BAI GIANG QUY TRÌNH XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH

NGUYÊN TẮC XPVPHC: PHẢI ĐẢM BẢO ĐÚNG NGUYÊN TÁC THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ VPHC Nguyên tắc chung: Công bằng, công khai, khách quan, tôn trọng quyền giải trình của cá nhân, tổ

QUY TRÌNH

XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH

Ths Nguyễn Văn Nhiên Phó Chánh Thanh tra Bộ Y tế

MỘT SỐ ĐIỂM CẦN LƯU Ý

TRONG XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH

1 NGUYÊN TẮC XPVPHC: PHẢI ĐẢM BẢO ĐÚNG NGUYÊN TÁC THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ VPHC

Nguyên tắc chung: Công bằng, công khai, khách quan, tôn trọng quyền

giải trình của cá nhân, tổ chức;

- Người có thẩm quyền xử phạt, người có thẩm quyền áp dụng biện pháp

xử lý hành chính có trách nhiệm chứng minh hành vi vi phạm bằng việc

áp dụng các biện pháp hợp pháp để xác định sự thật của vụ việc một

cách khách quan, toàn diện và đầy đủ;

- Cá nhân, tổ chức bị xử phạt, cá nhân bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính có quyền tự mình hoặc thông qua người đại diện hợp pháp chứng minh mình không VPHC

-Để phân định mức phạt tiền giữa cá nhân và tổ chức vi phạm, phù hợp với tính chất vi phạm, một trong những nguyên tắc mới được quy định tại Luật XLVPHC là “đối với cùng một hành vi VPHC thì mức phạt tiền đối với tổ chức bằng hai lần mức phạt tiền đối với cá nhân”

Các nguyên tắc xử lý VPHC bao gồm: - >

1 Nguyên tắc xử phạt VPHC:

- Mọi VPHC phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời và phải bị xử lý nghiêm minh, mọi hậu quả do VPHC gây ra phải được khắc phục theo đúng quy định của pháp luật;

- Việc xử phạt VPHC được tiến hành nhanh chóng, công khai, khách quan, đúng thẩm quyền, bảo đảm công bằng, đúng quy định của pl;

- Việc xử phạt VPHC phải căn cứ vào tính chất, mức độ, hậu quả vi

phạm, đối tượng vi phạm và tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng;

- Chỉ xử phạt VPHC khi có hành vi VPHC do pháp luật quy định

- Việc quyết định thời hạn áp dụng biện pháp xử lý hành chính phải căn cứ vào tính chất, mức độ, hậu quả vi phạm, nhân thân người vi phạm và tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng;

- Người thuộc LL QĐ, CA VPHC bị xử lý như công dân khác

- Tổ chức bị xử phạt VPHC về mọi VPHC do mình gây ra;

- Cá nhân, tổ chức nước ngoài bị xử phạt VPHC khi VPHC trong phạm vi vùng tiếp giáp lãnh hải của nước CHXHCNVN và trên máy bay mang quốc tịch VN, tàu biển mang cờ quốc tịch VN (trừ trường hợp điều ước quốc tế mà VN là thành viên có q/định khác);

- Công dân, tổ chức Việt Nam vi phạm pháp luật hành chính của

VN ngoài lãnh thổ VN có thể bị XPVPHC theo quy định của Luật

3 THỜI HIỆU, THỜI HẠN XỬ LÝ VPHC

3.1 Thời hiệu xử lý VPHC (XPVPHC và áp dụng BP XLHC)

3.1.1 Thời hiệu xử phạt VPHC

-Thời hiệu xử phạt VPHC là 01 năm;

- Đối với các lĩnh vực: Kế toán; thủ tục thuế; phí, lệ phí; kinh doanh bảo

hiểm; quản lý giá; chứng khoán; sở hữu trí tuệ; xây dựng; bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản, hải sản; quản lý rừng, lâm sản; điều tra, quy hoạch, thăm

dò, khai thác, sử dụng nguồn tài nguyên nước; thăm dò, khai thác dầu

khí và các loại khoáng sản khác; bảo vệ môi trường; năng lượng nguyên

tử; quản lý, phát triển nhà và công sở; đất đai; đê điều; báo chí; xuất

bản; sản xuất, xuất khẩu, nhập khẩu, kinh doanh hàng hóa; sản xuất,

buôn bán hàng cấm, hàng giả; quản lý lao động ngoài nước thì thời hiệu

xử phạt VPHC là 02 năm

- VPHC là hành vi trốn thuế, gian lận thuế, nộp chậm thuế, khai thiếu

nghĩa vụ thuế thì thời hiệu XPVPHC theo quy định của pháp luật về

thuế

3.1.2 Thời điểm để tính thời hiệu XPVPHC

- Đối với VPHC đã kết thúc thì thời hiệu được tính từ thời điểm chấm dứt hành vi vi phạm

- Đối với VPHC đang được thực hiện thì thời hiệu được tính từ thời điểm phát hiện hành vi vi phạm

- Trường hợp xử phạt VPHC đối với cá nhân do cơ quan tiến hành tố tụng chuyển đến thì thời gian cơ quan tiến hành tố tụng thụ lý, xem xét được tính vào thời hiệu xử phạt VPHC

- Trường hợp cá nhân, tổ chức cố tình trốn tránh, cản trở việc xử phạt thì thời hiệu xử phạt VPHC được tính lại kể từ thời điểm chấm dứt

hành vi trốn tránh, cản trở việc xử phạt

3.2 Thời hạn được coi là chưa bị XLHC.

- Đối với cá nhân, tổ chức bị xử phạt VPHC, nếu trong thời hạn 06 tháng, kể từ ngày chấp hành xong QĐXP cảnh cáo;

01 năm, kể từ ngày chấp hành xong QĐXP hành chính khác hoặc từ ngày hết thời hiệu thi hành QĐXP VPHC mà không tái phạm thì được coi là chưa bị XPVPHC

- Đối với cá nhân bị áp dụng biện pháp XLHC, nếu trong thời hạn 02 năm, kể từ ngày chấp hành xong quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính hoặc 01 năm kể từ ngày hết thời hiệu thi hành quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính

mà không tái phạm thì được coi là chưa bị áp dụng biện pháp

xử lý hành chính

3.3 Cách tính thời gian, thời hạn

Thời gian, thời hạn, thời hiệu trong xử lý VPHC được áp dụng theo quy định của Bộ luật Dân sự, trừ trường hợp tại một số điều của Luật quy định là ngày làm việc

Thời gian tính theo ngày không được hiểu chung là ngày làm việc mà chỉ khi Luật quy định “ngày làm việc” thì khoảng thời gian đó mới được tính là ngày làm việc

Thời gian ban đêm được tính từ 22 giờ ngày hôm trước đến 06 giờ ngày hôm sau.

4 TÌNH TIẾT GIẢM NHẸ, TĂNG NẶNG

Là các tình tiết mà người có thẩm quyền xử phạt cần đánh giá, xem xét để quyết định hình thức, mức xử phạt cho phù hợp để đảm bảo nguyên tắc công bằng trong xử phạt VPHC, làm căn

cứ ban hành QĐXP phù hợp với nhân thân người vi phạm, bảo đảm việc xử phạt phù hợp với tính chất, mức độ, hậu quả vi

phạm; đồng thời khuyến khích người vi phạm thành thật khai báo để được áp dụng hình thức, mức phạt nhẹ hơn mức

thông thường; Phạt nặng đối với đối tượng vi phạm nhiều lần, tái phạm, thậm chí vi phạm với quy mô lớn, có tổ chức, có tính chất côn đồ, vi phạm đối với nhiều người, trẻ em, người già, người khuyết tật, phụ nữ mang thai hoặc lăng mạ, phỉ báng

người thi hành công vụ, sau khi vi phạm đã cố tình che giấu

hành vi vi phạm, gây khó khăn cho CQ, người có thẩm quyền trong xác minh v/việc.

4.1 Tình tiết giảm nhẹ

- Đã có hành vi ngăn chặn, làm giảm bớt hậu quả của vi phạm hoặc tự nguyện khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại;

- Đã tự nguyện khai báo, thành thật hối lỗi;

- Tích cực giúp đỡ CQ chức năng phát hiện VPHC, XLVP;

- VPHC trong tình trạng bị kích động về tinh thần do hành vi trái pháp luật của người khác gây ra;

- Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng;

- Vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết;

- VPHC do bị ép buộc/bị lệ thuộc về vật chất hoặc tinh thần;

- Phụ nữ mang thai, người già yếu, người có bệnh hoặc

khuyết tật làm hạn chế khả năng nhận thức hoặc khả năng

điều khiển hành vi của mình;

- VPHC vì hoàn cảnh đặc biệt k/khăn không do mình gây ra;

- VPHC do trình độ lạc hậu và một số điều kiện khác.

4.2 Tình tiết tăng nặng

VPHC có tổ chức; nhiều lần; tái phạm; xúi giục, lôi kéo, sử dụng người chưa thành niên vi phạm; ép buộc người bị lệ thuộc vào mình về vật chất, tinh thần thực hiện hành vi VPHC; sử dụng người biết rõ là đang

bị tâm thần hoặc bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi để VPHC; lăng mạ, phỉ báng người đang thi hành công vụ; VPHC có tính chất côn đồ; lợi dụng chức vụ, quyền hạn để VPHC; lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, thiên tai, thảm họa, dịch bệnh hoặc những khó khăn đặc biệt khác của xã hội để VP; VP trong thời

gian đang chấp hành hình phạt của bản án hình sự hoặc đang chấp hành quyết định áp dụng biện pháp XLVPHC; tiếp tục thực hiện hành vi

VPHC mặc dù người có thẩm quyền đã yêu cầu chấm dứt hành vi đó; sau khi vi phạm đã có hành vi trốn tránh, che giấu; VPHC có quy mô lớn, số lượng hoặc trị giá hàng hóa lớn; VPHC đối với nhiều người, trẻ

em, người già, người khuyết tật, PN mang thai

Cần lưu ý rằng một tình tiết nào đó đã được quy định là hành vi VPHC thì không được coi là tình tiết tăng nặng

5 NHỮNG HÀNH VI BỊ CẤM

5.1 Hành vi cấm đối với người có thẩm quyền XLVPHC

- Giữ lại vụ vi phạm có dấu hiệu tội phạm để XLVPHC.

- Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để sách nhiễu, đòi, nhận tiền, tài sản của người vi phạm; dung túng, bao che, hạn chế quyền của người VPHC khi xử phạt VPHC hoặc áp dụng biện pháp

xử lý hành chính.

- Ban hành trái thẩm quyền văn bản quy định về hành vi

VPHC, thẩm quyền, hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với từng hành vi VPHC trong lĩnh vực quản lý nhà nước và biện pháp xử lý hành chính.

- Không XPVPHC, không áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả hoặc không áp dụng biện pháp XLHC.

XPVPHC, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả hoặc áp dụng các biện pháp XLHC không kịp thời, không nghiêm,

không đúng T.quyền, thủ tục, đối tượng.

- Áp dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả không đúng, không đầy đủ đối với hành vi VPHC.

- Can thiệp trái pháp luật vào việc xử lý VPHC.

- Kéo dài thời hạn áp dụng biện pháp xử lý hành chính.

- Sử dụng tiền thu được từ tiền nộp phạt VPHC, tiền nộp do chậm thi hành quyết định xử phạt tiền, tiền bán, thanh lý tang vật,

phương tiện VPHC bị tịch thu và các khoản tiền khác thu được từ XPVPHC trái quy định của PL về NSNN.

-Giả mạo, làm sai lệch hồ sơ xử phạt VPHC, hồ sơ áp dụng biện pháp xử lý hành chính.

- Xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của người bị xử phạt VPHC, người bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính, người bị áp dụng biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử lý VPHC, người bị áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử lý VPHC

5.2 Các hành vi bị cấm đối với người VPHC

Chống đối, trốn tránh, trì hoãn hoặc cản trở chấp hành quyết định xử phạt VPHC, quyết định áp dụng biện

pháp ngăn chặn và bảo đảm xử lý VPHC, quyết định cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt VPHC, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính.

6 CÁC BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC HẬU QUẢ; N/TẮC ÁP DỤNG

- Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu;

- Buộc tháo dỡ công trình, phần công trình xây dựng không có giấy phép/xây dựng không đúng giấy phép

- Buộc thực hiện biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường, lây lan dịch bệnh;

- Buộc đưa ra khỏi lãnh thổ nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam hoặc tái xuất hàng hóa, vật phẩm, phương tiện;

- Buộc tiêu hủy hàng hóa, vật phẩm gây hại cho sức khỏe con người, vật nuôi, cây trồng và môi trường, văn hóa phẩm có nội dung độc hại;

- Buộc cải chính thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn;

- Buộc loại bỏ yếu tố vi phạm trên hàng hóa, bao bì hàng hóa, phương tiện kinh doanh, vật phẩm;

- Buộc thu hồi sản phẩm, hàng hóa không bảo đảm chất

lượng;

- Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện

VPHC hoặc buộc nộp lại số tiền bằng trị giá tang vật,

phương tiện VPHC đã bị tiêu thụ, tẩu tán, tiêu hủy trái quy định của pháp luật

Ngoài ra, Chính phủ có thể quy định các biện pháp khắc

phục hậu quả khác đối từng hành vi vi phạm để đáp ứng sự

đa dạng của thực tiễn và yêu cầu của công tác quản lý trong từng lĩnh vực

Đối với mỗi VPHC, ngoài việc bị áp dụng hình thức xử phạt, cá nhân, tổ

chức VPHC có thể bị áp dụng một hoặc nhiều biện pháp khắc phục hậu

quả đã được Luật XLVPHC quy định

Ngoài ra, biện pháp khắc phục hậu quả được áp dụng độc lập đối

với các trường hợp như:

-Trường hợp không xử phạt VPHC theo quy định của Luật XLVPHC;

- Trường hợp không xác định được đối tượng VPHC;

- Hết thời hiệu XPVPHC hoặc hết thời hạn ra QĐXP;

- Cá nhân VPHC chết, mất tích, tổ chức VPHC đã giải thể, phá sản trong thời gian xem xét ra QĐXP Trong trường hợp này, mặc dù không ra

QĐXPVPHC nhưng người có thẩm quyền có thể ra quyết định tịch thu sung vào NSNN hoặc tiêu hủy tang vật VPHC thuộc loại cấm lưu hành

và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định Quyết định phải ghi rõ lý do không ra quyết định xử phạt VPHC; tang vật bị tịch thu, tiêu hủy; biện pháp khắc phục hậu quả được áp dụng, trách nhiệm và thời hạn thực hiện

7 CÁC CHỨC DANH CÓ THẨM QUYỀN XPVPHC VÀ

ÁP DỤNG BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC HẬU QUẢ

Người của các cơ quan có thẩm quyền XPHC bao gồm: ủy ban nhân dân; công an nhân dân; bộ đội biên phòng; cảnh sát biển; hải quan; kiểm lâm; cơ quan thuế; quản lý thị trường; thanh

tra; cảng vụ hàng hải, cảng vụ hàng không, cảng vụ đường

thuỷ nội địa; tòa án nhân dân; cơ quan thi hành án dân sự; cục quản lý lao động ngoài nước; cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự, cơ quan khác được ủy quyền thực hiện chức

năng lãnh sự của nước CHXHCNVN ở nước ngoài Các chức danh cụ thể có thẩm quyền XPHC và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả được quy định cụ thể tại các điều từ Điều

38 đến Điều 51, Luật XLVPHC

Đối với ngành y tế, các chức danh thuộc cơ quan thanh tra, cơ quan được giao thực hiện CN TTCN có quyền XPVPHC gồm: Tổng cục trưởng Tổng cục DSKHHGĐ;

Cục trưởng Cục Quản lý Dược;

Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh;

Cục trưởng Cục Quản lý Môi trường Y tế;

Cục trưởng Cục Y tế Dự phòng;

Cục trưởng Cục ATTP;

Chi cục trưởng Chi cục ATVSTP;

Chi cục trưởng Chi cục DSKHHGĐ;

8 NGUYÊN TẮC XÁC ĐỊNH, PHÂN ĐỊNH THẨM QUYỀN XPVPHC VÀ BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC HẬU QUẢ

Thẩm quyền xử phạt VPHC của các chức danh là thẩm quyền áp dụng đối với một hành vi VPHC của cá nhân;

Trường hợp phạt tiền, thẩm quyền xử phạt tổ chức gấp 2 lần thẩm quyền xử phạt cá nhân và được xác định theo tỉ lệ phần trăm quy định tại Luật XLVPHC đối với chức danh đó

Trường hợp phạt tiền đối với VPHC trong khu vực nội thành, thì các chức danh có thẩm quyền phạt tiền đối với các hành vi VPHC

do Chính phủ quy định cũng có thẩm quyền xử phạt tương ứng

với mức tiền phạt cao hơn đối với các hành vi VPHC do HĐND

TP trực thuộc TƯ quy định

9 GIAO QUYỀN XỬ PHẠT:

- Người có thẩm quyền xử phạt có thể giao cho cấp phó thực hiện thẩm quyền xử phạt VPHC Cấp phó được giao quyền xử phạt VPHC phải chịu trách nhiệm về quyết định xử phạt

VPHC của mình trước cấp trưởng và trước pháp luật

- Người được giao quyền không được giao quyền hoặc ủy

quyền cho bất kỳ cá nhân nào khác

- Việc giao quyền có thể được thực hiện thường xuyên hoặc theo vụ việc và phải được thể hiện bằng văn bản, trong đó xác định rõ phạm vi, nội dung, thời hạn giao quyền.

QUY TRÌNH

XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH

(THỦ TỤC XỬ PHẠT VÀ VIỆC THI HÀNH QĐXPVPHC)

10 THỦ TỤC XỬ PHẠT VÀ VIỆC THI HÀNH QĐXPVPHC

Xử phạt vi phạm hành chính là việc người có thẩm quyền xử phạt áp dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về XPVPHC

Thủ tục XPVPHC là một loại thu tục hành chính đặc biệt quan trọng, liên quan trực tiếp tới việc bảo vệ lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.

Thông thường, thủ tục xử phạt bao gồm các giai đoạn sau:

+ Khởi xướng việc xử phạt;

+ Kiểm tra, xác minh, xem xét;

+ Ra quyết định xử phạt;

+ Thi hành quyết định xử phạt;

+ Khiếu nại, TC và giải quyết khiếu nại TC liên quan XP

10.1 Khởi xướng việc xử phạt:

Khởi xướng việc xử phạt là hành động của cơ quan hoặc người có thẩm quyền phát hiện và quyết định cho tiến hành kiểm tra, xác

minh để xử lý hoặc chuyển vụ việc vi phạm về cơ quan, người có thẩm quyền xem xét, xử lý (có thể có hoặc không có bước khởi

xướng).

10.2 Kiểm tra, xem xét:

Đây là giai đoạn cơ bản của thủ tục XPVPHC Việc xử phạt đúng/sai ra sao chủ yếu phụ thuộc vào giai đoạn này Căn cứ kết quả kiểm tra, xác minh, xem xét, cơ quan, người có thẩm quyền ra quyết định xử phạt hoặc không xử phạt Trong một vụ việc cụ thể, quá trình kiểm tra, xem xét có thể có các biên bản:

+ Biên bản kiểm tra, xác minh;

+ Biên bản làm việc (tùy theo từng nội dung);

+ Biên bản vi phạm hành chính (bắt buộc phải có nếu có hành vi vi

phạm phải xử phạt

Về lập BBVPHC, Điều 58 Luật XLVPHC 2012 quy định:

- Khi phát hiện VPHC thuộc lĩnh vực quản lý, người có thẩm quyền đang thi hành công vụ phải kịp thời lập biên bản, trừ trường hợp xử phạt

không lập biên bản theo quy định tại khoản 1 Điều 56 Luật này

Trường hợp VPHC được phát hiện nhờ sử dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ thì việc lập BBVPHC được tiến hành ngay khi xác định được tổ chức, cá nhân vi phạm

VPHC xảy ra trên tàu bay, tàu biển, tàu hỏa thì người chỉ huy tàu bay, thuyền trưởng, trưởng tàu có trách nhiệm tổ chức lập biên bản và chuyển ngay cho người có thẩm quyền XPVPHC khi tàu bay, tàu biển, tàu hỏa

về đến sân bay, bến cảng, nhà ga