Luận văn Thạc sĩ Quản lý kinh tế: Giải pháp phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở phục vụ phát triển kinh tế, xã hội tại huyện Võ Nhai

Mục đích nghiên cứu của đề tài nhằm làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của Mặt trận trong hệ thống chính trị về việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở, phát huy quyền làm chủ của nhân dân góp phần phục vụ phát triển kinh tế, xã hội.

LỜI CAM ĐOAN

Tác giả xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân tác giả Các kết quả nghiên cứu và các kết luận trong luận văn là trung thực, không sao chép từ bất kỳ một nguồn nào và dưới bất kỳ hình thức nào Việc tham khảo các nguồn tài liệu (nếu có) đã được thực hiện trích dẫn và ghi nguồn tài liệu tham khảo đúng quy định

Tác giả luận văn

Hoàng Thị Thúy

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành Luận văn của mình, ngoài sự nỗ lực, cố gắng của bản thân, tác giả xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ, chỉ bảo, hướng dẫn tận tình của các thầy, cô giảng viên trong Khoa Kinh tế & Quản lý, Phòng đào tạo Đại học và sau đại học - Trường Đại học Thủy Lợi

Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới giảng viên PGS.TS Ngô Thị Thanh Vân đã tận tình chỉ đạo, trực tiếp hướng dẫn tác giả trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Lãnh đạo, cán bộ cơ quan Ủy ban Mặt trận

Tổ quốc huyện Võ Nhai và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc các xã, thị trấn trên địa bàn huyện Võ Nhai đã tạo điều kiện giúp đỡ tác giả trong quá trình nghiên cứu và thu thập tài liệu, số liệu để hoàn thành luận văn

Tác giả xin cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã động viên, chia sẻ, giúp đỡ nhiệt tình để tác giả hoàn thiện Luận văn này

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH vi

DANH MỤC BẢNG BIỂU vii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT viii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VAI TRÒ CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC TRONG THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ Ở CƠ SỞ 5

1.1 Cơ sở lý luận về vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong việc thực hiện quy chế dân chủ 5

1.1.1 Khái niệm về Mặt trận Tổ quốc trong hệ thống chính trị 5

1.1.2 Vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong hệ thống chính trị và trong thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở phục vụ phát triển kinh tế - xã hội 9

1.1.3 Nội dung thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở phục vụ phát triển kinh tế - xã hội 11

1.1.4 Quy định vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong việc thực hiện quy chế dân chủ cấp cơ sở phục vụ phát triển kinh tế - xã hội 18

1.1.5 Những chỉ tiêu đánh giá vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong việc thực hiện quy chế dân chủ cấp cơ sở phục vụ phát triển kinh tế - xã hội 20

1.1.6 Những nhân tố ảnh hưởng đến vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong việc thực hiện quy chế dân chủ cấp cơ sở 20

1.2 Cơ sở thực tiễn về vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong việc thực hiện quy chế dân chủ 22

1.2.1 Kinh nghiệm công tác phát huy vai trò của Mặt trận tổ quốc trong việc thực hiện quy chế dân chủ cấp cơ sở một số địa phương 22

1.2.2 Bài học kinh nghiệm đối với huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên 26

1.3 Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đề tài 30

Kết luận chương 1 35

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC TRONG THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ Ở CƠ SỞ TẠI HUYỆN VÕ NHAI 37

2.1 Đặc điểm chung của huyện Võ Nhai 37

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên 37

2.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội 39

2.2 Khái quát việc triển khai thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở của Mặt trận Tổ quốc huyện Võ Nhai 41

2.2.1 Hoạt động của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc huyện 41

2.2.2 Hoạt động của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cấp xã 43

2.3 Thực trạng vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở tại huyện Võ Nhai 43

2.3.1 Hoạt động tuyên truyền, phổ biến quy chế thực hiện dân chủ 43

2.3.2 Hoạt động phối hợp giữa Mặt trận Tổ quốc với chính quyền và các tổ chức thành viên trong việc thực hiện quy chế 48

2.3.3 Hoạt động giám sát việc thực hiện quy chế dân chủ của Mặt trận Tổ quốc 55

2.4 Đánh giá kết quả và nguyên nhân của những hạn chế yếu kém 60

2.4.1 Những kết quả đạt được 60

2.4.2 Những hạn chế 61

2.4.3 Nguyên nhân của những hạn chế 64

Kết luận chương 2 68

CHƯƠNG 3 ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC TRONG THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ Ở CƠ SỞ PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI TẠI HUYỆN VÕ NHAI 70

3.1 Quan điểm và định hướng phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc các cấp trong thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở tại huyện Võ Nhai 70

3.2 Những cơ hội và thách thức của phát huy vai trò Mặt trận Tổ quốc các cấp trong thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở tại huyện Võ Nhai 79

3.3 Một số giải pháp phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở phục vụ phát triển kinh tế - xã hội tại huyện Võ Nhai 84

3.3.1 Giải pháp về nhận thức, tư tưởng 84

3.3.2 Giải pháp về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác Mặt trận Tổ quốc và công tác giám sát của Mặt trận Tổ quốc 87

3.3.3 Giải pháp đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ

quốc, nhất là Mặt trận Tổ quốc cấp xã 88

3.3.4 Giải pháp về phối hợp giữa Mặt trận với các tổ chức khác trong hệ thống chính trị ở cơ sở 94

3.3.5 Giải pháp xây dựng mô hình tự quản của nhân dân 95

3.3.6 Giải pháp cải cách hành chính 96

Kết luận chương 3 97

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 98

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 101

DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH

Hình 2.1 Bản đồ hành chính huyện Võ Nhai 37 Hình 2.2 Cơ cấu tỷ trọng các ngành kinh tế huyện Võ Nhai 40

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1 Giá trị sản xuất các ngành kinh tế của huyện giai đoạn 2016 - 2019 40 Bảng 2.2 Kết quả phối hợp tuyên truyền 47 Bảng 2.3 Kết quả vận động xây dựng gia đình văn hóa, khu dân cư văn hóa 51 Bảng 2.4 Kết quả vận động xây dựng Quỹ “Vì người nghèo”, Quỹ “Đền ơn đáp nghĩa”

và công tác vận động ủng hộ 52 Bảng 2.5 Công tác phối hợp tổ chức các hội nghị tiếp xúc cử tri và các cuộc giám sát 57 Bảng 2.6 Kết quả hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân 59 Bảng 2.7 Kết quả hoạt động của Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng 59

TTr-MTTW-BTT Thông tri-Mặt trận Trung ương-Ban Thường trực

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của Đề tài

Dân chủ, theo cách nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh có nghĩa là dân làm chủ, dân là chủ Nhà nước ta là nhà nước của dân, do dân và vì dân, nhưng đó là nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật Xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân

và vì dân chính là cách thức cơ bản để phát huy quyền làm chủ của nhân dân Một trong những điểm cơ bản để xây dựng nhà nước pháp quyền, phát huy quyền làm chủ của nhân dân là phải không ngừng xây dựng và thể chế hóa mục tiêu, phương châm, những nguyên tắc vận hành của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở nước ta Với ý nghĩa

đó, ngày 18/2/1998, Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ban hành Chỉ thị số 30-CT/TW [[4]] về thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở Chỉ thị đã quy định cụ thể trách nhiệm, nhiệm vụ của Mặt trận Tổ quốc cùng các tổ chức chính trị - xã hội trong việc xây dựng và thực hiện quy chế này ở cấp xã

Trong những năm qua Ủy ban Mặt trận Tổ quốc các cấp trong huyện Võ Nhai đã tập trung chỉ đạo việc kiện toàn củng cố và nâng cao chất lượng hoạt động của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cấp xã, Ban công tác Mặt trận, Ban Thanh tra nhân dân, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng Tuy nhiên, công tác chỉ đạo của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc là chưa đều, nhất là ở cấp cơ sở Nhiều nơi, Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận tổ quốc bị động, lúng túng trong việc đề ra biện pháp chỉ đạo cho phù hợp với tình hình, đặc điểm của địa phương mình Việc kiện toàn củng cố, nâng cao chất lượng hoạt động của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc, Ban công tác Mặt trận, Ban Thanh tra nhân dân còn chậm; một

số cán bộ xã, thị trấn chưa nắm được quy chế dân chủ và công tác Mặt trận tham gia thực hiện quy chế dân chủ; hoạt động giám sát của Mặt trận và đoàn thể chính trị - xã hội ở cấp xã còn hạn chế; công tác tuyên truyền vận động nhân dân học tập nắm vững các quan điểm của Bộ Chính trị, nội dung quyền làm chủ trực tiếp trong quy chế còn hình thức; việc lồng ghép nội dung công tác Mặt trận tham gia thực hiện quy chế dân chủ với các nội dung cuộc vận động "Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh" chưa chặt chẽ

Trong thời kỳ phát triển mới của đất nước, Đại hội XII [[7]] của Đảng tiếp tục khẳng định và phát triển những chủ trương và quan điểm lớn về đại đoàn kết toàn dân tộc, phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong thời kỳ đổi mới để đưa đất nước đi lên

Có thể nói cả hiện tại và trong thời gian tới, để thực hiện tốt quan điểm của Đảng, Mặt trận Tổ quốc các cấp huyện Võ Nhai cần phát huy vai trò trong thực hiện quy chế dân

chủ ở cơ sở Xuất phát từ yêu cầu và thực tiễn trên, học viên lựa chọn đề tài: "Giải

pháp phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ

sở phục vụ phát triển kinh tế - xã hội tại huyện Võ Nhai " làm đề tài có tính cấp thiết

và ý nghĩa cho luận văn của mình

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

- Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của Mặt trận trong hệ thống chính trị về việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở, phát huy quyền làm chủ của nhân dân góp phần phục vụ phát triển kinh tế - xã hội

- Làm rõ thực trạng hoạt động của Mặt trận Tổ quốc huyện Võ Nhai trong việc tham gia thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở góp phần phát triển kinh tế - xã hội của huyện

- Xác định nội dung nhiệm vụ và đề ra những giải pháp khả thi nhằm phát huy vai trò của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc các cấp trong huyện, nhất là cấp cơ sở trong việc thực hiện quy chế dân chủ, tăng cường đoàn kết, góp phần thực hiện thành công mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của huyện trong giai đoạn hiện nay

3 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp thống kê,

- Phương pháp hệ thống hóa,

- Phương pháp tổng hợp, phân tích, so sánh,

- Phương pháp đối chiếu với hệ thống văn bản pháp quy

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

a Đối tượng nghiên cứu:

- Nghiên cứu về vị trí, vai trò, chức năng của Mặt trận với vấn đề dân chủ, đoàn kết trong thời kỳ mới; trong việc tham gia thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở

- Nghiên cứu về việc Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tham gia thực hiện quy chế dân chủ ở

xã, thị trấn - thực trạng, nguyên nhân và những kinh nghiệm thực tiễn

- Nghiên cứu về chủ trương, giải pháp nhằm phát huy vai trò của Mặt trận trong việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở trong thời gian tới

b Phạm vi nghiên cứu:

- Về nội dung: Nghiên cứu một số vấn đề về lý luận và thực tiễn vai trò của Mặt trận

Tổ quốc trong thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở

- Về thời gian: Vai trò của Mặt trận Tổ quốc huyện Võ Nhai trong thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở giai đoạn 2016-2018 và đề ra những biện pháp trong thời gian tới

- Về không gian: Đánh giá vai trò của Mặt trận Tổ quốc huyện Võ Nhai trong thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở

5 Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài

a Ý nghĩa khoa học:

Những kết quả nghiên cứu góp phần bổ sung, hoàn thiện và hệ thống hóa các vấn đề lý luận về phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong việc thực hiện quy chế dân chủ cấp huyện

6 Kết quả dự kiến đạt được

- Hệ thống hóa các vấn đề lý luận và thực tiễn về phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong việc thực hiện quy chế dân chủ cấp huyện

- Đánh giá thực trạng vai trò của Mặt trận Tổ quốc huyện Võ Nhai trong thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở

- Đề ra các giải pháp nhằm phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở tại huyện Võ Nhai thời gian tới, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế xã hội, xây dựng chính quyền cơ sở trong sạch vững mạnh

7 Nội dung của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chương sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở

Chương 2: Thực trạng vai trò của Mặt trận Tổ quốc huyện Võ Nhai trong thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở

Chương 3: Đề xuất giải pháp phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở phục vụ phát triển kinh tế - xã hội tại huyện Võ Nhai

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VAI TRÒ CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC TRONG THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ Ở

CƠ SỞ

1.1 Cơ sở lý luận về vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong việc thực hiện quy chế dân chủ

1.1.1 Khái niệm về Mặt trận Tổ quốc trong hệ thống chính trị

Điều 9 Hiến pháp 2013 khẳng định: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện của tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và các cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, tầng lớp xã hội, dân tộc, tôn giáo và người Việt Nam định cư ở nước ngoài Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân; đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân; tập hợp, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện dân chủ, tăng cường đồng thuận xã hội; giám sát, phản biện xã hội; tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước, hoạt động đối ngoại nhân dân góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc [[8]] Điều này cũng được khẳng định một lần nữa trong Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam năm 2015 [[11]] Đây là quan điểm, chủ trương chiến lược của Đảng ta về Mặt trận Tổ quốc trong thời kỳ đổi mới, tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, được thể chế hóa và bảo đảm bằng pháp luật của nhà nước

Trước hết cần thấy rằng, ở nước ta hệ thống chính trị là hệ thống về mặt tổ chức và chức năng của các cơ quan, các tổ chức như Đảng - Nhà nước - Mặt trận Tổ quốc, các

tổ chức chính trị - xã hội là thành viên của Mặt trận Tổ quốc (như Đoàn thanh niên, Hội nông dân, Tổ chức công đoàn, Hội phụ nữ, Hội cựu chiến binh) và đoàn thể quần chúng nhằm thực hiện một trong những nhiệm vụ quan trọng bậc nhất là phát huy dân chủ, quyền làm chủ của Nhân dân Để nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng, tăng cường hiệu lực quản lý của Nhà nước, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân cần xác định đúng đắn vai trò và mối quan hệ qua lại giữa Đảng, Nhà nước và Mặt trận Tổ quốc Đảng ta đã khẳng định [[5]], trong hệ thống chính trị nước ta, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam có vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp đại đoàn kết toàn dân, phát huy dân chủ,

là nơi thể hiện ý chí, nguyện vọng, tập hợp khối đại đoàn kết toàn dân, thực hiện giám sát của nhân dân

Mặt trận Tổ quốc với tư cách là bộ phận của hệ thống chính trị - một trong những chủ thể tổ chức thực hiện, phát huy dân chủ, quyền làm chủ của nhân dân và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân Một trong những vấn đề bức xúc nhất từ nhiều năm nay trong số các vấn đề cơ bản của hệ thống chính trị ở nước ta là: làm thế nào để thực sự phát huy dân chủ, quyền làm chủ của nhân dân Vấn đề này có thể thấy trong vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam [[11]] ra đời xác định địa vị pháp lý của Mặt trận Tổ quốc trong hệ thống chính trị và là một công cụ pháp lý hữu hiệu tổ chức thực hiện và phát huy dân chủ, quyền làm chủ của nhân dân Điều 1 Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam quy định: "Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là cơ

sở chính trị của chính quyền nhân dân" và "Mặt trận Tổ quốc là Tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện của tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và các cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, tầng lớp xã hội, dân tộc, tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài" [[11]] Như vậy, Luật đã khẳng định: Một mặt, Đảng Cộng sản Việt Nam với tư cách là Đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam vừa là tổ chức lãnh đạo hệ thống chính trị, trong đó có Mặt trận Tổ quốc, vừa là tổ chức thành viên của Mặt trận Tổ quốc; Mặt khác, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam - một tổ chức bao gồm hầu hết các thành phần giai cấp và tầng lớp xã hội ở nước ta là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân Do vậy, trong hệ thống chính trị Đảng Cộng sản với tư cách là Đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam vừa là

tổ chức lãnh đạo hệ thống chính trị, trong đó có Mặt trận Tổ quốc, vừa là tổ chức thành viên của Mặt trận Tổ quốc [[11]]

Sự tập hợp của nhân dân thông qua các đoàn thể và cá nhân rộng rãi trong toàn xã hội trong một thực thể tổ chức là Mặt trận Tổ quốc Việt Nam để trở thành một bộ phận của hệ thống chính trị, tức là nhân dân có tổ chức đứng ra tổ chức thực hiện và phát huy dân chủ, quyền làm chủ của mình Đó là điểm quan trọng nhất trong Luật Mặt trận

Tổ quốc Việt Nam bảo đảm tính dân chủ và cơ sở pháp lý cho việc triển khai và đổi mới các hoạt động của Mặt trận Tổ quốc các cấp Việc tự nhân dân đứng ra tổ chức thực hiện và phát huy dân chủ, quyền làm chủ của mình thông qua Mặt trận Tổ quốc

với tư cách một bộ phận của hệ thống chính trị thể hiện ở bản chất và tính nhân dân của Mặt trận Tổ quốc, ở nhiệm vụ và chức năng của Mặt trận Tổ quốc trong hệ thống chính trị, và ở quan hệ của Mặt trận Tổ quốc với nhà nước

Nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Mặt trận Tổ quốc được dựa trên cơ sở tự nguyện, hiệp thương dân chủ, phối hợp và thống nhất hành động Quan hệ của các tổ chức thành viên trong Mặt trận Tổ quốc dựa trên cơ sở thỏa thuận hợp tác bình đẳng, đoàn kết chân thành, tôn trọng lẫn nhau Tất cả những điều đó quy định bản chất và tính nhân dân của Mặt trận Tổ quốc

Về bản chất, Mặt trận Tổ quốc với tư cách là bộ phận của hệ thống chính trị, không phải là cơ quan nhà nước, mà là nơi tập hợp tự nguyện của mọi tầng lớp xã hội không

có sự phân biệt nào về giai cấp, quá khứ, tôn giáo, thành phần xã hội Điều này quy định vị trí, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn đặc trưng của Mặt trận Tổ quốc trong hệ thống chính trị Đồng thời chính bản chất đó khẳng định Mặt trận Tổ quốc là bộ phận quan trọng và không thể thiếu của hệ thống chính trị, như một Tổ chức để thực hiện quyền làm chủ của Nhân dân ở nước ta Đây là một nét rất độc đáo của chế độ chính trị nước ta, thể hiện rõ nét nền dân chủ, trong đó nhà nước ta là nhà nước của dân, do dân, vì dân và truyền thống Đại đoàn kết quý báu của dân tộc Việt Nam Có thể nói Mặt trận Tổ quốc chính là cái cốt vật chất đầy sức hút để chuyển hóa tinh thần và truyền thống Đại đoàn kết dân tộc thực hiện các nhiệm vụ cách mạng của dân Quyền làm chủ của nhân dân qua kênh Mặt trận Tổ quốc được Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xác định nổi bật trong những nhiệm vụ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam do Mặt trận Tổ quốc tham gia và phối hợp cùng với nhà nước thực hiện các nhiệm vụ của công cuộc đổi mới đất nước

Với tư cách là bộ phận của hệ thống chính trị, Mặt trận Tổ quốc trong khi thực hiện các nhiệm vụ của mình phải xác lập mối quan hệ với các cơ quan nhà nước và ngược lại Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam [[11]] xác định tính chất quan hệ giữa Mặt trận

Tổ quốc với nhà nước là quan hệ phối hợp, và nhà nước có trách nhiệm tạo điều kiện

để Mặt trận Tổ quốc hoạt động có hiệu quả Như vậy, Mặt trận Tổ quốc là bộ phận độc lập của hệ thống chính trị, có địa vị bình đẳng với nhà nước và quan hệ giữa Mặt trận

Tổ quốc với nhà nước là quan hệ phối hợp, tôn trọng lẫn nhau Mặt trận không nằm

trong hệ thống bộ máy nhà nước Đây là điểm mấu chốt để Mặt trận Tổ quốc thực hiện chức năng của mình trong hệ thống chính trị, phát huy dân chủ, quyền làm chủ của nhân dân trong điều kiện cụ thể của Việt Nam Trách nhiệm và quyền của Mặt trận Tổ quốc với tư cách là một bộ phận của hệ thống chính trị trong thời kỳ đổi mới Các quyền và trách nhiệm này được thực hiện trong mối quan hệ gắn bó chặt chẽ giữa Mặt trận Tổ quốc với nhân dân và nhà nước cũng như vai trò cầu nối giữa nhân dân với Đảng và nhà nước của Mặt trận Tổ quốc

Tập hợp và đoàn kết mọi lực lượng yêu nước Chức năng vốn có này của Mặt trận Tổ quốc hiện nay càng phải đặc biệt được nhấn mạnh nhằm hoàn thành nhiệm vụ lịch sử

vĩ đại là đổi mới đất nước - một nhiệm vụ mà chỉ có toàn dân "không phân biệt giai cấp và tầng lớp xã hội, dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo, quá khứ", người Việt Nam ở trong nước hay người Việt Nam ở nước ngoài mới thực hiện được Đó cũng là di sản

tư tưởng quý giá nổi bật mà Chủ tịch Hồ Chí Minh để lại cho chúng ta về Đại đoàn kết dân tộc Người còn nói: "Trong Cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân cũng như trong Cách mạng xã hội chủ nghĩa, Mặt trận Dân tộc thống nhất vẫn là một trong những lực lượng to lớn của Cách mạng Việt Nam" [[16]] Mặt trận Tổ quốc tập trung trong cơ cấu nhiều tổ chức quan trọng như: Liên đoàn lao động, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh, Hội Chữ thập đỏ,… và các thành viên là các cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, các tầng lớp xã hội, các dân tộc, các tôn giáo, giới kinh doanh, là nơi thu hút được nhiều người tham gia, làm cho các cuộc vận động toàn dân, các phong trào quần chúng trong việc giải quyết các nhiệm vụ do Đảng phát động trở thành hiện thực Xây dựng và tập hợp khối Đại đoàn kết toàn dân là trách nhiệm lớn lao của Mặt trận Tổ quốc mà Đảng giao phó trở thành trách nhiệm pháp lý của Mặt trận Tổ quốc - một vinh dự của Mặt trận Tổ quốc như một công cụ có hiệu lực thực sự và thực tế phát huy sức mạnh của toàn dân

Tham gia, phối hợp với các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện những nhiệm vụ có tính xã hội và nhân dân rộng lớn Những nhiệm vụ như tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện quyền làm chủ, thi hành chính sách, pháp luật, tổ chức vận động nhân dân thực hiện dân chủ ở cơ sở, hướng dẫn nhân dân xây dựng hương ước, quy ước về nếp sống tự quản ở thôn, làng, bản, tổ dân phố và cộng đồng dân cư khác ở cơ sở Một

mình nhà nước sẽ không thể đảm đương hết được các công việc trên nếu không có sự tham gia của Mặt trận Tổ quốc các cấp Ở đây kênh Mặt trận được đặc biệt phát huy Hiệu quả thuyết phục, vận động của Mặt trận được thể hiện rõ trong những phong trào mang tính toàn dân như: Phong trào đền ơn đáp nghĩa, Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” nay là cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, Quyên góp ủng hộ đồng bào bị lũ lụt, tham gia với nhà nước trong các chương trình xóa đói giảm nghèo, phòng chống tệ nạn

xã hội, Mặt trận cũng tham gia một cách có hiệu quả trong công tác hòa giải ở cơ sở, góp phần giải quyết các "điểm nóng" hiện nay Trong quá trình thực hiện công tác quần chúng, trực tiếp tiếp xúc với các tầng lớp nhân dân, Mặt trận tổng hợp, nghiên cứu ý kiến, nguyện vọng, kiến nghị của nhân dân để kiến nghị với cơ quan nhà nước Đây là một trách nhiệm hết sức quan trọng của Mặt trận Tổ quốc trong việc phát huy dân chủ, quyền làm chủ của Nhân dân

Hoạt động giám sát của Mặt trận đối với cơ quan nhà nước, đại biểu dân cử và cán bộ, công chức nhà nước đã được quy định cụ thể trong Luật Mặt trận Tổ quốc Mục tiêu hoạt động giám sát của Mặt trận Tổ quốc là nhằm xây dựng và bảo vệ nhà nước trong sạch, vững mạnh, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân Mặt trận Tổ quốc thông qua hoạt động của mình, tổng hợp ý kiến của nhân dân và các thành viên của Mặt trận kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền biểu dương, khen thưởng người tốt, việc tốt, xem xét, giải quyết, xử lý những trường hợp vi phạm pháp luật

1.1.2 Vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong hệ thống chính trị và trong thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở phục vụ phát triển kinh tế - xã hội

Mặt trận Tổ quốc có vai trò rất quan trọng trong việc tập hợp khối đại đoàn kết toàn dân, phát huy quyền làm chủ nhân dân thực hiện việc hiệp thương và phối hợp thống nhất hành động giữa các thành viên trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Vai trò của Mặt trận không phải tự Mặt trận khẳng định mà do chính nhân dân, chính lịch sử thừa nhận Thắng lợi huy hoàng của Cách mạng Tháng Tám 1945 gắn liền với

sự nghiệp của Mặt trận Việt Minh Thành tích của Mặt trận Việt Minh chính là sự kế tục sự nghiệp cách mạng đã được chuẩn bị từ trước của Hội Phản đế đồng minh (1930-1936) và của Mặt trân Dân chủ Đông Dương (1936-1939) Tiếp theo Mặt trận Việt Minh là Mặt trận Liên Việt đã góp phần đưa cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đến thắng lợi Kế tục Mặt trận Liên Việt, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ra đời đã đoàn kết, tập hợp các tầng lớp nhân dân tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc, làm hậu thuẫn cho cuộc đấu tranh thống nhất nước nhà ở miền Nam Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã cùng với Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam và liên minh các lực lượng dân tộc dân chủ

và hòa bình Việt Nam đoàn kết nhân dân cả nước làm tròn sứ mệnh lịch sử vẻ vang: giải phóng miền Nam bảo vệ miền Bắc, hoàn thành cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân trong cả nước Từ khi đất nước thống nhất, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam giữ vai trò quan trọng trong việc củng cố và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta [[3]] còn tồn tại lâu dài các giai cấp tầng lớp, các dân tộc, các tôn giáo Với nền kinh tế nhiều thành phần có nhiều hình thức sở hữu về tư liệu sản xuất nhưng cơ cấu, tính chất, vị trí của các giai cấp trong xã

hội đã thay đổi nhiều cùng với những biến đổi to lớn về kinh tế - xã hội Mối quan hệ

giữa các giai cấp, các tầng lớp xã hội là quan hệ đoàn kết, hợp tác lâu dài trong sự

nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Nhiều tổ chức xã hội - nghề nghiệp ra đời Sự phát triển của khoa học - công nghệ, sự giao lưu văn hóa không ngừng đã tác động đến

lối sống và nếp nghĩ của mọi tầng lớp mọi người trong xã hội

Như vậy, trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước với nền dân chủ ngày càng phát triển thì vai trò của Mặt trận và các đoàn thể ngày càng được mở

rộng Văn kiện Đại hội XI của Đảng đã chỉ rõ: “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn

thể nhân dân có vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp đại đoàn kết toàn dân tộc xây

dựng và bảo vệ Tổ quốc " [[5]]; Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ

lên Chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) tiếp tục khẳng định: “Mặt trận Tổ

quốc Việt Nam và các đoàn thể nhân dân có vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp đại đoàn kết toàn dân tộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích

hợp pháp, chính đáng của nhân dân…” [[3]] Do đó, nâng cao vai trò của Mặt trận

trong hệ thống chính trị và đời sống xã hội là một yêu cầu khách quan, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước

1.1.3 Nội dung thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở phục vụ phát triển kinh tế -

xã hội

Căn vào chức năng, nhiệm vụ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; trên cơ sở các quy định những công việc chính quyền cần phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã, thị trấn được quy định trong quy chế dân chủ ở cơ sở, công tác Mặt trận tham gia thực hiện quy chế dân chủ bao gồm các vấn đề sau [[17]]:

Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã, thị trấn phối hợp với chính quyền và các tổ chức thành viên của Mặt trận tuyên truyền phổ biến sâu rộng trong nhân dân những chủ trương, chính sách của Đảng, những quy định của Nhà nước về xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở, về quyền làm chủ của nhân dân, nhất là quyền làm chủ trực tiếp, dân chủ đại diện được quy định trong quy chế dân chủ

Mặt trận chủ trì tổ chức tuyên truyền cho những người tiêu biểu như: trí thức, già làng, chức sắc, chức việc trong tôn giáo, người tiêu biểu trong các dân tộc để nắm vững nội dung quy chế dân chủ, qua đó các vị sẽ giúp Mặt trận tuyên truyền, vận động, giải thích trong giới mình, tổ chức mình thực hiện

Ủy ban Mặt trận Tổ quốc chủ trì tổ chức cho cán bộ chuyên trách công tác Mặt trận; cán bộ trong Ban Thường trực Mặt trận xã, thị trấn; Trưởng ban công tác Mặt trận ở khu dân cư; Trưởng Ban Thanh tra nhân dân nghiên cứu, học tập các văn bản pháp luật liên quan đến thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở để tổ chức thực hiện ở địa bàn dân cư

Ủy ban Mặt trận Tổ quốc phối hợp với tổ chức thành viên thống nhất kế hoạch tuyên truyền, phổ biến rộng rãi trong đoàn viên, hội viên; giáo dục hội viên, đoàn viên gương mẫu thực hiện và vận động nhân dân thực hiện

Trong việc tuyên truyền, phổ biến quy chế dân chủ ở cơ sở, Mặt trận cần quán triệt tư tưởng mà Đảng ta đã tổng kết: phát huy quyền làm chủ của nhân dân vừa là mục tiêu,

đồng thời là động lực bảo đảm cho thắng lợi của sự nghiệp cách mạng, nhất là trong công cuộc đổi mới của thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Mở rộng dân chủ xã hội chủ nghĩa, từng bước thực hiện quyền dân chủ của nhân dân một cách trực tiếp và rộng rãi nhất là bản chất tốt đẹp của nhà nước, nhằm thu hút mọi tầng lớp nhân dân tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội, tham gia kiểm tra, giám sát hoạt động của nhà nước, của chính quyền ở cơ sở, khắc phục tình trạng suy thoái, quan liêu và vi phạm quyền làm chủ và tệ tham nhũng Dân chủ phải đi đôi với kỷ cương, kỷ luật, chống khuynh hướng dân chủ cực đoan, quá khích Dân chủ phải trong khuôn khổ của pháp luật Công tác tuyên truyền, phổ biến của Mặt trận phải đến địa bàn dân cư, thông qua các Ban công tác Mặt trận ở khu dân cư để từ đó phổ biến cho dân tới từng hộ gia đình Đây là thế mạnh của công tác Mặt trận và tổ chức Mặt trận, để truyền đạt chủ trương, chính sách pháp luật tới từng người dân, tổ chức các hoạt động phong trào nhân dân vì lợi ích của Đảng và Nhà nước

Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cấp xã tích cực, chủ động phối hợp với Hội đồng nhân dân,

Ủy ban nhân dân và các tổ chức thành viên chỉ đạo và tổ chức để nhân dân được quyền thông tin về pháp luật, về chính sách của nhà nước, nhất là những vấn đề có liên quan trực tiếp đến đời sống và lợi ích hàng ngày của dân trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa,

xã hội, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội Ví dụ như thông báo để nhân dân được biết các Nghị quyết của hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cấp xã và của các cấp trên liên quan đến địa phương; kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hàng năm của cấp xã, kế hoạch vay vốn phát triển sản xuất, xóa đói giảm nghèo; dự án xây đường giao thông nông thôn, kênh mương, xây dựng trường học, trạm xá, trạm bơm, trạm biến thế Hình thức thông tin có hiệu quả của Mặt trận là thông qua các Ban công tác Mặt trận, thông qua các tổ chức thành viên của Mặt trận, những người tiêu biểu trong các dân tộc và chức sắc tôn giáo, cán bộ đã nghỉ hưu, người cao tuổi

Tổ chức để dân thảo luận và quyết định những loại việc liên quan trực tiếp đến đời sống của nhân dân trên địa bàn dân cư như: chủ trương huy động sức dân để xây dựng kết cấu hạ tầng và các công trình phúc lợi công cộng, các khoản đóng góp tự nguyện

và lập quỹ, xây dựng hương ước, quy ước, làng văn hóa, nếp sống văn minh Tổ chức

để nhân dân thảo luận, tham gia vào các chủ trương, chính sách, nhiệm vụ chuyên

môn của chính quyền trước khi Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân ra quyết định như: dự án quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế hàng năm của xã, thị trấn; dự thảo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đai, khu dân cư; định canh, định cư; chủ trương, phương án đền bù giải phóng mặt bằng

Những nội dung trên đây, có những công việc liên quan đến quyền và nghĩa vụ công dân, có những loại việc liên quan mật thiết đến đời sống, tình cảm, đạo đức của mỗi người dân Vì vậy, Mặt trận cơ sở phải cùng chính quyền bàn bạc cách tổ chức để mọi công dân hoặc đại diện các chủ hộ gia đình đều được tham gia thảo luận, đề xuất sáng kiến, thống nhất ý chí, phát huy trí tuệ của nhân dân trong xóm, làng, khơi dậy

ý chí xây dựng quê hương giàu đẹp, có nếp sống văn hóa mới Đồng thời, Mặt trận

xã và Ban công tác Mặt trận phải tập hợp được những thắc mắc, kiến nghị của nhân dân để phản ánh với chính quyền xã, thị trấn hoặc cấp trên nghiên cứu trả lời và thông tin lại cho dân biết Việc công khai chủ trương, kế hoạch kinh tế - xã hội của chính quyền xã được thông tin rộng rãi, đưa về để dân bàn kỹ lưỡng, dân đồng tình hưởng ứng và sẵn sàng thực hiện Đó là hiệu quả và kết quả của việc thực hiện dân chủ trực tiếp, qua đó từng bước bổ sung cách làm, bổ sung quy chế cho phù hợp với từng địa phương

Quá trình phối hợp của Mặt trận xã và Ban công tác Mặt trận với chính quyền, với trưởng xóm, làng, bản để thực hiện quy chế dân chủ được lồng ghép nội dung cuộc vận động "Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” [8] nhằm xây dựng cơ chế chỉ đạo và phối hợp, thống nhất trong hệ thống chính trị ở cơ sở Ví dụ: xây dựng cơ chế tổ chức để nhân dân thực hiện quyền được thông tin nhằm nâng cao dân trí về pháp luật; cơ chế tổ chức để dân bàn và quyết định những việc liên quan trực tiếp đến đời sống nhân dân nhằm nâng cao dân sinh; chế độ tự quản của dân ở khu dân cư Từ đó hình thành các quy chế về mối quan hệ công tác giữa tổ chức của Mặt trận Tổ quốc với chính quyền và các chức danh ở xóm, làng Một việc quan trọng khác là Mặt trận xã, thị trấn và Ban công tác Mặt trận vận động dân thực hiện và giám sát việc thực hiện quy chế tổ chức thu, quản lý và sử dụng các khoản đóng góp của dân cho đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng ở xã, thị trấn, quy chế công khai

tài chính đối với ngân sách nhà nước các cấp và các quỹ có nguồn thu từ các khoản đóng góp của dân

Hoạt động giám sát của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã, thị trấn đối với việc thực hiện quy chế Căn cứ vào nội dung quy chế (theo quy định tại chương V của bản quy chế), hoạt động giám sát gồm 3 phương thức:

1) Hoạt động giám sát trực tiếp của dân đối với toàn bộ các hoạt động của chính quyền nhằm đảm bảo quyền làm chủ của dân nhất là những quyền dân chủ trực tiếp;

2) Hoạt động giám sát của Ban Thanh tra nhân dân theo quy định của Luật Thanh tra,

và quy định của quy chế dân chủ;

3) Hoạt động giám sát của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên trong quá trình thực hiện quy chế

Nội dung giám sát bao gồm các lĩnh vực sau:

1) Giám sát hoạt động của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân theo 5 nội dung chính của bản quy chế đã nêu;

2) Giám sát hoạt động của đại biểu Hội đồng nhân dân, các thành viên của Ủy ban nhân dân và cán bộ xã, thị trấn trong quá trình thực hiện nhiệm vụ theo quy định của quy chế;

3) Giám sát việc thực hiện các văn bản pháp luật có liên quan thực hiện quyền làm chủ của nhân dân ở cơ sở

Các hình thức biện pháp giám sát là:

- Thông qua việc phối hợp với chính quyền trong quá trình tổ chức thực hiện quy chế dân chủ

- Thông qua việc tham dự các kỳ họp Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân

- Thông qua việc tham gia các Hội đồng, Ban chỉ đạo ở địa phương

- Thông qua việc tổ chức các cuộc vận động, các phong trào thi đua yêu nước của nhân dân

- Thông qua tiếp dân, thu thập ý kiến, kiến nghị của nhân dân

- Thông qua tổ chức, chỉ đạo hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân

Mặt trận thực hiện quyền giám sát của mình, đồng thời chỉ đạo hoạt động giám sát của Ban Thanh tra nhân dân trong quá trình thực hiện quyền làm chủ trực tiếp của nhân dân ở xã, thị trấn theo các nội dung trong quy chế dân chủ của Chính phủ đã ban hành

và theo quy định của Luật Thanh tra Hoạt động giám sát của Mặt trận và của Ban Thanh tra nhân dân ở xã, thị trấn, với mục đích là góp phần xây dựng và củng cố chính quyền nhân dân, làm cho bộ máy nhà nước ngày càng trong sạch, vững mạnh, hoạt động ngày càng có hiệu lực và hiệu quả để quản lý tốt mọi mặt của đời sống xã hội theo pháp luật nhà nước, thể hiện được quyền lực của nhân dân Nội dung giám sát của Mặt trận có tính bao trùm, nhất là giám sát việc ban hành các văn bản pháp luật có liên quan trực tiếp việc thực hiện quyền dân chủ trực tiếp của nhân dân ở cơ sở, giám sát việc thực hiện công khai các nội dung mà chính quyền cơ sở có trách nhiệm thông tin

để dân biết, nhất là những chính sách, pháp luật liên quan đến quyền và nghĩa vụ của công dân, đến những đối tượng xã hội do Mặt trận trực tiếp vận động, liên quan đến nhiệm vụ, quyền hạn của Mặt trận Tổ quốc Giám sát việc tổ chức để nhân dân được thảo luận và quyết định những việc liên quan trực tiếp đến đời sống của nhân dân, những việc nhân dân thảo luận, đóng góp ý kiến vào các chủ trương, kế hoạch, nghị quyết, quyết định trước khi Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân quyết định Giám sát quá trình tổ chức thực hiện các công việc cụ thể ở địa phương, cơ sở để bảo đảm việc thực thi đó là dân chủ, công khai, đúng quy định của pháp luật Còn giám sát của Ban Thanh tra nhân dân là giám sát trực tiếp khi thực hiện các công việc cụ thể do các Ban quản lý công trình tổ chức xây dựng cơ sở hạ tầng và các công trình phúc lợi, giám sát việc thu chi các loại quỹ do dân đóng góp, giám sát việc sử dụng và quản lý đất đai, giám sát kết quả giải quyết các vụ việc tiêu cực, tham nhũng Hoạt động giám sát của Thanh tra nhân dân phải tuân theo quy định của pháp luật về thanh tra, trong đó

đã quy định quyền hạn, nhiệm vụ của Thanh tra nhân dân Mặt trận xã, thị trấn phải tổ chức và chỉ đạo hoạt động của Thanh tra nhân dân, bồi dưỡng kỹ năng, nghiệp vụ cho

các thành viên thanh tra, theo dõi các hoạt động cụ thể của Thanh tra nhân dân để phê duyệt một cách chính xác những kiến nghị của Thanh tra nhân dân, hướng hoạt động của Thanh tra nhân dân theo đúng quy định của pháp luật

Quá trình giám sát việc thực hiện quyền làm chủ ở cơ sở, Mặt trận và các tổ chức thành viên của Mặt trận phát hiện những việc làm trái pháp luật, vi phạm quyền làm chủ của nhân dân, kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền để xem xét xử lý Ở

cơ sở thì Ban Thanh tra nhân dân kiến nghị với thủ trưởng cơ quan, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã xem xét giải quyết và xử lý Điều cốt yếu của hoạt động giám sát của Mặt trận là phát hiện những lệch lạc, những vi phạm hoặc có dấu hiện vi phạm ngay từ đầu

để góp ý kiến cụ thể với người có thẩm quyền hoặc người có trách nhiệm thi hành nhiệm vụ, với cấp ủy Đảng để tìm cách khắc phục và ngăn chặn sự vi phạm, không để khi xảy ra sự việc vỡ lở mới đề nghị thanh tra, xử lý Mọi cán bộ Mặt trận, cán bộ đoàn thể phải nắm vững mục đích giám sát như đã nêu ở trên, giám sát là để thực hiện tốt hơn quyền làm chủ trực tiếp của nhân dân, giám sát giúp cho chính quyền, cán bộ, công chức nhà nước thi hành đúng chính sách pháp luật, phát hiện sớm những vi phạm

có thể xảy ra hoặc bắt đầu xảy ra để kịp thời khắc phục Tuy nhiên, đã xảy ra vi phạm thì Mặt trận, Ban Thanh tra nhân dân phải kiến nghị giải quyết xử lý và thông báo công khai để nhân dân biết, đồng thời tiếp tục giám sát việc thực hiện các kiến nghị đó

để bảo đảm hiệu quả giám sát

Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã, thị trấn và Ban công tác Mặt trận ở khu dân cư trong việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở: quy chế dân chủ ở cơ sở quy định nhiều quyền dân chủ trực tiếp của dân Những quyền này có quan hệ trực tiếp với chế độ tự quản và chủ yếu diễn ra ở địa bàn dân cư thôn xóm, làng, bản, tổ dân phố nên Ban công tác Mặt trận có vai trò rất quan trọng Ban công tác Mặt trận là những tế bào của Mặt trận Tổ quốc; là nơi trực tiếp tổ chức vận động nhân dân, các hộ gia đình và người dân; nắm tâm tư nguyện vọng, kiến nghị của các tầng lớp nhân dân trong thôn xóm, làng, bản; giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật; hòa giải các mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã, thị trấn có nhiệm vụ hướng dẫn các Ban công tác Mặt trận phối hợp với trưởng thôn xóm, làng, bản vận động nhân dân thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước, nghị quyết của Hội đồng

nhân dân, quyết định của Ủy ban nhân dân, chương trình hành động của Mặt trận Tổ quốc các cấp; động viên nhân dân giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, đại biểu dân cử, cán bộ, công chức nhà nước; tổ chức hội nghị nhân dân thảo luận và quyết định các công việc thuộc nội bộ cộng đồng dân cư để nâng cao dân sinh, dân trí, giữ gìn trật tự an ninh, an toàn xã hội; bàn biện pháp tham gia xây dựng chính quyền địa phương theo chương trình của xã và xóm; bàn mở rộng và nâng cao chất lượng các hình thức tự quản của dân ở địa bàn dân cư theo quy định của pháp luật về những công việc mang tính xã hội hóa

Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã, thị trấn cần khảo sát các Ban công tác Mặt trận ở địa phương mình để bổ khuyết theo Điều lệ Mặt trận Tổ quốc, nhằm kiện toàn, củng cố Ban công tác Mặt trận, bồi dưỡng kiến thức công tác Mặt trận cho Trưởng Ban công tác Mặt trận, đáp ứng yêu cầu thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở

Trên cơ sở các nhiệm vụ của Mặt trận tham gia tổ chức thực hiện quy chế dân chủ, sau một thời gian triển khai thực hiện ở địa phương, Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã, thị trấn cần xây dựng quy chế phối hợp công tác với Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân để việc tổ chức thực hiện các nội dung của quy chế thành chương trình,

kế hoạch và đi vào nếp ở xã, thị trấn

Như vậy, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân có vai trò đặc biệt quan trọng trong thực hiện quy chế Đó là, giáo dục cho nhân dân và các đoàn viên, hội viên hiểu nội dung, ý nghĩa, quyền và trách nhiệm thực hiện quy chế; thực hiện quyền đại diện của tổ chức mình, phối hợp với chính quyền xã, trưởng xóm thực hiện quy chế dân chủ

và giám sát việc thực hiện các chính sách ở địa phương; phản ánh ý kiến và nguyện vọng chính đáng của nhân dân, các đoàn viên, hội viên cho các cấp có thẩm quyền xem xét giải quyết; động viên nhân dân, các đoàn viên, hội viên tích cực thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, nhà nước, các chương trình phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng cộng đồng bền vững Việc Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã, thị trấn và các cấp Mặt trận tích cực, chủ động và sáng tạo tham gia thực hiện quy chế dân chủ ở cơ

sở sẽ nêu cao vai trò của Mặt trận Tổ quốc, xứng đáng với lòng tin cậy của Đảng và của nhân dân đối với Mặt trận trong giai đoạn cách mạng hiện nay

1.1.4 Quy định vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong việc thực hiện quy chế dân chủ cấp cơ sở phục vụ phát triển kinh tế - xã hội

Những năm qua, thực hiện Kết luận số 120 của Bộ Chính trị khóa XI “Về tiếp tục đẩy mạnh, nâng cao chất lượng, hiệu quả việc xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở” [[2]], trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc trên địa bàn huyện trong việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở được nâng cao, nhất là công tác phối hợp với chính quyền, các ngành chức năng có liên quan tham gia tuyên truyền, vận động cán bộ, đảng viên, đoàn viên, hội viên và nhân dân thực hiện tốt các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; giám sát và phản biện xã hội; tham gia giải quyết tranh chấp, khiếu nại của nhân dân Qua đó, quyền làm chủ của nhân dân ngày càng được phát huy; những việc nhân dân được biết, được bàn, được giám sát, kiểm tra được thực hiện thường xuyên hơn, tạo điều kiện để nhân dân tham gia quản lý nhà nước, giám sát hoạt động của chính quyền

Để phát huy vai trò của tổ chức trong thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, thể hiện rõ trách nhiệm thông qua các hoạt động trực tiếp sinh hoạt, trao đổi và cùng nhân dân tháo gỡ khó khăn, vướng mắc ở cơ sở, động viên đoàn viên, hội viên, các tầng lớp nhân dân tham gia tích cực các cuộc vận động, phong trào thi đua yêu nước ở cơ sở Trong đó, công tác giám sát các hoạt động của cấp ủy, chính quyền trong chỉ đạo thực hiện chương trình phát triển kinh tế - xã hội, các dự án đầu tư xây dựng, thực hiện an sinh xã hội được Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể tăng cường Phối hợp tổ chức các hội nghị tiếp xúc cử tri với đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp Ban Thanh tra nhân dân các xã, thị trấn luôn được củng cố kiện toàn, triển khai giám sát định kỳ tập chung vào một số lĩnh vực như: Việc thực hiện Nghị quyết của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, việc thực hiện dân chủ ở cơ sở, việc thực hiện các loại quỹ do dân đóng góp, chế độ chính sách của Nhà nước, giám sát xây dựng các công trình công cộng, chương trình xây dựng nông thôn mới… Phát huy vai trò của các tổ hòa giải ở Ban công tác Mặt trận Tập hợp ý kiến phản ánh đề xuất kiến nghị của nhân dân để chuẩn bị Hội nghị đối thoại giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền với nhân dân Các ý kiến chủ yếu tập chung vào các chủ trương, nghị quyết, kế hoạch phát triển kinh tế xã hội, xây dựng hệ thống chính trị ở địa phương, sự lãnh đạo của

cấp ủy Đảng, sự quản lý điều hành của chính quyền và hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị Tham gia cùng đoàn giám sát của Thường trực Hội đồng nhân dân, các Ban của Hội đồng nhân dân huyện giám sát chương trình phát triển kinh tế - xã hội của huyện và những vấn đề cử tri quan tâm [[10]]

Cùng với hoạt động giám sát, tham gia giải quyết khiếu nại tố cáo, Mặt trận Tổ quốc các cấp phối hợp với các tổ chức thành viên tích cực tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện đầy đủ các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, các quy định của địa phương, tham gia xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư, xây dựng gia đình văn hóa, khu dân cư văn hóa, phong trào đền ơn đáp nghĩa, phong trào xóa đói giảm nghèo, cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới,

đô thị văn minh”; “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”…

Với việc giám sát thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở, nhân dân đã được bàn và quyết định cũng như tham gia kiểm tra, giám sát nhiều vấn đề như: Huy động đóng góp xây dựng cơ sở hạ tầng, các công trình phúc lợi; xây dựng hương ước, quy ước, làng văn hóa; quỹ "Đền ơn đáp nghĩa", quỹ "Ngày vì người nghèo" và các công việc trong nội

bộ cộng đồng dân cư; thành lập Ban Giám sát các công trình xây dựng do nhân dân đóng góp; bình xét gia đình văn hóa, hộ nghèo Nội dung giám sát chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực như: Dự toán, quyết toán ngân sách; giám sát xây dựng các công trình

do nhân dân đóng góp, quản lý và sử dụng đất đai; giám sát thu, chi ngân sách địa phương và các khoản đóng góp của Nhân dân, kết quả thanh, kiểm tra, giải quyết các

vụ việc liên quan đến tổ chức, công dân từ đó, đã hạn chế được các khiếu nại, thắc mắc trong Nhân dân

Với vai trò của Mặt trận Tổ quốc các cấp trong việc tham gia thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở đã góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội, quyền làm chủ của nhân dân ngày càng được phát huy Nhân dân được biết, được làm, được tham gia ý kiến và giám sát vào nhiều lĩnh vực, từ đó, tham gia quản lý nhà nước, giám sát hoạt động của chính quyền, khắc phục tình trạng quan liêu, tham nhũng [[13]]

1.1.5 Những chỉ tiêu đánh giá vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong việc thực hiện quy chế dân chủ cấp cơ sở phục vụ phát triển kinh tế - xã hội

Đánh giá vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong thực hiện quy chế dân chủ ở xã, thị trấn dựa trên những kết quả:

- Việc triển khai và thực hiện chỉ đạo của cấp ủy Đảng, chính quyền, sự tham gia có trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể các cấp; sự thống nhất, đồng bộ trong hệ thống chính trị, sự đồng thuận trong các tầng lớp Nhân dân

- Tổ chức các nội dung theo phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”; thông qua nhiều hình thức như công khai nội dung ở khu dân cư; công khai thông qua niêm yết tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã, bản tin ở khu dân cư

- Lãnh đạo Đảng, chính quyền, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc gặp gỡ, lắng nghe ý kiến của người có uy tín, cá nhân tiêu biểu trong cộng đồng dân cư Tổ chức đối thoại trực tiếp với người dân tại nơi phát sinh bức xúc trong các dự án giải tỏa, quy hoạch, làm đường, đền bù, tái định cư

- Mặt trận và các đoàn thể, cần thực hiện tốt giám sát thực hiện quy chế dân chủ ở cơ

sở Động viên khen thưởng kịp thời những cá nhân, đơn vị làm tốt việc thực hiện; đồng thời cũng cần xử lý nghiêm những nơi thực hiện chưa tốt

- Cần gắn thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở với phát triển kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng; cần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng cải thiện, nâng cao thu nhập của người dân, giảm bớt lao động về nông nghiệp Tiếp tục thay đổi nhận thức, từ cấp

ủy tới chính quyền, đoàn thể chính trị - xã hội về quy chế dân chủ ở cơ sở

- Tăng cường giám sát, phản biện của Mặt trận Tổ quốc, thực hiện hiệu quả đối thoại, đặc biệt là tại những điểm nóng Đối thoại tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể, qua

đó củng cố lòng tin của Nhân dân với Đảng, chính quyền

1.1.6 Những nhân tố ảnh hưởng đến vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong việc thực hiện quy chế dân chủ cấp cơ sở

Trong xã hội do dân làm chủ ở nước ta, dân chủ vừa là mục tiêu và động lực, vừa là cơ chế và phương thức vận hành quyền lực của nhân dân trong quản lý nhà nước và tổ

chức đời sống xã hội Thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở đã góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, giữ vững an ninh, trật tự ở cơ sở Phát huy dân chủ, nhân dân quan tâm thảo luận chuyển dịch cơ cấu kinh tế, lựa chọn đầu tư, nâng cao trình độ chuyên canh, thâm canh, phát triển kinh tế hộ; huy động sức dân đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật, giao thông nông thôn Ðến nay, xuất hiện nhiều điển hình sản xuất, kinh doanh giỏi; số hộ đạt khá, giàu ngày càng tăng [[19]] Cơ sở hạ tầng kỹ thuật ở nông thôn tiếp tục được tăng cường, các hoạt động văn hóa, xã hội ngày càng phát triển; an ninh, trật tự được bảo đảm; các tệ nạn xã hội giảm dần, nhiều vụ, việc mâu thuẫn trong nhân dân được giải quyết; bộ mặt nông thôn, đô thị có nhiều đổi mới [[19]] Thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở hiệu quả đã góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng và chất lượng đảng viên Quán triệt quan điểm chỉ đạo của Trung ương, các cấp ủy đảng đã chỉ đạo việc thực hiện các quy chế, quy định, quy trình công khai, dân chủ; bảo đảm thực hiện đúng nguyên tắc tập trung dân chủ trong công tác đảng Việc các cấp ủy, chính quyền tổ chức đối thoại trực tiếp với dân, lấy ý kiến nhân dân tham gia về công tác đảng đã góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của các cấp ủy đảng và chất lượng đảng viên, từng bước xây dựng tổ chức đảng ngày càng trong sạch, vững mạnh

Thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở không ngừng nâng cao năng lực quản lý, điều hành của các cơ quan nhà nước và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức Những năm qua, việc thông báo công khai và truyền hình trực tiếp các phiên chất vấn, công khai kết quả hoạt động giám sát và các kiến nghị của cử tri tại các kỳ họp của Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp đã thu hút sự quan tâm, theo dõi của nhân dân, nâng cao trách nhiệm của cơ quan đại diện và của người đại biểu nhân dân Các cơ quan Nhà nước quan tâm xây dựng các quy chế, quy định thực hiện công khai, dân chủ gắn với đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, thực hiện cơ chế "một cửa", "một cửa liên thông" được nhân dân đồng tình, ủng hộ Việc thực hiện công khai, dân chủ đã trở thành phương thức quản lý, điều hành của các cơ quan nhà nước và nâng cao trách nhiệm của cán bộ, công chức đối với nhân dân; đồng thời, khuyến khích nhân dân tham gia xây dựng, giám sát các hoạt động của cơ quan nhà nước, góp ý cho cán bộ, công chức về phong cách, trách nhiệm, đạo đức, lối sống và tôn trọng nhân dân Thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở góp phần đổi mới phương thức hoạt động và nâng cao

vai trò, trách nhiệm, uy tín của Mặt trận, các đoàn thể nhân dân Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể đã tích cực tuyên truyền, vận động các tầng lớp nhân dân thực hiện Tuy nhiên, việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở vẫn chưa đáp ứng yêu cầu, Có nơi,

có lúc còn vi phạm quyền làm chủ của nhân dân; chưa thực hiện tốt công khai, dân chủ, chưa phát huy đầy đủ tinh thần làm chủ, trách nhiệm làm chủ của nhân dân trong tháo gỡ khó khăn, tham gia giải quyết những bức xúc từ cơ sở Việc thực hiện quy chế dân chủ, công khai, minh bạch các chế độ, chính sách; về quy hoạch, kế hoạch, giá cả đền bù khi thu hồi đất có nơi chưa thực hiện nghiêm túc theo quy trình, quy định của Nhà nước Công tác tuyên truyền, giáo dục chưa được quan tâm đúng mức, nhận thức

về thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở chưa đồng đều; trách nhiệm của một số ban chỉ đạo, của Mặt trận, đoàn thể, thủ trưởng cơ quan, đơn vị có nơi, có lúc chưa được đề cao Ðến nay, vẫn còn có nơi chưa xây dựng được quy chế, một số công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn chưa triển khai thực hiện; chất lượng thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở chưa cao Sự phối hợp giữa cấp ủy, chính quyền, các đoàn thể trong công tác chỉ đạo, kiểm tra, tổng kết và nhân rộng các điển hình có nơi thiếu chặt chẽ, chưa đồng bộ; thiếu kiên quyết trong việc xây dựng và ban hành các quy chế, quy định, quy trình thực hiện công khai, dân chủ [[10]]

Nguyên nhân chủ yếu là do nhận thức về dân chủ chưa đầy đủ, trách nhiệm của một số cấp ủy, chính quyền chưa tập trung chỉ đạo, thiếu kiểm tra, đôn đốc; chưa cụ thể hóa các quy chế, quy định, quy trình công khai, dân chủ ở cơ sở; chưa coi trọng việc sửa đổi, bổ sung quy chế, quy ước sát với thực tiễn của từng loại hình cơ sở; chưa phát huy vai trò, trách nhiệm của Mặt trận, các đoàn thể nhân dân; việc sơ kết, tổng kết, nhân rộng các điển hình chưa được coi trọng; chưa kiểm điểm, phê bình nơi làm yếu và thiếu quan tâm giúp đỡ nơi có khó khăn

1.2 Cơ sở thực tiễn về vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong việc thực hiện quy chế dân chủ

1.2.1 Kinh nghiệm công tác phát huy vai trò của Mặt trận tổ quốc trong việc thực hiện quy chế dân chủ cấp cơ sở một số địa phương

Nắm vững các quan điểm chỉ đạo của Trung ương, tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục sâu rộng trong các tầng lớp nhân dân, không ngừng nâng cao nhận

thức về dân chủ và thực hành dân chủ ở cơ sở Các ngành, các cấp tổ chức thực hiện nghiêm túc việc lấy ý kiến nhân dân về xây dựng các chủ trương, chính sách liên quan đến quyền và lợi ích trực tiếp của nhân dân; tích cực thực hành dân chủ, tạo nền nếp và những chuyển biến mới, tích cực ở cơ sở Tăng cường sự lãnh đạo của Ðảng, chỉ đạo của các cơ quan Những nơi cấp ủy, chính quyền nắm vững các quan điểm chỉ đạo của Trung ương, vận dụng sáng tạo vào thực tiễn; coi trọng công tác tuyên truyền, phổ biến sâu rộng trong các tầng lớp nhân dân, thông qua nhiều hình thức phong phú, đa dạng để góp phần nâng cao nhận thức, tạo sự đồng tình, hưởng ứng của nhân dân, thúc đẩy quá trình thực hiện các quy chế, quy định, quy trình thực hiện công khai, dân chủ

ở cơ sở, quy ước, hương ước ở thôn, tổ dân phố Phát huy dân chủ, nhân dân tích cực tham gia vào quá trình phát triển kinh tế, xã hội, giữ vững an ninh - trật tự ở cơ sở; bầu không khí dân chủ trong Ðảng, trong xã hội có nhiều chuyển biến rõ nét Phát huy vai trò, trách nhiệm người đứng đầu của các tổ chức trong hệ thống chính trị và đội ngũ cán bộ, công chức ở cơ sở Quan tâm chỉ đạo việc xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ gắn với việc thực hiện dân chủ, công khai, minh bạch các thủ tục hành chính, các loại phí, lệ phí và các quy định của pháp luật Nâng cao chất lượng dân chủ đại diện,

mở rộng dân chủ trực tiếp; nêu cao tinh thần phục vụ nhân dân, tôn trọng quyền làm chủ của nhân dân, tăng cường đối thoại tháo gỡ khó khăn từ cơ sở Phát huy vai trò và trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền trong việc trực tiếp chỉ đạo xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ; xác định rõ chức năng, nhiệm vụ; công khai các hoạt động quản lý, điều hành; nâng cao tinh thần, trách nhiệm thực hành dân chủ của đội ngũ cán bộ, công chức; từng bước ngăn chặn tình trạng quan liêu, tham nhũng, lãng phí ở cơ sở Tăng cường sự phối hợp hoạt động giữa các tổ chức trong hệ thống chính trị về chỉ đạo quán triệt, tổ chức thực hiện, hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc và đánh giá kết quả việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở Phát huy dân chủ ở cơ sở gắn với đẩy mạnh các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động ở cơ sở Phối hợp chặt chẽ giữa các tổ chức trong hệ thống chính trị, quan tâm chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra, xem xét, đánh giá kết quả thực hiện; khen thưởng và động viên kịp thời; tạo phong trào sâu rộng, có hiệu quả ở từng loại hình cơ sở Trong các cơ quan hành chính, đơn

vị sự nghiệp, doanh nghiệp nhà nước, việc xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ đã tạo môi trường thuận lợi để cán bộ, công chức, người lao động phát huy năng lực, trí

tuệ, nâng cao trách nhiệm tham gia về hoạch định cơ chế, chính sách, tham gia giải quyết những vướng mắc, khó khăn trong sản xuất, kinh doanh Việc thực hiện quy chế dân chủ gắn với xây dựng và đẩy mạnh các hoạt động văn hóa, xã hội như: tổ chức các

lễ hội văn hóa truyền thống của làng, xã, lễ hội văn hóa vùng, miền, khu vực; huy động sức dân xây dựng các công trình văn hóa Nhân dân tích cực thực hiện cuộc vận động "Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, "xóa đói, giảm nghèo" và thực hiện tốt các chính sách xã hội, giúp đỡ các gia đình chính sách, gia đình có hoàn cảnh khó khăn cải thiện cuộc sống

Phát huy vai trò, trách nhiệm của ban chỉ đạo thực hiện quy chế dân chủ ở các ngành, các cấp; nâng cao chất lượng tham mưu cho cấp ủy, phối hợp chặt chẽ với chính quyền, các đoàn thể nhân dân trong xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở Phát huy dân chủ gắn với kỷ cương pháp luật, xử lý nghiêm minh đối với các vụ việc tiêu cực, tham nhũng, lãng phí; kiên quyết xử lý đối với những trường hợp lợi dụng dân tộc, tôn giáo gây mất ổn định về an ninh, trật tự Nâng cao ý thức sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật, tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước ở

cơ sở, đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao trách nhiệm, phẩm chất và năng lực của cán bộ, công chức để thực hiện các quy chế, quy định, quy trình công khai, dân chủ ở cơ sở Phát huy dân chủ, tôn trọng quyền làm chủ của nhân dân, nhân dân tích cực tham gia đấu tranh phòng, chống tội phạm, phát hiện, tố giác các vụ việc tiêu cực, tham nhũng, lãng phí; tham gia giám sát các vụ, việc vi phạm pháp luật và kết quả xử lý, giải quyết sau thanh tra Phát huy sức mạnh đoàn kết trong cộng đồng dân

cư, nêu cao tinh thần cảnh giác, tích cực tham gia ngăn chặn các tệ nạn xã hội; đấu tranh phòng, chống âm mưu thâm độc của các thế lực thù địch trong và ngoài nước; ngăn chặn các hành động gây rối, gây bạo loạn, gây mất ổn định an ninh, trật tự ở cơ

sở Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy đảng, đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết việc thực hiện quy chế dan chủ ở cơ sở Kiên trì chỉ đạo tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc từ cơ sở Gắn thực hiện quy chế dân chủ ở cơ

sở với xây dựng tổ chức cơ sở đảng trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực và sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng Thường xuyên kiểm tra, giám sát việc thực hiện của các tổ chức, đơn vị; giám sát trách nhiệm, ý thức chấp hành và gương mẫu thực hiện của cán bộ, đảng viên, công chức; sơ kết, tổng kết và nhân rộng kịp thời

các điển hình thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở Các cấp ủy Ðảng quan tâm chỉ đạo việc tổ chức lấy phiếu tín nhiệm các chức danh chủ chốt ở cấp xã do Hội đồng nhân dân bầu, góp phần ngăn chặn tình trạng quan liêu, nhũng nhiễu, cửa quyền, đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực Ðồng thời, không ngừng nâng cao ý thức, trách nhiệm phục vụ nhân dân của cán bộ, đảng viên và công chức, làm trong sạch nội bộ tổ chức Ðảng, nâng cao tinh thần đoàn kết, thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ chính trị ở cơ quan, đơn vị và cơ sở

Những người làm công tác vận động quần chúng của Ðảng luôn thấm nhuần tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về công tác dân vận Học tập và vận dụng tư tưởng dân vận của Chủ tịch Hồ Chí Minh vào thực tiễn công tác vận động quần chúng trong giai đoạn cách mạng hiện nay là việc làm quan trọng vừa cần thiết, vừa cơ bản, lâu dài Thời gian tới, công tác dân vận của cả hệ thống chính trị nước ta cũng như trong hệ thống dân vận các cấp ủy cần thực hiện tốt một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm sau đây: Tiếp tục học tập, tuyên truyền, phổ biến, quán triệt tác phẩm "Dân vận" và tư tưởng dân vận của Chủ tịch Hồ Chí Minh đến mọi tầng lớp nhân dân, đến tất cả cán bộ, công chức, đảng viên, đến các cấp chính quyền, tổ chức đảng, các đoàn thể nhân dân Ðây là tài liệu không thể thiếu đối với mỗi cán bộ, đảng viên trong tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, đoàn thể nhân dân ở các cấp, các ngành Lồng ghép, kết hợp chặt chẽ các nội dung trong tư tưởng dân vận của Chủ tịch Hồ Chí Minh với việc thực hiện Chỉ thị 05-CT/TW của Bộ Chính trị về "Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh" [[1]] Các nội dung thực hiện cần thiết thực, cụ thể, gắn với việc hoàn thành nhiệm vụ chính trị của mỗi địa phương, cơ quan, đơn vị và từng cá nhân cán bộ, công chức, đảng viên với quan tâm giải quyết lợi ích chính đáng, nhu cầu bức thiết của nhân dân; chú trọng khâu làm theo đạo đức, tác phong dân vận của Bác Hồ Thực hiện tốt Cuộc vận động "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh",

"Năm dân vận của chính quyền" với các nội dung trọng tâm như tạo điều kiện thuận lợi để tăng cường, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, nhất là mở rộng dân chủ trực tiếp của người dân; tham gia xây dựng các chủ trương, chính sách phát triển kinh tế-xã hội; cải cách thủ tục hành chính; xây dựng chính quyền trong sạch, vững mạnh, thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở với phương châm "dân biết, dân bàn, dân làm, dân

kiểm tra"; giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo của người dân Thực hiện tốt phong trào thi đua "Dân vận khéo" trong hệ thống chính trị cả nước; xây dựng, nhân rộng mô hình, điển hình "dân vận khéo" theo tư tưởng Hồ Chí Minh để phong trào này có sức lan tỏa mạnh mẽ trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, trên mọi lĩnh vực, địa bàn cả nước; xây dựng suy tôn những cán bộ thật sự "trọng dân, gần dân, học dân, có trách nhiệm với dân", "nghe dân nói, nói dân hiểu, làm dân tin"

Ðổi mới, đa dạng hóa nội dung, hình thức vận động, tập hợp quần chúng của Mặt trận, các đoàn thể nhân dân, các hội quần chúng, hướng mạnh về cơ sở Khắc phục tình trạng hành chính hóa, phô trương, hình thức Ðẩy mạnh các cuộc vận động cách mạng, các phong trào thi đua yêu nước, phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ chính trị của địa phương, cơ quan, đơn vị, góp phần tích cực thực hiện thành công các chỉ tiêu, nhiệm

vụ Nghị quyết Ðại hội Đảng các cấp đề ra

Tư tưởng dân vận Hồ Chí Minh mãi mãi là ngọn đuốc sáng, soi đường, chỉ lối cho mỗi chúng ta Cần tiếp tục quán triệt sâu sắc hơn nữa các quan điểm chỉ đạo của Trung ương, kiên quyết chỉ đạo và tổ chức thực hiện sâu rộng, đồng đều Tiếp tục tổng kết, đúc rút các bài học kinh nghiệm từ thực tiễn, vận dụng linh hoạt, sáng tạo vào đặc điểm của từng loại hình cơ sở một cách nền nếp, hiệu quả, góp phần tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững an ninh chính trị ở từng địa bàn, đóng góp tích cực vào sự phát triển bền vững của quê hương, đất nước

1.2.2 Bài học kinh nghiệm đối với huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên

Sau khi tiếp thu Chỉ thị 30 ngày 18/02/1998 của Bộ Chính trị về xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở, Ban Thường vụ Huyện ủy Võ Nhai đã thành lập Ban Chỉ đạo quy chế dân chủ ở huyện Hàng năm Huyện uỷ, Ủy ban nhân dân huyện đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở gắn với các nhiệm vụ chính trị trên địa bàn [[9]] Huyện uỷ, Ủy ban nhân dân huyện, Ban Chỉ đạo quy chế dân chủ huyện [[10]] đã ban hành các văn bản chỉ đạo về thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở Tất cả các

cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp và 15 xã, thị trấn trong huyện đã triển khai quy chế dân chủ cho nhân dân, cán bộ, công nhân viên chức, xây dựng được quy chế thực hiện dân chủ và 174 xóm, bản đã xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước Đặc biệt trong những năm gần đây [[21]] việc thực hiện quy chế dân chủ trên địa bàn huyện đã được gắn chặt

với việc thực hiện Chỉ thị 05 về “Tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI: “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay”, Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII về “Xây dựng chỉnh đốn Đảng, ngăn chặn đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ” và các phong trào thi đua “Dân vận khéo”, “Xây dựng nông thôn mới”

Nổi bật trong quá trình thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở trên địa bàn huyện Võ Nhai

là việc triển khai được tiến hành sâu rộng, dần dần đi vào nền nếp, chất lượng Nội dung quy chế dân chủ ở cơ sở đã tập trung vào các lĩnh vực liên quan đến đời sống nhân dân Tính công khai, dân chủ ngày càng được thể hiện rõ, do vậy đã huy động được nội lực sức dân vào sự phát triển địa phương Nhân dân trong huyện qua thực hiện quy chế dân chủ đã đóng góp trên 15 tỷ đồng, hiến 77.291m2 đất, tham gia hơn 16.800 ngày công xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn mới [[19]] Nhân dân cũng đã tích cực đóng góp ý kiến xây dựng Đảng, chính quyền bằng nhiều hình thức Cũng qua thực hiện quy chế dân chủ, ý thức tôn trọng quyền làm chủ của nhân dân trong đội ngũ cán bộ, đảng viên được nâng lên; phương thức lãnh đạo, điều hành của các cấp uỷ Đảng, chính quyền từ huyện đến xã, thị trấn luôn có sự đổi mới; tinh thần trách nhiệm của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức có chuyển biến rõ rệt Các hoạt động cụ thể gắn với dân, gần dân, sát dân và tôn trọng nhân dân thể hiện ngày càng tốt hơn, tạo được mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với nhân dân và sự đồng thuận cao trong thực hiện các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, góp phần tạo động lực tinh thần mạnh

mẽ thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng - an ninh của huyện Hàng năm, các cơ quan, đơn vị đều tổ chức Hội nghị cán bộ công nhân viên chức, người lao động; qua đó công khai tài chính, quản lý và sử dụng tài sản cơ quan; khoán chi, thực hành tiết kiệm, Việc xây dựng các kế hoạch công tác, hoạt động của cơ quan được lấy ý kiến của cán bộ, công nhân viên chức;vai trò và trách nhiệm của Công đoàn, Thanh tra nhân dân trong việc giám sát thực hiện các chế độ chính sách cho người lao động được phát huy, nhất là trong việc xét nâng lương, chăm lo đời sống, lợi ích chính đáng, hợp pháp

Việc thực hiện quy chế dân chủ ở xã, thị trấn theo Pháp lệnh 34 của Uỷ ban Thường

vụ Quốc hội [[20]]; tại 15 xã, thị trấn trong huyện đều đã thành lập Ban chỉ đạo, xây dựng quy chế thực hiện dân chủ Cấp ủy Đảng, chính quyền 15 xã, thị trấn đã đưa ra những nội dung công việc nhân dân bàn bạc và quyết định, công việc nhân dân bàn chính quyền quyết định Những nội dung nhân dân được tham gia như quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, quy hoạch xây dựng nông thôn mới, các phương

án chuyển dịch cơ cấu kinh tế, công khai các nguồn vốn vay phát triển sản xuất, xóa đói, giảm nghèo, các chế độ an sinh xã hội, các chính sách đền bù, hỗ trợ giải phóng mặt bằng; việc phòng chống tiêu cực, tham nhũng, các tệ nạn xã hội; cải cách hành chính cơ chế “một cửa”, Việc thông báo cho nhân dân biết các hoạt động của địa phương được tiến hành bằng nhiều hình thức như niêm yết công khai tại trụ sở Ủy ban nhân dân xã, thị trấn, nhà sinh hoạt thôn, xóm hoặc qua sinh hoạt hội đoàn thể, hệ thống truyền thanh, Trong quá trình thực hiện, luôn coi trọng phương châm dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, coi trọng tính công khai, dân chủ nên quy chế dân chủ

ở cơ sở đã thực sự đi vào đời sống nhân dân; có những tác động tích cực đến các cuộc vận động lớn, các phong trào thi đua ở địa phương

Thời gian qua, cùng với các cấp ủy Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc trên địa bàn xã

La Hiên đã tích cực tham mưu cho cấp ủy Đảng, tham gia với chính quyền, triển khai thực hiện tốt quy chế dân chủ trên địa bàn xã [[12]] Thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở cho thấy nhận thức và thực hành dân chủ của cấp ủy, cơ sở được nâng lên rất nhiều Từ việc thực hiện quy chế dân chủ gắn với thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới tại địa phương cho thấy, người dân ngày càng thấy rõ vai trò của mình trong đời sống xã hội, nhận thấy rõ thành quả của sự nghiệp cách mạng do Đảng ta lãnh đạo Điều đó chỉ rõ việc thể chế hóa và thực hiện tốt phương châm “Dân biết, dân làm, dân bàn, dân kiểm tra, dân hưởng thụ”, tại xã, ngay từ việc xây dựng đề án quy hoạch nông thôn, quy hoạch sử dụng đất đai, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, xây dựng kết cấu hạ tầng, phương án sản xuất, xây dựng nếp sống văn hóa, huy động đóng góp… đều được công khai để dân biết, dân được bàn, dân được quyết định, được giám sát Nhờ thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở mà xã La Hiên từ một địa phương có xuất phát điểm thấp, cơ sở hạ tầng thấp kém, nguồn lực có hạn; một bộ phận nhân dân còn có tư tưởng trông chờ, ỷ lại… đến nay, La Hiên đã huy động được nguồn lực đầu tư xây dựng

nông thôn mới với tổng số tiền huy động gần 10 tỷ đồng, trong đó huy động từ sự đóng góp của nhân dân trên 2 tỷ đồng; vận động nhân dân hiến trên 8.000 m2 đất để xây dựng đường giao thông nông thôn, nhà văn hóa; huy động trên 3.000 ngày công… Với những kết quả đó, năm 2016 xã La Hiên được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới

Làm tốt công tác công khai, minh bạch, dân chủ bàn bạc, tôn trọng, cầu thị cho nên trong quá trình xây dựng nông thôn mới ở xã La Hiên không phát sinh những khiếu kiện, những bức xúc của người dân trong đóng góp xây dựng nông thôn mới Dẫn chứng cho điều này, Bí thư Đảng ủy xã chia sẻ về trường hợp của một nông dân trồng

Na ở xóm Hiên Minh khi được hỏi đã phấn khởi trả lời thu nhập bình quân hàng năm của gia đình đạt từ 200 triệu đồng trở lên, đời sống cũng thay đổi nhiều Từ đâu lại có kết quả đó, chính là nhờ thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở trong xây dựng nông thôn mới, trong chuyển đổi tái cơ cấu nông nghiệp giúp nâng cao đời sống vật chất của nhân dân

Từ thực tiễn có thể khẳng định, việc thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở là một trong những yêu cầu không thể thiếu trong quá trình triển khai thực hiện xây dựng nông thôn mới Thực hành dân chủ không chỉ là mục tiêu động lực mà còn trở thành “chìa khóa” tập hợp khối đại đoàn kết và huy động sức mạnh tổng hợp, phát huy sức sáng tạo trong nhân dân”

Có thể khẳng định qua thực hiện quy chế dân chủ đã có nhiều tác động tích cực đến việc xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền ngày càng trong sạch, vững mạnh Các cấp uỷ Đảng, chính quyền, Mặt trận, các đoàn thể trong huyện đã tăng cường mối quan

hệ mật thiết, gắn bó với nhân dân Thái độ, phong cách làm việc của cán bộ công chức, viên chức có chuyển biến đáng kể Việc lấy ý kiến đối với cán bộ, đảng viên tại nơi cư trú được thực hiện nền nếp hàng năm; tạo điều kiện thuận lợi cho nhân dân thể hiện vai trò giám sát đối với cán bộ, đảng viên đương chức sinh hoạt tại thôn, xóm nơi

cư trú Qua thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở, huyện đã rút ra một số kinh nghiệm để tiếp tục thực hiện tốt hơn trong những năm tiếp theo Đó là phải quán triệt quan điểm

“Lấy dân làm gốc”, dựa vào dân, chăm lo phát triển đời sống của nhân dân; thực hiện công khai, dân chủ những vấn đề liên quan trực tiếp đến đến cán bộ, công chức, viên chức và nhân dân, tạo ra sự đồng thuận, nhất trí cao trong nhận thức và thực hiện

Đồng thời phải thể hiện đầy đủ vai trò bản chất của Nhà nước ta là “Nhà nước của dân,

do dân, vì dân” Trên cơ sở đó phát huy quyền làm chủ thực sự của nhân dân trong mọi hoạt động của đời sống xã hội để thúc đẩy tăng trưởng toàn diện, xây dựng được đội ngũ cán bộ đảng, chính quyền, hội đoàn thể có năng lực, uy tín, công tâm Thực hiện quyền lãnh đạo tuyệt đối của Đảng đối với hệ thống chính trị; coi trọng và xây dựng mối quan hệ đồng bộ giữa các tổ chức trong hệ thống chính trị theo cơ chế và nguyên tắc:” Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ” Cùng lúc trong quá trình lãnh đạo, thực hiện quy chế dân chủ phải thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, kịp thời có biện pháp khắc phục, chấn chỉnh các hạn chế, tồn tại, có sơ kết, tổng kết để biểu dương các điển hình làm tốt

1.3 Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đề tài

- Tạp chí của Ban Tuyên giáo Trung ương: Thực hiện Quy chế dân chủ, khơi dậy và phát huy quyền làm chủ của nhân dân [[18]]

Thực hiện quyền làm chủ của nhân dân, thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở tiếp tục trở thành mục tiêu và động lực của công cuộc đổi mới và phát triển của đất nước hiện nay nhằm phát huy vai trò làm chủ, tinh thần sáng tạo của nhân dân, củng cố và nhân nguồn sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc

Sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị:

Thực hiện chức năng đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và tổ chức thành viên các cấp đã quan tâm chỉ đạo, hướng dẫn và phối hợp với các cơ quan, đơn vị, địa phương triển khai thực hiện quy chế dân chủ, gắn với hoạt động giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, chính quyền theo các Quyết định số 217-QĐ/TW và 218-QĐ/TW ngày 12-12-2013 của Bộ Chính trị về “Quy chế giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội” và “Quy định về việc MTTQ Việt Nam, các đoàn thể chính trị - xã hội và nhân dân tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền” Trong những năm gần đây, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã thực hiện phản biện có chất lượng, chiều sâu; giám sát có trọng tâm, trọng điểm, nhất là những lĩnh

vực có liên quan trực tiếp đến nhân dân, đồng thời phát huy vai trò của nhân dân cùng thực hiện giám sát hoạt động của chính quyền

Ban Thanh tra nhân dân, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng, tổ hòa giải ở cơ sở nhiều nơi hoạt động khá hiệu quả, phát huy được dân chủ trực tiếp của nhân dân tại địa bàn dân cư Mặt trận Tổ quốc các cấp tham gia giám sát người đứng đầu, cán bộ, công chức, đảng viên ở cơ sở, phối hợp giải quyết khiếu nại, tố cáo; tổ chức tiếp xúc cử tri của đại biểu dân cử; phối hợp tổ chức đối thoại với nhân dân; tăng cường công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí và ngăn chặn những biểu hiện “suy thoái”, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ Cùng với những hoạt động của Mặt trận Tổ quốc các cấp, nhân dân đã tham gia tích cực hơn vào công cuộc xây dựng, chỉnh đốn Đảng, xây dựng chính quyền

Quyết tâm đổi mới các cuộc vận động, các phong trào thi đua để chăm lo tốt hơn đời sống cho nhân dân, “Ngày hội đại đoàn kết ở khu dân cư” được tổ chức hằng năm vào dịp 18-11 thực sự là diễn đàn trao đổi dân chủ của nhân dân, góp phần tăng cường đoàn kết, gắn bó trong cộng đồng Công tác nắm tình hình trong đồng bào dân tộc, tôn giáo và tổ chức thăm, tặng quà được quan tâm thiết thực Qua đó, quyền làm chủ của nhân dân được đề cao, các hình thức dân chủ đại diện được phát huy; dân chủ trực tiếp được mở rộng; phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” được cụ thể hoá trên nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội Các cơ quan hành chính nhà nước và các đơn vị sự nghiệp công lập đã nghiêm túc thực hiện quy chế dân chủ trong cơ quan, đơn vị; quan tâm đến việc nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ quan hành chính, chất lượng của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức; đề cao trách nhiệm của người đứng đầu trong thực thi nhiệm vụ, nhằm thực hiện tốt hơn các nhu cầu của người dân Nhiều địa phương đã thực hiện tốt quy định về việc lấy ý kiến đánh giá sự hài lòng của người dân đối với cơ quan, đơn vị, cán bộ, đảng viên thực thi công vụ Công tác cải cách hành chính được tập trung chỉ đạo quyết liệt

Việc thực hiện quy chế dân chủ tại nơi làm việc cũng được các cấp, các ngành, doanh nghiệp quan tâm và có nhiều chuyển biến tích cực Chính quyền tăng cường đối thoại với doanh nghiệp để tháo gỡ khó khăn, đồng hành cùng doanh nghiệp và người dân thực hiện khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, áp dụng khoa học, công nghệ tiên tiến vào

sản xuất, kinh doanh Chủ doanh nghiệp đã quan tâm tổ chức đối thoại định kỳ, thực hiện các cam kết với người lao động, khen thưởng kịp thời để động viên tinh thần, đảm bảo các chính sách hợp pháp, chính đáng của người lao động

Nhân dân đã thể hiện sự quan tâm đến việc góp ý kiến về xây dựng chính sách, pháp luật, góp ý xây dựng Đảng, chính quyền, tham gia giám sát hoạt động của cán bộ, công chức, đảng viên ở khu dân cư Nhiều khó khăn trong quá trình phát triển và thực hiện được nhân dân bàn bạc, tháo gỡ, giải quyết có hiệu quả Việc thực hiện quy chế dân chủ đã góp phần đẩy mạnh các phong trào thi đua yêu nước, triển khai hiệu quả hơn cuộc vận động xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, tạo sự đồng thuận trong xã hội, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, tăng cường mối quan hệ mật thiết giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân

Thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế:

Mặc dù Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm và luôn chỉ đạo các cấp phát huy tốt việc thực hiện quy chế dân chủ, ở một số địa phương, cấp ủy, chính quyền, cơ quan, đơn vị, việc phát huy vai trò của nhân dân trong thực hiện dân chủ còn mờ nhạt, hiệu quả chưa

rõ Việc thực hành dân chủ một số nơi còn hình thức, cán bộ lãnh đạo chưa thực sự nêu gương trong “nói và làm” Việc xây dựng và ban hành các quy chế, quy định, quy trình thực hiện công khai, dân chủ chưa phát huy hiệu quả; việc tiếp cận thông tin của người dân còn khó khăn

Hoạt động của một số ban chỉ đạo thực hiện quy chế dân chủ ở địa phương chưa hiệu quả; sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền, sự tham gia của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị - xã hội, cơ quan, đơn vị có nơi, có lúc chưa được đề cao; tuyên truyền, giáo dục chưa được coi trọng đúng mức Một số nội dung cần công khai để nhân dân biết và bàn bạc, đóng góp còn hình thức, chưa thực sự phát huy hiệu quả về vai trò của nhân dân trong xây dựng chính sách và chính quyền cơ sở Một số chủ trương, chương trình, dự án chưa thực hiện tốt việc công khai lấy ý kiến nhân dân, nên chưa tạo được

sự đồng thuận, nhất là trong lĩnh vực quản lý đất đai, bảo vệ tài nguyên, môi trường, đầu tư xây dựng cơ bản, bồi thường, tái định cư dẫn đến khiếu kiện đông người, bức xúc kéo dài ở một số địa phương Thời gian giải quyết công việc còn chậm; người