Trong tốc độ phát triển của xã hội những năm gần đây, những chấn thương trong tai nạn giao thông ở nước ta ngày càng nhiều với những chấn thương có tốc độ cao đã gây ra những chấn thương ngày càng phức tạp. Bài viết trình bày đánh giá thời gian lành xương và phục hồi chức năng của chi sau điều trị bằng khung cố định ngoài V.T.T.
Trang 1Phần 3 Phần chấn thương chung
167
Th.s, b.s Vũ Văn Vinh;
Th.s, b.s Vũ Hải Nam;
và Cộng sự
Th.s, b.s Vu Van Vinh;
Th.s, b.s Vu Hai Nam;
va Cs
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ BƯỚC ĐẦU ỨNG DụNG KHUNG CỐ ĐỊNH NGỒI V.T.T TRONG ĐIỀU TRỊ GÃY HAI XƯƠNG CẲNG CHÂN PHẠM KHỚP
TẠI BỆNH VIỆN 19.8 BỘ CƠNG AN
ABSTRACT
The lower limb joints fracture type is the common type and it makes difficulties for the treatment Two purposes of treatment:
-The solid shaped bone healing
- Rehabilitation of knee and ankle From May 9/ 2011 to March 4/ 2013, we have applied V.T.T fixed outside frame in treatment for 30 cases and had positive results.
Gãy xương phạm khớp ở chi dưới là loại gãy xương thương gặp và luôn gây khó khăn cho các bác sĩ chấn thương chỉnh hình.Việc điều trị loai gãy này nhằm hai mục đích
- Sự nắn lành xương vững chắc
- Phục hồi chức năng khớp gối và khớp cổ chân Chúng tôi ứng dụng khung cố định ngoài V.T.T trong điều trị gãy hai xương cẳng chân phạm khớp tại bệnh viện 19.8 Bộ công an đã giả quyết được hai mục đích trên
Từ tháng 9/2011đến tháng 4/2013chúng tôi đã ứng dụng khung cố định ngoài V.T.T trong điều trị gãy hai xương cẳng chân phạm khớp cho 30 trường hợp và cho kết quả khả quan
TĨM TẮT
I ĐặT VấN Đề:
Trong tốc độ phát triển của xã hội những năm gần đây,
những chấn thương trong tai nạn giao thơng ở nước ta
ngày càng nhiều với những chấn thương cĩ tốc độ cao đã
gây ra những chấn thương ngày càng phức tạp Gãy xương
phạm khớp ở chi dưới là loại thường gặp và luơn gây khĩ
khăn cho các bác sĩ chấn thương chỉnh hình
Việc sử dụng phương pháp điều trị cho những chấn
thương Gãy xương phạm khớp ở chi dưới là loại gãy địi
hỏi các bác sĩ chấn thương chỉnh hình cần phải đưa ra
phương pháp điều trị hợp lý sẽ làm hạn chế nhưng biến
chứng và di chứng Phục hồi tốt chức năng của các khớp (
Khớp cổ chân, khớp gối) là vấn đề cần thiết
Việc sử dụng khung cố định ngồi (CĐN) V.T.T để
điều trị là phương pháp tối ưu như: Bất động tốt ổ gãy, tạo điều kiện cho việc chăm sĩc vết thương dẽ dàng (Đối với gẫy hở), tập vận động chi tốt nhất
- Cố định vững chắc ổ gãy với lực căng của chùm đinh Schanz hai chiều ở hai bình diện giúp ép sát các mảnh gãy lại với nhau
- Giải phĩng các khớp lân cận (Khớp cổ chân, khớp gối) giúp bệnh nhân vận động sớm tránh đực các biến chứng thối hĩa khớp về sau
Chính vì những lý do đĩ chúng tơi đã ứng dụng khung
cố định ngồi V.T.T trong điều trị gẫy hai xương cẳng chân phạm khớp tại bệnh viện 19.8 Bộ cơng an Nhằm khắc phục nhược điểm của điều trị bảo tồn và kết hợp xương bên trong
Trang 2TẠP CHÍ CHẤN THƯƠNG CHỈNH HÌNH VIỆT NAM - SỐ ĐẶC BIỆT - 2012
168
II MụC TIÊU NGHIÊN CỨU
Đánh giá thời gian lành xương và phục hồi chức
năng của chi sau điều trị bằng khung cố định ngồi
V.T.T
Đánh giá các biến chứng
III ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU
Đối tượng.
Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân: Tất cả những bệnh
nhân vào khoa ngoai1 bệnh viện 19.8 bộ cơng an với
chẩn đốn
- Gãy hở độI, II, độ IIIa, IIIb đầu dưới hai xương
căng chân
- Gãy kín đầu dưới hai xương căng chân, khơng
cĩ chỉ định đĩng Đinh SIGN hoăc nẹp vít
- Gãy kín mâm chầy (Schactzker V,VI) Được mổ đặt khung cố định ngồi V.T.T dưới sự
hỗ trợ của C-arm
Phương pháp nghiên cứu:
Phương pháp nghiên cứu tiến cứu, bệnh nhân vào khoa chúng tơi khám xét, làm hồ sơ bệnh án, phẫu thuật cấp cứu hoặc mổ phiên
Kỹ thuật thực hiện:
- Phương pháp vơ cảm: Bệnh nhân được gây tê tủy sống
- Tiên hành cắt lọc làm sạch vết thương và ổ gãy đúng quy cách, kéo cân cơ che phủ xương lộ trong gãy xương hở
- Nắn chỉnh ổ gãy dưới sự hỗ trợ của C-arm sau
đĩ dùng đinh Kirschner găm giữ ổ gãy
- Đặt khung:
Dùng kim tiêm xác định khe khớp (Khớp gối và
khớp cổ chân)
Đoạn gãy khơng gần khớp được cố định bằng 3
đinh Schanz trên một thanh trục song song với thân
xương, sau đĩ đặt vịng bán nguyệt của khung vào
đoạn gãy gần khớp (Khớp gối và khớp cổ chân),
khoan cố định vịng bán nguyệt bằng 4 đinh Schanz
IV KẾT QUẢ:
Từ tháng 9/2011 đến tháng 4/2013 chúng tơi đã
ứng dụng khung cố định ngồi V.T.T trong điều trị
gãy hai xương cẳng chân phạm khớp cho 30 trường
hợp cho kết quả:
1.Về tuổi và giới:
Bảng 1: Tỷ về giới
Về độ tuổi tập trung chủ yếu từ 18 đến 50
2 Về nguyên nhân:
Bảng 2
Nguyên nhân Số bệnh nhân Tỷ lệ %
Qua bảng trên cho thấy nguyên nhân chủ yếu là
do TNGT 25/30 trương hợp chiếm 83.3%
3 Về vị trí tổn thương:
Bảng 3
Vị trí Số bệnh nhân Tỷ lệ %
Vỡ mâm chầy 25 83.3 (Schactzker V,VI) 16 53.3 Gẫy đầu dưới
2xương cẳng chân
Trang 3Phần 3 Phần chấn thương chung
169
Qua bảng trên số bệnh nhân chúng tơi gặp Vỡ mâm
chầy(Schactzker V,VI) 16/30 chiếm tỷ lệ 53.7%, cĩ 14/30
BN Gẫy đầu dưới 2 xương cẳng chân chiếm tỷ lệ 46.7%
4 Về tính chất gẫy và vị trí
Bảng 4
Tính chất
Gẫy hở Gẫy kín Cộng %
Vị trí
Vỡ mâm chầy
(Schactzker V,VI) 4 12 16 53.3
Gẫy đầu dưới 2
xương cẳng chân 8 6 14 46.7
Qua bảng trên cho thấy gãy hở chiếm tỷ lệ 12/30(40.0%)
trường hợp, gẫy kín 18/30 (60.0%) trường hợp
5 Thơi gian lành vết thương kỳ đầu
Trong 12/30 trường hợp gãy hở khơng cĩ trương hợp
nào nhiễm trùng vết thương, cĩ 3/20 trường hợp khuyết
hổng phần mềm phải ghép da thì hai
6 Thời gian tập vận động.
- Ngày đầu sau mổ bệnh nhân tập vận động khớp gối
và khớp cổ chân
- Tử sau mổ đến 8 tuần đầu cho bệnh nhân tập vận động khơng tỳ đè
- Tỳ đè một phần sau 8 tuần
- Tỳ đè hồn tồn sau 14 tuần
7 Thời gian liền xương.
Dựa trên XQ và lâm sàng, tính từ lúc cĩ can xương sớm nhất là 16 tuân và dài nhất là 26 tuần
8 Biến chứng
Trong 30 trường hợp biến chứng nhiễm trùng chân đinh chung tơi gặp 4 trường hợp, sau khi phát hiện chúng tơi xử trí, chăm sĩc đạt kết quả tốt
9 Phục hồi chức năng.
Sau mổ bệnh nhân tập vận động khớp gối và khớp
cổ chân tốt, sau khi tháo khung V.T.T chúng tơi gặp 2 trường hợp hạn chế gấp duỗi gối, hai trương hợp này do tổn thương phức tạp mâm chầy
Hình ảnh X-quang sau mổ
Hình ảnh sau phẫu thuật Hình ảnh X-quang sau mổ
Hình ảnh X-quang trước mổ
Trang 4TẠP CHÍ CHẤN THƯƠNG CHỈNH HÌNH VIỆT NAM - SỐ ĐẶC BIỆT - 2012
170
BÀN LUẬN
Gãy xương phạm khớp là một gãy xương phức
tạp, việc áp dụng phương pháp điều trị thích hợp sẽ
hạn chế được những biến chừng và di chứng, phục
hồi chức năng của khớp là vấn đề cần thiết
Phương pháp kết hợp xương bên trong Đây là
phương pháp kinh điển, có ưu điểm là nhìn thấy trực
tiếp các mảnh gãy nên kết quả nắn là tốt nhất, phục
hồi đúng hình dạng giải phẫu và xương gãy được cố
định vững chắc bởi nẹp vis nâng đỡ
Khuyết điểm là cần phải bộc lộ rộng, nên làm tổn
thương mô mềm che phủ đầu xương nhiều hơn, làm
mất mạch máu nuôi các mảnh xương gãy và tăng tỉ lệ
hoại tử da và nhiễm trùng vết mổ, lộ nẹp vis
Khi mà việc phẫu tích rộng rãi lớp phần mềm mỏng
che phủ đầu xương và mất mạch máu nuôi xương rõ
ràng đã gây ra kết quả xấu, thì có một số phương pháp
điều trị khác trở nên phổ biến: nắn chỉnh qua da và cố
định ngoài, kỹ thuật xâm lấn tối thiểu (kết hợp với bắt
vis xốp qua da) và cố định ngoài
Ưu điểm của phương pháp này là giảm được tổn
thương mô mềm do phẫu thuật Đa số trường hợp
nắn sửa được mặt khớp với phương pháp nắn kín,
những trường hợp không nắn được phải mở tối thiểu
để nắn Kết hợp xương tối thiểu bằng vis xốp để liên
kết các mảnh gãy thấu khớp Khung cố định ngoài
được dùng để giữ mặt khớp đã nắn chỉnh và sự thẳng
trục của xương chày, đồng thời cho phép vận động
khớp gối và khớp cổ chân sớm.Vì ít làm tổn thương
mô mềm nên giảm biến chứng nhiễm trùng.Không
phải bộc lộ rộng ổ gãy nhưng đạt được yêu cầu cố
định xương gãy vững, bệnh nhân có thể tập vận động
sớm góp phần phục hồi chức năng tốt mặc dù phục
hồi giải phẫu không tốt bằng phương pháp mở nắn
Khuyết điểm của cố định ngoài là cồng kềnh và biến chứng nhiễm trùng chân đinh cố định ngoài Chính vì những vấn đề trên mà chúng tôi áp dụng phương pháp cố định ngoài V.T.T cho những trường hợp gãy xương phạm khớp ở chi dưới
Khung cố định ngoài V.T.T là khung cố định ngoài kiểu vòng cải tiến từ khung Ilizarov được dùng nhiều trong điều trị gãy phức tạp mâm chày và gẫy đầu dưới hai xương căng chân vì những ưu điểm nổi bậc của chúng trong các gãy xương gần khớp Khung VTT thuộc nhóm khung cố định ngoài theo2 bình diện trong không gian, có tác dụng nén ép kéo xa và hoàn toàn đủ vững chắc để bệnh nhân có thể hoạt động cơ năng sớm
Kỹ thuật không phức tạp, có thể thực hiện dược ở các tuyến y tế có điều kiện phẫu thuật
Sau khi đặt khung vững chắc, bệnh nhân có thể sinh hoạt, tập phục hồi chức năng khớp gối và khớp
cổ chân dễ dàng
Thời gian nằm viện ngắn, chi phí điều trị thấp
KẾT LUẬN
Kết quả bước đầu ứng dụng khung cố định ngoài V.T.T trong điều trị gãy xương phạm khớp ở chi dưới tại bệnh viện 19.8 bộ công an, sơ bộ chúng tôi nhận thấy Phương pháp cố định ngoài V.T.T là một phương pháp đơn giản, điều trị có hiệu quả, có thể thực hiện được ở tuyến y tế cố điều kiện phẫu thật
Sự lành xương và phục hồi chức năng khá tốt Tuy nhiên chúng tôi cần thực hiện nhiều hơn nữa
để có thể kết luận một cách đúng đắn hơn về loại khung này
Tài liệu tham khảo
TIẾNG VIỆT
1 Cao Thỉ Thực hành cố định ngoài trong điều trị
gẫy xương Y học thực hành thành phố Hồ Chí Minh1,1977
2 Lê văn Phúc, Vũ Tam Tĩnh, Lê Kính Bất động ngoài
áp dụng tại khoa chi dưới Trung tâm chấn thương chỉnh hình.Tài liệu Chấn thương chỉnh hình Số 1.1987, 21-23
3 Lê Bá Thanh Áp dụng khung cố định ngoài điều trị gẫy
hở hai xương căng chân tai Tình Đắc lắc Luận án thạc
sỹ khoa hoc Y dược thành phố Hồ Chí Minh1,1996
4 Nguyễn Đình Phú, Nguyễn Hữu Tâm & CS Kết quả
bước đầu ưng dụng cố định ngoài gần khớp cải biên trong điều trị gẫy hở 1/3 dưới hai xương cẳng chân Hội nghị thường niên Chấn thương chỉnh hình thành phố Hồ Chí Minh lần thứ XV 27-28/06/2008.
TIẾNG ANH
5 Alpert, S,W,, Tibia/Fibular Shaft Fractures and
Dislocation 1994, 322-326.
6 Chapman, M, W Open Fractures Rockwood and
Green’s Fractures in Adult, VI.1991.223-264.