Do đó, việc sử dụng có trách nhiệm và bền vững các giá trị văn hóa và tự nhiên trong phát triển du lịch tâm linh sẽ mang lại cơ hội việc làm, tạo thu nhập cho người dân địa phương, góp p
Trang 1CHƯƠNG I: CỞ SỞ LÝ LUẬN VỀ DU LỊCH VĂN HÓA TÂM LINH
1.1 Những vấn đề lý luận về văn hóa tâm linh:
1.1.1 Khái niệm văn hóa tâm linh:
Một số ý kiến nhận định, tâm linh là khái niệm chỉ những hiện tượng liên quan đến thếgiới linh hồn của con người sau khi chết, gắn liền với những biểu hiện huyền bí, dị thường vàđậm màu sắc mê tín
Tất cả những biểu hiện liên quan đến đời sống tâm linh con người sẽ tạo nên văn hóatâm linh Cũng như tất cả mọi hiện tượng trong cuộc sống, văn hóa tâm linh cũng có nhữngmặt tích cực và tiêu cực, vì vậy cần có một cái nhìn biện chứng, khách quan để có cách ứng
xử hợp lý, phát huy được mặt tích cực và hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực của nó đối vớiđời sống cộng đồng
1.1.2 Biểu hiện của văn hóa tâm linh:
Văn hóa tâm linh là thái độ ứng xử văn hoá của chúng ta đối với các lực lượng siêu nhiên, thần linh, với những người đã khuất
Biểu hiện của văn hoá tâm linh rất đa dạng
+ Thờ cúng thần linh
+ Thờ cúng tổ tiên
+ Thờ cúng thành hoàng
+ Thờ quốc tổ Hùng Vương
+ Quan niệm dương sao, âm vậy
Tâm linh là hiện tượng văn hoá, thực tại xã hội, còn tồn tại lâu dài
và mang tính phổ biến toàn xã hội
1.2 Những vấn đề lý luận về du lịch văn hóa tâm linh
1.2.1 Khái niệm du lịch văn hóa:
Du lịch văn hóa là tập hợp các du lịch liên quan đến sự tham gia của người du lịch vớinền văn hoá của một quốc gia hoặc vùng, đặc biệt là lối sống của người dân ở những khu vựcđịa lý, lịch sử của những người đó, nghệ thuật, kiến trúc, , và các yếu tố khác đã giúp hìnhthành cách sống của họ
Du lịch văn hoá bao gồm du lịch ở khu vực thành thị, đặc biệt là các thành phố lịch sửhoặc lớn và các cơ sở văn hoá của họ như bảo tàng và nhà hát Nó cũng có thể bao gồm dulịch ở nông thôn thể hiện truyền thống của các cộng đồng văn hoá bản xứ (lễ hội, lễ nghi), cácgiá trị và lối sống của họ, cũng như những hẻm núi như du lịch công nghiệp và du lịch sángtạo
1.2.2 Du lịch văn hóa tâm linh:
Du lịch tâm linh thực chất là loại hình du lịch văn hóa, lấy yếu tố văn hóa tâm linh làm
Trang 2mục tiêu nhằm thỏa mãn nhu cầu tâm linh của con người trong đời sống tinh thần Do đó, việc
sử dụng có trách nhiệm và bền vững các giá trị văn hóa và tự nhiên trong phát triển du lịchtâm linh sẽ mang lại cơ hội việc làm, tạo thu nhập cho người dân địa phương, góp phần thúcđẩy giao lưu văn hóa, tăng cường tình đoàn kết giữa các dân tộc, tôn giáo, khôi phục và bảotồn các giá trị văn hóa truyền thống của mỗi quốc gia cũng như toàn nhân loại Mô hình dulịch này hiện đang rất phát triển tại nhiều nước theo Phật giáo trên thế giới như Nepal, Ấn Độ
và các nước trong khu vực Đông Nam Á như Thái Lan, Lào, Myanmar…
1.3 Du lịch văn hóa ở Việt Nam
1.3.1 Đặc điểm du lịch tâm linh tại Việt Nam
Nhiều quan điểm thống nhất cho rằng du lịch tâm linh thực chất là loại hình du lịch vănhóa Đơn cử như việc công bố các thông tin về du lịch tâm linh của Tổng cục du lịch Việt
Nam: “Du lịch tâm linh lấy yếu tố văn hóa tâm linh làm mục tiêu nhằm thỏa mãn nhu cầu tâm linh của con người trong đời sống tinh thần Do đó, việc sử dụng có trách nhiệm và bền vững các giá trị văn hóa và tự nhiên trong phát triển du lịch tâm linh sẽ mang lại cơ hội việc làm, tạo thu nhập cho người dân địa phương, góp phần thúc đẩy giao lưu văn hóa, tăng cường tình đoàn kết giữa các dân tộc, tôn giáo, khôi phục và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống của mỗi quốc gia cũng như toàn nhân loại” 1 Như vậy, trước tiên có thể hình
dung du lịch tâm linh là một hình thức biểu hiện của du lịch văn hóa
Theo tác giả Nguyễn Văn Tuấn (2013), du lịch tâm linh tại Việt Nam có những đặctrưng khá riêng biệt, cụ thể:
Du lịch tâm linh gắn với tôn giáo và đức tin và ở Việt Nam, trong đó Phật giáo có sốlượng lớn nhất (chiếm tới 90%) cùng tồn tại với các tôn giáo khác như Thiên Chúa giáo, Caođài, Hòa Hảo Triết lý phương Đông, đức tin, giáo pháp, những giá trị vật thể và phi vật thểgắn với những thiết chế, công trình tôn giáo ở Việt Nam là những ngôi chùa, tòa thánh vànhững công trình văn hóa tôn giáo gắn với các di tích là đối tượng mục tiêu hướng tới của dulịch tâm linh
Du lịch tâm linh ở Việt Nam gắn với tín ngưỡng thờ cúng, tri ân những vị anh hùngdân tộc, những vị tiền bối có công với nước, dân tộc (Thành Hoàng) trở thành du lịch vềcội nguồn dân tộc với đạo lý uống nước nhớ nguồn
Du lịch tâm linh ở Việt Nam gắn tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, dòng tộc, tri ân báohiếu đối với bậc sinh thành
Mỗi cộng đồng dân tộc lại có những biểu hiện văn hóa đặc sắc thông qua việc tổ chứcđời sống sản xuất và sinh hoạt tinh thần, đặc biệt là tín ngưỡng và tôn giáo Dựa vào tính chấtnày, có thể nói tài nguyên du lịch tâm linh là một trong những nội lực quan trọng để hìnhthành nên sản phẩm du lịch đặc thù cho địa phương
Trang 3Đặc điểm tiếp theo có thể dễ dàng nhận thấy, du lịch tâm linh có tính mùa vụ rõ nét.Vào mùa cao điểm nhất là dịp các sự kiện, lễ hội lớn được tổ chức tại các không gian văn hóatâm linh vấn đề sức chứa là vấn đề cần được tính toán kỹ lưỡng cho hoạt động du lịch tâmlinh Khách du lịch tâm linh trong nước có thành phần đa dạng (từ khách có khả năng chi trảthấp đến cao) Nhưng khách du lịch tâm linh ra nước ngoài thường là khách có khả năng chitrả cao và khi họ hoàn thành chuyến đi họ có những niềm tin và vị thế phát triển một cáchvượt bật trong cộng đồng có cùng niềm tin về tôn giáo.Đối với du khách tham gia vào cáctuyến du lịch tâm linh có sự phân hóa theo hoạt động và đặc điểm tôn giáo của họ Trước tiênnếu đoàn du khách có cùng niềm tin tôn giáo và có mục đích thực hành nghi lễ tôn giáo thìtuyến du lịch tâm linh có bản chất là tuyến du lịch chuyên đề vì thế trong mộthành trình dulịch tâm linh có thể xuất hiện nhiều điểm tham quan du lịch có tính chất văn hóa tâm linh khátương đồng hoặc sự mâu thuẫn về niềm tin là rất hạn chế Ngược lại nếu đoàn du khách thamgia vào hoạt động du lịch tâm linh chỉ dừng lại ở mức độ tham quan và tìm hiểu và không cónhu cầu thực hành nghi lễ tôn giáo thì tuyến du lịch tâm linh rõ ràng có thể kết hợp nhiềuđiểm tham quan du lịch tâm linh có tính chất khác nhau và lúc này du lịch tâm linh là mộtbiểu hiện thường gặp của loại hình du lịch văn hóa Cuối cùng có thể thấy rằng du lịch tâmlinh có mục đích hướng thiện rất rõ nét nhằm điều chỉnh nhận thức, thái độ và hành vi củangười tham gia.
1.3.2 Thực tiễn du lịch tâm linh tại Việt Nam
Hiện nay, tại Việt Nam xuất hiện các hình thức du lịch tâm linh tiêu biểu: tham quan vàtìm hiểu các công trình kiến trúc tín ngưỡng tôn giáo; tham dự các sự kiện liên quan đến các
lễ hội gắn với việc bày tỏ niềm tin vào tín ngưỡng và tôn giáo; du lịch hành hương; du lịchthiền, du lịch tâm linh tưởng nhớ các anh hùng dân tộc Trong số 32,5 triệu khách du lịch nộiđịa năm 2012 chỉ tính riêng số khách đến các điểm tâm linh (chùa, đền, phủ, tòa thánh) cókhoảng 13,5 triệu lượt, tương đương 41,5% Một số điểm du lịch tâm linh tiêu biểu năm 2012đón một lượng khách lớn như Miếu Bà Chúa Xứ An Giang (3,6 triệu lượt khách), ChùaHương (1,5 triệu lượt); Chùa Bái Đính (2,1 triệu lượt), Yên Tử (2,3 triệu lượt), khu du lịchNúi Bà Đen (2,2 triệu lượt); Cô Sơn Kiếp Bạc (1,2 triệu) Đối với khách quốc tế đến ViệtNam với mục đích tâm linh không nhiều, trong số 6,8 triệu lượt khách đến Việt Nam năm
2012 ước tính có khoảng 12% khách du lịch có đến các điểm du lịch tâm linh
Với sự xuất hiện của các công trình tín ngưỡng tôn giáo dày đặc, Việt Nam có lợi thếlớn trong việc khai thác các điểm đến này phục vụ cho mục tiêu phát triển du lịch Gần nhưtrong các chương trình du lịch tổ chức tại Việt Nam đều xuất hiện tối thiểu một công trình tínngưỡng tôn giáo đặc sắc Đơn cử như ở Hà Nội có tứ trấn thành Thăng Long (đền QuánThánh, đền Kim Liên, đền Voi Phục, đền Bạc Mã), chùa Trấn Quốc, chùa Hương; ở Ninh
Trang 4Bình có chùa Bái Đính, nhà Thờ Phát Diệm; ở Nam Định có đền Trần; ở Quảng Trị có nhàthờ La Vang; ở Huế có chùa Thiên Mụ, chùa Từ Hiếu, điện Hòn Chén; ở Đà Nẵng có “tamgiác tam linh” (3 ngôi chùa Linh Ứng ở Bà Nà, Ngũ Hành Sơn và bán đảo Sơn Trà); ở NhaTrang có chùa Long Sơn, nhà thờ Chánh Tòa Nha Trang (còn gọi là nhà thờ núi hay nhà thờđá), tháp Bà Po Nagar; ở Ninh Thuận có tháp Po Klong Giarai; ở Bình Thuận có dinh VạnThủy Tú, tháp Po Shanư; ở Đà Lạt có nhà thờ Con Gà, nhà thờ Domain De Maria; ở thànhphố Hồ Chí Minh có chùa Giác Lâm, miếu Bà Thiên Hậu, nhà thờ Đức Bà; ở Tây Ninh cóTòa Thành Cao Đài, đền Linh
Khi tiếp cận các công trình kiến trúc này, du khách có cơ hội tìm hiểu các giá trị cốt lõi
về mặt văn hóa nhận thức, văn hóa ứng xử và văn hóa tổ chức của cộng đồng địa phương vàtín đồ của các tôn giáo Hơn thế nữa các công trình này thường được phân bố tại những nơi cócảnh quan thiên được phân bố tại những nơi có cảnh quan thiên nhiên hấp dẫn Chính yếu tốnày giúp cho du khách có được những trải nghiệm thú vị khi tiếp cận với các không gian vănhóa tâm linh
Bất cứ tín ngưỡng và tôn giáo nào tại Việt Nam đều có những sự kiện lớn trong năm.Thời điểm tổ chức các lễ hội là mùa cao điểm cho hoạt động du lịch tâm linh
Việt Nam là nơi xuất hiện các tín ngưỡng và tôn giáo nội sinh như: tín ngưỡng thờHùng Vương, đạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa, Bửu Sơn Kỳ Hương, đạo Cao Đài, đạo Hòa Hảo…Đây là điều kiện hình thành các dòng du khách hành hương tại Việt Nam về với cội nguồnkhai đạo Đặc biệt là các dòng du khách Việt Kiều sinh sống tại hải ngoại thường xuyên phátđộng các phong trào du lịch hành hương kết hợp với từ thiện tại Việt Nam
Một hình thức du lịch tâm linh khác là hình thức du lịch thiền vừa nâng cao trí lực vừagóp phần nâng cao thể lực cho du khách Tại Việt Nam các thiền viện theo tinh thần thiềnphái Trúc Lâm là địa điểm khởi xướng cho hình thức du lịch này Tiêu biểu là các thiền việnTrúc Lâm ở Yên Tử (Quảng Ninh), Đà Lạt (Lâm Đồng),… Hình thức khác của du lịch tâmlinh tạo những giá trị cảm xúc tích cực nhằm giáo dục truyền thống uống nước nhớ nguồntưởng nhớ người có công là các hoạt động như: viếng mộ chị Võ Thị Sáu (Côn Đảo – Bà RịaVũng Tàu), viếng mộ liệt sĩ tại nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn,…
Như vậy các hình thức du lịch tâm linh tại Việt Nam khá đa dạng và phong phú Từ đó
có thể thấy được du lịch tâm linh đóng một vai trò rất quan trọng trong loại hình du lịch vănhóa ở nước ta Với thế mạnh sẵn có Việt Nam hoàn toàn có thể khai thác và phát triển du lịchtâm linh sao cho gia tăng lợi ích kinh tế nhưng vẫn cần đảm bảo hài hòa về vấn đề bảo tồncảnh quan thiên nhiên và các giá trị văn hóa xã hội
Trang 5CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG DU LỊCH VĂN HÓA TÂM LINH
TỈNH NINH BÌNH 2.1 Giới thiệu chung về di sản văn hóa tâm linh tỉnh Ninh Bình
Ninh Bình là mảnh đất được thiên nhiên ưu đãi nhiều tiềm năng để phát triển du lịch,nhất là du lịch sinh thái và du lịch văn hóa tâm linh Vùng đất “địa linh” này không chỉ cótruyền thống lịch sử lâu đời, được tạo hóa ưu ái bạn tặng nhiều cảnh quan thiên nhiên phongphú, độc đáo và hấp dẫn như: Tràng An, Tam Cốc - Bích Động, vườn quốc gia Cúc Phương,khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long…mà còn là nơi lưu giữ nhiều di tích lịch sửvăn hóa, công trình kiến trúc tôn giáo đặc sắc như: cố đô Hoa Lư, chùa Bái Đính, nhà thờ đáPhát Diệm…
Ninh Bình cách thủ đô Hà Nội 90km, có ưu thế rõ rệt về nhiều mặt, có ưu thế về vùngphụ cận, không gian và thời gian nên không bị tính mùa vụ trong du lịch Sức ép đô thị mạnh
mẽ của Hà Nội và các vùng phụ cận (như Bắc Ninh, Hải Dương, Hưng Yên, Vĩnh Phúc…)đang tạo cho Ninh Bình một lợi thế: du lịch cuối tuần Ninh Bình như một điểm mới đầy tiềmnăng phát triển.Những yếu tố trên là điều kiện thuận lợi để tỉnh Ninh Bình giao lưu, phát triểnkinh tế, du lịch với các tỉnh, thành phố trong nước và quốc tế.Theo thống kê, Ninh Bình hiện
có gần 1.500 di tích lịch sử văn hóa, công trình kiến trúc tôn giáo, tín ngưỡng, trong đó có 2
di tích cấp quốc gia đặc biệt, 77 di tích quốc gia và 210 di tích cấp tỉnh, nhiều đền, chùa, miếuphủ, nhà thờ xứ, họ ở khắp các địa phương trong tỉnh và gần 100 lễ hội truyền thống Nhiều ditích lịch sử văn hóa, công trình kiến trúc tôn giáo, tín ngưỡng đã và đang trở thành nhữngđiểm du lịch văn hóa tâm linh nổi tiếng và được yêu thích trong nước như: cố đô Hoa Lư,chùa Bái Đính, chùa Bích Động, nhà thờ đá Phát Diệm…hàng năm thu hút hàng triệu lượtkhách du lịch đến thăm quan, chiêm bái
Điểm mạnh của ngành du lịch Ninh Bình là có sự tham gia, hưởng ứng nhiệt tình củangười dân địa phương vào các hoạt động du lịch Người dân được chủ động tham gia vào cáchoạt động phục vụ du khách tại các điểm du lịch tâm linh, du lịch cộng đồng như: chèo đò,xích lô, bán hàng lưu niệm, hướng dẫn, tiêu thụ sản vật địa phương, phục vụ ăn uống…
2.1.1 Đặc điểm tín ngưỡng, tôn giáo của người Ninh Bình
Ở tỉnh Ninh Bình, tuyệt đại đa số nhân dân đều có truyền thống sinh hoạt, hoạt động tínngưỡng lâu đời Đó là các hình thức thờ cúng ông bà tổ tiên, thờ cúng thần thánh, nhữngngười có cơng với đất nước, với làng xã, với cộng đồng; tôn vinh những người đã hy sinh vìnền độc lập tự do của Tổ quốc, tơn thờ những biểu tượng nhằm đề cao những giá trị văn hoátinh thần của dân tộc như rồng, phượng, trống đồng… Đó thực sự là nhu cầu tinh thần, tìnhcảm khơng thể thiếu được của nhân dân tỉnh Ninh Bình KH4D – HV HCQG 36 Do đời sốngnhân dân ngày một phát triển nên các cơ sở tín ngưỡng ở tỉnh Ninh Bình tăng nhanh trong
Trang 6thời gian ngắn, nếu như năm 2000 ở tỉnh Ninh Bình mới có 969 cơ sở tín ngưỡng thì con sốnày năm 2006 là 1023 cơ sở chưa kể nhà thờ họ, từ đường Trong đó gồm: 242 ngơi đình, 308đền, 209 miếu, 148 phủ, 20 am và 24 điện thờ Sự khôi phục và phát triển của các cơ sở tínngưỡng trong thời gian hiện nay đã ảnh hưởng không nhỏ đến sinh hoạt của nhân dân và tìnhhình an ninh - chính trị của địa phương Các hoạt động tế lễ nhiều hơn, các hội tế được lập lại,trong đó đáng quan tâm là hoạt động đồng bóng tại các phủ hoạt động mạnh hơn, các hìnhthức lên đồng, sóc thẻ, bói tốn cũng gia tăng Vì vậy đòi hỏi chính quyền địa phương phảităng cường quản lý đối với các cơ sở tín ngưỡng Thực hiện chính sách tơn trọng tự do tínngưỡng của Đảng và Nhà nước, nhìn chung ở tỉnh Ninh Bình các hoạt động tín ngưỡng đã vàđang diễn ra bình thường, tuân thủ quy định của pháp luật; góp phần củng cố khối đại đồn kếttồn dân, phát huy truyền thống u nước, đóng góp công sức trong công cuộc xây dựng xã hộimới.
2.1.2 Di sản văn hóa tâm linh tỉnh Ninh Bình
– Tượng Phật bằng đồng lớn nhất Đông Nam Á: Tượng Phật Tổ Như Lai nặng 100 tấn
Ba pho Tam Thế mỗi pho nặng 50 tấn
– Hai quả chuông lớn nhất Đông Nam Á: 36 và 27 tấn
– Chùa có nhiều tượng La Hán nhất Việt Nam với 500 vị bằng đá cao khoảng 2m.– Kỷ lục về số cây bồ đề nhiều nhất Việt Nam với 100 cây bồ đề được chiết từ cây bồ đề
Ấn Độ
b Tam quan nội
Xây dựng toàn bằng gỗ tứ thiết cao tới đỉnh 16,5 m, có chiều dài 32 m, rộng 13,5 m.Điều độc đáo là có 4 cột cái bằng gỗ tứ thiết, mỗi cột cao 13,85 m, đường kính 0,85 m, nặngkhoảng 10 tấn Tam quan có 3 tầng mái uốn cong ở bốn phía, lợp bằng ngói men ống Bát
Trang 7Tràng màu nâu sẫm Đây là một tam quan lớn, đồ sộ, đều dựng bằng gỗ Trong tam quan đặt
10 tượng Hộ Pháp bằng đồng, có hai tượng lớn, mỗi tượng cao 5,5 m, nặng 12 tấn
c Tháp chuông
Tháp chuông được xây dựng bằng bê tông cốt thép giả gỗ, kiến trúc theo kiểu thápchuông cổ, hình bát giác, cao 22 m Đường kính trong tháp là 17 m, tính phủ bì đến chân đếđ¬ường kính là 49 m Tháp chuông cao 3 tầng, có 3 tầng mái cong, gồm 24 mái với 24 máiđao cong vút lên Tháp chuông treo một quả chuông nặng 36 tấn đúc tại Huế Trung tâm sách
kỷ lục Việt Nam đã cấp bằng “Xác nhận kỷ lục”: “Đại hồng chung lớn nhất Việt Nam (Phá kỷlục Việt Nam)”, ngày 12 tháng 12 năm 2007
d Điện Quan Thế Âm Bồ Tát
Xây dựng toàn bằng gỗ tứ thiết, 100% kiến trúc bằng gỗ Điện cao 14,8 m, dài 41,8 m,rộng 17,4 m, gồm 7 gian Gian giữa của điện, trên bệ cao, đặt tượng Quan Thế Âm Bồ Tát, có
gần 1.000 mắt và 1.000 tay, đúc bằng đồng, nặng 80 tấn, cao 9,57 m Đây cũng e Chùa Pháp Chủ
Xây dựng toàn bằng bê tông cốt thép giả gỗ rất đồ sộ, hoành tráng, cao 30 m, chiều dài47,6 m, chiều rộng 43,3 m, gồm 2 tầng mái cong Điện có 5 gian, gian giữa rất rộng dài đến13,5 m, 4 gian hai bên, mỗi gian dài 8 m Điều đặc biệt ở chùa Pháp chủ là ở gian giữa trên bệcao, đặt một pho tượng lớn bằng đồng nguyên khối, cao 10 m, nặng 100 tấn Trung tâm sách
kỷ lục Việt Nam cấp bằng “Xác nhận kỷ lục”: “Pho tượng Phật Thích Ca bằng đồng cao vànặng nhất Việt Nam” ngày 4 tháng 5 năm 2006 Trong điện treo 3 bức hoành phi và 3 cửavõng Đây là bức hoành phi và cửa võng lớn nhất Việt Nam, mới chỉ có ở chùa Bái Đính
“Ngôi chùa có bộ tượng Tam Thế bằng đồng lớn nhất Việt Nam”, ngày 12 tháng 12 năm2007
g Hành lang La Hán
Gồm 234 gian, ở hai phía Đông Tây, có chiều dài 1.052 m Trong các gian nhà hànhlang đó đặt 500 tượng La Hán bằng đá nguyên khối to, mỗi tượng cao 2,4 m, nặng khoảng 4tấn, do bàn tay các nghệ nhân làng nghề đá xã Ninh Vân, huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình chếtác Ở Việt Nam chưa có một ngôi chùa nào có nhiều tượng La Hán bằng đá như ở chùa BáiĐính
Trang 8h Giếng ngọc
Đó là giếng ngọc của chùa Bái Đính cũ được xây dựng lại nằm gần chân núi Bái Đính
mà cách đây gần 1.000 năm Thiền sư Nguyễn Minh Không đã lấy nước để sắc thuốc chữabệnh cho dân và chữa bệnh cho Thái tử Dương Hoán Giếng xây lại hình mặt nguyệt, rất rộng,
có đường kính 30 m, độ sâu của nước là 6 m, không bao giờ cạn nước Miệng giếng xây lancan đá Khu đất xung quanh giếng hình vuông, có diện tích 6.000 m², 4 góc là 4 lầu bát giác.Trung tâm sách kỷ lục Việt Nam đã cấp bằng “Xác nhận kỷ lục”: “Ngôi chùa có giếng lớnnhất Việt Nam”, ngày 12 tháng 12 năm 2007
i Lễ hội chùa Bái Đính
Ngày mồng 6 tháng giêng là khai hội chùa Bái Đính Lễ hội chùa Bái Đính sẽ diễn ratrong suốt mùa xuân Trước ngày mở hội, trong thời gian đón tết, tất cả các động, chùa trênnúi Bái Đính đều khói hương nghi ngút, cờ hội được treo lên khiến không khí lễ hội bao trùm
cả vùng quê chiêm trũng Về phần lễ ở chùa Bái Đính diễn ra tương đối trang trọng vì ở đâykhông chỉ thờ các vị sơn thần, phật tổ, bà chúa thượng ngàn mà còn gắn với nhiều sự kiện lịch
sử trọng đại của dân tộc với các danh nhân đức Thánh Nguyễn, Quang Trung, Đinh Bộ Lĩnh.Phần lễ ở chùa Bái Đính gồm tổng hòa toàn thể hệ thống tín ngưỡng tôn giáo ở Việt Nam; có
sự sùng bái tự nhiên, có Đạo, có Phật và có cả Nho
Du khách đến lễ hội chùa Bái Đính còn có thể neo núi chơi hang, với đông đảo mọingười tham gia và hưởng ứng Cuộc hành hương ấy tạo ra trong con người tâm lý kỳ vọng,muốn vươn lên đến cái đẹp Các hoạt động hội diễn ra sôi động với đấu vật, ném còn, đánhbài, kéo co, các trò chơi dân gian ngày tết…
Đặc biệt chùa Bái Đính còn nằm trong quần thể các khu du lịch nổi tiếng của tỉnh NinhBình như: Di tích lịch sử Cố đô Hoa Lư, Khu du lịch Tam Cốc – Bích Động, vườn quốc giaCúc Phương, khu du lịch sinh thái Tràng An đã trở thành 1 địa danh du lịch lịch sử, văn hóa,tâm linh, sinh thái, hấp dẫn Sự vận động, biến ảo của đất trời đã tạo nên 1 quần thể hangđộng với núi non hùng vĩ, hòa quyện với nhau
2.1.3 Đánh giá chung về nguồn lực phát triển du lịch văn hóa tâm linh Ninh Bình
Theo đó, việc xây dựng, triển khai các giải pháp khai thác hợp lý tài nguyên du lịch điđôi với bảo vệ, gìn giữ, tôn vinh giá trị di sản; nghiên cứu, khuyến khích đầu tư phát triển sảnphẩm, dịch vụ du lịch mới, độc đáo, hấp dẫn và thân thiện với môi trường; có chính sách hỗtrợ và tạo điều kiện cho cộng đồng địa phương tham gia giữ gìn, bảo vệ di sản, cung cấp dịch
vụ và hưởng lợi từ hoạt động du lịch
Ninh Bình đã và đang làm rất tốt trong việc khai thác các thế mạnh của mình, phát triển
du lịch đặc biệt là du lịch tâm linh góp phần vào việc quảng bá hình ảnh của Việt Nam ra thếgiới
Trang 92.2 Thực trạng về du lịch văn hóa tâm linh tỉnh Ninh Bình
2.2.1 Cơ sở vật chất, kỹ thuật
Cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch bao gồm các cơ sở lưu trú, ăn uống, thể thao, vui chơigiải trí, phương tiện vận chuyển để đáp ứng nhu cầu cơ bản của du khách tham quan
Hệ thống cơ sở lưu trú:
Khi các chủ trương, chính sách, chương trình, dự án phát triển du lịch được hoạch định
đã tạo động lực và điều kiện thuận lợi cho nhiều thành phần kinh tế tham gia, góp phần thúcđẩy du lịch Ninh Bình phát triển Với nhiều dự án như: Khu du lịch sinh thái Tràng An, Khu
du lịch tâm linh núi chùa Bái Đính, Vùng bảo vệ đặc biệt khu di tích lịch sử văn hóa Cố đôHoa Lư, Khu du lịch sinh thái hồ Đồng Chương, Khu du lịch phòng tuyến Tam Điệp - BiệnSơn được triển khai, đầu tư mạnh mẽ
Ngành Du lịch đã phối hợp với các ngành, các cấp, chính quyền địa phương triển khainhiều giải pháp, tuyên truyền việc phát triển du lịch sâu rộng tới các cấp, các ngành và nhândân nên đã có nhiều công trình trọng điểm về du lịch được đầu tư bằng nguồn vốn ngân sáchNhà nước và nguồn xã hội hóa như: xây dựng cơ sở hạ tầng Khu du lịch Tam Cốc - BíchĐộng; Dự án xây dựng cơ sở hạ tầng Khu du lịch sinh thái Tràng An, chùa Bái Đính; Dự án tu
bổ tôn tạo di tích lịch sử văn hóa Cố đô Hoa Lư
Hệ thống cơ sở lưu trú du lịch không ngừng phát triển cả về số lượng và chất lượng.Nếu như năm 1992, toàn tỉnh mới có 2 cơ sở lưu trú du lịch với 58 phòng nghỉ, thì đến hếtnăm 2016 toàn tỉnh đã có 423 cơ sở lưu trú du lịch với 5.748 phòng nghỉ, trong đó có 10khách sạn đạt tiêu chuẩn từ 3-5 sao
Các cơ sở lưu trú du lịch đã tăng cường duy tu bảo dưỡng trang thiết bị, bồi dưỡngnghiệp vụ chuyên môn cho đội ngũ cán bộ, nhân viên nên chất lượng dịch vụ ở các cơ sở lưutrú đã tốt hơn so với những năm trước, bước đầu mang lại sự hài lòng cho khách du lịch.Nhận thấy tiềm năng, thế mạnh, nhiều doanh nghiệp đầu tư, xây dựng trung tâm hội nghị, nhàhàng cao cấp, các cơ sở dịch vụ vui chơi giải trí, mua sắm
Hệ thống cơ sở kinh doanh ăn uống:
Quan tâm bảo tồn và phát triển sản phẩm làng nghề truyền thống phục vụ du khách.Nhiều món ăn, ẩm thực của Ninh Bình đã được Tổ chức kỷ lục Việt Nam công nhận là món
ăn nổi tiếng của Việt Nam và kỷ lục châu Á như: thịt dê, cơm cháy, rượu Kim Sơn, nem YênMạc, mắm tép Gia Viễn… Phần lớn các khách sạn ở Ninh Bình với quy mô từ 20 phòng trởlên đều có dịch vụ ăn uống Tính riêng số nhà hàng lớn khoảng gần 800 nhà hàng với khoảng
2000 phòng ăn Một số nhà hàng tiêu biểu như Hoàng Hải, Hoàng Giang, Hương Mai, TrườngGiang, Trâu Vàng Hiện nay Ninh Bình có 6 dự án nhà hàng khách sạn tiêu chuẩn 3-5 saotrong khu vực trung tâm thành phố đang được đầu tư xây dựng
Trang 10 Hệ thống cơ sở kinh doanh giải trí, mua sắm: Toàn tỉnh có trên 20.000 cơ sở kinh
doanh thương mại, khoảng 200 điểm kinh doanh dịch vụ vui chơi giải trí, tiêu biểu như ClubNumber One City, Trung tâm giải trí Newstar, Đông Thành Plaza, sân golf 54 lỗ hồ YênThắng… Mới đây một tổ hợp vui chơi giải trí hiện đại New Life Club với nhiều khu vui chơigiải trí cảm giác mạnh, siêu thị, bar, vũ trường…đang được xây dựng ngay tại trung tâm thànhphố Ninh Bình sắp đi vào hoạt động hứa hẹn đem đến cho du khách một không gian vui chơi
lý tưởng
Hệ thống cơ sở kinh doanh lữ hành: Ninh Bình có 12 doanh nghiệp kinh doanh lữ
hành nội địa và vận chuyển khách hiện đang đáp ứng tốt nhu cầu của du khách đến NinhBình
Hệ thống vận chuyển: Ninh Bình có 10 hãng taxi với 440 đầu xe Trên địa bàn tỉnh
hiện có 3 tuyến xe buýt chạy tuyến cố định trong tỉnh và 30 tuyến xe khách xuất phát từ thànhphố Ninh Bình tới các địa phương trong và ngoài tỉnh Ngoài ra với vị trí cửa ngõ nối liềnmiền Bắc với miền Trung, các tuyến xe từ Bắc vào Nam đều qua trung tâm thành phố NinhBình
Như vậy , Cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch của Ninh Bình phát triển nhanh chóng
cả về quy mô và chất lượng, góp phần làm thay đổi bộ mặt của nhiều vùng quê, đô thị Trongthời gian tới tỉnh Ninh Bình nên tiếp tục cải thiện , phát triển hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật
để phục vụ du lịch càng ngày càng tốt hơn
2.2.2 Đội ngũ nhân lực
Ninh Bình là một tỉnh giàu tiềm năng du lịch và đang là điểm sáng về phát triển du lịchtrong thời gian gần đây Song song với việc mở rộng quy mô, lượng khách du lịch tăng, mộttrong những hướng phát triển du lịch của Ninh Bình trong thời gian tới là nâng cao chất lượng
du lịch, hướng đến việc nâng cao giá trị sản phẩm du lịch Để làm được điều này việc pháttriển nguồn nhân lực du lịch, trong đó phải kể đến đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực du lịchtại chỗ là một trong những điều kiện không thể thiếu
Ninh Bình đang nằm trong tốp 5 các địa phương hấp dẫn nhiều khách du lịch nhất tạiViệt Nam Đến hết tháng 10-2016, trên địa bàn Ninh Bình có 420 doanh nghiệp, cá nhân kinhdoanh lưu trú (với 5.713 phòng nghỉ), 18 doanh nghiệp kinh doanh lữ hành, 10 tổ chức doanhnghiệp quản lý các khu, điểm du lịch và hàng trăm cá nhân, doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ
ăn uống , thu hút, tạo việc làm khoảng 18 nghìn nhân lực trực tiếp và gián tiếp Sự tăngtrưởng nhanh của du lịch đòi hỏi ngành du lịch Ninh Bình phải có sự chuẩn bị về mặt nhânlực, nhất là trong những năm gần đây
Theo số liệu thống kê của Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch, trong 3 năm trở lại đây,ngành Du lịch đã phối hợp với các cơ sở đào tạo có uy tín tổ chức hàng chục khoá học đào tạo
Trang 11mới, đào tạo lại, bồi dưỡng nâng cao kiến thức, nghiệp vụ du lịch cho hàng nghìn lao độngtheo nhiều hình thức khác nhau
Trong các chương trình đào tạo, ngành Du lịch đã chú trọng tập huấn, đào tạo kỹ nănggiao tiếp, ứng xử văn hoá, văn minh trong du lịch, nâng cao năng lực quản lý cho cán bộ quản
lý, điều hành du lịch và hàng nghìn lao động phục vụ tại khu, điểm du lịch; nâng cao năng lựcquản lý cho lãnh đạo và nhân viên của các khách sạn, nhà hàng, tập huấn thuyết minh viên,tập huấn nâng cao kiến thức nghiệp vụ du lịch cộng đồng cho đội ngũ lái xe điện, chèothuyền, bán hàng, chụp ảnh
Theo đánh giá của lãnh đạo ngành Du lịch, so với những năm trước đây, công tác đàotạo nguồn nhân lực du lịch đã được nâng cao một bước cả về số lượng và chất lượng Việcphát triển nguồn nhân lực của ngành Du lịch đã và đang được quan tâm triển khai
Trong tổng số gần 1.900 người lao động tại các đơn vị kinh doanh du lịch tỉnh NinhBình thì tỷ lệ qua đào tạo chỉ chiếm 35 - 40%, cụ thể 12,97% đại học, 20,64% trung cấp,14,6% sơ cấp, 52,03% qua các lớp bồi dưỡng ngắn hạn Từ số liệu trên, Giám đốc Sở VH, TT
và DL Ninh Bình Trịnh Xuân Hồng thẳng thắn nhìn nhận: “Sự thiếu hụt trầm trọng nguồnnhân lực và nhân lực chất lượng cao du lịch đang là bài toán khó cần có lời giải và không thểgiải quyết trong thời gian ngắn”
Trước thực trạng trên và để đạt mục tiêu từ 2015 - 2020 du lịch trở thành ngành kinh tếmũi nhọn của tỉnh và Ninh Bình trở thành một trong những trung tâm du lịch trọng điểm của
cả nước, UBND tỉnh đã ban hành Chỉ thị 07, giao các ngành chức năng, đơn vị liên quanthống kê, phân tích, lập kế hoạch, phương án đào tạo theo từng giai đoạn, trong đó chú trọngnguồn nhân lực trực tiếp, chủ yếu là lao động từ nông nghiệp chuyển đổi sang lĩnh vực dulịch, với các phương án như: nhà nước đầu tư 80% vốn ngân sách, số còn lại do người sửdụng lao động và người lao động tự chi trả Theo đó, tổ chức tốt các khóa, lớp đào tạo, nângcao năng lực, trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ quản lý ngành cũng như người dântham gia làm du lịch Trước mắt, tập trung đào tạo nhân lực đang còn thiếu và yếu như lễ tân,bàn, bar, thuyết minh viên, kỹ thuật chế biến món ăn; xây dựng cơ chế, chính sách thu hútnhân tài từ các địa phương trong và ngoài tỉnh… Phó chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình TrầnHữu Bình cho rằng: “Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực du lịch, trách nhiệm không thuộcriêng về ngành du lịch, mà cần có sự vào cuộc của các cấp ủy đảng, chính quyền, các nhà đầu
tư, doanh nghiệp, tổ chức chính trị xã hội và sự ủng hộ của nhân dân, nhất là đối tượng trựctiếp làm du lịch”
2.2.3 Sản phẩm du lịch tâm linh
Xu hướng du lịch tâm linh tìm về các lễ hội truyền thống hay đến thắp hương, vãn cảnhtại các đền, chùa của du khách đang tăng cao nên tại các điểm du lịch tâm linh ở Nghệ An đã
Trang 12"hút" khách ngay trong những ngày đầu Xuân.
Mỗi năm, tỉnh Ninh Bình có xấp xỉ 18 lễ hội lớn nhỏ, mở đầu là Lễ hội Phủ Chợ ở cố đôHoa Lư – xã Trường Yên vào 1/1 tết âm lịch tại đây có hát ca trù tưởng nhớ ông thờ Ngũ LầuĐại Vương, phụ trách ca hát và bà tổ hát chèo Phạm Thị Trân và kết thúc là Lễ hội đềnNguyễn Công Trứ (Kim Sơn): từ 13 – 15 tháng 11 âm lịch Lễ hội tưởng nhớ công lao người
đã chiêu dân khai sinh ra huyện Kim Sơn Các lễ hội ở Ninh Bình đều thu hút du khách bởichính sự linh thiêng, mộc mạc, giàu bản sắc văn hóa dân tộc
Đáp ứng nguyện vọng của du khách, Ninh Bình cũng đang khôi phục, bảo tồn và giữ gìncác phong tục, lễ nghi trong các lễ hội Cụ thể về thông tin và nét độc đáo đặc trưng của các lễhội tiêu biểu nhất như sau:
Văn hóa của lễ hội Hoa Lư
"Ai là con cháu Rồng tiên Tháng Ba mở hội Trường Yên thì về".
Hàng năm cứ vào dịp tháng Ba âm lịch, nhân dân Trường Yên lại nô nức chuẩn bị Lễhội để tưởng nhớ, tri ân công đức hai vị anh hùng dân tộc Đinh Bộ Lĩnh và Lê Hoàn Lễ hộiđược tổ chức đều đặn hàng năm và trở thành truyền thống tại di tích Cố đô Hoa Lư trên địabàn xã Trường Yên, huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình - nơi tọa lạc của 2 ngôi đền thờ vua ĐinhTiên Hoàng và vua Lê Đại Hành Vì thế mà Lễ hội có nhiều tên gọi: Lễ hội Trường Yên, lễhội truyền thống Cố đô Hoa Lư, lễ hội Cờ lau
Lễ hội được tổ chức trong 3 ngày từ mùng 9 đến 11 tháng 3 âm lịch, gắn với sự kiệnngày vua Đinh đăng quang lên ngôi Hoàng Đế mùng 10 tháng 3 năm 968 Lễ hội có rất nhiềunghi lễ và hoạt động gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp của vua Đinh Tiên Hoàng
Một số hội thi: Thi bơi chả, đấu vật tưởng nhớ đến việc vua Đinh tuyển chọn quân đội
và luyện tập thủy quân Ngoài ra còn có nhiều hoạt động khác như: Thi đấu cờ tướng, chọi gà,nấu ăn… góp phần tạo nên không khí vui nhộn, hấp dẫn, thu hút sự quan tâm của đông đảoquần chúng nhân dân
Giá trị lịch sử của Lễ hội Hoa Lư thể hiện qua việc tái hiện lại cuộc đời và sự nghiệp củađức vua Đinh Tiên Hoàng, từ thuở thiếu thời nuôi chí lớn cờ lau tập trận đến khi dựng cờ khởinghĩa bình thập nhị sứ quân, xưng Đế gây nền độc lập, đặt nền móng xây dựng chế độ phongkiến trung ương tập quyền để ngày ấy nước Đại Cồ Việt sánh ngang Bắc Tống Các nghi lễtrong Lễ hội đã thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” lòng biết ơn sâu sắc của dân tộc ta.Giá trị văn hóa của lễ hội là một nghi lễ chung của cộng đồng, một nghi lễ hết sức quantrọng trong đời sống văn hóa được thể hiện thông qua sinh hoạt tín ngưỡng tâm linh và cácloại hình diễn xướng dân gian, nghệ thuật ngôn từ… mang tính cố kết cộng đồng có vai tròđặc biệt trong đời sống tinh thần, đem lại những giá trị tích cực và là niềm tự hào của ngườidân vùng đất Cố đô Hoa Lư
Trang 13Lễ hội chùa Bái Đính
Chùa Bái Đính thuộc địa phận xã Gia Sinh, huyện Gia Viễn Đây là một quần thể chùa
có diện tích lớn nhất Việt Nam, được biết đến với nhiều kỷ lục Châu Á và Việt Nam được xáclập
Lễ hội chùa Bái Đính được tổ chức từ chiều mùng 1 tết, khai mạc ngày mùng 6 tết vàkéo dài đến hết tháng 3, buổi lễ mở đầu cho những lễ hội hành hương về vùng đất cố đô Hoa
Lư Ninh Bình Lễ hội chùa Bái Đính gồm 2 phần
Phần lễ gồm các nghi thức thắp hương thờ Phật, tưởng nhớ công đức Thánh NguyễnMinh Không, lễ tế thần Cao Sơn và chầu thánh Mẫu Thượng Ngàn Lễ hội chùa Bái Đính bắtđầu bằng nghi thức rước kiệu mang bài vị thờ Thần Cao Sơn, Đức Thánh Nguyễn và Bà chúaThượng Ngàn từ khu chùa cổ ra khu chùa mới để tiến hành phần hội
Với ưu thế của một quần thể chùa rộng, lễ hội chùa Bái Đính là một lễ hội lớn, thu hút
đông du khách tham gia Do có những điển tích gắn với các vị vua Đinh Tiên Hoàng, QuangTrung, Lê Thánh Tông và tín ngưỡng thờ thánh Nguyễn, thần Cao Sơn, Bà chúa thượng ngànnên lễ hội chùa Bái Đính vừa có sự sùng bái tự nhiên, vừa thể hiện tín ngưỡng đạo Phật, đạoMẫu lại có cả Nho giáo
Lễ hội được tổ chức để tưởng nhớ công lao của các vị anh hùng đã có công với quê
hương, đất nước Đây cũng là dịp để du khách thập phương du xuân, vãn cảnh chùa, dânghương lễ Phật, cầu cho quốc thái dân an, gia đình an khang thịnh vượng
Lễ hội Đức thánh Quý Minh Đại Vương
Lễ hội Đức thánh Quý Minh Đại Vương được tổ chức vào ngày 18-3 âm lịch hàng năm,tại đền Trần (đền Nội Lâm, một trong tứ trấn của Kinh đô Hoa Lư và nằm trong Quần thểdanh thắng Tràng An ngày nay)
Đây là một trong những lễ hội truyền thống độc đáo của Ninh Bình, bởi nó diễn ra trongkhông gian của những thung nước trong xanh, những hang động lung linh kỳ ảo và giữa bốn
bề núi non hùng vĩ… Đức thánh Quý Minh Đại Vương, theo truyền thuyết dân gian, là mộttrong ba anh em - ba vị tướng đã được phong Thánh (Đức thánh Tản Viên, Đức thánh CaoSơn và Đức thánh Quý Minh), là người có công trấn ải Sơn Nam, bảo vệ đất nước thời vuaHùng Duệ Vương (tức Hùng Vương thứ 18) Ngài là một "thượng đẳng thần”, được các triềuvua qua nhiều triều đại ban chiếu sắc phong, được nhân dân khắp nơi thờ phụng, trở thànhThành hoàng làng ở nhiều nơi, nổi tiếng là vị thần linh ứng khi dân gian cầu đảo
Trang 14Đây là lễ hội lớn nhất trong năm của nhân dân Ninh Hải để tưởng nhớ công ơn của các
vị vua Trần đặc biệt là vua Trần Thái Tông người đã có công chiêu dân lập ấp ở xã Ninh Hải
Lễ hội thường được diễn ra từ ngày 14/3 đến hết ngày 16/3 Âm lịch, chính hội là ngàyrằm tháng ba, cứ 3 năm một lần, nhân dân trong vùng lại tổ chức hội lớn (hội tổng)
Hằng năm, đến ngày 28 tháng chạp, nhân dân thôn Văn Lâm, xã Ninh Hải lại tiến hànhnghi thức tắm tượng (lễ mộc dục) tại ngôi đền Nước ở giếng Ngọc ngay trước cửa đền đượclấy lên và sử dụng trong nghi thức này
Vào dịp lễ hội, ngay từ chiều ngày 14/3 Âm lịch, dân làng Văn Lâm đã làm lễ mở cửađền rước bát hương thánh ra đình Các
Sáng 15/3 Âm lịch là ngày chính hội, các đồ tế khí được mang ra, lau chùi sạch sẽ, rướcđặt ở sân rồng cùng các lễ vật khác: một chiếc bánh dày to bằng một chiếc mâm, trên bánh có
vẽ hình một con chim phượng hoàng rất đẹp Ngoài ra lễ vật còn có hoa quả, oản chuối, thủlợn, gà luộc, xôi Đặc biệt là xôi phải trắng tượng trưng cho sự thanh bạch, cao khiết Nhândân còn cúng lên vua một bát cơm gạo tám và một bát canh rau sắng (rau vi) bởi lẽ trước kia,khi vua Trần Thái Tông tới đây thì xung quanh khu vực đền là những rừng sau sắng tốt tươi.Cũng có lẽ vì thế mà nhà vua đã đặt tên nơi này là Thái Vi
Kết thúc phần lễ là phần hội Đây thực sự là phần vui chơi giải trí rất sôi nổi của nhândân và những người đến dự hội Hội của đền Thái Vi thường tổ chức các trò chơi dân gian rấthấp dẫn, có thể kể đến như: Trò nấu cơm thi, trò đua thuyền rồng, hội diễn chèo, tổ tôm điếm,
cờ bỏi, thi đu quay, đu giật, kéo co, thi múa rồng, múa lân…
Tất cả các dòng người từ khắp nơi tụ hội, ai ai cũng đắm mình trong bầu không khí linhthiêng của lễ hội và cái huyên náo, sôi động của các trò chơi dân gian thú vị Tiếng trống,tiếng chiêng rộn ràng hoà cùng những làn điệu ca trù mượt mà khiến ai đã từng đặt chân đếnđất này sẽ không thể quên được một vùng non nước hữu tình cũng như là một lễ hội cổ truyền
vô cùng đặc sắc trên dải đất Cố đô
Lễ hội Báo bản Nộn Khê
Lễ hội được tổ chức vào ngày 14 tháng giêng (âm lịch) hàng năm tại đình làng NộnKhê, xã Yên Từ, huyện Yên Mô
Phần lễ ngoài việc tổ chức tế, dâng hương tôn vinh công đức của các vị tiền bối lập ralàng xã, còn dâng hương tưởng nhớ, tỏ lòng biết ơn các liệt sỹ là con em của làng Một nétđộc đáo của lễ hội Báo bản là kính báo lên Thành Hoàng, các bậc tiên tổ về sự thành đạt, hiếuhọc của con em dân làng và những thành tích của làng đã đạt được trong năm cũ
Phần hội cũng có những trò vui chơi giải trí như các lễ hội khác
Lễ hội đền Nguyễn Công Trứ
Lễ hội tổ chức vào 3 ngày, từ ngày 13 đến ngày 15 tháng 11 (âm lịch) tại đền Nguyễn
Trang 15Công Trứ thuộc xã Quang Thiện, huyện Kim Sơn Ngày 13 tế yết cáo, ngày 14 tế chính kỵ,ngày 15 tế tạ Hình thức tế theo phong tục tế lễ như các lễ hội khác
Phần hội có các trò dân gian như: múa lân, đấu vật, thi bơi trải trên sông Ân
2.2.4 Hoạt động xúc tiến, quảng bá du lịch
Ngày 8/9, tại TP Hồ Chí Minh, Hiệp hội Du lịch và Trung tâm Xúc tiến du lịch tỉnhNinh Bình phối hợp với Hiệp hội Du lịch TP Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị xúc tiến quảng
bá du lịch Ninh Bình “Non nước hữu tình”
Chia sẻ về mục tiêu phát triển du lịch tỉnh Ninh Bình, ông Phạm Duy Phong - Giám đốcTrung tâm Xúc tiến du lịch tỉnh Ninh Bình cho biết: Năm 2016, tỉnh Ninh Bình đón 6,5 triệulượt khách, doanh thu đạt trên 1.700 tỷ đồng Ngành du lịch Ninh Bình đặt mục tiêu đón 6,7triệu lượt khách trong năm 2017; đến năm 2020 đón 7,5 triệu lượt khách, doanh thu đạt 3.000
tỷ đồng Ninh Bình phấn đấu đến năm 2025, du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của địaphương
Tại Hội nghị xúc tiến quảng bá du lịch Ninh Bình, đại diện nhiều công ty lữ hành, kinhdoanh dịch vụ du lịch đã nêu một số bất cập, tồn tại cần được khắc phục để du lịch Ninh Bìnhtiếp tục phát triển Chẳng hạn, giá vé ở các điểm tham quan du lịch tại Ninh Bình tăng thườngxuyên, gây khó khăn cho doanh nghiệp lữ hành Vào mùa cao điểm du lịch, du khách phảichờ đợi rất lâu tại các điểm tham quan, vé tham quan in mờ và mau phai khiến việc quyết toánthuế của công ty kinh doanh dịch vụ lữ hành gặp nhiều khó khăn; và cũng cần có sự quan tâmđến các mặt hàng lưu niệm, đa dạng hóa các món ẩm thực, đáp ứng nhu cầu phong phú củakhách du lịch, đồng thời có giải pháp xử lý hiệu quả tình trạng "chèo kéo" du khách tại một sốđiểm du lịch
Theo ông Bùi Thành Đông - Giám đốc Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình, để góp phần làmphong phú các mặt hàng lưu niệm, ngành Du lịch Ninh Bình đang nghiên cứu, giới thiệu một
số các sản phẩm lưu niệm mới như đồng tiền Thái Bình hưng bảo (đồng tiền đầu tiên ở ViệtNam) Nhằm tạo thuận lợi cho các công ty lữ hành đưa du khách đến Ninh Bình, ngành Dulịch Ninh Bình sẽ làm việc với các đơn vị liên quan để thay đổi mực in, đảm bảo cho công tácthanh quyết toán của công ty lữ hành
2.2.5 Thị trường và khách du lịch đến Ninh Bình
Trong những năm qua kết quả đạt được của hoạt động du lịch chưa tương xứng với tiềmnăng phong phú và đa dạng về du lịch của tỉnh Mặc dù hoạt động du lịch đã có bước tổ chức,sắp xếp, chấn chỉnh lại nhưng nhìn chung các hình thức khai thác hoạt động du lịch chưaphong phú; công tác quản lý, đảm bảo vệ sinh môi trường, cảnh quan du lịch cũng như việcsắp xếp các hoạt động dịch vụ phục vụ du khách còn nhiều hạn chế, có mặt còn lộn xộn, yếukém (như dịch vụ bán hàng lưu niệm, ăn uống, đưa đón khách,…) Cơ sở hạ tầng phục vụ du
Trang 16lịch cũng còn nhiều hạn chế: như đường giao thông đến một số khu du lịch chưa tốt, thiếu cơ
sở nghỉ ngơi gắn liền với cảnh quan môi trường thiên nhiên,…Do vậy sức thu hút đối với dukhách chưa mạnh, thể hiện ở tốc độ tăng trưởng số lượt khách đến thăm quan không cao, bìnhquân mỗi năm thời kỳ 1996 – 2000 tổng số lượt khách tham quan chỉ tăng 7,9%, chủ yếu làtăng lượng khách trong nước, trong khi đó lượng khách nước ngoài lưu trú giảm bình quân16%
2.2.6 Công tác tổ chức, quản lí
·Công tác quy hoạch tổng thể du lịch Ninh Bình
Thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh, Sở Du lịch đã phối hợp với Viện nghiên cứu pháttriển du lịch và các Sở, ban, ngành liên quan đến xây dựng Quy hoạch tổng thể phát triển dulịch Ninh Bình đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 trình UBND tỉnh phê duyệt Đồngthời tham gia góp ý, thẩm định 17 dự án đầu tư trong lĩnh vực du lịch trên địa bàn tỉnh
· Về công tác đầu tư hạ tầng du lịch
Cơ sở hạ tầng du lịch được đầu tư, nâng cấp nhất là các khu du lịch trọng điểm như: khu
du lịch sinh thái Tràng An, khu di tích lịch sử văn hóa Cố Đô Hoa Lư, hệ thống giao thôngđường bộ, đường thủy ở các khu, điểm du lịch được tập trung nâng cấp, tạo điều kiện thuậnlợi cho việc đi lại của nhân dân và khách du lịch
Tiếp tục triển khai thực hiện các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng du lịch và tu bổ tôn tạocác di tích lịch sử - văn hóa
· Công tác thanh tra, kiểm tra
Tham gia Đoàn kiểm tra liên ngành do UBND tỉnh thành lập để kiểm tra việc chấp hànhcác quy định của pháp luật trong trật tự xây dựng và kinh doanh lưu trú du lịch đối với các tổchức, cá nhân trong phạm vi Quần thể danh thắng Tràng An
Công tác kiểm tra, thanh tra, giám sát việc đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm trong quátrình sản xuất, chế biến, kinh doanh và phục vụ ăn uống ở các nhà hàng khách sạn tại các khu,điểm du lịch thường xuyên được tiến hành và chấn chỉnh các sai phạm
· Công tác thông tin, hỗ trợ khách du lịch
Công tác hỗ trợ khách du lịch rất được các sở, ban, ngành, chính quyền địa phương quantâm Điển hình là việc cung cấp thông tin về điểm đến du lịch, sản phẩm du lịch và các thôngtin hữu ích khác chi khách du lịch Đặc biệt, trong các dịp lễ, hội, tết thì đã huy động cán bộtăng cường trực hỗ trợ tại các Trạm hỗ trợ khách du lịch để kịp thời tiếp nhận, cung cấp thôngtin và hỗ trợ cho khách du lịch
· Công tác thi đua – khen thưởng
Chủ động quán triệt, tuyên truyền phát động các phong trào thi đua đến cán bộ, côngchức, viên chức và người lao động, kết hợp chặt chẽ phong trào thi đua với việc thực hiện