Đánh giá mặt số lượng tăng trưởng kinh tế Việt Nam giai đoạn 2001-2010. Tăng trưởng kinh tế thời gian qua tác động thế nào đến xóa đói giảm nghèo của Việt Nam
Trang 1LỜI MỞ ĐẦU
Trước sức ép ngày càng tăng của các vấn đề kinh tế – xã hội nhiều quốc gia phải điều chỉnh chính sách kinh tế – xã hội của nước mình nhằm mục đích tăng trưởng và phát triển kinh tế với tốc độ ngày càng cao Một tốc độ tăng trưởng kinh tế cao và ổn định là động lực mạnh mẽ cho sự phát triển toàn diện mọi mặt, đồng thời nó cũng là cơ sở để nâng cao vị thế của chính quốc gia đó trong quá trình toàn cầu hóa hiện nay Nhưng mỗi đất nước không chỉ nên theo đuổi mục tiêu tăng trưởng kinh tế mà còn phải chú trọng tới các mục tiêu khác để đảm bảo sự phát triển bền vững của đất nước đó
Con người là chủ thể của mọi sáng tạo, mọi của cải vật chất và văn hoá, con người phát triển cao về trí tuệ, thể chất, phong phú về tinh thần là động lực của sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước Vì vậy với đất nước ta luôn coi trọng vấn đề tăng trưởng kinh
tế để đảm bảo được nhu cầu vật chất của người dân, nhưng vẫn luôn coi trọng những vấn
đề khác trong xã hội như công tác xóa đói giảm nghèo Để nhìn nhận lại chặng đường 10
năm tăng trưởng và phát triển của đất nước ta thì đề tài: “Đánh giá mặt số lượng tăng
trưởng kinh tế Việt Nam giai đoạn 2001-2010 Tăng trưởng kinh tế thời gian qua tác động thế nào đến xóa đói giảm nghèo của Việt Nam” là rất cần thiết để làm tiểu luận
môn học Kinh tế phát triển
Nội dung của đề tài gồm có 3 phần:
Phần I Cơ sở lý luận
Phần II Tình hình tăng trưởng kinh tế VN giai đoạn 2001-2010
Phần III Phân tích tác động của tăng trưởng kinh tế Việt Nam đến xóa đói giảm nghèo
Tiểu luận của nhóm khó tránh khỏi còn những thiếu sót vì vậy nhóm em rất mong nhận được sự nhận xét góp ý của thầy giáo và của các bạn để bản tiểu luận của nhóm được hoàn thiện hơn
Xin chân thành cảm ơn!
Trang 2Phần I Cở Sở Lý Luận 1.1 Khái niệm tăng trưởng kinh tế
Tăng trưởng kinh tế là sự gia tăng thu nhập của nền kinh tế trong một khoảng thời gian nhất định (thường là một năm) Sự gia tăng được thể hiện ở quy mô và tốc độ
1.2 Mặt lượng và các thước đo tăng trưởng kinh tế
Mặt lượng của tăng trưởng kinh tế là biểu hiện bên ngoài của sự tăng trưởng, nó biểu hiện ở ngay trong khái niệm về tăng trưởng và được phản ánh thông qua các chỉ tiêu đánh giá quy mô và tốc độ tăng trưởng kinh tế sau:
1.2.1 Tổng sản phẩm trong nước(GDP): là giá trị thị trường của tất cả các hàng
hóa và dịch vụ cuối cùng được sản xuất ra trong một nước trong một thời kỳ nhất định
1.2.1.1 Phương pháp giá trị gia tăng:
GDP = (j=1,2,3, ,m)
Trong đó: GOj là giá trị gia tăng của ngành j
m là số ngành
GO = (i=1,2,3, ,n)
Trong đó: VAi là giá trị tăng thêm của doanh nghiệp i trong ngành
n là số lượng doanh nghiệp trong ngành
1.2.1.2 Tính theo phương pháp chi tiêu:
GDP = C + G + I + NX
Trong đó: C là tiêu dùng của hộ gia đình
I là tổng dầu tư
G là tiêu dùng của chính phủ
NX là cán cân thương mại
Trong đó: NX = X-M
X (export) là xuất khẩu
M (import) là nhập khẩu
1.2.1.3.Tính theo phương pháp thu nhập
GDP =W+R+i+Pr+Te+Dep
Trong đó: W là tiền lương
R là tiền thuê
i là tiền lãi
Pr là lợi nhuận
Te là thuế gián thu ròng
Trang 31.2.2 Tổng thu nhập quốc dân(GNI): là tổng giá trị bằng tiền của các sản phẩm
cuối cùng và dịch vụ mà công dân của một nước làm ra trong một khoảng thời gian nào
đó, thông thường là một năm tài chính
GNI = C + I + G + (X - M) + NR
C: Chi phí tiêu dùng cá nhân
I: Tổng đầu tư cá nhân quốc nội
G: Chi phí tiêu dùng của nhà nước
X: Kim ngạch xuất khẩu ròng các hàng hóa và dịch vụ
M: Kim ngạch nhập khẩu ròng của hàng hóa và dịch vụ
NR: Thu nhập ròng từ các tài sản ở nước ngoài (thu nhập ròng)
1.2.3 Thu nhập quốc dân sản xuất(NI): phản ánh mức thu nhập mà công dân một
nước tạo ra, không kể của chính phủ dưới dạng thuế gián thu
NI = W + R + In + Prtt
W: Tiền công tiền lương
R: Tiền thuê đất đai
In: Lãi suất do công ty trả
Prtt: Lợi nhuận công ty trước thuế
1.2.4 Thu nhập quốc dân sử dụng (DI): là thu nhập cuối cùng mà hộ gia đình có
khả năng sử dụng
DI = NI+Sn-Td
Sn: Trợ cấp chính phủ
Td: Thuế trực thu
1.2.5 Thu nhập bình quân theo đầu người: GDP bình quân đầu người của một quốc gia hay lãnh thổ tại một thời điểm nhất định là giá trị nhận được khi lấy GDP của quốc gia hay lãnh thổ này tại thời điểm đó chia cho dân số của nó cũng tại thời điểm đó
Công thức tính :
1.3 Mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và xóa đói giảm nghèo
Tăng trưởng kinh tế và xóa đói giảm nghèo có mối quan hệ song song với nhau,
tăng trưởng kinh tế cao và bền vững sẽ dẫn đến giảm nghèo Tuy nhiên, trên thực tế tăng trưởng kinh tế tác động đến xóa đói giảm nghèo theo hai chiều hướng khác nhau: Tăng trưởng đi đôi với giảm nghèo thành công ở một số nước, ngược lại một số nước đã thất bại trong giảm nghèo mặc dù đạt được mức tăng trưởng khá cao trong thu nhập bình quân đầu người Ở các nước này tỷ lệ tiếp cận các dịch vụ xã hội như y tế, giáo dục cũng thấp hơn Điều đó có nghĩa là tăng trưởng kinh tế là điều kiện cần nhưng không phải là điều kiện đủ cho việc nâng cao mức sống quảng đại quần chúng nhân dân Lý do để giải thích điều này là:
Thứ nhất, kết quả tăng trưởng chủ yếu lại quay trở về cho tích lũy, tái đầu tư cho
kỳ tiếp theo
Trang 4Thứ hai, phần thu nhập dành cho tiêu dùng chủ yếu vào các lĩnh vực phi kinh tế Thứ ba, kết quả của phần gia tăng trong chi tiêu cá nhân lại không được phân bổ
đều cho mọi thành viên trong xã hội mà lại chỉ thuộc về một nhóm người trong xã hội, do
có sự khác nhau về lợi thế phát triển giữa các nhóm người trong xã hội
Nghèo đói cũng có tác động ngược lại tới tăng trưởng kinh tế Nghèo đói có thể ngăn cản tăng trưởng kinh tế vì người nghèo có năng suất lao động thấp do sức khỏe kém
và kỹ năng lao động kém Nghèo đói cũng làm suy giảm năng lực tiết kiệm và đầu tư làm cho tăng trưởng kinh tế bị triệt tiêu dần Ngoài ra, người nghèo ít có khả năng tiếp cận với giáo dục, công nghệ và vốn Hệ quả là nghèo đói lại gia tăng và kìm hãm tăng trưởng
Tóm lại, tăng trưởng kinh tế là điều kiện cần để xóa đói giảm nghèo Ngược lại, giảm nghèo thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và là mục tiêu của phát triển Thực hiện đổi mới, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh đi đôi với tiến hành công tác xóa đói giảm nghèo, thực hiện công bằng xã hội, hạn chế sự phân cách giàu nghèo giữa các tầng lớp dân cư, giữa các vùng Tiến tới một cuộc sống công bằng văn mình và hiện đại.
Trang 5Phần II Tình hình tăng trưởng kinh tế Việt Nam giai đoạn
2001-2010
Mặt lượng của tăng trưởng kinh tế được thể hiện qua nhiều chỉ tiêu như GDP, GNP, NI, DI, GDP/người, GNP/người…Ở đây chúng ta sẽ tập trung đi sâu vào phân tích
2 chỉ tiêu quan trọng là GDP và GDP/người
2.1 Tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội GDP
2.1.1 Tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội GDP của Việt Nam
Trong giai đoạn 2001-2010, nhìn chung tổng sản phẩm quốc nội GDP của Việt Nam tăng trưởng ở mức cao Báo cáo về phát triển con người năm 2010 của LHQ đã công nhận Việt Nam là một trong 10 nước đạt thành tựu lớn nhất về tăng trưởng kinh tế Với kết quả tăng trưởng nhanh trong nhiều năm liền:
- Từ chỗ sản xuất chưa đầy đủ tiêu dùng ở mức độ thấp trong nước, nhập siêu, vay
nợ còn lớn đến chỗ sản xuất không những đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng đã lên cao, mà còn có tích lũy nội địa khá cao
- Đời sống của người dân cũng theo đó được cải thiện khá nhanh và LHQ đã công nhận VN hoàn thành các chỉ tiêu về xóa đói giảm nghèo trong chương trình thiên niên kỷ
do tổ chức này đặt ra
Những kết quả đạt được cộng hưởng với việc chính thức gia nhập WTO, Việt Nam
đã và đang cải thiện mạnh mẽ vị thế của mình với tư cách là “điểm đến” của vốn và công nghệ đối với các nhà đầu tư, và “điểm bùng nổ” tăng trưởng
Bảng 1 GDP của Việt Nam giai đoạn 2001-2010
Năm GDP theo giá thực tế
(tỷ đồng)
GDP theo giá so sánh
1994 (tỷ đồng)
Tốc độ tăng GDP (%)
( Nguồn: Website tổng cục thống kê www.gso.gov.vn)
Từ năm 2001 tới năm 2007 tốc độ tăng trưởng GDP của Việt Nam là khá cao và tăng liên tục từ 6.89% năm 2001 lên 8.46% năm 2007.Bắt đầu từ năm 2008 xảy ra khủng hoảng kinh tế thế giới ảnh hưởng mạnh đến việc phát triển kinh tế của Việt Nam.Tốc độ tăng trưởng kinh tế của Việt Nam từ 2008 tới 2010 giảm mạnh so với thời kỳ trước và đạt
Trang 6thấp,thấp nhất là năm 2009 với 5.32% là năm đá y của cuộc khủng hoảng.Sau đó tăng chậm trở lại mức 6.78% vào năm 2010
Biểu đồ 1 Tăng trưởng kinh tế của Việt Nam giai đoạn 2001-2010
Từ đó ta có thể thấy nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn này tăng trưởng với tốc
độ khá cao nhưng không duy trì được sự ổn định và phụ thuộc khá lớn vào tình hình kinh
tế thế giới
2.1.2 So sánh tốc độ tăng của GDP của Việt Nam và một số nước trên thế giới
Khi so sánh với quốc tế, sử dụng GDP theo sức mua tương đương (GDP-PPP)
So sánh GDP theo sức mua tương đương với một số nước trên thế giới được thể hiện qua bảng sau:
Bảng 2 So sánh GDP theo sức mua tương đương của Việt Nam với một số
nước trên thế giới
Đơn vị tính: USD
Các nước 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009
Ấn Độ 2248 2358 2840 2670 2892 1500 2300 2559 2868 3034 3296
Trung Quốc 3617 3976 4020 4580 5003 2330 4115 4761 5594 6234 6828
Nhật Bản 24898 26755 25130 26940 27967 25950 30310 31869 33577 33851 32418
Hàn Quốc 15712 17380 15090 16950 17971 17130 22783 24286 26191 26877 27100
Indonesia 2857 3043 2940 3230 3361 2200 3217 3461 3761 4026 4199
Malaixia 8209 9068 8750 9120 9512 8350 11755 12620 13657 14364 14012
Philippine 3805 3971 3840 4170 4321 2430 2927 3125 3397 3536 3542
Singapore 20767 23356 22680 24040 24481 32870 45374 49330 53116 52382 50633
Thái Lan 6132 6402 6400 7010 7595 4850 6751 7267 7831 8150 7995
Việt Nam 1860 1996 2070 2300 2490 1390 2100 2310 2520 2700 2992
Mỹ 31872 34142 34320 35750 37562 35190 42534 44663 46627 47209 45989
(Nguồn Ngân hàng thế giới www.worldbank.org )
Nếu so sánh về quy mô nền kinh tế, có thể nhận thấy GDP của Việt Nam so với các nước các nước phát triển vẫn là một khoảng cách khá lớn GDP tính theo ngang giá sức mua của Việt Nam vẫn thấp hơn nhiều so với các nước trong khu vực
Trang 7Bảng 3 Tốc độ tăng GDP – PPP theo giá cố định một số năm gần đây
Đơn vị tính: %
(Nguồn Ngân hàng thế giới www.worldbank.org )
Biểu đồ 2 Tốc độ tăng GDP – PPP theo giá cố định một số năm gần đây
Nhìn vào tốc độ tăng GDP của các nước, có thể nhận thấy các nước đang phát triển
có tốc độ tăng GDP khá cao, như Trung Quốc, Việt Nam, Ấn Độ Các nước đã phát triển cao như Nhật Bản, Mỹ,…thì tốc độ tăng trưởng chậm hơn
2.2 Tốc độ tăng trưởng GDP trên đầu người.
2.2.1 Tốc độ tăng trưởng GDP trên đầu người của Việt Nam
Hơn 30 năm đổi mới, chúng ta đã vượt qua hai “cửa ải” quan trọng công cuộc kiến
quốc, đó là: Thoát ra khỏi khủng hoảng kinh tế 12 năm sau đưa nước ta ra khỏi danh sách các nước đang phát triển có mức thu nhập thấp, thu nhập bình quân đầu người đã tăng lên gấp 5 lần sau 4 thập kỷ vừa qua Giai đoạn 2000-2010, mức thu nhập bình quân đầu người đã tăng xấp xỉ 3 lần.
Trang 8Bảng 4 GDP bình quân đầu người của Việt Nam giai đoạn 2001-2010
Năm Tổng sản phẩm trong nước bình
quân đầu người theo nội tệ
-Nghìn đồng
Tổng sản phẩm trong nước bình quân đầu người theo ngoại tệ (theo
tỷ giá hối đoái bình quân) - USD
(Nguồn Ngân hàng thế giới www.worldbank.org )
Quan sát bảng số liệu trên chúng ta có thể thấy GDP bình quân đầu người của Việt Nam trong giai đoạn 2001-2010 tăng liên tục gấp gần 3.7 lần từ mức 6617 ngìn đồng (năm 2001) lên 22787 nghìn đồng (năm 2010)
Biểu đồ 3 GDP bình quân đầu người của Việt Nam giai đoạn 2001-2010
Trang 92.2.2 So sánh thu nhập bình quân đầu người theo sức mua tương đương của
Việt Nam với các nước.
Bảng 5 Tổng sản phẩm trong nước bình quân đầu người tính theo sức mua
tương đương của một số nước và vùng lãnh thổ (*)
Đơn vị tính: USD
Các nước 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009
Ấn Độ 2358 2840 2670 2892 1500 2300 2559 2868 3034 3296
Campuchia 1446 1860 2060 2078 860 1453 1635 1833 1966 1915
Indonesia 3043 2940 3230 3361 2200 3217 3461 3761 4026 4199
Lào 1575 1620 1720 1759 1130 1651 1818 1988 2139 2255
Malaysia 9068 8750 9120 9512 8350 11755 12620 13657 14364 14012
Philippine 3971 3840 4170 4321 2430 2927 3125 3397 3536 3542
Singapore 23356 22680 24040 24481 32870 45374 49330 53116 52382 50633
Thái Lan 6402 6400 7010 7595 4850 6751 7267 7831 8150 7995
Việt Nam 1996 2070 2300 2490 1390 2100 2310 2520 2700 2992
Trung
Quốc
Hồng Công 25153 24850 26910 27179 26520 35678 39172 42672 44217 43229
Nhật Bản 26755 25130 26940 27967 25950 30310 31869 33577 33851 32418
Hàn Quốc 17380 15090 16950 17971 17130 22783 24286 26191 26877 27100
Mông Cổ 1783 1740 1710 1850 1790 2613 2893 3260 3585 3522
Mỹ 34142 34320 35750 37562 35190 42534 44663 46627 47209 45989
EU 495516 503130 548750 569082 513170 656712 717839 765758 806998 773376
(Nguồn Ngân hàng thế giới www.worldbank.org )
Biểu đồ 4 So sánh thu nhập bình quân đầu người theo sức mua tương đương
của Việt Nam với các nước
Trang 10GDP/ người của Việt Nam tính theo ngang giá sức mua đạt mức 2992 USD/ người vào năm 2009 Nhìn vào bảng số liệu có thể nhận thấy GDP/ người của Việt Nam đạt mức thấp so với các nước Nếu làm phép so sánh thì GDP/ người của Singapore cao nhất và cao gấp 19 lần Việt Nam
Phần III Tác động của tăng trưởng kinh tế Việt Nam đến việc
xóa đói giảm nghèo
Tăng trưởng kinh tế chính là điều kiện cần để nâng cao mức sống của người dân Khi nền kinh tế có cơ hội tăng trưởng cao đồng nghĩa với việc kỳ vọng người dân có một mức thu nhập cao và ổn định, cuộc sống của người dân được cải thiện được nâng cao Việt Nam là một nước nông nghiệp lạc hậu, phải trải qua một cuộc chiến tranh lâu dài và gian khổ, cơ sở hạ tầng bị tàn phá, nguồn nhân lực chính của các hộ gia đình bị giảm sút do mất mát trong chiến tranh, các chính sách nhà nước được áp dụng không hiệu quả gây ra một hệ quả xấu cho nền kinh tế Việt suy kiệt Sau 30 năm đổi mới, nước ta đã đạt được những thành tựu đáng kể nhưng số lượng người nghèo vẫn còn rất nhiều Người dân còn chịu nhiều rủi ro trong cuộc sống, sản xuất mà chưa có các thiết chế phòng ngừa hữu hiệu, dễ tái nghèo trở lại như thiên tai, dịch bệnh, sâu hại, tai nạn lao động, thất nghiệp, rủi ro về giá sản phẩm đầu vào và đầu ra do biến động của thị trường thế giới như các cuộc khủng hoảng đem lại…
3.1 Tăng tưởng kinh tế ở Việt Nam tác động đến xóa đói giảm nghèo.
3.1.1 Những tác động tích cực của tăng trưởng kinh tế đến xóa đói giảm nghèo.
Tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh của Việt Nam trong suốt những năm vừa qua đã
có những tác động rất tích cực đến việc xóa đói giảm nghèo của nước ta
Trong hai thập kỷ qua, Việt Nam luôn là quốc gia có mức tăng trưởng kinh tế cao Tổng sản phẩm trong nước (GDP) bình quân đầu người theo giá thực tế không ngừng tăng, từ 402 USD vào năm 2002 lên đến 960USD vào năm 2008 và 1.034 USD vào năm
2009, ước đạt 1.200 USD vào năm 2010
Chương trình mục tiêu quốc gia về việc làm và Chương trình đào tạo nghề đã đem lại những thành tựu về tạo công ăn việc làm cho người dân, đây cũng là một trong những mục tiêu phát triển quan trong của Việt Nam Chương trình đã góp phần tạo công ăn việc làm mới mỗi năm khoảng 1,6 triệu lao động Dự án dạy nghề cho người nghèo đã dạy nghề miễn phí cho khoảng 100 nghìn lao động nghèo trong ba năm 2007-2009, trong đó trên 60% đã tìm được việc làm, tự tạo việc làm, góp phần tăng thu nhập để giảm nghèo Chính sách cho hộ nghèo vay vốn ưu đãi cũng góp phần tăng thu nhập để giảm nghèo Trong giai đoạn 2006-2009, đã có khoảng 5 triệu lượt hộ nghèo được vay vốn tín dụng
ưu đãi với mức vay bình quân khoảng 6-7 triệu đồng/lượt/hộ Hệ thống an sinh xã hội ở Việt Nam là công cụ đắc lực trong việc hỗ trợ các đối tượng yếu thế, chịu thiệt thòi trong
xã hội Năm 2009, có 1,5 triệu người thuộc đối tượng người có công được hưởng trợ cấp
ưu đãi; 1,26 triệu người được hưởng trợ cấp xã hội thường xuyên, tăng 720 nghìn người
so với năm 2005 với mức trợ cấp cho các đối tượng hưởng trợ cấp xã hội tăng bình quân gần 50% so với mức quy định cũ Bên cạnh đó, nhiều công trình lưới điện, cơ sở y tế, trường học, nước sinh hoạt được đầu tư xây dựng ở các xã nghèo Cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp, như thủy lợi nhỏ được đầu tư phục vụ cho sản xuất Tính đến năm
2009, đã có 94% xã nghèo đã có đường ô tô đến trung tâm xã Tất cả các xã đều có trạm
y tế xã, tỷ lệ xã nghèo có trường tiểu học là 84% và trung học cơ sở là 70%
