Nguyễn Linh Chi Đề bài: Dựa vào cấu trúc hình tượng nhân vật trong văn học, anh/chị hãy xác định kiểu loại nhân vật lão Grandet trong tác phẩm “Eugenie Grandet” của Balzac... Balzac đã l
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
KHOA NGỮ VĂN
- -BÀI ĐIỀU KIỆN
HỌC PHẦN: CÁC THỂ LOẠI VÀ TÁC GIA TIÊU BIỂU VĂN HỌC
TÂY ÂU – MỸ Giảng viên: PGS TS Nguyễn Linh Chi
Đề bài: Dựa vào cấu trúc hình tượng nhân vật trong văn học, anh/chị hãy xác định kiểu loại nhân vật lão Grandet trong tác phẩm “Eugenie Grandet” của
Balzac Chứng minh?
Trang 2Hà Nội - 2019
MỤC LỤC
1 Giới thiệu về nhân vật lão Grandet ………11
1.1.Ngoại hình lão Grandet……… 11
1.2.Lão Grandet trong quan hệ với mọi người 12
2 Xác định kiểu nhân vật lão Grandet dựa vào kiểu cấu trúc nhân vật 13
Trang 3A TÌM HIỂU CHUNG
I TÁC GIẢ
1 Tiểu sử
- Honore de Balzac (1799-1850) là nhà văn hiện thực lớn nhất của Pháp
nửa đầu thế kỉ XIX, bậc thầy của tiểu thuyết văn học hiện thực
- Ông là con trai Bermard-Francois Balssa và con trai của Laure Sallambier, họ Balzac được lấy của một gia đình quý tộc cổ Balzac d’Entraigues
Anne-Charlotte Từ 8 đến 14 tuổi Balzac theo học tại một trường giáo vụ, cậu sớm phảichịu kỉ luật nội trú khắc nghiệt và sống khép kín thiếu vắng tình thương gia đình
- Năm 1814 Balzac theo gia đình dọn về Paris, ông vẫn tiếp tục sống nội trú
- Tháng 9/1816 , ông tốt nghiệp trung học cuộc sống xa nhà tạo cho ông thốiquen suy tư độc lập, dù khó khăn đến mấy ông vẫn kiên cường giữ vững niềm tinđiều này giúp ông có nghị lực phi thường để làm việc không mệt mỏi trong sựnghiệp sáng tác sau này
- 4/11/1816 ông ghi tên vào trường luật và 3 năm sau ông đã có bằng cửnhân luật hai học phần lý thuyết và thực hành Những ngày tập sự ở văn phòng luậtông đã chứng kiến nhiều bi kịch và những hành động tội phạm Tất cả những điều
đó về sau trở thành tài liệu quý giá cho sự nghiệp sáng tác của ông sau này
- Ngay trong giai đoạn này Balzac đã ôm mộng triết học và văn chương vàtheo các giờ giảng triết học, văn học, sử học ở trường đại học Sorbone Sau đó oogbắt đầu lao động nghệ thuật trong gác xép nghèo ở khu phố Lu-di-ghie Khi 30 tuổitrải qua 10 năm bút thử Balzac vẫn chưa thành công, bước đường không may mắn
đó là trường học thực tế mà nhờ đó ông nắm được bản chất của xã hội tư sản đểnhờ đó đưa nó vào ăn học một cách sinh động và sắc nét
- Không thành công về văn học lại sống trong cảnh nghèo túng chẳng baolâu Balzac tạm bỏ nghề văn lao vào kinh doanh làm nghề xuất bản làm chủ in nhàrồi cả kinh doanh chữ đúc
- 1828 ông từ bỏ thương trường rồi về với giấc mộng văn chương, hằng ngàyông làm việc 18 tiếng đồng hồ sau đó ông mắc phải bệnh tim
- 1850 ông kết hôn với bà Hanska
- 18/8/1950 ông từ trần khi mới 51 tuổi Ông được chôn ở nghĩa trang Petolasedo
2 Sự nghiệp sáng tác
- Balzac không thuộc loại tài năng văn ch
Trang 4ơng sớm bộc lộ từ tuổi thiếu niên, với ông “ thiên tài là một sự cố gắng liêntục”.
- 1820 ông trình làng vở kịch mang tên Cromwell được đánh giá là một tácphẩm khô khan vô vị
- Từ 1818-1828 ông viết gần 10 cuốn tiểu thuyết nhưng chưa tạo được têntuổi
- Từ 1829-1835 sau tiểu thuyết lịch sử Les Chouans ( những ngườiChouans,1829 ) ông cho ra đời nhiều tiểu thuyết lịch sử nổi tiếng,trong nhiều cảm
hứng và chủ đề khác nhau: La Peau de chagrin (Miếng da lừa, 1831), Le Médecin
de campagne (Thầy thuốc nông thôn, 1833), La Recherche de l'absolu (Đi tìm
tuyệt đối, 1833), Eugénie Grandet (1833), Le Père Goriot (Lão Goriot, 1834).
- 1841-1850 ông bắt đầu công việc tập hợp lại các tác phẩm theo chủ đề và
thống kê sắp đặt lại trong một hệ thống có tên chung là “Tấn trò đời”.
3 Quan điểm sáng tác
Trong sự nghiệp sáng tác Balzac đã viết về nhiều đề tài và mỗi vấn đề đều
có một số tác phẩm, tạo nên sự đa dạng trong tư tưởng cũng như trong nghệ thuậtcủa ông Balzac đã lần lượt đi qua nhiều phong cách trữ tình, châm biếm, triết lý vàdần dần thiết lập một hệ thống cho các sáng tác của mình, bao gồm các chủ đề:nghiên cứu triết học (như các tác phẩm “Miếng da lừa”, “Đi tìm tuyệt đối”, “Kiệttác không người biết” ), cảm hứng thần bí (như: Louis Lambert, Séraphita),nghiên cứu phong tục (trong đó ông thiết lập một hệ thống các đề tài mà ông gọi làcác "cảnh đời" vì cuộc đời được ông ví như một tấn hài kịch lớn)
- Balzac là nhà văn sớm có ý thức về sự tái hiện cuộc đời một cách hoànchỉnh ở đủ mọi góc cạnh của nó và được đặt trong hệ thống mà ông ví như một
"công trình kiến trúc của vũ trụ" với tính chất vừa hệ thống vừa hoành tráng từ cáctác phẩm của ông
- Phê phán hay chất phủ định cao là khía cạnh được chú ý khi nói về tiểuthuyết Balzac: qua sự nghiệp sáng tác của Balzac cả một xã hội và con người dướithể chế tư sản bị phơi bày với tất cả xấu xa tiêu cực, cũng từ đây những nỗi khổđau, những tấn bi kịch xảy ra cho nhiều người, ở nhiều hoàn cảnh trong một xãhội mà đồng tiền là chân lý
- Vì sở trường của Balzac là việc miêu tả cái xấu, cái ác trong xã hội tư sảnmột cách thấu đáo và sắc sảo qua hệ thống ngôn từ và phong cách thích hợp, vàđây cũng chính là nguyên nhân gây ra mối ác cảm của giới phê bình đương thờiđối với Balzac
- Những nhân vật gây ấn tượng mạnh nhất và thành công nhất của Balzac lànhững nhân vật phản diện, thường được tác giả cho xuất hiện nhiều lần trong nhiềutác phẩm để người đọc theo dõi chặng đường phát triển tính cách, số phận, những
Trang 5bước thăng trầm trong cuộc chen chân trong thế giới đồng tiền, âm mưu và tội ác(Rastignac xuất hiện trong ba quyển: “Lão Goriot”, “Vinh và nhục của kỹnữ”, “Miếng da lừa”, hay Lucien Chardon xuất hiện trong “Ảo tưởng tiêu tan”, vàVautrin trong “Lão Goriot” Ngược lại, khía cạnh khẳng định cái đẹp trong các tácphẩm của Balzac bị cho là yếu.
- Phái Jacobanh kiên quyết đập tan mọi trở ngại phong kiến đã kìm hãm sựphát triển mọi mặt, nhằm thiết lập một nền chuyên chính cách mạng, đạp tan phongtrào phản cách mạng và bảo vệ Tổ quốc
- Cuộc đảo chính ngày 27/7/1794 đã đưa tầng lớp tư sản mới làm giàu bằngcách đầu cơ tích trữ trong những năm cách mạng lên nắm chính quyền Giai cấp tưsản phát triển mạnh và có âm mưu đập tan bọn bảo hoàng và phái Jacobanh ở trongnước Đồng thời tiến hành chiến tranh chống liên minh phong kiến Châu Âu vàtiến hành xâm lược Châu Âu Đến 1799 sau cuộc đảo chính, chính quyền về tayNapoleon thiết lập chế độ độc tài và đế chế thứ nhất(1804-1814) Sau khi lên nắmquyền Napoleon đã tiến hành các cuộc chiến tranh xâm lược và hầu hết các nướcChâu Âu đã bị bắt dưới ách thống trị của đế quốc Pháp, nhưng đến 1815 Napoleon
bị bại tại trận Waterloo Vua Louis XVIII thiết lập nền Trùng Hưng (1815-1830)
- Năm 1830, cuộc cách mạng tháng Bảy đã làm sụp đổ dòng họ Buorbons,nhưng giai cấp tư sản đã lợi dụng cách mạng để thành lập nền quân chủ tháng Bảy(1830-1848) Sau đó, giai cấp tư sản quay ra đối phó với nhân dân lao động, nhất làvới phong trào công nhân phát triển mạnh từ những năm 30 trở đi Họ thẳng tayđàn áp những cuộc nổi dậy ở Lyon (1831, 1834), Paris (1832,1834)…nhất là ngàyđẫm máu tháng 6 năm 1848 Chính những cuộc đầu tranh của giai cấp công nhântrong thời gianđó đã dẫn đến cuộc cách mạng 1848: đó là trận giao chiến lớn đầutiên giữa giai cấp…,cuộc đầu tranh nhằm duy trì hoặc thủ tiêu trật tự tư sản (Mác)
Trang 6* Xuất xứ
- Eugenie Grangdet ra đời năm 1833, thời kì đầu của nền Quân chủ tháng
Bảy, thời kì đồng tiến tác oai tác quái Đây là tác phẩm ưu tú nhất ở giai đoạn thứhai trong quá trình sáng tác của Balzac và cũng là một trong những tác phẩm ưu túnhất của Tấn trò đời Quyển sách đã làm cho Balzac nổi tiếng Chính tác giả cũnglấy làm thỏa mãn sau khi viết xong cuốn tiểu thuyết này
- Tác phẩm này nằm trong Những cảnh đời tỉnh lẻ thuộc phần Khảo luậnphong tục của Tấn trò đời
có lại xinh đẹp, nhưng nàng là một thiếu nữ có nhiều phẩm chất tốt đẹp Cô vẫnquen sống cuộc đời đạm bạc vì người cha keo kiệt và hám vàng luôn điều khiển vàchi phối mọi chi tiêu sinh hoạt trong gia đình Rồi cuộc sống êm đềm nhưng buồn
tẻ của Eugénie bị xáo trộn bởi sự xuất hiện của "người em họ Paris"_ Charles, làanh em chú bác với Eugénie Cha của Charles đã tự tử vì bị phá sản nên nhờ lãoGrandet là bác của Charles chăm sóc hộ đứa con trai của mình Chính sự xuất hiệncủa một chàng thanh niên trẻ trung, đẹp trai, hào hoa Và hơn hết là Charles đãmang theo trong mình tất cả hương vị phóng khoáng và thanh lịch của Paris đã gâycho Eugénie một xúc động sâu xa, một sự thức tỉnh về nhu cầu đối với cái đẹp, cái
lý tưởng và tình yêu Họ yêu nhau một cách bồng bột nhưng chân thực, trao nhaulời ước hẹn và kỷ vật(là cái hộp bằng được chạm khắc tinh xảo có ảnh chân dung
mẹ của Charles) Lão Độ làm ăn Eugénie ở lại nâng niu kỷ niệm tình yêu và hếtsức bảo vệ nó trước sự tham lam của người cha vốn là một nô lệ của vàng, đã gây
ra nhiều tấn bi kịch trong gia đình dẫn đến cái chết của mẹ cô và số phận bi đát của
cô
Bảy năm trôi qua, cha mẹ Eugénie lần lượt qua đời nên cô trở thành ngườithừa kế một tài sản đồ sộ nhưng vẫn sống cô đơn với người đầy tớ trung thành làNanon và chờ đợi Charles Trên đường phiêu bạt giang hồ, mua bán đổi chác,Charles đã trở thành giàu có và tính toán Hắn tưởng Eugénie chỉ là một cô gáitỉnh lẻ tầm thường qua cách sống của gia đình cô, Charles đã quên lời hẹn ước xưa
Trang 7và định kết hôn với một tiểu thư quý tộc, còn tiếng nhưng thiếu tiền mà anh ta thìđang thừa tiền nhưng chưa có địa vị Charles lại trở về, gửi cho Eugénie một bứcthư nói rõ dụng ý của mình và yêu cầu cô trả lại kỷ vật của anh ta năm xưa và đồngthời anh ta hoàn lại số tiền Eugénie đã đưa cho anh đi làm những năm trước với cảgốc lẫn lãi Eugénie đau khổ và hoàn toàn tuyệt vọng sau bảy năm chờ đợi Cô đãnhận lời kết hôn trên danh nghĩa với chánh án De Bonfond và cô còn hào hiệp giúp
đỡ Charles trả nợ cho cha để có đủ điều kiện gia nhập vào hàng ngũ quý tộc.Chánh án De Bonfond tham tiền đồng ý làm chồng hờ của Eugénie vì cái hôn ước
đó có thỏa thuận là một trong hai người, người nào chết trước thì người còn lại sẽhưởng gia tài Nhưng sự đời vốn trớ trêu: ông chánh án đang trên con đường danhvọng đầy hứa hẹn thì ông đột ngột qua đời Eugénie đã giàu nay lại càng giàu hơn
và càng cô đơn trong số phận của "một người phụ nữ có đầy đủ thiên chức để làm
vợ, làm mẹ, nhưng không bao giờ được hưởng hạnh phúc đó" Eugénie đã dùngtất cả tài sản và quãng đời còn lại của mình để làm từ thiện giúp đỡ mọi người
B XÁC ĐỊNH KIỂU LOẠI NHÂN VẬT LÃO GRANDET VÀ CHỨNG MINH
I Cơ sở lí luận
1 Sơ lược các quan điểm về phân loại hình tượng nhân vật văn học
-Trước hết,cần nói thêm về khái niệm nhân vật văn học
Theo giáo trình “Lí luận văn học” tập 2 định nghĩa: “Nhân vật văn học là khái niệm dùng để chỉ hình tượng các cá thể con người trong tác phẩm văn học – cái đã được nhà văn nhận thức, tái tạo, thể hiện bằng các phương tiện riêng của nghệ thuật ngôn từ” Nhân vật là một trong những thành tố quan trọng bậc nhất để
cấu thành tác phẩm văn học Nhân vật văn học có thể là người, cũng có thể là đồvật, con vật,sự vật,… và nó trở thành nhân vật văn học khi sự vật đó mang tínhngười, tức là mang đặc điểm, tính cách,…của con người, qua đó thể hiện quanniệm, tư tưởng cả tác giả
- Từ những góc độ khác nhau có thể chia nhân vật văn học thành nhiều kiểuloại khác nhau
+Dựa vào vị trí đối với nội dung cụ thể, với cốt truyện của tác phẩm, nhânvật văn học được chia thành nhân vật trung tâm, nhân vật chính và nhân vật phụ
Trang 8+Dựa vào đặc điểm của tính cách, việc truyền đạt tư tưởng của nhà văn,nhân vật văn học được chia thành nhân vật chính diện và nhân vật phản diện.
+Dựa vào thể loại văn học, ta có nhân vật tự sự, nhân vật trữ tình, nhân vậtkịch
+ Dựa vào cấu trúc hình tượng, nhân vật được chia thành nhân vật chức
năng ,nhân vật loại hình, nhân vật tính cách, nhân vật tư tưởng, nhân vật ngụ ngôn.
2 Phân loại nhân vật dựa vào kiểu cấu trúc nhân vật
2.1 Nhân vật chức năng
- Là nhân vật có các đặc điểm, phẩm chất cố định, không thay đổi từ đầu đếncuối, không có đời sống nội tâm, sự tồn tại và hoạt động của nó chỉ nhằm thực hiệnmột số chức năng trong truyện và trong việc phản ánh đời sống
- Nhân vật chức năng là một hiện tượng lịch sử Trong thời cổ đại và trungđại, trọng tâm của văn học chủ yếu dồn vào sự kiện và xung đột chứ không phảicon người Cho nên hầu hết các nhân vật của văn học cổ đại và trung đại, đặc biệt
là nhân vật trong sáng tác truyền miệng, đều là những nhân vật chức năng Chẳnghạn, trong truyện cổ tích, các anh hùng xuất hiện là để giết trăn tinh, yêu quái, phùthủy, cứu người đẹp; còn công chúa và vua cha thường bị nạn, được cứu và cuốicùng công chúa trở thành phần thưởng cho anh hùng Thần tiên, ông Bụt xuất hiện
để an ủi, cho phép màu, thử lòng tốt và ban hạnh phúc Kẻ địch thủ chuyên làm ác,hại người nhưng sau bị trừng trị
- Hạt nhân của loại nhân vật chức năng là các vai trò và chức năng mà chúngthực hiện trong truyện và trong việc phản ánh hiện thực Do đặc điểm ấy mà chúng
dễ trở thành cái tượng trưng trong đời sống tinh thần và được hình thức hóa trongsáng tác Chẳng hạn, trong tuồng cổ, vai trung bao giờ cũng cương trực, thực hiệnđạo lý, vai nịnh phản trắc, gièm pha, hãm hại người tốt Các nhân vật như chàngngốc, thằng Cuội, mụ phù thủy, quái vật, người đẹp, anh hùng trong truyện cổ tíchđều có ý nghĩa tượng trưng như vậy
- Trong văn học từ thời Phục hưng, nhân vật chức năng thường là nhân vậtthực hiện chức năng một chiều, hoặc có bề ngoài không đổi che đậy một cái gìkhác ở bên trong Chẳng hạn như nhiều nhân vật trong tiểu thuyết của Huy-gô,Đốt-xtôi-ép-xki
Trang 92.2 Nhân vật loại hình
- Là nhân vật thể hiện tập trung một loại phẩm chất, tính cách nào đó của
con người hoặc các phẩm chất, tính cách, đạo đức của một loại người nhất định củamột thời đại Chẳng hạn, các nhân vật của Mô-li-e như Ác-pa-gông thể hiện tậptrung thói keo kiệt, Tác-tuýp thể hiện thói đạo đức giả và ông Giuốc-đanh là hiệnthân cho thói phù phiếm, hiếu danh của gã tư sản muốn làm quý tộc
- Hạt nhân của nhân vật loại hình vẫn là yếu tố loại chứ không phải là cá
tính Với ý nghĩa ấy, các nhân vật người chiến sĩ, người cán bộ, người nông dân,người công nhân trong văn học cách mạng Việt Nam trựớc 1975 như Sản, Kha, Độ
(Nguyễn Đình Thi, Xung kích), Kinh, Lữ (Nguyễn Minh Châu, Dấu chân người lính), Cầm, Thế (Nguyên Ngọc, Đất nước đứng lên), Tuấn (Võ Huy Tâm, Vùng mỏ),đều là những nhân vật loại hình.
- Như vậy, nhân vật tính cách khác với nhân vật loại hình Nếu ở nhân vật
loại hình, khái niệm loại là hạt nhân của nhân vật, thì ở nhân vật tính cách hạt nhân
của nó là cá tính
- Có thể tìm thấy những yếu tố nhân vật tính cách trong văn học cổ đại
Nhưng phải đến khi chủ nghĩa hiện thực xuất hiện, nhân vật tính cách mới hình
thành rõ nét Rất nhiều nhân vật của Sếch-xpia, Pu-skin, Ban-dắc, L Tôn-xtôi,Đốt-xtôi-ép-xki,… có cá tính hết sức nổi bật Ở đây, yếu tố tâm lý, khí chất có vaitrò quan trọng trong cấu trúc nhân vật Đó là những con người độc đáo, cá biệt, cụthể
Trang 102.4 Nhân vật tư tưởng
- Là loại nhân vật tập trung thể hiện một tư tưởng, một ý thức tồn tại trongđời sống tinh thần của xã hội
+ Chẳng hạn, các nhân vật “quỷ sứ” như Man-phơ-rết, Ca-in, Lu-xi-phe củaBai-rơn ; Giăng Van-giăng, Gia-ve của V Huy-gô ; Ra-xcôn-nhi-cốp của Đốt-xtôi-ép-xki là những nhân vật tư tưởng, Giăng Van-giăng thế hiện tư tưởng nhân đạophụng sự con người, còn Gia-ve hoạt động theo ý niệm phụng sự pháp luật nhànước, Ra-xcôn-nhi-cốp hành động theo tư tưởng rối loạn vô chính phủ chốg lạitình trạng con người bị chà đạp, bỏ rơi, không lối thoát
- Nhân vật tư tưởng cũng có thể chứa đựng những phẩm chất tính cách, cátính và nhân cách Nhưng cá tính và tính cách không phải là hạt nhân tạo nên cấutrúc của nhân vật tư tưởng
- Nhân vật tư tưởng trong văn học cổ và văn học lãng mạn thường mang tínhchất tượng trưng, trong văn học hiện thực lại kết hợp mật thiết với yếu tố tính cách
và loại hình Trong sáng tác, loại nhân vật này thường dễ rơi vào công thức, trởthành cái loa phát ngôn cho tư tưởng của tác giả
2.5 Nhân vật ngụ ngôn
- Trong văn học hiện đại,còn có nhân vật ngụ ngôn.Đây là kiểu nhân vật
nhằm biểu hiện một ý nghĩa triết lí nhân sinh
+ Chẳng hạn như nhân vật Sisiph của Camus nói về sức mạnh của tính kiêntrì; hay nhân vật Gregoa trong tác phẩm Biến hình (hóa thân);nhân vật người nhàquê trong Vụ án của Kafka
- Ý nghĩa của loại hình nhân vật này khác với các loại hình nhân vật khác:Mỗinhân vật đều sẽ rút ra được ít nhất là một bài học về triết lí
II Xác định kiểu loại nhân vật lão Grandet dựa vào kiểu cấu trúc nhân
vật
1 Giới thiệu về nhân vật lão Grandet
1.1 Ngoại hình lão Grandet
Trang 11Balzac đi từ việc giới thiệu môi trường tự nhiên và môi trường xã hội, đưa
sự quan sát từ thị trấn Suamur đến ngôi nhà của ông Grandet Chân dung lãoGrandet dần được hé lộ khi tác giả đi từ sự nổi tiếng của Grandet để lý giải sự nổitiếng của ngôi nhà Sự nổi tiếng của lão Grandet có nhiều lí do nhưng chung quylại là ông giàu có nhất tỉnh Suamur và sự giàu có phất lên rất nhanh, nhưng lão lạicực kì keo kiệt và hám tiền
Về hình dáng, Grandet được Balzac miêu tả rất tỉ mỉ : “đôi mắt vừa tỉnh táo vừa thao láo như muốn nuốt sống người ta, giống như mắt con rắn thiêng trong thần thoại; trán đầy nếp răn ngang và những cục u tiêu biểu cho tâm tính con người Chóp mũi ông khá to và hằn gân máu, bọn phàm tục bảo đấy là dấu hiệu của sự ranh mãnh, và chừng như cũng đúng Cái tướng mặt Grandet là tướng người tinh tế một cách nguy hiểm và ngay thật một cách tính toán, đó là tập quán ích kỷ của một người keo bẩn say mê của cải Tất cả cái gì toát ra ở người ông ta, từ tác phong, cử động cho tới dáng đi đều nói lên cái lòng tự tin của con người luôn đắc thắng ”
Qua việc miêu tả cách ăn mặc, xưa nay ông vẫn ăn mặc một kiểu, từ đôigiầy, quần, áo, găng tay,…Balzac làm nổi bật lên sự đối lập của con người ông ta :bên ngoài thì xuề xòa nhưng bên trong lại vô cùng toan tính Tính cách củaGrandet được miêu tả rõ nét qua cách ăn mặc Sự ăn mặc của ông khiến cho những
ai ăn tiêu vô độ cũng phải xấu hổ
1.2 Grandet trong mối quan hệ với các nhân vật khác
a, Grandet với mụ người ở Nanong
Đầu tiên phải kể đến việc lão nhận mụ Nanong làm người ở Với nhữngphép toán chóng vánh trong đầu, Grandet đã đánh giá được sức lực, tính nết và khảnăng cống hiến của mụ ta Lão lợi dụng mụ bằng những thủ đoạn hết hết sức tinh
vi chỉ với câu nói : “Tội nghiệp con mẹ Nanong này” – cái câu này đã kết thành
một chuỗi dài tình nghĩa mà mỗi lần buột miệng lại nối thêm vào một khâu ấy làm
mụ Nanong hoan hỉ Như vậy, mỗi lời Grandet nói ra đều có tính toán, sinh lời cả
b, Grandet với vợ
Grandet tính toán từng đồng, ông luôn lôi vợ ra làm bình phong để hòng gópnhặt thêm những đồng tiền vào cái kho của mình