* Khái niệm: Quần xã sinh vật là tập hợp các quần thể sinh vật thuộc nhiều loài khác nhau , cùng sống trong một không gian và thời gian xác định, các sinh vật có mối quan hệ gắn bó
Trang 1Môn: SINH HỌC
SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở
ĐỘNG VẬT
Giáo viên: Dương Thị Tự
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KHÁNH HÒA
TRƯỜNG THPT NGUYỄN VĂN TRỖI
GIẢNG DẠY TRỰC TUYẾN
trên ViettelStudy
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KHÁNH HÒA
TRƯỜNG THPT NGUYỄN VĂN TRỖI
GIẢNG DẠY TRỰC TUYẾN
trên ViettelStudy
Môn: SINH HỌC 12
BÀI 40 QUẦN XÃ SINH VẬT
VÀ MỘT SỐ ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN XÃ
Trang 2C Những con ong thợ đang hút mật D.Những sinh vật sống dưới đáy biển
B.Tập hợp cá Cóc sống trong VQG Tam Đảo A.Tập hợp các cây trong vườn
Tập hợp các sinh vật nào được gọi là quần thể sinh vật? Vì sao?
Trang 3Bài 40 QUẦN XÃ SINH VẬT
VÀ MỘT SỐ ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN
CỦA QUẦN XÃ
I Khái niệm quần xã sinh vật.
II.Một số đặc trưng cơ bản của quần xã III.Quan hệ giữa các loài trong quần xã
sinh vật.
Trang 4I Khái niệm về quần xã sinh
vật.
* Khái niệm:
Quần xã sinh vật là tập hợp
các quần thể sinh vật thuộc
nhiều loài khác nhau , cùng
sống trong một không gian và
thời gian xác định, các sinh
vật có mối quan hệ gắn bó với
nhau như một thể thống nhất
do vậy quần xã có cấu trúc
tương đối ổn định.
* VD: Quần xã sinh vật Đầm
lầy
Bài 40 QUẦN XÃ SINH VẬT VÀ MỘT SỐ ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN XÃ
Vật
Quần xã vùng đầm lầy
- Trong tranh bao nhiêu quần thể
sinh vậy đang sinh sống?
- Chúng đang sống ở đâu?
- Giữa các quần thể đó có mối quan
hệ nhau như thế nào?
Quần xã sinh vật?
Trang 5II Một số đặc trưng cơ bản của
quần xã
1.Thành phần loài trong QX:
- Số lượng loài, số lượng cá thể
của mỗi loài.
- Loài ưu thế và loài đặc trưng.
Bài 40 QUẦN XÃ SINH VẬT VÀ MỘT SỐ ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN XÃ
Thành loài trong quần xã
Số loài Số cá thể của mỗi loài
Ít
Độ đa dạng cao Độ đa dạng thấp
QX rừng thông ở Đà Lạt
Là loài đóng vai trò quan trọng
trong quần xã do có số lượng cá thể
nhiều, sinh khối lớn hoặc hoạt động
mạnh.
+ Loài đặc trưng:
Cây tràm ở rừng U Minh
Cá cóc ở VQG Tam Đảo
Loài chỉ có ở một quần xã nào đó
hoặc có số lượng nhiều hơn hẳn , có
vai trò quan trọng hơn loài khác
Trang 62 Đặc trưng về phân bố trong
không gian của quần xã
* Các kiểu phân bố:
- Phân bố theo chiều thẳng đứng.
VD: Sự phân tầng của quần xã
rừng, quần xã ao nuôi.
-Phân bố theo chiều ngang:
VD: Phân bố của SV ở đại dương
* Ý nghĩa:
- Giảm bớt sự cạnh tranh.
- Tận dụng tối đa nguồn thức ăn
từ môi sống.
Bài 40 QUẦN XÃ SINH VẬT VÀ MỘT SỐ ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN XÃ
Sự phân bố sinh vật của quần xã rừng
Sự phân bố các cá thể trong không gian của quần xã phụ thuộc vào yếu tố nào?
Quần xã có những kiểu phân bố nào? Cho ví dụ?
Sự phân bố trong không gian của
quần xã tùy thuộc vào nhu cầu
sống của từng loài.
Sự phân bố cá thể trong không gian của quần xã có ý nghĩa gì?
Tầng trên
Tầng giữa
Tầng đáy
Sự phân bố của sinh vật ở đại dương Vùng
ven bờ Vùng ngoài khơi
Trang 7SV này ăn
SV khác
Một loài sống nhờ trên cơ thể của loài khác
và lấy các chất nuôi sống cơ thể từ loài đó.
Không nhất thiết phải có nhau.
Nhất thiết phải có nhau
Cộng sinh
VÍ DỤ ĐẶC ĐIỂM
MỐI QUAN HỆ
A + + B
Ức chế cảm nhiễm
Kí sinh
Cạnh tranh Hội sinh
Hợp tác A + + B
B
O + A
A - + B
A O - B
A - + B
Các loài cạnh tranh nhau về nguồn sống, không gian sống
Một loài sử dụng loài khác làm thức ăn.
Chim mỏ đỏ và linh dương
Lúa và cỏ dại
Kền kền và chó rừng
Ve chó
Tơ hồng bám trên cây dâu Cây nắp ấm bắt mồi
Sư tử và ngựa vằn
A - - B
(+): loài có lợi, (-): loài bị hại, O: loài không bị ảnh
hưởng
Bài 40 QUẦN XÃ SINH VẬT VÀ MỘT SỐ ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN XÃ
III Quan hệ giữa các loài trong quần xã SV: 1/ Các mối quan hệ sinh thái
- Chim mỏ đỏ bắt con ve, rận trên lưng linh dương làm thức ăn.
- Linh dương giảm bớt kí sinh trùng
Cá ép sống bám trên cá lớn
- Cá ép nhờ các lớn đưa đi xa,
có thức ăn và được bảo vệ
- Cá lớn không lợi cũng không hại
Trang 8III Quan hệ giữa các loài trong
quần xã sinh vật
1 Các mối quan hệ sinh thái
2 Hiện tượng khống chế sinh học
Là hiện tượng số lượng cá thể
nhất định, không tăng cao quá hoặc
giảm quá thấp do tác động của các
mối quan hệ sinh thái.
Bài 40 QUẦN XÃ SINH VẬT VÀ MỘT SỐ ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN XÃ
Mối quan hệ về số lượng của linh miêu và thỏ
KIẾN VÀNG ĂN BỌ XÍT
BỌ RÙA ĂN SÂU CUỐN LÁ
Sử dụng thiên địch trong nông nghiệp
Thuốc trừ sâu sinh học bao gồm các loại chế phẩm có nguồn gốc sinh học Thành phần giết sâu có trong thuốc sinh học có thể là các vi sinh vật (nấm, vi khuẩn, virus) và các chất do vi sinh vật tiết ra (thường là các chất kháng sinh), các chất
có trong cây cỏ (là chất độc hoặc dầu thực vật).
-Ứng dụng: sử dụng thiên địch, chế
phẩm sinh học để phòng trừ sâu
bệnh, và các sinh vật gây hại đảm
bảo an toàn và bảo vệ môi trường
Trang 9Câu 1: Sự phân tầng của thực vật trong rừng mưa nhiệt đới là đặc trưng về
A số lượng loài
B thành phần loài
C phân bố cá thể trong không gian của quần
xã
D mối quan hệ sinh thái
Trang 10Câu 2: Sự phân bố cá thể trong không gian của quần xã có ý nghĩa:
A Giảm sự cạnh tranh, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn sống
B Nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn sống
C Giảm sự cạnh tranh
D Bảo vệ các loài động vật
Trang 11Câu 3: Mối quan hệ hỗ trợ khác loài bao gồm
1 Cây tầm gửi sống trên thân các cây gỗ lớn
trong rừng.
2 Hải quỳ sống trên mai cua
3 Dây tơ hồng sống trên tán các cây trong rừng.
4 Phong lan sống trên thân cây gỗ
5 Trùng roi sống trong ruột mối.
A 1, 2, 3 B 1, 3, 5 C 2, 4, 5 D 1, 3, 4.
Trang 123 Địa y
A - Kí sinh
B - Hợp tác
C - Cộng sinh
D - Vật ăn thịt - con mồi
E - Cạnh tranh
F- Hội sinh
Em hãy chọn mối quan hệ phù hợp trong mỗi hình.
4.Chim choi choi - cá sấu
5 Mèo- chuột
6 Sán trong mắt người
1 Lúa- cỏ đại
2 Hoa lan- cây gỗ lớn
Trang 13Quần Xã Sinh Vật
Quần Xã Sinh Vật
Kh ái
n iệ m
Nhiều loài Cùng không gian Cùng thời gian
Các loài có quan hệ gắn bó mật thiết
Đặc trư ng Thà nh
phầ n lo
ài Độ đa dạng Loài đặc trưng Loài ưu thế
Chiều thẳng đứng Chiều ngang
Sự p hâ
n b ố
K hô ng gia n
Mối quan hệ sinh thái
Hỗtr ợ
Cộng sinh
Hội sinh
Hợp tác
Cạnh tranh
Kí sinh
Ức
chế-Sinh vật nà y ăn
Sinh vật kh ác
Đ ối
kh án
g
Khống
chế
sinh
học
cảm nhiễm
Trang 141 Trả lời các câu hỏi trong SGK
2 Xem trước nội dung bài “Diễn thế sinh thái”.
3 Về nhà tìm hiểu ý nghĩa của viêc nghiên cứu các mối
quan hệ sinh thái trong quần xã.
4 Làm thế nào để duy trì và phát triển được độ đa dạng
của các quần xã trong tự nhiên?
