với cấp xã, các văn bản quy định của Nhà nước… đồng thời nghiên cứu các kinh nghiệm thực tế về quản lý chi ngân sách

Các phương pháp cụ thể được áp dụng trong nghiên cứu gồm: Phương pháp nghiên cứu tài liệu và các văn bản quy định của Nhà nước về quản lý tài chính đối với cấp xã, phương pháp điều tra khảo sát, phương pháp thống kê, phương pháp phân tích tổng hợp, phương pháp so sánh Số liệu được sử dụng trong luận văn bao gồm số liệu sơ cấp và số liệu thứ cấp

5 Ý nghía khoa học và thực tiễn

Ý nghĩa khoa học: Hệ thống hoá lý luận quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước cấp xã, qua đó nhằm hoàn thiện khung lý thuyết về vấn đề này

Ý nghĩa thực tiễn: Trên cơ sở đánh giá được thực trạng chi thường xuyên ngân sách xã tại huyện Mai Sơn; Luận văn đề xuất một số giải pháp tăng cường công tác quản lý chi ngân sách nhà nước nhằm nâng cao hiệu quả hiệu lực quản lý ngân sách nhà nước Do

đó có thể áp dụng trực tiếp cho huyện Mai Sơn, đồng thời là tài liệu tham khảo cho các địa phương khác

6 Kết quả đạt được của luận văn

- Hệ thống hóa lý luận về quản lý chi ngân sách địa phương làm cơ sở lý thuyết cho việc phân tích thực trạng

- Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý chi ngân sách cấp xã huyện Mai sơn trong giai đoạn (2012 - 2017) để tìm ra những kết quả đã đạt được và những mặt hạn chế, yếu kém đặc biệt là trong công tác xây dựng nông thôn mới, công tác xóa đói giảm nghèo

của chính quyền cấp xã làm cơ sở thực tế đề xuất các giải pháp

- Đề xuất các giải pháp và một số kiến nghị để hoàn thiện hơn nữa công tác quản lý chi

ngân sách xã ở huyện Mai Sơn trong thời gian tới

7 Cấu trúc của luận văn

Ngoài những nội dung quy định của một bản luận văn thạc sĩ như: Phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo,… luận văn được kết cấu bởi 3 chương nội dung chính sau

Ngoài phần lời mở đầu, kết luận, danh mục bảng biểu thì Luận văn được kết cấu thành

3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý chi ngân sách ớc cấp xã

Chương 2: Đánh giá thực trạng công tác quản lý chi ngân sách cấp xã ở huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La giai đoạn 2012-2017

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách cấp xã trên địa bàn huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH CẤP XÃ

1.1 Ngân sách xã trong hệ thống ngân sách nhà nước và chi ngân sách nhà nước

1.1.1 Ngân sách nhà nước cấp xã trong hệ thống ngân sách nhà nước

- Khái niệm Ngân sách nhà nước

Thuật ngữ “Ngân sách nhà nước” được sử dụng rộng rãi trong hoạt động kinh tế - xã hội ở mọi quốc gia trên thế giới Ngân sách nhà nước là bảng liệt kê các khoản thu, chi bằng tiền trong một giai đoạn nhất định của mỗi quốc gia Sự hình thành và phát triển của Ngân sách nhà nước gắn liền với sự xuất hiện và phát triển của kinh tế hàng hóa - tiền tệ trong các xã hội được quản lý bởi một mô hình nhà nước Nói cách khác ngân sách nhà nước là tổng hợp các khoản thu, chi của một nhà nước

Trong hệ thống tài chính, ngân sách nhà nước là bộ phận chủ đạo, là điều kiện vật chấtquan trọng để Nhà nước thực hiện các nhiệm vụ của mình Mặt khác nó còn là công cụ quan trọng để Nhà nước thực hiện điều tiết vĩ mô nền kinh tế xã hội

Theo Điều 1 Luật Ngân sách nhà nước năm 2002 thì: Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định

và được thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước

- Các cấp ngân sách nhà nước hiện nay

Theo Luật ngân sách nhà nước số 01/2002/QH11 (Điều 4) hay gần đây nhất là Hiến pháp năm 2013 (Điều 55) và Luật ngân sách nhà nước số 83/2015/QH13 (Điều 6) thì ngân sách nhà gồm được tổ chức thành 4 cấp

Sơ đồ 1.1: Các cấp theo ngân sách nhà nước

1.1.2 Chi ngân sách nhà nước cấp xã

1.1.2.1 Khái niệm

Từ phân tích ở trên tác giả nêu ra khái niệm Ngân sách cấp xã là một bộ phận, một cấp ngân sách trong hệ thống 4 cấp NSNN, bao gồm toàn bộ các khoản thu, chi của nhà nước đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của chính quyền nhà nước cấp xã

Ngân sách xã là một cấp cơ sở trong hệ thống ngân sách Nhà nước, nó đại diện và đảm bảo tài chính cho chính quyền xã có thể chủ động khai thác những thế mạnh sẵn có để phát triển kinh tế, thực hiện các chính sách xã hội, giữ gìn an ninh trật tự trên địa bàn

xã

Ngân sách xã trực tiếp gắn liền với người dân, trực tiếp giải quyết toàn bộ mối quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ của chính quyền nhà nước cấp xã nhằm phục vụ cho việc thực hiện các chức danh của Nhà nước

Ngân sách Trung ương

cấp cơ sở trong khôn khổ đã được phân công, phân cấp quản lý

1.1.2.2 Đặc điểm của chi ngân sách nhà nước cấp xã

Là một bộ phận trong hệ thống NSNN nên Ngân sách cấp xã cũng mang những đặc trưng chung, như:

+ Về bản chất, ngân sách cấp xã là hệ thống các quan hệ kinh tế giữa nhà nước với các chủ thể khác, phát sinh trong quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ của chính quyền cấp xã nhằm phục vụ cho việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của chính quyền nhà nước cấp cơ sở trong khuôn khổ đã được phân công, phân cấp quản

lý

+ Về hình thức, quá trình vận động của quỹ NSCX cũng được nhìn nhận trên hai giác độ: quá trình huy động các nguồn thu và quá trình thực hiện chi Sự nhìn nhận về hình thức của NSCX còn được thể hiện thông qua chu trình với các khâu: Lập, chấp hành, quyết toán NSX mà chính quyền cơ sở ở các nơi đều phải tuân thủ

Một điểm khác biệt giữa NSCX với các cấp ngân sách khác trong hệ thống NSNN, đó là: NSCX vừa là một cấp ngân sách vừa là đơn vị dự toán NSCX là cấp ngân sách cuối cùng trong hệ thống ngân sách nhà nước, dưới cấp xã không có đơn vị dự toán độc lập Chính quyền cấp xã vừa đồng thời thực hiện nhiệm vụ thu, phân bổ ngân sách lại vừa thụ hưởng kết quả, sử dụng ngân sách được phân bổ

NSCX bao gồm các khoản thu và chi nên quản lý NSCX là quản lý thu, chi NSCX Quản lý chi NSCX là hoạt động của chủ thể quản lý NSCX thông qua việc sử dụng các phương pháp, công cụ quản lý thích hợp để tác động và điều hành hoạt động chi của NSCX nhằm đạt được các mục tiêu đã định

1.1.2.3 Nội dung của chi ngân sách nhà nước cấp xã

Chi NSCX gồm: chi đầu tư XDCB, chi thường xuyên HĐND cấp tỉnh quyết định phân cấp nhiệm vụ chi cho NSCX Căn cứ chế độ phân cấp quản lý kinh tế - xã hội của nhà nước, các chính sách chế độ về hoạt động của các cơ quan nhà nước, Đảng Cộng sản Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của cấp xã, khi phân cấp nhiệm vụ chi cho NSCX, HĐND cấp tỉnh xem xét giao

cho NSCX thực hiện các nhiệm vụ chi dưới đây:

- Chi đầu tư phát triển

+ Chi đầu tư xây dựng, nâng cấp, sửa chữa các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từ nguồn vốn đầu tư trong cân đối ngân sách xã theo phân cấp của cấp tỉnh theo các lĩnh vực chi theo quy định

+ Chi đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội của xã từ nguồn huy động đóng góp từ các cơ quan, tổ chức, cá nhân theo quy định của pháp luật và Luật Đầu tư công cho từng dự án nhất định, do Hội đồng nhân dân xã quyết định đưa vào ngân sách xã quản lý theo các lĩnh vực chi được theo quy định

- Chi thường xuyên

+ Chi quốc phòng: Chi thực hiện chế độ, chính sách đối với lực lượng dân quân tự vệ

và các khoản chi khác về dân quân tự vệ thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách xã theo quy định của Luật dân quân tự vệ; chi thực hiện việc đăng ký nghĩa vụ quân sự, công tác nghĩa vụ quân sự khác thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách xã theo quy định của Luật nghĩa vụ quân sự; các khoản chi khác theo quy định của pháp luật;

+ Chi an ninh và trật tự an toàn xã hội: Chi tuyên truyền, vận động và tổ chức phong trào bảo vệ an ninh, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn xã; các khoản chi khác theo quy định của pháp luật;

+ Chi sự nghiệp giáo dục: Hỗ trợ hoạt động giáo dục, đào tạo trên địa bàn xã;

+ Chi sự nghiệp y tế: Hỗ trợ phục vụ chăm sóc sức khỏe nhân dân trên địa bàn xã; + Chi hoạt động văn hoá, thông tin;

+ Chi hoạt động phát thanh, truyền thanh;

+ Chi hoạt động thể dục, thể thao;

+ Chi hoạt động bảo vệ môi trường, bao gồm thu gom, xử lý rác thải;

+ Chi các hoạt động kinh tế bao gồm: Duy tu, bảo dưỡng, sửa chữa, cải tạo các công

trình phúc lợi, các công trình kết cấu hạ tầng, các công trình khác do xã quản lý; hỗ trợ khuyến khích phát triển các hoạt động kinh tế như: khuyến công, khuyến nông, khuyến ngư, khuyến lâm theo chế độ quy định; các hoạt động kinh tế khác;

+ Chi hoạt động của các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức chính trị và các tổ chức chính trị - xã hội; hỗ trợ hoạt động cho các tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp theo quy định của pháp luật:

Chi hoạt động của các cơ quan nhà nước: Tiền lương cho cán bộ, công chức; tiền công lao động và hoạt động phí đại biểu Hội đồng nhân dân; các khoản phụ cấp khác theo quy định của Nhà nước; công tác phí; chi về hoạt động, văn phòng, như: chi phí điện, nước, văn phòng phẩm, phí bưu điện, điện thoại, hội nghị, chi tiếp tân, khánh tiết; chi mua sắm, sửa chữa thường xuyên trụ sở, phương tiện làm việc và tài sản cố định khác; đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn cho cán bộ xã và các đối tượng khác theo chế độ quy định; chi khác theo chế độ quy định;

Kinh phí hoạt động của tổ chức Đảng Cộng sản Việt Nam ở xã;

Kinh phí hoạt động của các tổ chức chính trị - xã hội ở xã (Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Cựu chiến binh Việt Nam, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam) sau khi trừ các khoản thu theo điều lệ và các khoản thu khác (nếu có);

Kinh phí hỗ trợ hoạt động cho các tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp ở xã theo quy định của pháp luật;

+ Chi cho công tác xã hội do xã quản lý: Trợ cấp hằng tháng cho cán bộ xã nghỉ việc theo chế độ quy định (không kể trợ cấp hằng tháng cho cán bộ xã nghỉ việc và trợ cấp thôi việc 01 lần cho cán bộ xã nghỉ việc từ ngày 01 tháng 01 năm 1998 trở về sau do bảo hiểm xã hội chi trả); chi thăm hỏi các gia đình chính sách; trợ giúp xã hội và công tác xã hội khác;

+ Các khoản chi thường xuyên khác ở xã theo quy định của pháp luật

1.2 Quản lý chi NSNN cấp xã của chính quyền huyện

1.2.1 Khái niệm quản lý chi ngân sách xã

Quản lý chi ngân sách cấp xã là một bộ phận trong công tác quản lý NSNN cấp xã và cũng là một bộ phận trong công tác quản lý ngân sách nói chung Xét theo nghĩa rộng, quản lý chi NSNN cấp xã là việc sử dụng NSNN làm công cụ quản lý kinh tế - xã hội của chính quyền cấp xã thông qua các chức năng vốn có; theo nghĩa hẹp, quản lý chi NSNN cấp xã là quản lý đầu ra của NSNN cấp xã thông qua các nội dung chi tiêu và quy định cụ thể

1.2.2 Mục tiêu, nguyên tắc quản lý chi ngân sách xã

1.2.2.1 Mục tiêu

Mục tiêu của quản lý chi ngân sách xã là tạo ra sự cân đối và hiệu quả của tài chính, ngân sách cấp xã, tạo môi trường thuận lợi cho sự ổn định và phát triển kinh tế-xã hội nhằm thực hiện các mục tiêu chiến lược phát triển kinh tế-xã hội của địa phương

1.2.2.2 Nguyên tắc

- Quản lý chi NSX phải tuân thủ theo pháp luật: Trước hết phải thực hiện đúng theo Luật NSNN, theo quy định chung của nhà nước, theo các Nghị định của Chính phủ, các Thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính Chi NSX phải đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi tiêu quy định của nhà nước, phải được hạch toán đầy đủ vào NSNN qua KBNN, tránh hiện tượng tự đặt ra các khoản thu trái quy định, chi tiêu tuỳ tiện, gây lãng phí, thất thoát NSX

- Công tác quản lý NSX phải ngày càng được củng cố và hoàn thiện dựa trên những phương thức quản lý khoa học, tiên tiến phù hợp với điều kiện phát triển của từng giai đoạn Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, việc ứng dụng những thành tựu khoa học công nghệ tin học vào quản lý NSX một cách đồng bộ là một yêu cầu cấp thiết, tránh tình trạng tụt hậu của công tác quản lý NSX so với khu vực quản lý nhà nước nói chung

- Tất cả các khoản thu, chi của nhà nước đều phải phản ánh đầy đủ, rõ ràng trong dự toán, quyết toán Ngân sách nhà nước để Hội đồng nhân dân xã quyết định

- Dự toán ngân sách phải được cơ quan có thẩm quyền quyết định cho từng năm và việc sử dụng kinh phí đã được duyệt cũng giới hạn trong năm theo dự toán đã được duyệt

- Các khoản chi chỉ được sử dụng cho đối tượng và mục đích đã được cơ quan có thẩm quyền quyết định, được thể hiện qua việc phân bổ chi tiêu theo cách phân loại trong mục lục ngân sách và các đơn vị chi tiêu phải tuân thủ theo đúng dòng, mục đã được ghi trong dự toán ngân sách

- Nguyên tắc đảm bảo cân đối ngân sách nhà nước: Ngân sách xã được cân đối với tổng số chi không được vượt quá tổng số thu

-Nguồn lực thì có hạn nhưng nhu cầu thì không có mức giới hạn Do vậy, trong quá trình phân bổ và sử dụng các nguồn lực khan hiếm đó luôn phải tính toán sao cho với chi phí ít nhất nhưng vẫn đạt kết quả đầu ra như dự kiến Cần thực hiện ưu tiên cho các loại hoạt động hoặc theo các nhóm mục chi sao cho với tổng số chi có hạn nhưng khối lượng công việc vẫn hoàn thành và đạt chất lượng cao

- Quản lý chi ngân sách đòi hỏi phải công khai, minh bạch xuất phát từ đòi hỏi chính đáng của người dân với tư cách là người nộp thuế cho nhà nước Nội dung công khai theo các mẫu đã được Bộ Tài chính quy định Hình thức công khai chủ yếu là: thông báo bằng văn bản cho các cơ quan hữu quan, phát hành ấn phẩm; công khai trên trang thông tin điện tử Thời gian công khai cũng phải được quy định rõ

- Quản lý chi NSX phải được thực hiện thường xuyên, liên tục và toàn diện ở tất cả các khâu, từ khâu lập dự toán, chấp hành đến quyết toán NSX Việc lập dự toán NSX cần thể hiện đầy đủ các quan điểm chủ yếu của chính sách tài chính quốc gia như: cơ cấu các nguồn thu, cân đối, bố trí các nội dung chi,

1.2.3 Nội dung quản lý chi ngân sách cấp xã

1.2.3.1 Quản lý lập dự toán chi ngân sách cấp xã

Hàng năm, trên cơ sở hướng dẫn của Trung ương, của Tỉnh, của huyện, UBND cấp xã lập dự toán thu, chi ngân sách năm sau trình HĐND cùng cấp quyết định

- Các căn cứ lập dự toán thu, chi NSCX, gồm:

+ Các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng - an ninh, trật tự an toàn xã hội của xã;

+ Chính sách, chế độ thu NSNN, cơ chế phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi ngân sách cấp xã và tỷ lệ phân chia nguồn thu do HĐND cấp tỉnh quy định;

+ Chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi ngân sách do Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính và HĐND cấp tỉnh quy định;

+ Tình hình thực hiện dự toán NSX năm hiện hành và các năm trước

+ Dự báo những xu hướng và vấn đề có tác động đến NSX năm kế hoạch

- Trình tự lập dự toán thu, chi Ngân sách cấp xã

+ Kế toán NSX phối hợp với cơ quan thuế hoặc đội thu thuế xã tính toán các khoản thu NSNN trên địa bàn (trong phạm vi phân cấp cho cấp xã quản lý)

+ Các ban, ngành, đoàn thể thuộc UBND cấp xã căn cứ vào chức năng nhiệm vụ được giao và chế độ, định mức, tiêu chuẩn chi lập dự toán chi của đơn vị tổ chức mình + Kế toán Ngân sách xã lập dự toán thu, chi và cân đối NSX trình UBND xã báo cáo Chủ tịch và Phó Chủ tịch HĐND cùng cấp để xem xét gửi UBND huyện, Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Thời gian báo cáo dự toán NSX do UBND cấp tỉnh, huyện quy định

+ Phòng Tài chính - Kế hoạch cấp huyện làm việc với UBND xã về cân đối thu, chi NSX theo khả năng bố trí cân đối chung của ngân sách địa phương

- Quyết định dự toán thu, chi ngân sách cấp xã

+ Sau khi có quyết định giao nhiệm vụ thu, chi ngân sách của UBND cấp huyện, UBND xã hoàn chỉnh dự toán ngân sách xã và phương án phân bổ ngân sách xã trình HĐND cấp xã quyết định Sau khi dự toán NSX được HĐND xã quyết định, UBND xã báo cáo UBND cấp huyện, Phòng Tài chính - Kế hoạch cấp huyện, đồng thời thông báo công khai dự toán NSX cho nhân dân biết theo chế độ công khai tài chính về NSNN

- Điều chỉnh dự toán thu, chi NSCX hàng năm (nếu có)

Trong các trường hợp có yêu cầu của UBND cấp trên để đảm bảo phù hợp với định hướng chung hoặc có biến động lớn về nguồn thu và nhiệm vụ chi, UBND xã tiến hành lập dự toán điều chỉnh trình HĐND cùng cấp quyết định và báo cáo UBND cấp huyện

1.2.3.2 Quản lý chấp hành chi ngân sách cấp xã

Căn cứ dự toán NSX và phương án phân bổ NSX cả năm đã được HĐND xã quyết định, UBND xã phân bổ chi tiết dự toán chi NSX theo Mục lục NSNN gửi Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch để làm căn cứ thanh toán và kiểm soát chi

Căn cứ vào dự toán cả năm và khả năng thu, nhu cầu chi của từng quý, UBND xã lập

dự toán thu, chi quý (có chia ra tháng) gửi Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch Đối với những xã có các nguồn thu chủ yếu theo mùa vụ, UBND xã đề nghị cơ quan tài chính cấp trên thực hiện tiến độ cấp số bổ sung cân đối trong dự toán đã được giao (nếu có) cho phù hợp để điều hành chi theo tiến độ công việc Chủ tịch UBND xã (hoặc người được uỷ quyền) là chủ tài khoản thu, chi NSX

Xã có quỹ tiền mặt tại xã để thanh toán các khoản chi có giá trị nhỏ Định mức tồn quỹ tiền mặt tại xã do Kho bạc Nhà nước huyện quy định cho từng loại xã Riêng những xã

ở xa Kho bạc Nhà nước, điều kiện đi lại khó khăn, chưa thể thực hiện việc nộp trực tiếp các khoản thu của NSCX vào Kho bạc Nhà nước, định mức tồn quỹ tiền mặt được quy định ở mức phù hợp

* Trách nhiệm của các cơ quan và cá nhân trong việc quản lý chi NSCX:

- Chấp hành đúng quy định của pháp luật về kế toán, thống kê và quyết toán sử dụng kinh phí với Kế toán ngân sách xã và công khai kết quả thu, chi tài chính của tổ chức, đơn vị

Kế toán ngân sách xã:

- Thẩm tra nhu cầu sử dụng kinh phí của các ban ngành, đoàn thể của xã

- Bố trí kinh phí theo dự toán năm và dự toán quý để đáp ứng nhu cầu chi, trường hợp nhu cầu chi lớn hơn thu trong quý cần có biện pháp đề nghị cấp trên tăng mức trợ cấp cân đối hoặc tạm thời sắp xếp lại nhu cầu chi phù hợp với nguồn thu, theo nguyên tắc

ưu tiên chi lương và các khoản có tính chất lương đầy đủ, kịp thời

Tham mưu cho Ủy ban nhân dân cấp xã kiểm tra, giám sát việc thực hiện chi ngân sách, sử dụng tài sản của các ban ngành, đoàn thể của xã, phát hiện và báo cáo đề xuất kịp thời Chủ tịch UBND xã về những vi phạm chế độ, tiêu chuẩn, định mức để có biện pháp đảm bảo thực hiện mục tiêu và tiến độ quy định

Chủ tịch UBND xã hoặc người được uỷ quyền quyết định chi:

- Việc quyết định chi ngân sách xã phải theo đúng chế độ, tiêu chuẩn và mức chi trong phạm vi dự toán được phê duyệt, đồng thời người ra quyết định chi phải chịu trách nhiệm về quyết định của mình, nếu chi sai phải bồi hoàn cho công quỹ và tuỳ theo tính chất, mức độ vi phạm còn bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự

- Việc thực hiện chi phải bảo đảm các điều kiện:

+ Đã được phân bổ chi tiết trong dự toán được giao, trừ trường hợp dự toán và phân bổ

dự toán chưa được cấp có thẩm quyền quyết định và chi từ nguồn tăng thu, nguồn dự phòng ngân sách;

+ Đảm bảo chế độ, tiêu chuẩn, định mức quy định;

+ Được Chủ tịch UBND xã hoặc người được uỷ quyền quyết định chi

Căn cứ vào dự toán chi cả năm, dự toán quý có chia tháng và tiến độ công việc, Kế

toán ngân sách xã làm thủ tục chi trình Chủ tịch UBND xã hoặc người được uỷ quyền quyết định gửi Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch, kèm theo các tài liệu cần thiết theo quy định của pháp luật Việc thanh toán các khoản chi của NSCX bằng giấy rút dự toán ngân sách xã Trên giấy rút dự toán phải ghi cụ thể, đầy đủ chương, loại, khoản, mục, tiểu mục theo quy định của Mục lục NSNN, kèm theo Bảng kê chứng từ chi; đối với các khoản chi lớn phải kèm theo hồ sơ, tài liệu chứng minh Trường hợp thanh toán một lần có nhiều chương, thì lập thêm Bảng kê chi, chi tiết theo Mục lục NSNN, trên Bảng kê ghi rõ số hiệu, ngày tháng của giấy rút dự toán, đồng thời trên giấy rút dự toán phải ghi rõ số hiệu của Bảng kê, tổng số tiền

Trường hợp thanh toán bằng tiền mặt, sử dụng giấy rút dự toán bằng tiền mặt Kho bạc Nhà nước kiểm tra, nếu đủ điều kiện thì thực hiện thanh toán cho Ủy ban nhân dân cấp

xã

Trong những trường hợp thật cần thiết, như tạm ứng công tác phí, ứng tiền trước cho khách hàng, cho nhà thầu theo hợp đồng, chuẩn bị hội nghị, tiếp khách, mua sắm nhỏ, được tạm ứng để chi Trong trường hợp này, trên giấy rút dự toán chỉ ghi tổng

số tiền cần tạm ứng Khi thanh toán tạm ứng phải có đủ chứng từ hợp lệ, Kế toán ngân sách xã phải lập Bảng kê chứng từ chi và Giấy đề nghị thanh toán tạm ứng gửi Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch làm thủ tục chuyển tạm ứng sang thực chi ngân sách Các khoản thanh toán ngân sách cấp xã qua Kho bạc Nhà nước cho các đối tượng có tài khoản giao dịch ở Kho bạc Nhà nước hoặc ở ngân hàng phải được thực hiện bằng hình thức chuyển khoản (trừ trường hợp khoản chi nhỏ có thể thanh toán bằng tiền mặt) Khi thanh toán bằng chuyển khoản, sử dụng giấy rút dự toán bằng chuyển khoản

Đối với các khoản chi từ các nguồn thu được giữ lại tại xã, Kế toán ngân sách xã phối hợp với Kho bạc Nhà nước định kỳ làm thủ tục hạch toán ghi thu, ghi chi vào ngân sách xã; khi làm thủ tục hạch toán ghi thu, ghi chi phải kèm theo Bảng kê chứng từ thu

và Bảng kê chứng từ chi theo đúng chế độ quy định

Chi thường xuyên

Ưu tiên thanh toán tiền lương, các khoản có tính chất lương cán bộ công chức, cán bộ

không chuyên trách cấp xã, bản, nghiêm cấm việc nợ lương và các khoản phụ cấp

Các khoản chi thường xuyên khác phải căn cứ vào dự toán năm được giao, khối lượng thực hiện công việc, khả năng của ngân sách xã tại thời điểm chi để thực hiện chi cho

phù hợp với thực tế

Chi đầu tư XDCB

Việc quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản của NSX phải thực hiện đầy đủ theo quy định của Nhà nước về quản lý đầu tư và xây dựng cơ bản và phân cấp của tỉnh; việc cấp phát thanh toán, quyết toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản của NSX thực hiện theo

quy định của Bộ Tài chính

Đối với dự án đầu tư bằng nguồn đóng góp theo nguyên tắc tự nguyện, ngoài các quy định chung cần phải bảo đảm:

+ Mở sổ sách theo dõi và phản ánh kịp thời mọi khoản đóng góp bằng tiền, ngày công lao động, hiện vật của nhân dân

+ Quá trình thi công, nghiệm thu và thanh toán phải có sự giám sát của Ban giám sát cộng đồng của xã, bản

+ Kết quả đầu tư và quyết toán dự ánhoàn thành phải được thông báo công khai cho nhân dân biết

Thực hiện nhiệm vụ xây dựng cơ bản phải đảm bảo đúng dự toán, nguồn tài chính theo chế độ quy định, nghiêm cấm việc nợ xây dựng cơ bản, chiếm dụng vốn dưới mọi hình thức

Kiểm tra, giám sát hoạt động NSCX

HĐND xã giám sát việc thực hiện thu, chi ngân sách xã

Thanh tra huyện, Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện và các đơn vị có liên quan thường xuyên kiểm tra, hướng dẫn công tác quản lý NSX

1.2.3.3 Quản lý quyết toán chi ngân sách cấp xã

Kế toán xã có trách nhiệm thực hiện công tác hạch toán kế toán và quyết toán NSX

theo Mục lục NSNN và chế độ kế toán NSX hiện hành; thực hiện chế độ báo cáo kế toán và quyết toán theo quy định Kho bạc Nhà nước thực hiện công tác kế toán thu, chi quỹ NSX theo quy định; định kỳ hàng tháng, quý báo cáo tình hình thực hiện thu, chi NSX, tồn quỹ NSX gửi UBND xã; và báo cáo đột xuất khác theo yêu cầu của UBND xã

Thời gian chỉnh lý quyết toán NSX hết ngày 31 tháng 01 năm sau

Để thực hiện công tác khoá sổ và quyết toán hàng năm, Kế toán ngân sách xã thực hiện các việc sau đây:

Ngay trong tháng 12 phải rà soát tất cả các khoản thu, chi theo dự toán, có biện pháp thu đầy đủ các khoản phải thu vào ngân sách và giải quyết kịp thời các nhu cầu chi theo dự toán Trường hợp có khả năng hụt thu phải chủ động có phương án cắt giảm một số khoản chi chưa thực sự cần thiết để đảm bảo cân đối NSX

Phối hợp với Kho bạc Nhà nước huyện thực hiện đối chiếu tất cả các khoản thu, chi NSX trong năm, bảo đảm hạch toán đầy đủ, chính xác các khoản thu, chi theo Mục lục NSNN, kiểm tra lại số thu được phân chia giữa các cấp ngân sách theo tỉ lệ quy định

Đối với các khoản tạm thu, tạm giữ, tạm vay (nếu có) phải xem xét xử lý hoặc hoàn trả, trường hợp chưa xử lý được, thì phải làm thủ tục chuyển sang năm sau

Các khoản thu, chi phát sinh vào thời điểm cuối năm được thực hiện theo nguyên tắc: Các khoản thu phải nộp chậm nhất trước cuối giờ làm việc ngày 31/12, nếu nộp sau thời hạn trên phải hạch toán vào thu ngân sách năm sau Nhiệm vụ chi được bố trí trong dự toán ngân sách năm, chỉ được chi trong niên độ ngân sách năm đó, các khoản chi có trong dự toán đến hết 31/12 chưa thực hiện được không được chuyển sang năm sau chi tiếp, trừ trường hợp cần thiết phải chi nhưng chưa chi được, phải được UBND

xã quyết định cho chi tiếp, khi đó hạch toán và quyết toán như sau: nếu thực hiện trong thời gian chỉnh lý quyết toán thì dùng tồn quỹ năm trước để chi và quyết toán vào ngân sách năm trước; nếu được quyết định thực hiện trong năm sau, thì làm thủ tục chuyển nguồn sang năm sau để chi tiếp và thực hiện quyết toán vào chi ngân sách năm sau

Kế toán xã lập báo cáo quyết toán thu, chi NSX hàng năm trình UBND xã xem xét để

trình HĐND xã phê chuẩn, đồng thời gửi Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện để tổng hợp

Quyết toán chi NSX không được lớn hơn quyết toán thu NSX Kết dư NSX là số chênh lệch lớn hơn giữa số thực thu và số thực chi NSX Toàn bộ kết dư năm trước (nếu có) được chuyển vào thu ngân sách năm sau theo chế độ quy định

Sau khi HĐND xã phê chuẩn, báo cáo quyết toán được lập thành 05 bản để gửi cho HĐND xã, UBND xã, Phòng Tài chính - Kế hoạch cấp huyện, Kho bạc Nhà nước nơi

xã giao dịch (để làm thủ tục hạch toán thu kết dư vào ngân sách năm sau), lưu Kế toán ngân sách xã và thông báo công khai nơi công cộng cho nhân dân trên địa bàn xã biết Phòng Tài chính - Kế hoạch cấp huyện có trách nhiệm thẩm định báo cáo quyết toán thu, chi NSX, trường hợp có sai sót phải báo cáo UBND huyện yêu cầu HĐND xã điều chỉnh quyết toán

1.2.3.4 Công khai chi ngân sách cấp xã

Việc công khai chi ngân sách cấp xã tạo điều kiện cho người dân tham gia quản lý, giám sát chi ngân sách nhà nước cấp xã Điều đó sẽ góp phần quan trọng vào việc chi tiết kiệm, chống lãng phí, tham nhũng của ngân sách xã

1.2.3.5 Thanh kiểm tra chi ngân sách cấp xã

Trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, Phòng Tài chính - Kế hoạch cấp huyện

có trách nhiệm kiểm tra việc thực hiện các chế độ thu, chi và quản lý ngân sách, quản

lý tài sản của Nhà nước của chính quyền cấp xã Cụ thể:

- Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện có nhiệm vụ kiểm tra việc chấp hành dự toán thu, chi và quản lý ngân sách, quản lý tài sản nhà nước của UBND cấp xã và cá nhân theo quy định của pháp luật

- Khi thực hiện nhiệm vụ, Phòng Tài chính - Kế hoạch cấp huyện có quyền:

+ Yêu cầu UBND cấp xã, cá nhân được kiểm tra tra xuất trình các hồ sơ, tài liệu kèm theo;

+ Yêu cầu các cơ quan có liên quan tham gia phối hợp thực hiện thanh, kiểm tra;

+ Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, Phòng Tài chính - Kế hoạch cấp huyện xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền xử lý các vi phạm theo quy định của pháp luật;

+ Khi tiếp nhận các kiến nghị của Phòng Tài chính - Kế hoạch cấp huyện, cơ quan có thẩm quyền phải xử lý và thông báo kết quả xử lý cho Phòng Tài chính - Kế hoạch cấp huyện

- Phòng Tài chính - Kế hoạch cấp huyện phải chịu trách nhiệm về kết luận kiểm tra của mình

- Nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của Phòng Tài chính - Kế hoạch cấp huyện trong việc kiểm tra quản lý, sử dụng ngân sách và tài sản nhà nước được quy định trong văn bản riêng của Chính phủ, Bộ Nội vụ và Bộ Tài chính

1.2.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý chi ngân sách nhà nước đối với cấp xã

1.2.4.1 Yếu tố thuộc về chính quyền huyện

Hoạt động quản lý chi ngân sách nhà nước cấp xã chịu ảnh hưởng trực tiếp từ các yếu

tố thuộc về môi trường bên trong của chính quyền huyện, các yếu tố này chủ yếu là:

- Ý thức chấp hành quy định trong quá trình quản lý chi ngân sách của cán bộ huyện, đặc biệt là cán bộ chuyên quản cấp xã

Ý thức thái độ của cán bộ công chức trong việc thực thi các quy định về quản lý chi NSNN cũng rất quan trọng Trường hợp cán bộ công chức tuân thủ các nguyên tắc trong quản lý chi NSNN sẽ giúp cho việc chi ngân sách đảm bảo an toàn, đúng quy định của pháp luật Ngược lại có thể dẫn đến tình trạng thất thoát NSNN, làm cho việc chi NSNN không đảm bảo tuân thủ các quy định của Pháp luật và không mang lại hiệu quả kinh tế xã hội như mong muốn

Công tác phối hợp với các cơ quan Đảng và tổ chức chính trị: Công tác phối hợp của chính quyền cấp huyện với Huyên ủy, cơ quan các cơ quan Mặt trận tổ quốc và các đoàn thể nhằm tăng cường định hướng trong quản lý chi ngân sách đối với chính quyền cấp xã sẽ ảnh hưởng đến công tác lập dự toán cũng như trong quá trình kiểm soát chi của ngân sách cấp xã

Thu ngân sách và tiềm lực tài chính của huyện: Huyện có khả năng thu ngân sách

và tiềm lưc tài chính tốt sẽ giảm được những thách thức đối với công tác quản lý chi của chính quyền cấp huyện đối với cấp xã, sẽ chủ động trong việc cấp bổ sung những khoản phát sinh ngoài dự toán cho chính quyền cấp xã khi phát sinh những nhiệm vụ chi đột xuất, cấp bách Ngược lại chính quyền cấp huyện thu ngân sách hạn chế và tiềm lực tài chính yếu sẽ khó khăn cho công tác điều hành chi ngân sách

Công nghệ thông tin trong quản lý chi: Triển khai ứng dụng các phần mềm công nghệ thông tin trong quản lý chi ngân sách nhà nước cho chính quyền cấp xã, tổ chức tập huấn nâng cao trình độ tin học cho cán bộ quản lý chi ngân sách cấp xã

1.2.4.2 Các yếu tố môi trường bên ngoài

- Quản lý chi NSCX phụ thuộc chủ yếu vào các nhân tố sau:

+ Nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của cấp xã trong từng thời kỳ: Một trong những đặc điểm của chi ngân sách nhà nước là để phục vụ các hoạt động kinh tế, xã hội chung, mục tiêu là tăng trưởng và phát triển của toàn xã hội Do vậy các khoản chi ngân sách nhà nước sẽ tăng lên khi đất nước nói chung rơi vào khủng hoảng kinh tế và kinh tế địa phương trì trệ cần sự trợ giúp của chính phủ để kích thích sự tăng trưởng và

ổn định nền kinh tế

+ Khả năng tích tụ và tích lũy của nền kinh tế: Nếu khả năng này của nền kinh tế tốt thì không những hạn chế được mức chi của ngân sách, mà ngược lại còn cho thấy sự hoạt động tốt của nền kinh tế, một đồng bỏ ra có hiệu quả cho tăng trưởng và phát triển, không lãng phí

+ Ảnh hưởng của các yếu tố tự nhiên, hạn hán, thiên tai, dịch bệnh: Chi ngân sách nhà nước luôn đảm bảo vì lợi ích chung và đảm bảo sự công bằng cho một bộ phận những người có hoàn cảnh đặc biệt Khi trên địa bàn gặp thiên tai, thì việc tăng chi tiêu để trợ cấp cho việc khắc phục những khó khăn, hậu quả, giữ ổn định kinh tế là điều tất phải làm của chi ngân sách nhà nước Và do đó, mức chi ngân sách cấp xã cũng sẽ tăng theo

+ Hiệu quả chi của Ban Tài chính cấp xã: Cũng giống như thu ngân sách nhà nước, bộ máy Ban Tài chính cấp xã đạt hiệu quả tốt sẽ đảm bảo các nội dung chi của xã tiết kiệm, hiệu quả, tránh lãng phí

1.2.5 Tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thiện quản lý chi ngân sách xã

Thứ nhất, mức độ phù hợp với quy định của pháp luật Chi ngân sách nhà nước nói chung và cấp xã nói riêng trước hết phải tuân thủ Luật Ngân sách Đồng thời, chi ngân sách còn phải thực hiện đúng các quy định của Quốc hội, Chính phủ, thông tư liên bộ,

Bộ tài chính

Thứ hai, đáp ứng yêu cầu thực hiện các chức năng nhà nước cấp xã Đây là mục tiêu quản lý chi ngân sách nhà nước cấp xã Vì vậy, chi đúng, tiết kiệm là cần thiết nhưng phải đáp ứng được yêu cầu hoạt động của chính quyền cấp xã, ngoài công tác đảm bảo chi thường xuyên còn thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm như: Công tác xây dựng nông thôn mới, công tác xóa đói, giảm nghèo Trong lúc các nguồn thu còn rất hạn chế, thực hiện tiêu chí này là thách thức không nhỏ

Thứ ba, công khai, minh bạch chi ngân sách nhà nước cấp xã Đây là tiêu chí quan trọng trong quản lý ngân sách nhà nước hiện đại Sự công khai, minh bạch chi ngân sách nhà nước là điều kiện thực hiện kiểm tra, kiểm soát hoạt động chi ngân sách của toàn dân; tránh thất thoát, lãng phí

Thứ tư, giải ngân, thanh quyết toán nhanh Tăng cường cải cách hành chính trong tổ chức quản lý thu - chi ngân sách nhà nước, bảo đảm tính linh hoạt, gọn nhẹ, nhanh chóng Thứ năm, việc lập dự toán ngân sách năm sau đảm bảo phù hợp, sát với khả năng ngân sách, nhiệm vụ chi và tình hình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương

Thứ sáu, việc thực hiện chấp hành công tác chi theo dự toán đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt

Thứ bảy, chấp hành công tác thanh, quyết toán ngân sách xã đảm bảo theo đúng mẫu biểu, số liệu và thời gian quy định

1.3 Kinh nghiệm quản lý chi ngân sách nhà nước cấp xã

1.3.1 Kinh nghiệm quản lý chi ngân sách cấp xã của một số địa phương trong nước

1.3.1.1 Kinh nghiệm quản lý ngân sách xã tại huyện Gia Lộc, thành phố Hải Dương

Tại huyện Gia Lộc, thành phố Hải Dương, hàng năm trước khi Ủy ban nhân dân huyện giao dự toán, các cơ quan, đơn vị tham mưu xác định và quản lý nguồn thu NSX là nhiệm vụ quan trọng giúp cho địa phương đảm bảo nguồn chi Thành lập Hội đồng đấu giá đất ở, xây dựng lực lượng ủy nhiệm thu thuế cho UBND các xã, thị trấn, thực hiện công khai quy trình thu tại trụ sở UBND xã, thị trấn thông tin trên đài truyền thanh về số hộ kinh doanh,mức thuế phải nộp để dân biết tham gia giám sát bảo đảm đóng góp công bằng, động viên, nhắc nhở các hộ nộp thuế đầy đủ, đúng hạn, coi đó là tiêu chuẩn thi đua ghi nhận khen thưởng danh hiệu đơn vị, thôn xóm và gia đình văn hóa Nhờ đó mà NSX xã nói chung và huyện nói riêng luôn hoàn thành và vượt chỉ tiêu kế hoạch giao hàng năm Trong điều hành chi ngân sách, Đảng ủy, HĐND, UBND huyện Gia Lộc đã chỉ đạo sát sao, chặt chẽ và các cơ quan, đơn vị chuyên môn tăng cường hướng dẫn, kiểm tra, giám sát và các xã, thị trấn chi bám sát dự toán, đảm bảo cân đối tích cực Chi đầu tư phát triển được bảo đảm tiến độ thực hiện dự án, chi thường xuyên tiết kiệm, hiệu quả ở cấp huyện và cấp xã, đáp ứng chi đột suất phát sinh của huyện, cơ sở, tạo điều kiện cho các cấp hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao Kho bạc nhà nước huyện tích cực phối hợp với các ngành trong hệ thống thuộc ngành tài chính quản lý chặt chẽ NSX, thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ quản lý, điều hành NSX trên địa bàn huyện Đưa công nghệ thông tin vào việc hạch toán kế toán trên các phần mềm quản lý NSX đáp ứng yêu cầu quản lý ngân sách nhà nước (UBND huyện Gia Lộc, 2017)

1.3.1.2 Kinh nghiệm quản lý ngân sách xã tại huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình

Ðể thu được thuế xây dựng cơ bản vãng lai trên địa bàn huyện và điều tiết theo đúng địa bàn phát sinh, liên ngành Tài chính - Thuế - Kho bạc nhà nước, Phòng Công Thương, Ban chỉ đạo xây dựng nông thôn mới cùng các ngành liên quan khác đã phối hợp nhịp nhàng, do vậy số thuế ở lĩnh vực này thu về ngân sách nhà nước cũng đạt cao nhất từ trước tới nay Kết quả thu thuế ngoài quốc doanh cũng mang lại con số cao nhất từ trước tới nay cho NSX Các loại thu NSX từ trước bạ chuyển nhượng, phí lệ

phí, tiền thuê đất, thu biện pháp tài chính, ngay từ đầu năm huyện đã tập trung chỉ đạo các xã nên số thu cao, tỷ lệ vượt dự toán Góp phần vào tổng thu ngân sách nhà nước cấp huyện, 35 xã, thị trấn năm 2016 đạt hơn 291 tỷ đồng Trừ nguồn thu lớn nhấtlà trợ cấp ngân sách từ trên đưa về, các xã đều cố gắng tạo nguồn, quản lý và khai thác triệt

để nguồn thu, nên cũng đạt ở mức cao Do tổ chức thu đạt kết quả cao, đã góp phần cho công tác chi ngân sách nhà nước ở cả 2 cấp huyện và xã) đều vượt kế hoạch Tiền Hải tập trung ưu tiên hàng đầu cho chi phát triển kinh tế (cả huyện và xã) với tổng số gần 198.000 triệu đồng Khoản chi này mặc dù chưa đạt kết quả do có nguyên nhân khách quan, như khoản di dân Ðông Long, tuy đã hoàn thành, nhưng yêu cầu chuyển thanh toán sang liên độ tài chính năm 2017 Các khoản chi cho phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới đều đạt và vượt dự toán Nguyên nhân thu, chi nhà nước năm

2016 có kết quả nêu trên được huyện Tiền Hải rút ra: Căn cứ dự toán thu, chi ngân sách nhà nước tỉnh giao, năm 2016 là năm huyện đã chủ động xây dựng dự toán và giao sớm hơn so với các năm trước đây để các ngành và các địa phương xây dựng dự toán và các chương trình hành động Từ công tác đôn đốc, kiểm soát chi cũng được tăng cường qua nhiều khâu Phòng Tài chính - KH huyện, một mặt tăng cường cán bộ giám sát, mặt khác thường xuyên bồi dưỡng kiến thức cho xã có cán bộ tài chính còn yếu nghiệp vụ, đạt 100% cán bộ tài chính ở cấp xã, thị trấn qua đào tạo Huyện còn cung cấp phần mềm quản lý NSX để cán bộ Tài chính kế toán xã thực hiện công tác kế toán, hạch toán ngân sách Ngành Thuế cũng thông qua nghiệp vụ quản lý thuế để bồi dưỡng kiến thức thu NSX Kho bạc nhà nước huyện thông qua vai trò giám sát chi ngân sách xã và kiểm soát vốn xây dựng cơ bản nâng cao trình độ cho cán bộ Tài chính kế toán các xã Năm 2017, Tiền Hải xây dựng dự toán thu NSNN cả năm 517.080 triệu đồng (trong đó ngân sách huyện 322.949 triệu đồng; ngân sách xã 194.131 triệu đồng) Tổng chi NSNN huyện 517.080 triệu đồng (trong đó chi ngân sách nhà nước huyện 322.949 triệu đồng, còn lại là ngân sách xã) Khó khăn cho công tác thu, chi ngân sách nhà nước năm 2017 ở chỗ: ngành nông nghiệp đang chịu biến đổi khí hậu khó lường; ngành công nghiệp - dịch vụ tiếp tục chịu ảnh hưởng suythoái kinh tế toàn cầu chưa thoát hẳn; kinh tế biển cũng lắm rủi ro, phụ thuộc nhiều vào thị trường Trung Quốc dẫn tới nhiều chủ vây, chủ đầm lưỡng lự đầu tư… làm các phát sinh về thuế thấp; năm 2017 chưa có biểu hiện thị trường bất động sản ấm lại, sẽ ảnh

hưởng tới thu ngân sách nhà nước cấp huyện; năng lực quản lý cán bộ tài chính xã không đồng đều (UBND huyện Tiền Hải, 2017) Ðể hoàn thành dự toán thu chi NSNN, đặc biệt là NSX năm 2017, Tiền Hải đã xây dựng nhiều giải pháp thực hiện: tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền phổ biến pháp luật về các lĩnh vực thuế, kế toán, quản lý sản xuất - kinh doanh Trong thời gian chuẩn bị giao thuế môn bài, ngành Thuế cùng các địa phương tăng cường rà soát lại các nguồn thu Ðặc biệt chú trọng thuế xây dựng cơ bản, thuế vãng lai, các doanh nghiệp kinh doanh có hiệu quả Luật quản lý thuế được áp dụng triệt để tới cơ sở và người sản xuất - kinh doanh Khoản thu tiền sử dụng đất ở các xã phải chủ động dự kiến sớm từ đầu năm tài chính Trong chi

dự toán chú trọng vào khoản chi lớn thật sự có khả thi Xã, thị trấn chủ động nguồn vốn xây dựng nông thôn mới (trong đó phần vốn đối ứng để tiếp cận được vốn hỗ trợ

từ tỉnh và các chương trình mục tiêu) UBND các xã tục rà soát, phân loại, sắp xếp phê các công trình xây dựng theo thứ tự ưu tiên Ngoài ra, Tiền Hải còn xây dựng nhiều giải pháp tăng cường công tác quản lý chi NSX trên lĩnh vực xây dựng cơ bản Kiên quyết không phê duyệt công trình khi chưa rõ nguồn, công trình dàn trải, manh mún Trong năm, huyện chỉ đạo thanh quyết toán nhanh gọn một số khoản chi hỗ trợ NSX như dồn điền đổi thửa, chỉnh trang đồng ruộng Chỉ đạo các xã công khai toàn bộ khoản thu của dân Công tác chi thường xuyên, từ huyện xuống xã, thị trấn phấn đấu tiết kiệm chi 10% để bổ sung vào nguồn cải cách tiền lương

1.3.2 Bài học rút ra

Bài học rút ra cho huyện Mai Sơn Từ kinh nghiệm quản lý chi NSNN của các huyện trên nêu trên, có thể rút ra một số bài học quản lý chi NSNN trện địa bàn huyện Mai Sơn như sau:

Thứ nhất, kinh nghiệm các huyện đều cho thấy, phải xác định được mục tiêu ưu tiên trong chi NSNN Trong khâu lập và phân bổ dự toán chi ngân sách cần cân đối nguồn lực hợp lý để bố trí nguồn chi cho các mục tiêu ưu tiên, nhất là chi cho mục tiêu đầu tư phát triển phù hợp với yêu cầu phát triển KT-XH trên địa bàn huyện, chú trọngkết cấu

hạ tầng, nhất là hạ tầng giao thông, tạo điều kiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế, qua đó tăng khả năng cân đối thu – chi NSNN, tăng quyền chủ động của địa phương

Thứ hai, phải đảm bảo cân đối chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển Trong quản

lý chi đầu tư phát triển phải hạn chế tình trạng phân bổ vốn dàn trải, dẫn đến chậm tiến

độ thi công các công trình và nợ đọng XDCB kéo dài, ngăn ngừa hành vi gây thất thoát, lãng phí do áp sai đơn giá, lập dự toán kinh tế, kỹ thuật chưa sát với thực tế Thứ ba, tích cực khuyến khích các đơn vị sử dụng NSNN thực hiện tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính, về thực hiện nhiệm vụ, quản lý biên chế và kinh phí Cần khuyến khích nâng cao hiệu quả sử dụng kinh phí do NSNN cấp nhằm phát huy tối đa khả năng huy động nguồn thu của các đơn vị, xóa bỏ tâm lý trông chờ, ỷ lại vào NSNN Các đơn vị hành chính sự nghiệp phải xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ, đưa các phương án tiết kiệm chi thường xuyên vào chương trình hành động Đẩy mạnh thực hiện cơ chế khoán chi hành chính đi đôi với khoán biên chế trong các cơ quan hành chính

Thứ tư, tăng cường thẩm quyền, trách nhiệm cho cán bộ quản lý tài chính để họ chủ động, tự do và linh hoạt hơn trong quản lý điều hành Các cơ quan của huyện cần thống nhất chỉ đạo trên cơ sở thống nhất chính sách, chế độ, tạo điều kiện cho cấp xã phát huy tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật, thực hiện quản

lý tài chính và sử dụng một cách hiệu quả nguồn lực tài chính, cho phép thi hành những biện pháp tài chính cụ thể, phù hợp với tình hình thực tế của từng đơn vị

Thứ năm, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát góp phần thực hiện tốt kỷ cương tài chính; phấn đấu thực hiện mục tiêu tiết kiệm, hiệu quả, chống thất thoát lãng phí đối với các khoản chi, bảo đảm tính công khai minh bạch Kịp thời phát hiện và cần hiện

xử lý nghiêm các vi phạm liên quan đến việc sử dụng NSNN lãng phí Theo đó, xác định rõ trách nhiệm của tập thể và cá nhân, đặc biệt là trách nhiệm của người đứng đầu

cơ quan, tổ chức để xảy ra vi phạm; tùy theo mức độ vi phạm có thể bị xử lý kỷ luật,

xử lý vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự

Thứ sáu, phòng Tài chính - Kế hoạch và Chi cục thuế huyện, một mặt tăng cường cán

bộ giám sát, mặt khác thường xuyên bồi dưỡng kiến thức cho xã có cán bộ tài chính còn yếu nghiệp vụ

1.4 Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Những năm qua Nhà nước rất quan tâm tới công tác quản lý ngân sách xã nhất là từ

khi Luật Ngân sách được ban hành và có hiệu lực, nhiều văn bản hướng dẫn, quy định

đã được ban hành, sửa đổi bổ sung cho phù hợp với điều kiện thực tiễn Bên cạnh đó

có nhiều đề tài nghiên cứu về công tác quản lý ngân sách ở cấp độ địa phương như: Luận văn thạc sĩ kinh tế năm 2002 của tác giả Hoàng Trung Lương, Trường Đại học kinh tế Quốc dân nghiên cứu về “Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý ngân sách xã qua hệ thống Kho bạc nhà nước” Luận văn nghiên cứu về ngân sách xã trong hệ thống Ngân sách nhà nước và quản lý ngân sách xã qua Kho bạc nhà nước Đánh giá thực trạng công tác quản lý ngân sách xã qua hệ thống Kho bạc Nhà nước từ đó đưa ra các giải pháp hoàn thiện

Luận văn thạc sĩ kinh tế năm 2006 của tác giả Trần Văn Hảo, Trường Đại học kinh tế Quốc dân nghiên cứu về “Một số giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý ngân sách xã trên địa bàn tỉnh Hải Dương giai đoạn 2006-2010” Luận văn đã phân tích thực trạng quản

lý ngân sách xã trên địa bàn tỉnh Hải Dương từ năm 2000 đến 2006, qua đó đưa ra một

số giải pháp hoàn thiện cơ bản

Luận văn thạc sĩ kinh tế năm 2006 của tác giả Lương Tiến Thành, “Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách xã trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá” Luận văn nghiên cứu những vấn đề cơ bản về quản lý ngân sách xã như: vai trò của ngân sách xã, quản lý ngân sách xã và những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý ngân sách xã Thực trạng công tác quản lý ngân sách xã trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá như phân cấp quản lý ngân sách xã, lập dự toán, cân đối, quyết toán ngân sách xã Tác giả đã đánh giá được những kết quả

đã đạt được và những hạn chế, để từ đó đưa ra những giải pháp hoàn thiện hơn nữa công tác quản lý ngân sách xã trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá

Luận văn thạc sĩ kinh tế năm 2012 của tác giả Vũ Minh Thông về "Quản lý thu chi ngân sách nhà nước của chính quyền cấp xã trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng” Tác giả đã

hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về ngân sách xã và quản lý ngân sách xã Phân tích đánh giá thực trạng quản lý hoạt động thu chi ngân sách nhà nước tại chính quyền cơ sở cấp xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng, chỉ ra những kết quả đạt được, những tồn tại hạn chế và nguyên nhân của những tồn tại hạn chế Đề xuất một số giải pháp để đổi mới công tác quản lý ngân sách xã nhằm nâng cao hiệu quả và

hiệu lực quản lý ngân sách nhà nước tại cấp xã Đây không phải là một đề tài mới, song cùng với quá trình phát triển kinh tế, công tác quản lý Ngân sách xã cũng không ngừng thay đổi để phù hợp với thực tiến hiện nay

Luận văn Thạc sỹ Lê Thị Hải Vân (2014), Kiểm soát chi thường xuyên ngân sách xã

qua Kho bạc Nhà nước chi nhánh tỉnh Kon Tum

Đề tài đã hệ thống được những vấn đề cơ bản về lý luận và thực tiễn của chi thường xuyên NSNN cấp xã, mô hình tổ chức KSC, chức năng, nhiệm vụ của KBNN trong việc KSC chi thường xuyên NSX từ NSNN, quy trình và nội dung của công tác KSC Trên cơ sở phân tích thực trạng công tác KSC thường xuyên NSX tại KBNN Kon Tum giai đoạn 2012 - 2014, đề xuất những giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện công tác KSC thường xuyên NSNN cấp xã tại KBNN Kon Tum

Tuy nhiên cách tiếp cận và chọn cách trình bày vấn đề trong phần phân tích thực trạng của đề tài trên có một số bất cập như là:

Một là, phân tích thực trạng tác giả đi vào trình bày, phân tích số liệu 3 nămlà chưa đủ điều kiện để đánh giá thực trạng vấn đề cần phân tích

Hai là, các số liệu mà tác giả đưa ra trên cơ sở các mẫu biểu báo cáo khác nhau giữa các năm, các mẫu báo cáo có cách trình bày khác nhau, cách thể hiện các chỉ tiêu khác nhau, do đó không thể đánh giá được tổng quát cả giai đoạn

Các giải pháp mà đề tài nêu ra, có một số giải pháp có tính khả thi cao, có khả năng áp dụng rộng rãi trong hệ thống KBNN nói chung, tuy nhiên vẫn có những giải pháp đưa

ra không khả thi do không nằm trong thẩm quyền mà KBNN Kon Tum có thể một mình quyết định thực hiện, như là cải tiến hệ thống công nghệ thông tin, điều này đòi hỏi phải có sự thống nhất, phát triển toàn diện trên toàn hệ thống KBNN Việt Nam, do

đó phải có sự chỉ đạo, quy định từ Chính phủ, Bộ, ngành có liên quan

Luận văn thạc sĩ kinh tế năm 2015 của tác giả Thái Văn Hùng về “Quản lý ngân sách nhà nước cấp phường, xã thành phố Vinh, Nghệ An” Tác giả đã kết hợp lý luận với thực tiễn để phân tích, đánh giá thực trạng quản lý thu chi ngân sách phường, xã ở thành phố Vinh trong thời gian qua; phân tích những mặt đã đạt được, hạn chế bất cập;

nguyên nhân, kết quả và tồn tại Đồng thời nghiên cứu tình hình quản lý thu chi ngân sách xã trên địa bàn trong thời gian gần đây để đưa ra những ý kiến đóng góp cho công tác quản lý ngân sách xã trên địa bàn thành phố Vinh ngày càng hoàn thiện hơn

Luận văn Thạc sỹ Lê văn Thanh (2018), giải pháp tăng cường quản lý ngân sách xã trên địa bàn huyện Lộc Hà, tĩnh Hà Tĩnh

Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về ngân sách xã, đề tài đã đề xuất một số giải pháp tăng cường quản lý ngân sách xã nhằm nâng cao hiệu quả và hiệu lực quản lý ngân sách, thực hiện tiết kiệm, chống lãng phí, tiêu cực trong thu - chi ngân sách xã tại huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh

Tuy nhiên, đề tài mới chỉ đề cập đến một khía cạnh về quản lý tài chính ngân sách xã chung nên chưa thể mang tính tổng quát về quản lý, kiểm soát chi thường xuyên NSNN cấp xã qua KBNN Lộc Hà

Đề tài luận văn “Giải pháp hoàn thiện công tác quản Quản lý chi ngân sách cấp xã trên địa bàn huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La” là đề tài mới, cho đến nay chưa có một nghiên cứu nào có liên quan đến quản lý chi ngân sách nhà nước của chính quyền huyện Mai Sơn Chính vì vậy việc nghiên cứu đề tài này sẽ đi sâu phân tích, đánh giá được những điểm mạnh, điểm yếu, những hạn chế, tồn tại trong công tác quản lý chi ngân sách nhà nước của chính quyền huyện Mai Sơn Từ đóđưa ra một số giải pháp có thể áp dụng vào thực tiễn của ngân sách nhà nước nói chung và ngân sách cấp xã nói riêng Theo

đó, cho thấy việc nghiên cứu đề tài này là những vấn đề mới đang đặt ra vừa khó khăn, vừa đòi hỏi phải nghiên cứu những điều kiện đặc thù của địa phương để công tác quản

lý chi ngân sách cấp xã có hiệu quả hơn

Kết luận chương 1

Hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách nhà nước cấp xã là một trong những nhiệm

vụ hàng đầu của nền kinh tế, của các cấp, các ngành và là một đòi hỏi khách quan của

sự công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước, là một biện pháp tích cực nhất để giải quyết đúng đắn mâu thuẫn giữa yêu cầu tăng trưởng kinh tế ở tốc độ cao, bền vững với khả năng tích luỹ có hạn của các nền kinh tế nói chung, của đất nước ta nói riêng

Hoạt động kiểm soát chi thường xuyên NSNN cấp xã là hết sức cần thiết đó là quản lý quỹ ngân sách cho Nhà nước, quá trình quản lý các chi phí công để đạt được mục tiêu xây dựng nền tài chính công hiệu quả nhất

Thực tế, thông qua hoạt động kiểm soát củachính quyền huyệnđối với công tác chi NSNN nói chung và ngân sách cấp xã nói riêng góp phần nâng cao chất lượng dự toán

và chi cho các nội dung quản lý nhà nước đúng như mục tiêu của dự toán đã được phê duyệt

Kiểm soát chi NSNN, nhiệm vụ, vai trò và trách nhiệm, quyền hạn của các cơ quan nhất là cơ quan chính quyền huyện trong việc kiểm soát chi NSNN và những yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng công tác kiểm soát chi cũng như qua tìm hiểu kinh nghiệm kiểm soát chi NSNN của một số địa phương sẽ giúp chúng ta có được tư duy một cách khách quan, khoa học trong việc đánh giá thực trạng công tác quản lý và kiểm soát chi NSNN trong những năm gần đây Từ đó đề ra các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát chi NSNN cấp xã tại địa phương trong thời gian tới

CHƯƠNG 2 ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH CẤP XÃ Ở HUYỆN MAI SƠN, TỈNH SƠN LA

2.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của Huyện Mai Sơn, Tỉnh Sơn La

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên

Mai Sơn là một huyện miền núi của tỉnh Sơn La có diện tích tự nhiên là 143.247 ha, có

8 km đường biên giới chung với huyện Xiềng Khọ, tỉnh Hủa Phăn nước CHDCND Lào; có đường quốc lộ 6 chạy dọc địa phận huyện là 42 km Huyện có 22 đơn vị hành chính gồm 21 xã và 01 thị trấn

Mai Sơn Là huyện nằm trong vùng tam giác kinh tế Thành phố - Mai Sơn - Mường La;

có trục Quốc lộ 6 và Quốc lộ 4G, QL37, TL109, 110, là đầu mối giao thông quan trọng của tỉnh Sơn La và vùng Tây Bắc; huyện thuộc vùng kinh tế động lực dọc Quốc lộ

6, ngoài ra trên địa bàn còn có cảng Tà Hộc nên có nhiều cơ hội phát triển.Với diện tích đất đồi khá lớn nên nông nghiệp được xác định là ngành kinh tế giữ vai trò chủ đạo của huyện Mai Sơn, chiếm tỷ trọng cao trong GDP

Nguồn tài nguyên đất đai chưa được khai thác sử dụng lớn, khí hậu thuận lợi, độ phì tự nhiên khá, thuận lợi cho phát triển sản xuất nông lâm nghiệp đa dạng mang tính sản xuất hàng hoá lớn với nhiều loại cây trồng, vật nuôi có giá trị hàng hoá cao như: Bò thịt, cà phê, mía, cây ăn quả nhằm tăng nguồn ngân sách địa phương, giảm dần trợ cấp từ ngân sách cấp trên về chi thường xuyên, đạt sự chủ động cao trong việc thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội ở địa phương

2.1.2 Đặc điểm phát triển kinh tế của huyện

Mai Sơn huyện có nhiều điều kiện để phát triển kinh tế theo hướng đa dạng hóa ngành nghề Tập trung khai thác hiệu quả những lợi thế trên, những năm qua, kinh tế của Mai Sơn có nhiều chuyển biến tích cực, đạt mức tăng trưởng khá, đời sống nhân dân từng bước được cải thiện

Mai Sơn đã hình thành 4 vùng kinh tế đặc trưng: Vùng kinh tế dọc Quốc lộ 6; kinh tế dọc Quốc lộ 4G, kinh tế vùng lòng hồ Sông Đà; kinh tế vùng cao, biên giới Với diện tích đất đồi khá lớn nên nông nghiệp được xác định là ngành kinh tế giữ vai trò chủ

đạo của huyện Mai Sơn, chiếm tỷ trọng cao trong GDP Mai Sơn đã phát huy mọi nguồn lực, chuyển dịch cơ cấu cây trồng theo hướng tích cực, thực hiện chủ trương

“Tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững” theo Quyết định số 899/QĐ-TTg ngày 10/6/2013 của Thủ tướng Chính phủ và

Đề án “Phát triển và nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp hàng hóa của tỉnh Sơn

La đến năm 2020” Huyện đã ổn định phát triển một số vùng sản xuất nông nghiệp tập

trung, có lợi thế Chương trình sản xuất cây lương thực chuyển dịch theo hướng sản xuất hàng hoá: Tập trung thâm canh, xen canh, tăng vụ, giảm diện tích cây trồng trên đất dốc; sản lượng lương thực có hạt bình quân hàng năm đạt 105,38 ngàn tấn; Chương trình phát triển cây công nghiệp chủ lực được triển khai thực hiện với quy mô hợp lý, trọng tâm là: Cây cà phê, cây mía, cây cao su, sắn công nghiệp Đến năm

2016, tổng diện tích cây công nghiệp chủ lực đạt 10.798,5 ha bằng 2,18 lần so với năm

2010, trong đó: Cà phê 3.524 ha đạt 138,9%kế hoạch; Mía 4.237 ha đạt 120% kế hoạch; Cao su 339 ha đạt 48,4%KH, sắn 3.445 ha đạt 114,8% kế hoạch.1

Chương trình phát triển chăn nuôi: Được quan tâm, đẩy mạnh đầu tư theo hướng hình thành các vùng chăn nuôi tập trung, chăn nuôi theo hình thức trang trại; ứng dụng rộng rãi các khoa học kỹ thuật mới để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm chăn nuôi từng bước nâng cao thu nhập từ chăn nuôi Đến hết năm 2016, toàn huyện có 19.422 con bò đạt 77,7%kế hoạch; đàn trâu có 13.500 con đạt 75% kế hoạch; đàn gia cầm 563 ngàn con đạt 56,3% kế hoạch Sản lượng sản lượng thịt hơi các loại ước đạt 9.920 tấn, đạt 113,2% kế hoạch.2

Lâm nghiệp cũng là một thế mạnh của địa phương Kinh tế lâm nghiệp đã có những bước phát triển đột phá, góp phần tăng thu nhập, góp phần xóa đói giảm nghèo Việc phát triển rừng kinh tế gắn trách nhiệm với quyền lợi của người lao động đã tạo động lực mới cho phong trào phát triển kinh tế lâm nghiệp của huyện Đến nay Mai Sơn có diện tích tự nhiên trên 143.000 ha, trong đó rừng nguyên sinh gần 56.824 ha, rừng tái sinh 1.200 ha và rừng trồng 300 ha, độ che phủ đạt xấp xỉ 40%, nếu tính cả 17.000 ha rừng trạng thái 1C sắp đủ tiêu chuẩn 2C thì độ che phủ của rừng toàn huyện đạt 43,5% Trong lĩnh vực chăn nuôi, từ phong trào thi đua lao động sản xuất, nhiều mô

1

Theo trang: https://maison.sonla.gov.vn/index.php?module=tinhoatdong&act=listbydm&cat=42

2

hình kinh tế trang trại, dịch vụ được nhân rộng, mang lại hiệu quả kinh tế cao.3

Sản xuất Công nghiệp-Tiểu thủ công nghiệp từng bước chuyển biến cả về chất và lượng, thu hút nhiều thành phần kinh tế tham gia Công nghiệp chế biến và khai thác được chú trọng, một số sản phẩm đang được xây dựng thương hiệu, các sản phẩm truyền thống tiêu biểu đang được quan tâm khôi phục, phát triển Một số nhà máy, cơ

sở công nghiệp được tiếp tục đầu tư và đi vào hoạt động ổn định như: Xi măng, mía đường, tinh bột sắn đã góp phần thúc đẩy phát triển các cây công nghiệp chủ lực và tăng nguồn thu cho ngân sách Tổng giá trị sản xuất công nghiệp - xây dựng năm 2016 ước đạt 1.036,6 tỷ đồng bằng 1,5 lần so với năm 2010; tốc độ tăng trưởng bình quân 5 năm (2011-

2015) ước đạt 17%/năm đạt 97,2% KH (Một số sản phẩm công nghiệp chủ yếu: Xi măng

1.383 ngàn tấn; gạch nung các loại 26,97 triệu viên, giảm 47% so với năm 2010; đá xây dựng các loại 1.181 ngàn m3, giảm 56,3% so với năm 2010; đường kết tinh 140.966 ngàn tấn, tăng 22,7% so với năm 2010) Hệ thống cấp nước đô thị đáp ứng được nhu cầu của

nhân dân; ngoài ra bằng các chương trình dự án đã đầu tư được 62 công trình cấp nước sinh hoạt nông thôn, nâng số dân được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh bình quân toàn huyện ước đạt 93%, tăng 3,1% so với năm 2010 Thêm 01 xã được sử dụng điện lưới quốc gia nâng tổng số xã có điện lưới quốc gia lên 22/22 xã, thị trấn, hiện nay toàn huyện

có 92,5% số hộ được dùng điện sinh hoạt tăng 6,3% so với năm 2010.4

Tuy nhiên, trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế Mai Sơn vẫn còn những hạn chế Cơ sở hạ tầng, nhất là giao thông còn thiếu đồng bộ, nguồn vốn đầu tư cho việc

mở rộng sản xuất và xây dựng các cơ sở chế biến nông lâm sản, dịch vụ còn thiếu Đội ngũ cán bộ khoa học kỹ thuật, cán bộ quản lý đang được đào tạo nhưng chưa thực sự đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao trong giai đoạn hiện nay

Thực tiễn quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong những năm qua đã khẳng định Mai Sơn đang đi đúng hướng Tiếp tục thực hiện các giải pháp đồng bộ, phát huy tối

đa tiềm năng thế mạnh của địa phương, đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế là quyết tâm của toàn Đảng bộ, chính quyền và nhân dân huyện Mai Sơn nhằm phát huy vai trò năng động trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, xứng đáng là huyện trọng điểm

3

Theo trang: http://vccinews.vn/prode/1763/huyen-mai-son-day-manh-chuyen-dich-co-cau-kinh-te.html

4Theo trang: http://sonlatv.vn/tin-tuc-n3656/san-xuat-cong-nghiep-2016nhung-khoi-sac.html