Đề cương chi tiết học phần Vi sinh vật đại cương trang bị cho sinh viên những hiểu biết cơ bản về đặc điểm hình thái, cấu tạo, sinh lý,...của các nhóm vi sinh vật thường gặp trong tự nhiên và tác động của các nhân tố ngoại cảnh tới vi sinh vật. Tham khảo đề cương để biết thêm các thông tin liên quan đến môn học Vi sinh vật đại cương.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
KHOA CHĂN NUÔI-THÚ Y
BỘ MÔN: VI SINH VẬT-GIẢI PHẪU-BỆNH LÝ
ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN
(Dùng cho sinh viên chuyên ngành Dược Thú y)
HỌC PHẦN: VI SINH VẬT ĐẠI CƯƠNG
Số tín chỉ: 02
Mã số: GMO221
Trang 2ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN
VI SINH VẬT HỌC ĐẠI CƯƠNG
1 Tên học phần: Vi sinh vật học đại cương
- Mã số học phần: GMO 221
- Số tín chỉ: 02
- Tính chất của học phần: Bắt buộc
- Học phần thay thế, tương đương: Không
- Ngành (chuyên ngành) đào tạo: Dược Thú y
2 Phân bổ thời gian trong học kỳ
- Số tiết học lý thuyết trên lớp : 24 tiết
- Số tiết thực hành : 06 tiết
- Số tiết sinh viên tự học : 60 tiết
3 Đánh giá học phần
- Điểm chuyên cần: trọng số 0,2
- Điểm kiểm tra giữa kỳ: trọng số 0,3
- Điểm thi kết thúc học phần: trọng số 0,5
4 Điều kiện học
- Học phần học trước:
- Học phần song hành:
5 Mục tiêu đạt được sau khi kết thúc học phần:
- Mục tiêu kiến thức:
Nhằm trang bị cho sinh viên: Những hiểu biết cơ bản về đặc điểm hình thái, cấu tạo, sinh lý của các nhóm VSV thường gặp trong tự nhiên và tác động của
các nhân tố ngoại cảnh tới VSV
- Mục tiêu về kỹ năng:
+ Biết cách sử dụng, vận hành các thiết bị cần thiết trong phòng thí nghiệm vi sinh vật
+ Sử dụng thành thạo kính hiển vi quan sát và nhận biết được hình thái một số loại VSV
+ Chế tạo được một số môi trường cơ bản nuôi cấy vi sinh vật cơ bản
- Mục tiêu về thái độ: Sinh viên có nhận thức đúng đắn về nghề nghiệp, có
thái độ học tập môn học nghiêm túc làm cơ sở có các môn học chuyên khoa
6 Nội dung kiến thức và phương thức giảng dạy:
Trang 36.1 Giảng dạy ly thuyết
tiết
Phương pháp giảng dạy CHƯƠNG 1:GIỚI THIỆU MÔN HỌC 1 Trình chiếu
powerpoint, bảng phấn, phát vấn, động não…
1.1 Định nghĩa đại cương về vi sinh vật
1.1.1 Vi sinh vật (Microorganism) 0,5
1.1.2 Vi sinh vật học (Microbiology)
1.1.3 Các nhóm vi sinh vật chủ yếu 0,5
1.1.4 Phân loại vi sinh vật học
1.2 Đối tượng nghiên cứu và nhiệm vụ của vi sinh
vật học
1.2.1 Đối tượng nghiên cứu của vi sinh vật học
1.2.2 Nhiệm vụ cơ bản của vi sinh vật học
1.3 Lịch sử phát triển của vi sinh vật học
1.3.1 Những khái niệm về vi sinh vật dưới thời thượng
cổ và trung cổ
1.3.2 Thời kỳ phát minh ra kính hiển vi-phát hiện và
phân loại vi khuẩn học
1.3.3 Giai đoạn vi sinh vật học
1.3.4 Thời kỳ phát hiện và nghiên cứu virus
1.3.5 Giai đoạn hiện đại của sự phát triển vi sinh vật
học
CHƯƠNG 2 HÌNH THÁI VÀ CẤU TẠO CỦA VI SINH
VẬT
5
2.1 Hình thái-kích thước và cấu tạo của vi khuẩn Trình chiếu
powerpoint, bảng phấn, phát vấn, động não
2.1.1 Khái niệm vi khuẩn (Bacteria) 0,5
2.1.2 Phương pháp nghiên cứu hình thái-cấu tạo vi
2.1.3 Các dạng hình thái và kích thước của vi khuẩn
2.1.4 Cấu tạo của tế bào vi khuẩn
2.2 Một số nhóm vi sinh vật đặc biệt 1,0
2.2.1 Xạ khuẩn (Actinomycestes)
2.2.2 Rickettsia
2.3.1 Hình thái, kích thước nấm men
Trang 42.3.3 Phương thức sinh sản của tế bào nấm men
2.3.4 Vai trò của nấm men trong đời sống
2.4.1 Hình thái, kích thước nấm mốc
2.4.2 Sinh sản của nấm mốc (Đọc thêm ở nhà)
2.4.3 Bào tử vô tính
CHƯƠNG 3 SINH LÝ HỌC VI SINH VẬT 5
Trình chiếu powerpoint, bảng phấn, phát vấn, động não
3.1 Dinh dưỡng vi sinh vật
3.1.1 Thành phần hóa học của tế bào vi sinh vật 1,0
3.1.2 Các kiểu dinh dưỡng của vi sinh vật 1,5
3.2 Cơ chế vận chuyển thức ăn vào tế bào vi sinh
vật
3.3 Sinh trưởng và phát triển 1,0
3.3.2 Đồ thị sinh trưởng của vi sinh vật 0,5
3.3.3 Ứng dụng sinh trưởng phát triển của vi sinh vật 0,5
CHƯƠNG 4: DI TRUYỀN HỌC VI KHUẨN Đọc tài liệu
CHƯƠNG 5
5.1 Một số mốc lịch sử trong nghiên cứu Virút
5.3 Hình thái và kích thước của Virút 0,5
5.3.1 Hình thái của Virút
5.3.2 Kích thước của Virút
5.4 Thành phần hóa học của Virút
5.5.1 Cấu trúc cơ bản
Trang 55.6.1 Sức đề kháng của Virút đối với các nhân tố vật
lý
5.6.1 Tác động của các yếu tố sinh học tới Virút
5.6.3 Yếu tố sinh học
5.8.1 Tính ký sinh bắt buộc trong tế bào sống 0,5
- Hậu quả của sự nhân lên của Virút
+ Đối với toàn thân
+ Đối với các tế bào bị nhiễm Virút (Thảo luận)
- Một số bệnh do vius gây ra cho động vật, đề
xuất biện pháp phòng trị bằng những kiến thức
đã học
CHƯƠNG 6 ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC NHÂN TỐ NGOẠI
CẢNH ĐỐI VỚI VSV
4
6.1 Cơ chế chung của sự khử trùng 1,5 Trình chiếu
powerpoint, bảng phấn, phát vấn, động não
6.2 Tác động của các nhân tố vật lý tới vi sinh vật
6.2.1 Nhiệt độ
6.2.2 Ẩm độ
6.2.3 Áp suất
6.2.4 Các tia bức xạ
6.2.5 Sóng âm thanh
6.2.6 Sức căng bề mặt
6.2.7 Sự va đập
6.3 6.3 Tác động của các nhân tố hóa học 1,5
6.3.1 Ảnh hưởng của nồng độ ion hydro (pH)
6.3.2 Các chất sát trùng
6.4.1 Sunfamit
6.4.2 Chất kháng sinh
Trang 6SỰ PHÂN BỐ CỦA VSV TRONG TỰ
NHIÊN 7.1 7.1 Tác động của các nhân tố sinh vật học 1,0 Trình chiếu
powerpoint, bảng phấn, phát vấn, động não
7.1.1 Quan hệ cộng sinh
7.1.2 Quan hệ tương hỗ
7.1.3 Quan hệ đối kháng
7.1.4 Quan hệ kí sinh
7.2 Phân bố của vi sinh vật trong tự nhiên 1,0
7.2.1 Sự phân bố của vi sinh vật trong đất
7.2.2 Vi sinh vật trong đất trồng lúa
7.2.3 Tác dụng của vi sinh vật trong đất
7.2.4 Sự phân bố của vi sinh vật trong nước
7.2.5 Sự phân bố của vi sinh vật trong không khí
6.2 Giảng dạy thực hành
Tên bài Nội dung thực hành Số tiết Phương pháp
giảng dạy Bài 1: Sử dụng
trang thiết bị
trong phòng thí
nghiệm Vi sinh
vật
- Hướng dẫn sinh viên biết cách sử dụng các dụng cụ, thiết
bị máy móc cần thiết trong phòng thí nghiệm vi sinh vật
02
- Thuyết trình
- Sử dụng dụng
cụ, thiết bị máy móc phù hợp
Bài 2: Pha chế
các môi trường cơ
bản để nuôi cấy
và phân lập vi
khuẩn
- Hướng dẫn sinh viên biết pha chế một số loại môi trường cơ bản để nuôi cấy vi sinh vật
- Quy trình nuôi cấy vi khuẩn
02
- Thuyết trình
- Sử dụng dụng
cụ, thiết bị máy móc phù hợp
Bài 3: Cách sử
dụng kính hiển vi,
phương pháp
nhuộm Gram
- Cách sử dụng kính hiển vi trong việc quan sát hình thái cơ bản của vi khuẩn
- Phương pháp và cách nhuộm
vi khuẩn (Gram) để soi dưới kính hiển vi
02
- Thuyết trình
- Sử dụng dụng
cụ, thiết bị máy móc phù hợp
7 Tài liệu học tập
Trang 71 Nguyễn Thị Liên, Nguyễn Quang Tuyên, Vi sinh vật học đại cương, Nxb Nông
nghiệp Hà Nội, 2004
8 Tài liệu tham khảo
1 1 Nguyễn Đình Bảng, Hoàng Ngọc Hiền, Phạm Lê Hùng, Đàm Viết Cương (1992), Vi sinh vật Y học, Nxb Y học Hà Nội,
2 Phạm Đức Chương, Nguyễn Duy Hoan, Lưu Thị Kim Thanh, Hoàng Toàn Thắng (2004), Miễn dịch học Thú y, Nxb Nông nghiệp Hà Nội
3 Nguyễn Như Thanh, Phùng Quốc Chướng (2006), Phương pháp thực hành vi
4 Phạm Khắc Hiếu, Lê Thị Ngọc Diệp (2006), Dược lý học Thú Y, Nxb Nông nghiệp
Hà Nội
5 Nguyễn Quang Tuyên (2008), Vi sinh vật Thú y, Nxb Nông nghiệp Hà Nội
9 Cán bộ giảng dạy:
TT Họ và tên giảng viên Thuộc đơn vị CD, Học vị
2 Nguyễn Quang Tuyên Viện KH Sự sống GS.TS
Thái Nguyên, ngày tháng 3 năm 2017
Trưởng khoa Trưởng Bộ môn
TS Nguyễn văn Sửu
Giảng viên
ThS Nguyễn Mạnh Cường