Bài viết trình bày nhận xét quy trình chuẩn bị bệnh nhân trước mổ chấn thương chỉnh hình có chuẩn bị tại khoa Ngoại A- bệnh viện Đại học Y Hà Nội và đánh giá kết quả quy trình đối với cuộc phẫu thuật.
Trang 1TẠP CHÍ CHẤN THƯƠNG CHỈNH HÌNH VIỆT NAM - SỐ ĐẶC BIỆT - 2016
Đào Quang Vinh
Phạm Hồng Huyên
Ma Ngọc Thành
Trần Trung Dũng
BV Đại học Y Hà Nội
Vương Thị Tú Uyên
sinh viên Cử nhân điều
dưỡng Đại học Y Hà Nội
NHẬN XÉT QUY TRÌNH CHUẨN BỊ BỆNH NHÂN TRƯỚC MỔ CHẤN THƯƠNG CHỈNH HÌNH CÓ CHUẨN BỊ TẠI KHOA NGOẠI A- BỆNH VIỆN ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI
PROTOCOL OF PREOPERATIVE PREPARING FOR ADULT PATIENTS UNDERWENT ELECTIVE ORTHOPEDIC SURGERY AT SURGERY
DEPARTMENT- HMU HOSPITAL
TÓM TẮT
Mục tiêu
Nhận xét quy trình chuẩn bị bệnh nhân trước mổ chấn thương chỉnh hình có chuẩn bị tại khoa Ngoại A- bệnh viện Đại học Y Hà Nội và đánh giá kết quả quy trình đối với cuộc phẫu thuật
Đối tượng và phương pháp
nghiên cứu mô tả tiến cứu với bộ câu hỏi và hồ sơ bệnh án
Đối tượng gồm 112 bệnh nhân phẫu thuật CTCH có chuẩn bị từ 15/11/2015 đến 1/4/2016 đạt tiêu chuẩn nghiên cứu tại khoa Ngoại A- bệnh viện Đại học Y Hà Nội
Kết quả
Mức độ giải thích trước phẫu thuật đạt 100%; 86.6% bệnh nhân được thông báo thời gian dự kiến phẫu thuật Giải thích gây mê trước mổ đạt 97,3% Công tác chăm sóc điều dưỡng trước mổ được thực hiện khá tốt tuy nhiên vẫn còn 38.4% bệnh nhân được đo cân nặng, chiều cao trước hôm phẫu thuật; 13.4% điều dưỡng chưa động viên bệnh nhân trước mổ
Về kết quả của quy trình đối với cuộc phẫu thuật: 97,3% ca phẫu thuật diễn ra thuận lợi và 2,7% không thuận lợi phải hoãn mổ: 0,9% do THA, 1,8% do hạ đường huyết
Từ khóa
chuẩn bị bệnh nhân trước mổ, mổ chấn thương chỉnh hình, giải thích trước mổ, tâm lý trước mổ
Dao Quang Vinh
Pham Hong Huyen
Ma Ngọc Thành
Tran Trung Dung
Vuong Thi Tu Uyen
ABSTRACT
Objective
to evaluate the protocol of preoperative preparing for adult patients underwent elective orthopedic surgery at Surgery Department- HMU Hospital and the results
of the process for surgery
Material and method
Totally one hundred twelve adult patients included in a descriptive prospective study basing on the questions and clinical record from 15/11/2015 to 1/4/2016 at Surgery Department- HMU Hospital.
Trang 2The rate of preoperative explanation about surgical procedure, the anesthesia related explanation were 100% and 97.3% respectively.Only 86.6% patients was explained about estimated time of surgery and only 38.4% patients was measured the weight, height before the surgery There was 86.6% patients received courage from nurses In general, the basic taking care procedures for patients followed the correct process 97.3% surgeries take successfully and 2.7% unfavorable surgery to postpone: 0.9% due to hypertension, 1.8% due to hypoglycemia.
Conclusion
Protocols of preoperative preparing for pateint underwent orthopedic surgery at surgery department were mostly followed the correct process However, fulfilling required information, preoperative detailed explanation must be well prepared as well as should encourage patients’s mentality before the surgery.
Keywords
orthopedic surgery, protocol of preoperative preparing, preoperative explanation, preoperative psychological.
ĐẶT VẤN ĐỀ
Ngày nay, với sự ra đời của các phương pháp phẫu
thuật hiện đại và nhiều thế hệ kháng sinh mới cũng như
khả năng vô trùng trước, trong và sau khi phẫu thuật đã
tạo ra thành tựu to lớn cho ngành Ngoại khoa nói chung,
trong đó có phẫu thuật CTCH Sự phát triển đó cho phép
chỉ định sớm, hồi sức tốt, gây mê an toàn, kỹ thuật mổ
chính xác, nhẹ nhàng, chăm sóc theo dõi tốt sau mổ, tỷ
lệ biến chứng và tử vong giảm đáng kể, nhất là ở người
cao tuổi[2][3]
Nếu phẫu thuật là một can thiệp trực tiếp vào hệ
thống giải phẫu sinh lý của bệnh nhân phụ thuộc vào
tay nghề của người bác sỹ thì công tác của người điều
dưỡng là chuẩn bị tiền đề về thể chất và tinh thần cho
người bệnh để tiếp nhận can thiệp đó một cách thuận
lợi và thành công hơn,tránh những biến chứng,tai biến
nguy hiểm có thể xảy ra[4]
Năm 2010, nghiên cứu của Nguyễn Thị Ánh Tuyết
trên 233 trường hợp phẫu thuật tại bệnh viện Đại học
Y Hà Nội cho thấy nguy cơ nhiễm trùng vết mổ có mối
tương quan với hình thức phẫu thuật( bệnh nhân mổ
cấp cứu có nguy cơ nhiễm trùng cao hơn bệnh nhân mổ
phiên)[5] Theo nghiên cứu của Ramsay tiến hành trên
183 bệnh nhân nữ và 199 bệnh nhân nam cho thấy, có
tới 70% bệnh nhân nam cho biết họ cảm thấy lo lắng và
hoang mang trước khi tiến hành phẫu thuật và con số
này ở nhóm nữ lên tới 76% Như vậy có nhiều yếu tố
ảnh hưởng đến cuộc phẫu thuật và chuẩn bị bệnh nhân trước mổ cả về hồ sơ, tâm lý, thể chất, thông tin, giải thích là việc làm cần thiết để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân trong phẫu thuật và giảm tỉ lệ biến chứng Chính
vì vậy chúng tôi thực hiện nghiên cứu: “ Nhận xét quy trình chuẩn bị bệnh nhân trước mổ chấn thương chỉnh hình có chuẩn bị tại khoa Ngoại A– bệnh viện Đại học y
Hà Nội” nhằm rút ra những đánh giá về thực trạng triển khai quy trình chuẩn bị bệnh nhân trước mổ, góp phần cải thiện chất lượng điều trị người bệnh tại khoa Ngoại bệnh viện Đại học y Hà Nội
ĐỐI TƯỢNG- PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1.Thiết kế nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu mô tả tiến cứu
2 Đối tượng, thời gian và địa điểm nghiên cứu
1 Đối tượng nghiên cứu
- Tiêu chuẩn lựa chọn: bệnh nhân ≥ 16T, phẫu thuật chấn thương chỉnh hình có chuẩn bị, tỉnh táo và tự nguyện tham gia nhóm nghiên cứu
- Tiêu chuẩn loại trừ: bệnh nhân < 16T, mổ cấp cứu, không tỉnh táo, không đồng ý hợp tác tham gia nghiên cứu
2 Thời gian nghiên cứu
Trang 3TẠP CHÍ CHẤN THƯƠNG CHỈNH HÌNH VIỆT NAM - SỐ ĐẶC BIỆT - 2016
Từ ngày 15 /11 / 2015 đến ngày 1 /4 /2016
3 Địa điểm
khoa Ngoại A- bệnh viện Đại học Y hà nội
3 Cỡ mẫu thuận tiện
lấy toàn bộ bệnh nhân đủ tiêu chuẩn tham gia nghiên cứu
4 Phương pháp thu thập số liệu
- Sử dụng hồ sơ bệnh án và bộ câu hỏi để thu thập số
liệu
- Chiều hôm trước mổ: phỏng vấn trực tiếp trên đối
tượng về quy trình chuẩn bị trước mổ theo bộ câu
hỏi, ghi chép các biến số nghiên cứu
- Ngày hôm sau: phỏng vấn bệnh nhân về tình trạng
giấc ngủ trước hôm phẫu thuật, sự hài lòng và tác
động tâm lý theo bộ câu hỏi; trường hợp có diễn biến
cuộc mổ bất lợi liên quan đến công tác chuẩn bị mổ
5 Phân tích số liệu
Phân tích, xử lý số liệu bằng phần mềm SPSS
phiên bản 16.0
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Trong thời gian nghiên cứu từ 15/11/2015 đến 1/4/2016 chúng tôi có 112 bệnh nhân đạt tiêu chuẩn nghiên cứu và thu được một số kết quả như sau:
1 Đặc điểm chung đối tượng nghiên cứu
- Giới : Nam giới chiếm tỷ lệ 54,5%
- Tuổi : Hay gặp nhất là độ tuổi 18-59 ( 76,8%).Độ tuổi trung bình là 43,27±18,629, tuổi thấp nhất là 16 tuổi, tuổi cao nhất là 94 tuổi
- Trình độ học vấn: trình độ Phổ thông trung học chiếm tỷ lệ cao nhất (51,8%).trung học phổ thông trở xuống chiếm 80,4%
- Nguyên nhân chấn thương chiếm 64,3%, Bệnh lý : 35,7%
2 Công tác chuẩn bị trước mổ
1 Thông tin, giải thích trước mổ
1 Mức độ quan tâm về bệnh của bệnh nhân
Bảng 1: Mức độ quan tâm về bệnh của bệnh nhân
2 Thực trạng giải thích về phẫu thuật
Bảng 2: Thực trạng giải thích về phẫu thuật
Thông báo trước mổ
Thông báo thời gian dự kiến mổ và căn dặn trước
Đối tượng
Được giải thích những dụng cụ phải mang sau phẫu thuật 109 97,3
Trang 4* chăm sóc vệ sinh
Biểu đồ Chăm sóc vệ sinh trước phẫu thuật
* Công tác thực hiện y lệnh
Bảng 3: Công tác thực hiện y lệnh
3 Công tác chuẩn bị tâm lý trước mổ
Trong nghiên cứu của chúng tôi,tỷ lệ bệnh nhân được điều dưỡng động viên tinh thần trước phẫu thuật là 86,6%.
4 Công tác chuẩn bị hồ sơ trước mổ
Bảng 4: Công tác chuẩn bị hồ sơ trước mổ
Số BN(n=112) Tỷ lệ %
Hồ sơ có giấy cam đoan trước mổ, phiếu khám gây mê, chữ ký của
Hồ sơ đầy đủ các kết quả xét nghiệm cận lâm sàng cần thiết: máu,
Hồ sơ đầy đủ dấu hiệu sinh tồn: mạch, nhiệt độ, huyết áp, nhịp thở 108 96,4
Trang 5TẠP CHÍ CHẤN THƯƠNG CHỈNH HÌNH VIỆT NAM - SỐ ĐẶC BIỆT - 2016
BÀN LUẬN
1 Đặc điểm dịch tễ học nhóm nghiên cứu
Ở nghiên cứu chúng tôi, độ tuổi thường gặp thuộc
nhóm lao động chính chiếm 76,8% Điều này có thể lý
giải là do đa số bệnh nhân xảy ra chấn thương khi đang
tham gia giao thông,thể thao,lao động hay sinh hoạt Tỷ
lệ bệnh nhân chấn thương chủ yếu nằm trong nhóm tuổi
lao động là một vấn đề đáng quan tâm Đây là nhóm
tuổi chính tạo ra nguồn thu nhập chính cho gia đình và
xã hội Khi xảy ra chấn thương hay gặp vấn đề bệnh lý
,họ phải hoãn các công việc hàng ngày và phụ thuộc vào
người khác
Trình độ học vấn của hầu hết các đối tượng trong
nghiên cứu của chúng tôi từ trung học phổ thông trở
xuống chiếm 80,4%.Vì vậy trong quá trình tiếp xúc với
bệnh nhân, người điều dưỡng cần chú ý đến công tác
giải thích, động viên tinh thần bệnh nhân, khi giải thích
phải dùng những từ ngữ đơn giản,dễ hiểu và thông dụng
2 Công tác giải thích trước mổ
100% bệnh nhân được căn dặn trước phẫu thuật tuy
nhiên chỉ có 86,6% bệnh nhân được thông báo thời gian
dự kiến phẫu thuật Việc thông báo ngày giờ trước phẫu
thuật tạo tâm lý an tâm hơn cho bệnh nhân Ngoài ra còn
giúp người nhà và bệnh nhân chủ động hơn trong chăm
sóc, tránh gây hồi hộp cho người bệnh
Nghiên cứu của chúng tôi có 52 trường hợp(chiếm
46,4%) bác sĩ giải thích cho cả người nhà và bệnh nhân
37 trường hợp( chiếm 33,1%) bác sĩ giải thích cho
người nhà; còn lại 23 trường hợp( chiếm 20,5%) bác sĩ
giải thích phẫu thuật cho bệnh nhân Những thông tin do
thầy thuốc mang lại cho bệnh nhân và người nhà sẽ làm
họ hiểu và an tâm hơn về tình trạng bệnh và an tâm hơn
trước khi phẫu thuật
Vấn đề gây mê: 97,3% số bệnh nhân được gặp bác
sĩ gây mê trước khi phẫu thuật cao hơn kết quả của Trần
Đăng Luân(1978) là 69%[7], của Nguyễn Thị Quỳnh tại
bệnh viện Việt Đức(2006) là 21,4%[8] Chuẩn bị tâm lý
bệnh nhân trước phẫu thuật làm giảm liều thuốc mê cần
thiết cho cuộc phẫu thuật, do đó đỡ gây độc cho cơ thể,
bệnh nhân tỉnh nhanh, ít biến chứng Với tỷ lệ 97,3% có
thể thấy công tác giải thích gây mê trước phẫu thuật tại
bệnh viện đại học y hà nội đã được quan tâm đúng mức
và kết quả đạt được rất tốt
3 Công tác chăm sóc cơ bản
100% bệnh nhân vệ sinh, tắm gội, tháo bỏ đồ trang
sức và mặc quần áotheo quy định của bệnh viện, được dặn nhịn ăn uống hoàn toàn từ 23h hôm trước mổ đến khi đi mổ Chỉ có 13,4 % bệnh nhân được sát khuẩn
và băng vô khuẩn vùng mổ.Tỷ lệ này tương đương so với nghiên cứu của Nguyễn Thị Thúy Nga(2015) là 17,6%[9]; của Bùi Thị Huyền(2015) là 15,3%[10] Điều dưỡng cần trực tiếp vệ sinh, sát khuẩn vùng da phẫu thuật và băng lại nhằm đảm bảo an toàn người bệnh và hạn chế các nguy cơ sau mổ
Tỷ lệ bệnh nhân được đo cân nặng, chiều cao và dấu hiệu sinh tồn trước hôm phẫu thuật lần lượt là 38.4%; 95.5% Do một phần bệnh nhân bệnh nhân chấn thương nặng, nhất là ở chi dưới Các chỉ số sinh tồn rất quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng người bệnh trước và trong khi phẫu thuật.Nhiều bệnh nhân vì quá lo lắng về tình trạng bệnh, hồi hộp dẫn đến huyết áp tăng cao Do đó, cần phải nghiêm túc hơn trong công tác đo chiều cao, cân nặng và dấu hiệu sinh tồn khi chuẩn bị bệnh nhân trước phẫu thuật
4 Công tác chuẩn bị tâm lý
Tỷ lệ bệnh nhân lo lắng về sự phụ thuộc sau phẫu thuật là cao nhất chiếm 94,6% Do đặc thù riêng của phẫu thuật chỉnh hình liên quan đến sự hoạt động hàng ngày mà hầu hết các bệnh nhân đều sợ rằng: mình phải nằm bất động bao lâu, sinh hoạt cá nhân phụ thuộc vào người nhà đến bao giờ, sau phẫu thuật các cử động hàng ngày có được như xưa hay không Tỷ lệ lo lắng ảnh hưởng thẩm mỹ, về thời gian điều trị, về chi phí điều trị lần lượt là 20.5%; 57.1%; 48.2% Phần lớn bệnh nhân khi vào viện đều được bác sĩ khuyên làm phẫu thuật càng sớm càng tốt và được sắp xếp ngày mổ theo chỉ định của bác sĩ Lần này vào viện họ đã chuẩn bị rất nhiều, thu xếp công việc gia đình để có thời gian tham gia điều trị; lo kinh phí điều trị Chính vì vậy khi vào viện thì đa phần bệnh nhân chỉ còn quan tâm đến kết quả cuộc phẫu thuật và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống sau này
Tỷ lệ bệnh nhân trong nghiên cứu của chúng tôi được điều dưỡng động viên tinh thần trước phẫu thuật
là 86,6% Kết quả này cao hơn so với nghiên cứu của
Đỗ Huyền Trang là 64%[11], của Trần Đăng Luân là 63,2%[7] Con người khi bị bệnh, tâm lý ít nhiều thay đổi do đó điều dưỡng cần chú trọng hơn đến công tác chăm sóc tinh thần bệnh nhân để giúp người bệnh sẵn sàng đón nhận phẫu thuật
5 Công tác chuẩn bị hồ sơ
Trang 6viện Đại học Y Hà Nội, tương đồng với kết quả nghiên
cứu của tác giả khác[9],[11].100% hồ sơ có giấy cam
đoan trước mổ, phiếu khám gây mê, chữ ký của người
chỉ định mổ, dấu thông qua mổ; kết quả xét nghiệm cận
lâm sàng cần thiết 96,4% hồ sơ có đầy đủ dấu hiệu sinh
tồn: mạch, nhiệt độ, huyết áp, nhịp thở.Tuy nhiên chỉ có
38,4% hồ sơ có chiều cao, cân nặng được ghi chép Các
chỉ số này là cần thiết để chỉ định liều gây tê cho bệnh
nhân cũng như đánh giá kết quả điều trị và chăm sóc
6 Các nguyên nhân cản trở cuộc phẫu thuật
Trong 112 bệnh nhân nghiên cứu có 1 trường hợp
tăng huyết áp, 2 trường hợp hạ đường huyết do chờ mổ
quá lâu Điều này thể hiện công tác chuẩn bị trước mổ
vẫn chưa tốt.Người điều dưỡng chuẩn bị mổ đóng vai
trò hết sức quan trọng trong việc khắc phục những cản
trở trên, tạo thuận lợi tối đa cho cuộc phẫu thuật
KẾT LUẬN
Hầu hết công tác chuẩn bị bệnh nhân trước mổ
CTCH tại khoa Ngoại A bệnh viện Đại học Y Hà Nội
một số vấn đề như sau
Về công tác giải thích: 100% bệnh nhân được căn dặn trước phẫu thuật, giải thích về phương pháp phẫu thuật và những nguy cơ có thể xảy ra trong phẫu thuật tuy nhiên vẫn còn 13.4% bệnh nhân không được thông báo thời gian dự kiến phẫu thuật; 97,3% bệnh nhân được gặp bác sĩ gây mê trước khi phẫu thuật Công tác chăm sóc điều dưỡng trước mổ được thực hiện khá tốt tất cả các khâu từ chăm sóc vệ sinh, thực hiện y lệnh thuốc và chuẩn bị hồ sơ, tuy nhiên vẫn còn 61.6% bệnh nhân không được đo cân nặng, chiều cao trước hôm phẫu thuật; 13.4% điều dưỡng chưa động viên, chăm sóc tinh thần cho bệnh nhân trước mổ.Về kết quả của quy trình đối với cuộc phẫu thuật: 97,3% ca phẫu thuật diễn ra thuận lợi và 2,7% không thuận lợi phải hoãn mổ: 0,9% do THA, 1,8% do hạ đường huyết Chính vì vậy cần phải có sự giám sát thường xuyên, chặt chẽvề sự tuân thủ quy trình chăm sóc người bệnh trước phẫu thuật để nâng cao chất lượng chăm sóc trước mổ tại khoa Ngoại A bệnh viện Đại học Y Hà Nội nói riêng và tại các khoa phòng nói chung
1 Lưu Ngọc Hoạt, 2014, Nghiên cứu khoa học trong y học,
Nhà xuất bản y khoa
2 Lê Quang Trí, 2014, Điều trị gãy liên mấu chuyển xương đùi
người già bằng khung cố định ngoài,Luận án tiến sĩ chuyên
ngành chấn thương chỉnh hình
3 Alcivar E, 2001, “A new methol of external fixation for
proximal fractures of the femur”, Injury, International journal
of the care of the injured, 32, pp 107 – 114.
4 Nguyễn Tấn Cường, 2001, Điều dưỡng ngoại khoa, Nhà
xuất bản y khoa
5 Nguyễn Thị Ánh Tuyết,2010, Nguy cơ nhiễm trùng vết mổ
liên quan đến chăm sóc hậu phẫu tại khoa Ngoại bệnh viện
Đại học Y Hà Nội, Khóa luận tốt nghiệp Cử nhân y khoa, Đại
học Y Hà Nội.
6 Nguyễn Minh Phong và cs, 2015, Kết quả bước đầu điều
trị gãy thân xương đùi bằng đinh nội tủy có chốt SIGN tại
Bệnh viện Quân y 121, Bệnh viện Quân y 121.
7 Trần Đăng Luân, 1978, Chuẩn bị tâm lý bệnh nhân trước
mổ, Luận văn tốt nghiệp nội trú khóa XI chuyên ngành gây
mê hồi sức, Đại học Y Hà Nội.
8 Nguyễn Thị Quỳnh, 2006, Đánh giá tâm lý bệnh nhân trước
và sau phẫu thuật, Khóa luận tốt nghiệp bác sĩ đa khoa, Đại học Y Hà Nội.
9 Nguyễn Thị Thúy Nga, 2015, Quy trình chuẩn bị bệnh nhân
trước mổ chi dưới có chuẩn bị tại viện chấn thương chỉnh hình – bệnh viện Việt Đức,Khóa luận tốt nghiệp cử nhân y khoa, Đại học Y Hà Nội.
10 Bùi Thị Huyền, 2015, Đánh giá thực trạng chuẩn bị và bàn
giao người bệnh trước phẫu thuật tại khoa Phẫu thuật- Gây
mê hồi sức Bệnh viện Quân y 354 năm 2015,Hội nghị khoa học điều dưỡng bệnh viện Quân Y 103 năm 2015.
11 Đỗ Huyền Trang, Đoàn Quốc Hưng, 2012, Nhận xét quy
trình chuẩn bị bệnh nhân trước mổ tim hở có chuẩn bị ở người trưởng thành tại khoa phẫu thuật Tim mạch- lồng ngực bệnh viện Việt Đức,Khóa luận tốt nghiệp Cử nhân y khoa, Đại học Y Hà Nội
Tài liệu tham khảo