tiểu luận thực hiện các món xôi việt nam

Đây là bài tiểu luận về các món xôi Việt Nam được dùng rộng rãi và phổ biến mà tôi đã nghiên cứu tìm hiểu. Ngày nay, cho dù sống ở bất kỳ thời đại nào và bất cứ nơi đâu, con người cũng cần nguồn dinh dưỡng để tồn tại, phát triển và phục vụ mọi hoạt động thiết yếu hằng ngày. Người xưa đã có câu “ Có thực mới vực được đạo”, cho thấy việc ăn uống là hết sức quan trọng. Để đáp ứng nhu cầu của con người trong cuộc sống hối hả ngày nay,cần phải đáp ứng các tiêu chí sau: rẻ tiền, ngon, hấp dẫn, ăn nhanh để tiết kiệm thời gian mà phải no lâu, dễ chế biến. Xôi là món ăn tiêu biểu trong văn hóa ẩm thực đáp ứng đủ các tiêu chí đó. Xôi là món ăn thông dụng được làm từ nguyên liệu chính là gạo nếp, đồ ( hấp) làm chín bằng hơi nước, rất thịnh hành trong nền ẩm thực Việt Nam. Một số dân tộc thiểu số Việt Nam như dân tộc Thái, dân tộc Khơ me sử dụng xôi như một đồ ăn chủ lực hàng ngày. Trong khi dân tộc Kinh chủ yếu dùng cơm làm gạo tẻ, chỉ dùng xôi như một bữa ăn phụ vào buổi sáng như một thức quà hoặc trong các ngày lễ, tết, thôi nôi, cưới hỏi như một đồ cúng không thể thiếu trên mâm cổ.

THỰC HIỆN MÓN XÔI VIỆT NAM

1 Lý do chọn đề tài

o qu n

y n y o sống ở bất kỳ thời đại nào và bất cứ nơi đâu on

n ười ũn ần nguồn in ưỡn để tồn tại, phát triển và phục vụ mọi hoạt động thiết yếu hằn n y ười xư đã ó âu “ ó t ực mới vự đượ đạo” cho thấy việ ăn uống là hết sức quan trọn Để đ p ứng nhu cầu của con

n ười trong cuộc sống hối hả ngày nay,cần phải đ p ứng các tiêu chí sau: rẻ tiền, ngon, hấp dẫn ăn n n để tiết kiệm thời gian mà phải no lâu, dễ chế biến Xôi l món ăn tiêu biểu tron văn ó ẩm thự đ p ứn đủ các tiêu chí

đó Xôi l món ăn t ôn ụn được làm từ nguyên liệu chính là gạo nếp đồ ( hấp) làm chín bằn ơi nướ rất t ịnh hành trong nền ẩm thực Việt Nam Một

số dân tộc thiểu số Việt m n ư ân tộ i ân tộ ơ- me sử dụng xôi

n ư một đồ ăn ủ lực hàng ngày Trong khi dân tộc Kinh chủ yếu n ơm làm gạo tẻ, chỉ n xôi n ư một bữ ăn p ụ vào buổi s n n ư một thức quà hoặc trong các ngày lễ, tết t ôi nôi ưới hỏi n ư một đồ cúng không thể thiếu trên mâm cổ

b o ủ qu n

Xôi l món ăn tôi yêu t ôi muốn n iên ứu sâu ơn v đồn t ời

ó t ể p t uy đượ món ăn truyền thốn t ế tôi ọn đề t i “ ự iện món xôi iệt m” để n iên ứu

- Đối tượng nghiên cứu: món xôi ở Việt Nam

- Khách thể: Món ăn ở Việt Nam

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- X địn ơ sở l lu n

- X địn ơ sở t ự tiễn

iên ứu ẩm t ự món xôi p ổ biến ở Việt Nam

ự iện món xôi iệt m

+ Xôi gấc

o t ời i n ạn ế nên đề tài nghiên cứu chỉ đư r nội un n ư

n iên ứu v t ực hiện t u t n u về lo i xôi p ổ biến tron điểm tâm s n ủ iệt Nam

1 Lịch sử hình thành món xôi

Để uy tr sự sốn ăn uốn luôn l việ qu n trọn số một uy n iên

qu n niệm về uyện n y ôn p ải i ũn iốn i ó n ữn ân tộ oi uyện ăn l tầm t ườn ôn đ n nói ười iệt m với t n t iết t ự

n n nôn n iệp t tr i lại ôn i nói to lên rằn ăn qu n trọn l m ó

t ự mới vự đượ đạo ó qu n trọn tới mứ rời ũn ôn m xâm

p ạm rời đ n n tr n bữ ăn ọi oạt độn ủ n ười iệt m đều lấy ăn l m đầu ăn nói ăn uốn ăn mặ y ả i t n t ời i n ũn ăn uốn v ấy trồn l m đơn vị l m việ n n t tron oản i p bã trầu lâu ơn một t l n nồi ơm n o i tới n năm t l i m l

n uốn l văn ó n x ơn đó l văn ó t n ụn môi trườn

tự n iên o nên s ôn ó n ạ n iên i ư ân nền văn ó

ố u mụ n ư p ươn ây oặ run o t iên về ăn t ịt n

tron ơ ấu bữ ăn ủ n ười iệt m t bộ lộ rất r ấu ấn ủ truyền

t ốn văn ó nôn n iệp l nướ

i i đoạn trưởn t n v bộ p n uyên biệt ủ ây l n

n ỏ l ây mạ lớn lên l l n ọn l đâm bôn ọi l đồn ạt nếp non

r n lên l ốm ạt l i t l t ó bôn l ặt về t p ần n lại n o i đồn l rạ đ p t ạt t ó r rồi t p ần n lại bôn l l rơm u i

x y iã xon t ạt t ó i t n m trấu ạo ãy ọi l tấm ạo nấu lên

t n ơm xôi ây l t o đặ t n ạt t ó t ó l nếp l tẻ t o t ời

vụ t ó l m l iêm t ế ạo nếp đượ r đời từ rất lâu t o ấu

ấn ủ truyền t ốn văn ó nôn n iệp l nướ ở nướ t Xôi là món ăn bằng gạo nếp n âm nướ đồ chín bằn ơi nước, làm cho hạt gạo dẻo dính lươn t ực chính của hầu kh p ư ân nôn n iệp trồng lúa thời sơ khai ở Đôn m ề s u ơm tẻ mới trở t n lươn t ực chính ở nhiều dân tộc vì lúa tẻ dễ trồn ơn v o năn suất cao Hiện nay, ở một số ư dân v n n i n ư ây c, dọ rườn ơn - ây uyên vẫn tồn tại t p quán dùng xôi trong bữ ăn n n y Xôi t ườn đượ đồ lẫn với lạ đỗ

đ n đỗ x n để làm xôi xéo, xôi hoa cau, xôi vò), gấc, dừa, ngô, s n ; ở miền núi còn có xôi nếp cẩm (loại ó m u t m t ườn ăn với m t ong Ở Nam

Bộ ó xôi nướng (xôi tr ng, gói lá chuối tươi nướng trên than hồng) Ở nhiều dân tộc, xôi là thứ ăn n on n để đãi Xôi n l lễ v t quan trọng

n để dâng cúng tổ tiên v t ần lin

Ngày nay, xôi l một tron n ữn món ăn qu n t uộ ủ n ười iệt Nam Có l xôi là một món ăn ân dã, g n bó với nhiều n ười, nh đến xôi,

ôn i l ôn ăn ôn i l ôn biết Từ trẻ nhỏ n ười lớn, từ học sin đến n ười đi l m từ thành thị đến miền quê xa xôi, món xôi luôn là một món ăn qu n t uộc g n bó trong cuộc sốn t ường ngày của mỗi n ười ừ

xư on n ười đã nấu ạo nếp lên t n món xôi n ư một ết tin tin t y

n ất ủ t iên n iên để ân lên t ần lin ầu mon “ mư t u n ió ”

on n ười n tâm sản xuất o sự p t triển xôi n y n đ ạn v

p on p đượ ết ợp n iều n uyên liệu để bổ ưỡn v ấp ẫn

ơn Xôi đã n bó với nhiều thế hệ ón xôi ũn được chế biến đơn iản,

và biến tấu khác nhau tùy theo mỗi vùng, mỗi miền, và tùy theo khẩu vị của mỗi n ười ưn nhìn chung, xôi chia ra làm 2 loại: xôi mặn và xôi ngọt Từ

2 loại n y ũn i r n trăm loại khác nhau, và một số món xôi mện

n l một trong nhữn đặc sản Việt m n ư xôi xiêm xôi ruố xôi đỗ xôi mặn xôi b p xôi ấ xôi v xôi iên ron đó xôi ấ xôi b p xôi x o xôi iên xôi l n ữn món l m điểm tâm rất p ổ biến đối với uộ sốn đầy ối ả lo to n iện n y Đó l một n t văn ó tin o tron ẩm thực của

n ười Việt

2 Đặ trưn nổi b t ủ ẩm t ự xôi

Xôi l món ăn ôn x lạ tron văn ó ẩm thực iệt m Nếu xôi Hà Nội tinh tế, giản dị t xôi i n p on p đ ạn ơn rất nhiều Xôi là một trong nhữn món ăn đượ ư uộng nhất bởi t n đ ạn p on p Xôi sán l món điểm tâm dung dị, xôi chiều l món ăn xế bình dân Tới tối,

n ười ta lại chọn xôi n ư một món ăn ơi c bụng

iệt m vốn l đất nướ ội tụ nhiều luồn ân ư v ân ư n p nên nền văn ó ẩm thực mang nhiều màu s xôi iệt m ũn đặc biệt

p on p ơn nướ p ân t n i n óm mặn, ngọt r n t ười nấu xôi rất ngẫu hứng, bất kể món gì có thể ăn n xôi ăn ợp với xôi là lại

có thêm một món xôi chuyên biệt r đời Bí quyết xôi ngon nhất quyết phải đến từ hạt gạo nếp, và cách nấu sao cho hạt nếp dẻo mà ch c, mềm mà không nát Nếp có thể nấu với nước dừa trái hoặ n âm trước với nước ép dứa cho dẻo t ơm

Xôi ngọt

Các món xôi ngọt phải kể đến xôi đ u đ n đ u phộng, lá cẩm, lá nếp,

b p khô, b p nhão Mỗi loại lại có cách thêm th t đ u xanh, hành phi, dừa nạo, mỡ mè đườn t để tạo ươn vị riên n ưn vẫn m n đ m vị ngọt

b o đặ trưn ủ xôi p ươn m

Xôi l đặc sản n ười Hoa rất được yêu thích ở Sài thành Xôi cadé không thể thiếu l n đỏ trứng gà trong phần "c " được chế biến công phu với trứn đường, cốt dừa, bột mì, bột gạo tạo nên hỗn hợp sánh mịn, màu vàng óng lại tỏ ươn t ơm đặ trưn Đây l một dạng xôi ngọt nên nhiều

n ười ũn ăn xôi n ừa nạo, hoặ đ u phộng xay nhuyễn

Có một loại xôi mang tên gọi xôi trứn n ưn được chế biến từ dừa nạo nấu với đường, có vẻ ngoài giống trứng ốp lếp nên n ười Sài Gòn dùng luôn cái tên đó l m tên ọi cho xôi

Xôi Xiêm có nguồn gốc từ Thái Lan, là sự tổng hòa từ các nguyên liệu

n ư ạo nếp i nước cốt dừa, sầu riên đường thốt nốt Xôi Xiêm ngọt

ng y mà không béo, vị t ơm m t nên được nhiều n ười ư uộng

Nếu xôi ngô miền B được coi là xôi mặn, thì xôi b p miền Nam lại là xôi ngọt, với phần b p nếp được hầm n nước dừa, tạo thành món xôi b p nhão nửa giống xôi, nửa giống cháo Hạt b p hầm xong nở bung th t mềm,

th m ơi n ão ó m u tr n tươi r t êm đ u x n đ n o tơi mịn, rồi lại thêm ít dừa nạo, muối mè n v o vừa ngọt vừ b o n ưn ôn n ấy lại ngon tuyệt

Xôi mặn

Xôi mặn là tên gọi chung của các món xôi tr n ăn n mỡ hành, pa

tê, chả lụa, trứng cút, lạp xưởng, xá xíu, chà bông Tùy thuộc vào số lượng thứ ăn èm m ó t ể có món xôi mặn bình dân hay cao cấp Tuy nhiên, dù

là loại nào thì xôi mặn ũn luôn đ t ơn xôi n ọt, bởi nguyên liệu không chỉ thuần thực v t n ư xôi n ọt ũn bởi đủ lượn đủ chất nên xôi mặn Sài Gòn được nhiều n ười chọn dùng thay bữa chính trong những ngày vội vàng

Xôi gà là món nhiều biến tấu ũn nổi tiến ơn ả trong các món xôi mặn Đ i y ứ được chiên hoặc xấp để nguyên miếng hoặc xé phay, dùng cùng hành phi, mỡ hành hay lạp xưởng rất b t m t và hợp khẩu vị

Xôi sườn nướn độ đ o từ màu s c tới ươn vị, với từng miếng sườn nướn t ơm nức, ngọt mềm ăn n xôi vừa ngon miệng lại ch c dạ, là cách kết hợp đơn iản n ưn n on miện được nhiều n ười ư uộng

Xôi miền m ũn đón n n nhiều món xôi miền n ư xôi xôi

vò, xôi xéo, góp thêm màu s c cho một món ăn n n no bụng mà tiện lợi trong nhịp sống gấp gáp n y

Độ đ o ơn, ta còn có thể dễ dàng gặp những món xôi rất lạ n ư xôi chiên, xôi sushi, xôi phá lấu xôi nướng giấy bạc

II

Xôi kem

Xôi m l món ăn m è ư t ủa giới trẻ[ Xôi được làm từ gạo

và lá nếp (hay lá dứa), có khi sử dụng cả đ u xanh cà vỏ và thay vì trộn muối thì trộn t đườn Đ n m với sữa (có công thức sử dụng cả sữa chua), đường Cho xôi vào bát nhỏ hoặc ly, và dùng muỗng múc kem lên trên xôi, r c chút lạc rang và dừa khô thái sợi

Xôi khúc

Xôi khúc còn gọi l b n được làm với lá khúc giã nhuyễn trộn bột nếp, n m với nhân làm bằn đ u x n đồ chín và thịt mỡ x t hạt lựu s u đó lăn qu ạo nếp v o v o đồ xôi Mỗi chiế b n được áo một lớp xôi n ân đ u xanh và thịt mỡ hành khiến món bánh khúc rất t ơm n on

Xôi lạc

Xôi lạc còn gọi l xôi đ u phộng Lạ n ân được luộc chín mềm, trộn đều với gạo nếp đã n âm v đ m lên đồ t o l m xôi t ôn t ườn

o ạ m trong thiên ẩm thực Quà Hà Nội, xôi lạ l món để ăn vui miệng Biến thể của loại xôi này là xôi hạnh nhân hoặc xôi hạt điều

Xôi lá cẩm

Xôi lá cẩm l m tươn tự xôi xéo với đ u xanh tán nhuyễn n ưn kết hợp với nước s c của lá cẩm để lấy m u t m đỏ

Xôi lá dứa

Xôi lá dứ được c t khúc rửa sạch, giã nát v t lấy nước, trộn đều vào gạo nếp trướ i đồ s cho thành phẩm có màu xanh dịu rất đẹp m t và rất

- Trộn đều phần ơm ấc với nếp o đều

- Đặt xửng hấp lên bếp o nước th t sôi, trút nếp vào hấp khoảng 15 phút

- n đũ xới đều rưới ½ n nước cốt dừa vào

- Tiếp tục hấp o đến khi nếp chín thành xôi, trong khi hấp, có thể cho

t êm nước cốt dừa vào, canh cho xôi không bị nhão

- Xôi n o đường vào trộn đều T t bếp, nh c xôi xuống

3 Trình bày

- Dùng khuôn xôi, thoa dầu vào phần đ y uôn v t n uôn

- Xới xôi cho vào khuôn, éo chặt

- Lấy r đ i ăn b y ra bàn chung với chả lụa hoặc chả quế

Những hạt b p dẻo khi hòa trộn với nếp, cùng với ươn vị t ơm b i

củ đ u xanh, béo béo củ đ u phộng th t hấp dẫn

- Trái b p vo sạch, vớt bỏ hạt nổi n âm nước khoảng 12 giờ gạo nếp

vo sạ n âm nước 2 tiến để ráo

- Đ u xanh vo sạch, nấu lửa nhỏ cho chín ráo, giã từng ít một cho mịn nhuyễn, rời rạc

- Hành tím bóc vỏ, c t lát mỏn p ơi o r o mặt và phi vàng

Chế biến:

1 l t nước với 1 muỗn p ê vôi ăn trầu để l n nước trong, rồi

đổ vào nồi, sâm sấp mặt b p Nấu khoảng 30 phút cho vỏ hạt b p bong lên hết Cho b p ra 1 cái rỗ có lỗ nhỏ đợi cho b p nguội dùng tay chà cho hạt b p rớt mày và bong vỏ Xã b p với nước nhiều lần cho hạt b p th t sạ Để ráo Cho b p vào nồi đổ nước ngang mặt b p và cho thêm 1 muỗng cà phê muối rồi cho vào xững hấp nấu lửa nhỏ Khi b p nở mềm đổ b p ra rỗ xã nước 1 lần nữa cho b p sạch nhớt

Trộn đều b p đã nấu mềm với nếp cho 2 muỗng cà phê muối rồi cho vào xững hấp cho xôi chín khoảng 15 phút mở n p ra n đũ trộn xôi cho

n đều từ trên xuốn ưới

3 Trình bày

- xôi r đ r đ u x n n p i đường và 1 chút muối đ u lên

bề mặt xôi

d Yêu cầu k thu t

Xôi có màu tr ng, xen lẫn những hạt b p vàng bóng láng

Nếp chín k ó độ dẻo

ó m i t ơm đặ trưn ủa nếp và b p

Vị ăn vừ ơi n ọt

XÔI GÀ

Nếp n âm qu đêm với chút muối v để ra rổ o r o nước

Thịt đ i ướp với m m, muối, bột nêm, xì dầu để 30 phút cho thịt thấm gia vị

Lạp xưởng luộ sơ t i ạt lựu

Tôm khô rửa sạch luộc mềm

- Đun nón ầu, phi tỏi t ơm o lạp xưởn tôm ô v o x o đều Cho thịt v o đảo qua, nêm lại tùy khẩu vị đổ hành lá thái nhỏ vào

- Xôi có màu tr ng, xen lẫn những thịt gà, lạp xưởng, hành phi ,

Sau khi xôi chín, dàn xôi ra một i mâm đã t o một ít dầu ăn v t thành từng miếng vừ ăn

Chiên xôi ở lửa vừa tới i v n đều rồi cho ra giấy thấm dầu hút bớt dầu thừa

Lấy 1 cái tô lớn trộn thịt bằm với củ s n, cà rốt, nấm mèo n t m đã băm n ỏ cùng với 1/2 muỗng cà phê tiêu, 1 muỗng cà phê hạt nêm, 1/2 muỗn p ê đường, 1 muỗn p ê nước m m Trộn cho th t đều rồi để yên tầm 15 phút cho thấm gia vị

i t ơm 1 t n t m băm rồi xào chín nhân

3 Trình bày

C t đôi miếng xôi vừa chiên, múc nhân cho vào là có thể t ưởng thức rồi Xôi chiên có thể ăn n tươn ớt và chà bông rất ngon

d Yêu cầu k thu t

- Xôi chiên có màu vàng cam,

- Nếp chín k ó độ dẻo

- ó m i t ơm đặ trưn ủa nếp và hỗn hợp thịt, rau củ

- Vị ăn vừa, xôi giòn

Vo sạch gạo nếp, ngâm ít nhất 8 tiếng với 1 thìa cà phê muối và 1 thìa

cà phê bột nghệ (giúp hạt xôi đ m đ v ó m u v n ón ả rước khi nấu phải đãi ạo cho th t sạch hết mùi bột nghệ v để gạo khô ráo

Đ u x n n âm nước ấm rồi để ráo

Hành khô bóc vỏ, c t mỏng, trải đều r y p ơi n ng 1 giờ o ơi s lại, mụ đ i p n p i i n

Rửa sạch mỡ gà, th ng lấy nướ Để lại một vài miến để thổi cùng xôi,

s tạo cho hạt xôi bón v ó m i t ơm ấp dẫn

2 ế biến

Cho mỡ gà và gạo nếp vào hấp Sau 15 phút, lấy đũ đảo đều cho xôi

và mỡ gà bám chặt nhau, hạt nếp n đều Nấu tiếp đến khi xôi chín

Đ u xanh trộn cùng 1/2 thìa cà phê muối xó đều rồi cho vào xửng hấp

n 20 p t i đ u còn nóng ấm, bỏ ngay ra cối giã mịn u đó o đ u

đã iã n uyễn mà còn ấm ra một i ăn xô ẩm rồi n m chặt đ u thành những viên tròn

Dùng 1 chiếc chảo nhỏ th ng mỡ gà, vớt bỏ tóp mỡ đi lấy nước mỡ để phi hành

Mỡ sôi thả hành vào, vặn lửa nhỏ v p i đến i n ó m u v n đều

là t t bếp Vớt hành và trải đều ra giấy thấm dầu cho ráo mỡ Muốn hành giòn ngon, không nên c t hành quá mỏn

3 Trình bày

Xới xôi nón r đ n o t i đ u xanh mỏng lên trên mặt xôi rưới

mỡ đều, r c hành phi lên trên cùng Xôi s th t t ơm n on đ n điệu khi được gói bằng lá sen, buộc bên ngoài bằng sợi rơm nếp Xôi xéo có thể ăn kèm cùng thịt trứng kho, chả cốm, ruốc, lạp xưởn ũn rất ngon

1 P ươn p p hông xôi ngon bằng nồi ơm điện

- ước 1: Cho gạo nếp đ n n âm v để r o nước vào nồi ơm điện

- ước 2: Đổ nước vào qua bề mặt gạo nếp một chút s u đó đ y n p nồi lại

- ước 3: B t n t “ oo ” v ờ đến khi nồi nhảy sang chế độ “w rm” thì sử dụng đũ xới đều lên v đ y n p thêm khoản 10 p t s u đó r t điện

2 Cách chữa xôi bị khô

- Để tránh xôi bị khô, nhão hay chín khôn đều ta không nên ép xôi quá chặt, s khiến ơi nước không thể tản r đều

- Nếu n ư xôi bị khô, vẩy lên một tí nước ở trên s u đó tiếp tục hấp là được, dùng một chiế ăn n n đẫm nước lên phủ lên trên đ y vung kín lại

và liên tục hấp chín Nếu xôi vẫn còn sống t vẩy t êm nước và hấp tiếp

3 Cách giữ nhiệt cho xôi

Những ngày lễ Tết hay có giỗ, nhà bạn t ường phải hông rất nhiều xôi

ưn làm thế nào để xôi nóng lâu và vẫn dẻo ngon Rất ôn ó ăn, hãy chuẩn bị một cái thùng xốp th t sạch có n p ưới có lót lá chuối hoặc lá

s n bên trên ũn t ế s u đó t đ y n p thùng lại Hoặc hãy ủ xôi trong thúng giốn n ư bạn vẫn thấy ở nhữn qu n b n xôi ũn rất kết quả Mỗi lần cần sử dụng thì mới xây dựng ra

a Lựa chọn gạo dẻo t ơm