CÁC PHƯƠNG PHÁP CHẨN đoán cận lâm SÀNG TRONG BỆNH THẦN KINH

Nêu được các chỉ định của các cận lâm sàng trong bệnh lý thần kinh thường gặp.. Phân tích được các hình ảnh bất thường ở một số bệnh lý thần kinh thường gặp.. CÁC HOẠT ĐỘNG KỊCH PHÁT •

CÁC PHƯƠNG PHÁP CHẨN

ĐOÁN CẬN LÂM SÀNG

TRONG BỆNH THẦN KINH

MỤC TIÊU

1 Liệt kê các cận lâm sàng cần thiết để chẩn

đoán các bệnh lý thần kinh thường gặp.

2 Nêu được các chỉ định của các cận lâm sàng trong bệnh lý thần kinh thường gặp.

3 Phân tích được các hình ảnh bất thường ở một

số bệnh lý thần kinh thường gặp.

4 Biết chỉ định, chống chỉ định chọc dò tủy sống

và phân tích kết quả dịch não tuỷ.

ĐIỆN NÃO ĐỒ

• Ghi lại những dao

động điện thế

của tế bào

não lan tỏa ra

CÁC HOẠT ĐỘNG EEG CƠ

BẢN

CÁC HOẠT ĐỘNG KỊCH

PHÁT

• Các hoạt động đơn giản hay phức tạp có khởi đầu và kết thúc đột ngột

• nhanh chóng đạt tới biên độ cao

nhất

• tách biệt rõ ràng khỏi các hoạt động của điện não nền

Các sóng kịch phát

sóng nhọn (sharp wave)

Đa nhọn (polypointes,

polyspikes)

Nhọn sóng (pointe – onde,

spike-wake)

Đa nhọn sóng (polypointes – ondes, polyspikes – wakes):

ĐIỆN NÃO ĐỒ BỆNH

LÝ

• Các hoạt động

không kịch

phát:Delta, Theta khu

trú hay toàn bộ.

• Các hoạt động

bệnh lý kịch phát

• Các sóng chậm 3

pha và 2 pha

• Suy giảm hoạt động

điện não

• Các nhịp nhanh

VAI TRÒ CỦA ĐIỆN

– các tổn thương choáng chỗ,

– nhiễm trùng hệ thần kinh trung ương, – sa sút trí tuệ,

– rối loạn chuyển hóa,

– hôn mê

Độ nhạy 50%  ghi nhiều lần

Vai trò trong động

kinh

CHẨN ĐOÁN ĐIỆN

Nguyeân Lyù Computed Tomography scanning

1972

Hounsfield giới

thiệu máy CT đầu tiên

Lịch sử

Ðộ hấp thu tia X → đơn vị

Tư thế chụp

Giá trị CT Scan Trong Stroke

Các dấu hiệu sớm của nhồi máu

1 Tăng quang ĐM não giữa

2 Xóa mờ nhân đậu

3 Dấu ru băng thùy đảo

4 Mờ rãnh Sylvius

5 Mờ các rãnh vỏ não và giảm đậm độ

nhu mô

Tăng quang động mạch não giữa

Xóa mờ nhân đậu

Nhân đậu

Bao trong

Đầu nhân đuôi

Đồi

thị

Dấu ru băng thùy đảo

Mờ Khe Sylvius

Khe Sylvius

Không thấy

Mờ rãnh vỏ não và giảm đậm độ

Các dạng nhồi máu

não?

Nhồi máu vùng nuôi động mạch não trước

Nhồi máu vùng nuôi động mạch não giữa

Nhồi máu vùng nuôi động mạch não sau

Nhồi máu watershed

Borderzone infarction

Hình ảnh CT Scan xuất huyết não

Hình ảnh CT Scan xuất huyết não

Xuất huyết thùy não do bệnh lý động mạch dạng bột

Thể tích máu tụ

46

Xuất huyết hay vôi hóa ?

Xuất huyết hay vôi hóa ?

• Vôi hóa đối xứng, không có hiện tượng phù

não và không có hiệu ứng choán chổ

• Xuất huyết không đối xứng, có phù não chung quanh và có hiệu ứng choán chổ

PHÂN BIỆT U VÀ NMN

U Nhồi máu não

- Khởi phát từ từ - Khởi phát đột

mạch máu

Hình nào u, nhồi máu?

Diễn tiến hình ảnh NMN

– vài giờ: Giảm đậm độ ít

– vài ngày: Giảm đậm độ dễ nhận thấy

– một tới hai tuần: Giảm đậm độ nhiều

– trên một tháng: Nhuyễn não

• Fogging effect: đồng đậm độ ngày 14-21 do tăng thực bào hoặc xuất huyết vi thể.

Tiến triển của sự giảm đậm độ

Tiến triển giảm đậm độ

Ba ngày sau tai biến

Fogging Effect

• Magnetic resonance imaging

MRI

1 Nam châm

2 Cuộn chênh (Gradient)

3 Bộ phận phát sóng RF

4 Bộ phận thu tín hiệu

(Antenna)

5 Hệ thống xử lý, tạo ảnh

Các thành phần

máy MRI

•Từ trường thấp ( <0.5Tesla)

•Từ trường trung bình (0.5<

1.0 Tesla)

•Từ trường cao (>1.0 Tesla)

Phân loại máy MRI

Máy cộng

NGUYÊN LÝ CỘNG HƯỞNG TỪ

CÁC BƯỚC KHẢO SÁT

TRONG MRI

PROTON HYDRO

63 % trọng lượng cơ thể là Hydrogen Tạo tín hiệu mạnh nhất trên MRI

M =0

Mz

HIỆN TƯỢNG CỘNG HƯỞNG

• Khi phát sóng RF cùng tần số với proton-đang chuyển động đảo với tần số - thì proton tiếp nhận được năng lượng sóng Hiện tượng này gọi là hiện tượng cộng hưởng (resonance)

Mỗi phần tử vật (Voxel ) có thời gian T1, T2 khác nhau và được biểu thị bằng các độ sáng tối khác nhau của các phần tử hình (Pixel) tương ứng

NGUYÊN LÝ TẠO HÌNH

Chất trắng Chất xám

Dịch não tuỷ

Cục máu đông Mỡ

Chất trắng Chất xám

Dịch não tuỷ

Cục máu đông

Đóng vôi, Khí, Dòng chảy

Phù, tổn thương, nang

TÓM

TẮT

Phù, tổn thương, nang

Hình

T1W

Hình T2W

Có nhiều loại

Chất thuận từ (Paramagnetic

/MagnevistR ]

-Hay dùng -Cơ chế: Ngắn thời gian T1

Giống như Iode trên CT

Hướng nghiên cứu và phát triển chất tương phản

PHẢN TỪ

T1W T1W+G

d

T2W

CHÆ ÑÒNH

CHOÁNG CHÆ

ÑÒNH

CHỈ ĐỊNH

•Tổn thương hệ thần kinh: hố sọ sau, vùng yên, tủy sống, bệnh lý chất trắng

•Bệnh lý cơ-xương-khớp

(chấn thương, u )

•Bệnh lý tim-mạch

•Bệnh lý các cơ quan khác: đầu mặt cổ, bụng, chậu

CHỐNG CHỈ ĐỊNH

1 Dị vật kim lọai,

2 Dụng cụ cấy ghép

(pacemaker, trợ thính, clips nội sọ, mạch máu )

3 Claustrophobia

Thuận

lợi1 Độ nhạy cao phát hiện tổn thương

2 Chi tiết giải phẫu tốt

3 Không dùng tia xạ

4 Không bị Artifacts

5 Khảo sát nhiều mặt cắt

6 Khảo sát mạch máu không dùng

thuốc tương phản

7 Kỹ thuật không xâm phạm

(non-Bất lợi

1 Các chống chỉ định,

đóng vôi

2 Khó khảo sát bệnh

nhân cấp cứu

3 Giá thành cao, không

sẵn có

CT MRI

kỳ

Chống chỉ định 3 tháng đầu thaiKim

lọai, cấy ghép

SO SÁNH

Glioma thân não

Hình T1W

Hình T2W

PostCE/T1W

Hình T1W Hình T2W

Tổn

thương cuống tuyến yên

(Granulom

a) ĐÁI

THÁO NHẠT

(Nam 6 tuổi)

Thoát vị đĩa đệm

THAY ĐỔI TÍN HIỆU TRÊN MRI

Hyperintensity

Hypointensity

Isointensity

• Mỡ

• U bì (dermoid) u quái

(Teratoma) u mỡ (Lipoma)

Kén có nồng độ protein cao (5-20g/l), Chảy máu bán cấp

TĂNG TRÊN T1W, T2W

Taêng treân T1W, T2W

•Thiếu máu-nhồi máu

Glioma thân não

Hình T1W

Hình T2W

PostCE/T1W

Hình T1W Hình T2W

Đóng vôi # Kén có nồng độ protein cao (>20g/l)

kim loại, xảo ảnh

GIẢM TRÊN T1W,

T2W

•*Đóng vôi đồng nhất thấp

T1W, T2W

• Đóng vôi không đồng nhất

(u) trung gian,

• đa dạng

•

Cấp (0-48h)

Bán cấp sớm (3-7 ngày) Cao -Thấp

(Methemoglobin nội bào)

Bán cấp muộn (8-14 ngày)

Cao -Cao

(Methemoglobin ngoại bào)

Chất trắng Chất xám

Dịch não tuỷ

Cục máu đông Mỡ

Chất trắng Chất xám

Dịch não tuỷ

Cục máu đông

Đóng vôi, Khí, Dòng chảy

Phù, tổn thương, nang

TÓM

TẮT

Phù, tổn thương, nang

CHỌC DÒ TỦY SỐNG

CHỈ ĐỊNH

– Khảo sát viêm màng não – Nghi ngờ xuất huyết dưới nhện mà CT não âm tính.

– Giả u não.

– Nghi ngờ xơ cứng rải rác (MS) hay các bệnh viêm khác (vd: sarcoid).

– Sốt không rõ nguyên nhân.

– Thay đổi ý thức

– Nghi ngờ hội chứng Guillain-Barre hoặc bệnh thần kinh ngoại biên vô căn.

– Đau đầu nghiêm trọng không rõ nguyên nhân.

Màu sắc Aùp lực HC BC Glucose Protein Soi tươi cấy

không màu

7 – 20

chủ yếu L

½ - 2/3 ĐH

Cryptococ cus