Một số vấn đề pháp lý về trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không

N hững cơ quan và người được trao quyền giải quyết khiếu nạiđòi bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng Giải quyết các vụ kiện đòi bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI■ ■ » ■

NGUYỄN VĂN HẢO

MỘT S Ố VẤN ĐỀ PHÁP LÝ VỀ TRÁCH NHIỆM

CHUYỂN HÀNG HOÁ BẰNG ĐƯỜNG HÀNG KHÔNG

Chuyên ngành: Luật kinh tê

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS LÊ HỔNG HẠNH

Phó hiệu trưởng Trường Đại học Luật Hà Nội

Hà N ộ i - 1 9 9 9

CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN

CPT : Carriage Paid To

ECAC : European Civil Aviation Conference

FCA : Free Carrier

FIATA : International Federation O f Freight Forwarders Associations

ICAO : International Civil Aviation Organization

LACAC : Latin American Civil Aviation Commission

3

4

5 5

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu

Những điểm mới của luận án

Bố cục của Luận án

Chương 1 HỢP ĐỒNG VẬN CHUYỂN HÀNG HOÁ BẰNG ĐƯỜNG

HÀNG KHÔNG

Khái niệm vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không

Vai trò, đặc điểm của vận chuyển hàng không trong điều kiện

toàn cầu hoá

Đặc điểm và nội dung của hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng

HỢP ĐỒNG VẬN CHUYỂN HÀNG HOÁ BẰNG ĐƯỜNG

25

2939

4545

47

55

55

HÀNG KHÔNG

Trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận

chuyển hàng hoá bằng đường hàng không- N hững vấn đề lý

luận

Khái niệm

Đ ặc điểm của trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp

đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không

Các căn cứ xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh

từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không

Các căn cứ m iễn trách

Phạm vi và mức độ trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh

từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng khôriíĩ

Phạm vi trách nhiệm bồi thường thiệt hại

Mức trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận

chuyển hàn g hoá bằng đường hàng không

Chương 3

THỰC TIỄN ÁP DỤNG CHẾ ĐỊNH TRÁCH NHIỆM B ồ i

THƯỜNG T H Ệ T HẠI PHÁT SINH TỪ H ộ p Đ ồN G VẬN

CHUYỂN HÀNG HOÁ BẰNG ĐƯỜNG HÀNG KHÔNG

ở VIỆT NAM

Q uyền yêu cầu, khiếu nại và việc giải quyết khiếu nại đòi bồi

thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá

bằng đường hàng không

Q uyền yêu cầu, khiếu nại đòi bồi thường thiệt hại phát sinh từ

hựp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không

N hững cơ quan và người được trao quyền giải quyết khiếu nại

đòi bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng

Giải quyết các vụ kiện đòi bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp

đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không theo thủ tục

T hẩm quyền giải quyết các vụ kiện đòi bồi thường thiệt hại phát

Các kiến nghị hoàn thiện chế định trách nhiệm bồi thường thiệt

hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường

M ột vài số liệu thực tiễn về trách nhiệm bồi thường thiệt hại

phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng

Các kiến nghị hoàn thiện chế định trách nhiệm bồi thường thiệt

hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường

Đe hoằn tíĩầnh Luận ấn n ầ ỵ tác giả vô cùng biết ơn

sự g iú p đỡ q u ý bảu của cắc thầy cô giắo cũng n h ư cấc bạn đồng nghiệp, đặc biệt lả sư g iú p đỡ tận tình vả chu đáo của Phó giắo sư Lê H ồng Hạnh

Tác giả xin trân trọng cảm ơn Trường Đại học Luật

Hầ N ộ ị K h o a sau đại học của Trường, H ẵng hảng không Quốc gia Việt Nam, Cụm cảng hằng không m iền Bắc và Phòng Phầp c h ế Cục hảng không dân dụng Việt Nam đã tạo m ọ i điều kiện tíĩuận lợ i cho tác g iả

LỜI NÓI ĐẨU

1 Tính cấp thiết của đế tài

Một trong những đặc trưng quan trọng, cơ bản, nổi bật nhất của kinh tế thế giới hiện nay là xu hướng toàn cầu hoá trong đó quan hệ hợp tác quốc tế giữa các quốc gia luồn luôn được củng cố và phát triển Trong quá trình toàn cầu hoá, mỗi quốc gia đều tự tìm kiếm những chính sách thích hợp nhất, hiệu quả nhất nhằm mở rộng kinh tế đối ngoại, phát triển thế mạnh kinh tế trong nước và tranh thủ mọi thành tựu của văn minh nhân loại để không ngừng tăng trưởng về kinh tế; ổn định về an ninh chính trị; phát triển vãn hoá, xã hội cũng như đổi mới lợi thế trên trường quốc tế

Cùng với bưu chính viễn thông và dầu khí, hàng không dân dụng được xác định là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước Đi đôi với sự tăng trưởng kinh tế trên phạm vi toàn quốc gia, Hàng không dân dụng Việt Nam trong những năm qua không ngừng được đầu tư, hiện đại hoá cơ sở vật chất kỹ thuật, hạ tầng và ngày càng phát triển

Hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không là một trong những chế định quan trọng, then chốt của Luật hàng không dân dụng Việt Nam, của các công ước quốc tế cũng như các hiệp định hàng không mà Việt Nam là thành viên Chế định này được quy định m ột cách cụ thể, tỉ mỉ tại chương VII Luật hàng không dân dụng Việt Nam; Công ước về Hàng không dân dụng quốc tế Chi-ca-gô năm 1944; Công ước về việc thống nhất một số quy tắc liên quan tới vận chuyển hàng không quốc tế ký tại Vac-sa-va năm 1929; Nghị định thư bổ sung số 4 về Công ước Vac-sa-va năm 1929 ký tại Môn-rê-an ngày 25 tháng 9 năm 1975; Công ước thống nhất một số quy tắc về vận chuyển hàng không quốc tế ký tại Môn-rê-an ngày 28 tháng 5 năm 1999

Trong chế định hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không, theo các công ước quốc tế nói chung hoặc theo Luật hàng không dân dụng Việt Nam, Luật thương mai và Bộ luật Dân sự Việt Nam nói riêng, ch ế tài trách nhiệm bồi thường thiệt hại có vị trí quan trọng.

C hế tài trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không được áp dụng khi có sự thiệt hai xảy ra với một trong các bên đối tác do vi phạm hợp đồng Nó là công cụ pháp lv hết sức cần thiết và quan trọng trong việc bảo đảm uv tín, thúc đẩy

sự phát triển của Hàng không dân dụng Việt Nam, góp phần "bào dám an

toàn hàng không, khai thác có hiệu quả các tiềm năng về hàng không, góp phần thúc đẩy p h ú t triển kinh tế, m ở rộng giao hai và hợp tác quốc t ể ' 1

Quá trình hình thành và phát triển Hàng không dân dụng Việt Nam hơn bốn mươi nãm qua cho thấy rằng: Tiên liệu hết các vấn đề pháp lý của việc đàm phán, kv kết, thực hiện hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không, nhất là vấn đề trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh từ loại hợp đồng này thì chúng ta mới có thể bảo vệ một cách hừu hiệu quyền

và lợi ích hựp pháp của hàng khòng nói riẻng, của Quốc gia nói chung

Những tổn thất về tài sản, sự mất uy tín trong kinh doanh khi khai thác các đường bav nội địa cũng như quốc tế của một số hãnti hàng không trong

đó có Hàng không Việt Nam bắt nguồn từ những nguyên nhàn khác nhau Nổi bật nhất trong những nguyên nhàn này là sự thiếu hiểu biết những kiến thức pháp lý cần thiết trong kinh doanh, chưa đánh giá đúng mức tầm quan trọng của việc ký kết, thực hiện hợp đồng vận chuyển bằng đường hàng không nói chung, vặn chuyển hàng hoá bằng đường hàng không nói riêng.Việc ký kết, thực hiện hợp đồng; phạt do vi phạm hựp đồng; trách nhiệm bồi thường vật chất do vi phạm hợp đồng đã được nhiều tác giả đề cập trong

1 Điều 1 Luật hàng không dân dụng Việt Nam

nhiều bài viết và đã được đưa vào giáo trình giảng dạy ở một số trường như Trường Đại học Luật Hà Nội, Khoa Luật Trường Đại học Khoa học xã hội

và Nhàn văn, Trường Đại học Kinh tế quốc dân, Trường Đại học Ngoại thương, Trường Đại học Thương mại.v.v Thế nhưng vấn đề hợp đồng vận chuyển thương mại hàng không nói chung, hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không và đặc biệt là vấn để trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không gần như chưa được các nhà khoa học chú V đúng mức

Hiện nay, ở nước ta có rất ít các công trình nghiên cứu có hệ thống về loại hình hợp đồng này để đưa ra những đề xuất, những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hưn nữa hiệu quá của công tác quản lý, đàm phán, ký kết và

tổ chức thực hiện hựp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không

Từ những lý do trên, việc nghiên cứu một cách hệ thống, cụ thể vân đềbồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không mang ý nghĩa thiết thực đối với việc vận hành và khai thác vận chuyển thương mại trong Hàng không Việt Nam

2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục tièu nghiên cứu

Luận án tập trung nghiên cứu một số vấn đề pháp lý về trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh từ hựp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không trên cơ sở có liên hệ với thực tiễn ở Việt Nam, từ đó góp phần làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận cần thiết cho việc đề xuất các kiến nghị, các giải pháp nhằm hoàn thiện chế định hợp đồng vận chuyển hàng không của Luật hàng không dàn dụng Việt Nam nói chung, trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không nói riêng

2.2 Nhiệm vụ nghiẻn cứu

T hứ nhất: Nghiên cứu một cách có hệ thống một số vấn đề pháp lý về

hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không và trách nhiệm bổi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vàn chuyến hàng hoá bằng đường hàng không

Thứ hai: Tìm hiểu thực tiễn công tác vận chuyển hàng hoá bằng đường

hàng không ở Việt Nam và thực trạng giải quyết bồi thường thiệt hại của

H ãn2; hàng không Quốc gia Việt Nam trong những năm qua

Thứ ba: Đề xuất những giải pháp cụ thể nhằm góp phần hoàn thiện chế

định hợp đồng vận chuyển hàng không, trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không nhàm nâng cao hiệu quả hoạt động và uy tín của Hàng không Việt Nam trên trường quốc tế

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đôi tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những vấn đề pháp lv cơ bản về trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không Trách nhiệm bồi thường thiệt hai là một trong những biện pháp hữu hiệu để đảm bảo thực hiện hợp đồng vận chuvển hàng không và qua đó thực hiện cổng tác quán lý Nhà nước về hàng không ờ Việt Nam

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu của đề tài giới hạn ở việc nghiên cứu một số vấn đề pháp lý về trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vân chuyển hàng hoá bằng đường hàng không

Như vậv, trong Luận án nhữrm vấn đề thuộc về khái niệm, thuộc khía cạnh kỹ thuật nghiệp vụ đàm phán, ký kết và thực hiện loại hình hợp đồng này sẽ khônư được nghiên cứu m ột cách cụ thể T óm lai, đề tài nàv chỉ tãp trung vào các khía cạnh pháp lý mà không đi sâu vào các vấn đề kinh tế nghiệp vụ.

4 Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng phương pháp duy vật biện chứng của Chủ nghĩa Mác - Lènin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối chính sách đổi mới của Đảng cộng sản V iệt Nam về phát triển kinh tế nói chung, phát triển Hàng không dàn dụng V iệt Nam nói riêng được thể hiện trong các Văn kiện Đại hội

Đ ảng toàn quốc lần thứ VI, VII, VIII và Chiến lược ổn định và phát triển kinh tế của Đảne, đến năm 2000

Đế đạl được mục đích đề ra Luận án còn sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: Phân tích, tổng hợp, hệ thống hoá, diễn giải, quv nạp, đối chiếu và so sánh

5 Những điểm mới của Luận án

Trên cơ sở nghiên cứu các điều khoản được quy định trong các công ước quốc tế về hàng không dân dụng nói chung, các hiệp định hàng khồng mà Việt Nam là thành viên tham gia cũng như Luật hàng không dãn dụng Việt Nam, Luạn án nêu ra nhữnt; vấn đề mới như:

T h ứ n h ấ t: Thể hiện được quan điểm lý luận về vai trò, đặc điểm của hợp

đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường; hàng không

T h ứ hai: Đ ây là Luận án Thạc sỹ Luật học đầu tiên nghiên cứu và phân

tích có hệ thống nội dung và một số vấn đề pháp lý về trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không, có liên hệ với thực tiễn ở V iệt Nam

Thứ_ ba: Luận án phân tích một số khía cạnh thực tiễn về trách nhiẹm

bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đườno hàng không của Hãng hàng không Quốc gia Việt Nam trong những năm gần đây đồng thời nèu ra các kết luận và kiến nghị, giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện pháp luật H àng không dàn dụn2, Việt Nam nói chung, pháp luật về hợp đổng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không ở Việt Nam nói riêng

6 Bố cục của Luận án

Luận án có kết cấu ba chương:

C hương 1: Hợp đ ồ n g vận c h u y ể n h àn g h o á b ằn g đ ư ờ ng hàn g

k h ô n g

C hương 2: Trách nhiệm bồi thưừne; thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận

Chương 3: Thực tiễn áp dựng chế định trách nhiệm bồi thường thiệt hại

phát sinh từ hợp đổng vận chuyển hàng hoá bằng đườnghàng không ở Việt Nam

HỢP ĐỔNG VẬN CHUYỂN HÀNG HOÁ

BÀNG ĐƯỜNG HÀNG KHÔNG

1.1 Khái niệm vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không

Từ trước đến nay, vận chuyển hàng hoá nói chung, vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng khổng nói riêng luôn đóng vai trò quan trọng trong trao đổi mua bán hàng hoá, dịch vụ bởi vận chuyển hàng hoá được coi là một giai đoạn để hàng hoá từ tav người bán đến tay người mua

Vận chuyển hàng hoá hằng đường hàng không là việc chuyên chớ hàng hoá đi từ một cảng hàng không này đến một hoặc các cảng hàng không khác (một hoặc các địa điểm khác) trong cùng một quốc gia hoặc giữa các quốc £Ũa hànu dường hàng không Đó là khoảng thời gian mà hàng hoá nàm tro nu sự trông nom của người chuyên chở cho dù nó ở sàn hay trong tầu bay hay kho tàng

Nghiên cứu kỹ khái niệm vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không, chúng ta thấv nổi lên hai nội dung rõ rệt:

T h ứ nhất, dưới góc độ vận chuyển hàng hoá nội địa thì vận chuyển hàng

hoá bằng đường hàng không là việc chuyên chở hàng hoá đi từ một cảng hàng không nàv đến một hoặc các cảng hàng khòng khác (một hoặc các địa điếm khác) trong cùng một quốc gia

Đ ể vận chuyển hàng hoá nội địa bằng đường hàng không, người vận chuvển và neười gửi hàng có thể lựa chọn địa điểm thuận lợi nhất để lập vận đơn hàng không và giao nhận hàng hoá Người gửi hàng, được sự chấp thuận của người vận chuyển hoặc các đại lý của họ, có thể lập vận đơn hàng khònu và tiến hành giao nhận hàng hoá vận chuyển bằne đường hàng không tại cản g hànu không ( Thí du như Trạm hàng hoá Cảng hàng không quốc tế

Nội Bài ) có thể lập vận đơn hàng không và giao nhàn hàng hoá tại các kho chi nhánh hoặc các đại lý của người vận chuyển ( Thí du như lập vận đơn và giao nhận hàng hoá tại Chi nhánh kho hàng hoá hàng không Gia Làm ) Trong điều kiện hiện nay, khi mạng lưới dịch vụ phát triển đến từng cơ sở sản xuất, từng hộ gia đình, người gửi hàng hoàn toàn có thể lập vận đơn hàng không và gửi hàng hoá ngay tại các kho, xưởng, cơ sở sản xuất của mình Người vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không, các kho hàng hoá chi nhánh hoặc các đại lý của họ sẽ trực tiếp nhận hàng h o á và bố trí tải chuyên chở theo yêu cầu cua người gửi hàng Việc tiếp nhận và thu gom hàng hoá về kho bãi trước khi xếp vào container chất lèn tầu bay thường được kết hựp thực hiện bằng các phương tiện vận chuyển khác nhau như đường bộ, đường sắt, đường thuỷ v.v Cước phí và trách nhiệm của người vận chuyển cũng được tính từ khi người vận chuyển hoặc các đại lý của họ

kv vận đơn và tiếp nhận hàng hoá từ tay người gửi hàng

Như vậy, ngay trong vận chuyển nội địa về hàng hoá, ngoài loại phương thức vận chuyển hằng tầu bay, các phương thức vận chuyển hỗn hợp khác cũng được thực hiện, do đó chúng được điều chỉnh bằng những ngành luật khác nhau Tuy nhiên, khi vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không giữa các địa điểm khác nhau, các vùng lãnh thổ khác nhau trên cùng một quốc gia, các hãng vận chuyển đều bị chi phối bởi luật pháp của quốc gia

đó trong việc điều chỉnh và giải quvết mọi phát sinh trong quá trình vân chuyển

T hứ liai, vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không xét dưới góc độ

quốc tế là việc chuyên chở hàng hoá đi từ m ột cảng hàng không (một hoặc các địa điểm ) của m ột quốc gia đến một hoặc các cảng hàng không (một hoặc các địa điểm ) của m ột hay nhiều quốc gia khác

Về nguyên tắc, hàng hoá vận chuyển quốc tê bằng đường hàng không có thể được làm thủ tục giao nhận sau khi lập vận đơn và chấp thuận vận

chuyển tại cảng hàng không, tại một địa điểm, tại kho hàng hoá ngoại quan, tại một kho, một xưởng hoặc một cơ sở sản xuất được chí định bởi người gửi hàng của một quốc gia trước khi số hàng hoá đó được xếp lên tầu bay

để vận chuyển đến các vùng lãnh thổ, các quốc gia khác Hàng hoá được vận chuyển bằng đường hàng không mang tính chất quốc tế trong khi mỗi vùng lãnh thổ, mỗi quốc gia lại có những phong tục tập quán khác nhau, có những quv định và luật lệ khác nhau do chế độ bảo hộ mậu dịch, do tôn giáo, tín ngưỡng, do chế độ chính trị xã hội khác nhau.v.v cho nên hàng hoá phải qua những thù tục kiểm tra, giám sát chặt chẽ, phong phú đa dạng

về xuất nhập khẩu, về thuế quan, về kiểm dịch v.v

Để phục vụ cho việc xuất nhập khẩu hàng hoá, mỗi quốc gia, mỗi vùng lãnh thổ đều xây dựng cho mình các kho ngoại quan Những kho ngoại quan và tất cả hàng hoá, phương tiện vận tải ra vào hoặc lưu giữ, bảo quản trong kho ngoại quan đều phải chịu sự kiểm tra, giám sát và quán lý về mặt nhà nước của hải quan Quyền sở hữu đối với hàng hoá gửi trong kho ngoại quan thuộc về chứ hàng chứ khồng thuộc sở hữu của hàng không dân dụng, của các cảng hàng không nơi có kho ngoại quan Hàng hoá được đưa vào kho ngoại quan theo hợp đồng giữa chủ kho và chủ hàng để tạm thời lưu giữ, bảo quản dưới sự kiểm tra, giám sát của hải quan là các mặt hàng tam nhập tái xuất, hàng hoá làm xong thủ tục chờ xuất khấu, hàng tái xuất hay xuất khẩu tại chỗ, hàng xuất sang nước thứ ba và hàng chờ nhập khẩu Trong hành trình vận chuyển hàng hoá quốc tế bằng đường hàng không, người vận chuyển, người gửi hàng phải rất am hiểu các quy định về thủ tục xuất nhập khẩu hàng hoá tại các quốc gia, các vùng lãnh thổ nơi hàng hoá vận chuyển đi - đến hoặc trung chuyển qua

Trong vận chuyển hàng hoá quốc tế bằng đường hàng không, việc vận chuyển nối chuyến giữa các hãng hàng khônơ cũng được thực hiện một cách thường xuyên Theo phương thức này, hợp đồng vận chuyển hàng hoá

bằng đường hàng không được người gửi hàng ký với một hãng vận chuyển, nhưng trong quá trình hàng hoá được vận chuyển tới địa điểm đến theo yêu cầu của người gửi hàng, chúng có thể được vận chuyển nối chuyến, nối chặng bởi các hãng hàng không khác nhau của một hay nhiều quốc gia.

Nhàm điều chỉnh các mối quan hệ pháp lý phát sinh trong quá trình vận chuyển hàng hoá quốc tế bằng đường hàng không, ngoài phong tục, tập quán và luật pháp của các quốc eia hữu quan, các thông lệ quốc tế đóng một vai trò quan trọng Như đã phân tích ở trên, vận chuyển hàng hoá quốc

tế bằng đường hàng không không đơn thuần chỉ là việc vận chuyển bằng tầu bay từ cảng hàng khòng của quốc gia này đến một hoặc các cáng hàng không của quốc gia khác mà còn là sự kết hợp nhiều hình thức vận tải khác nhau - Vàn tải đa phương thức Các tập quán thương mại quốc tế áp dụng cho mọi phương thức vận tải khác nhau được tập hựp trong Incoterms 1990

đã góp phần tích cực điều chỉnh Các tập quán này bao gồm: " Ex Works Giao tại xưởng, viết tắt là EXW, " Free Carrier" - Giao cho người chuyên chở, viết tắt là FCA, " Carriage Paid To " - Cước phải trả tới, viết tắt là CPT, " Carriage And Insurance Paid To " - Cước phí và bảo hiểm trả tới, viết tắt là CỈP, "Delivered Duty Unpaid" - Giao hàng thuế chưa trả, viết tắt

là DDƯ, "Delivered Duty Paid" - Giao hàng đã nộp thuế, viết tắt là DDP

- V V ứng với mỗi tập quán thương mại quốc tế áp dụng trong vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không là các quvền và nghĩa vụ khác nhau của các bên tham gia hợp đồng mua bán hàng hoá, gửi và vận chuyển hàng hoá

Có những nghĩa vụ chi phí và rủi ro chấm dứt kể từ khi người bán hàng, người gửi hàng giao hàng cho người vận chuyển như tập quán " Giao tại xưởng " ( Ex Works ); có những nghĩa vụ chi phí và rủi ro của người bán hàng, người gửi hàng, người vận chuyển lại chấm dứt kể từ khi hàng được giao cho người mua hàng, người nhận hàng tại nơi quy định, bao gồm nghĩa

vu của người bán trả các loại thuế đánh vào hàng nhập như thuế giá trị gia tăng trong tập quán " Giao hàng đã nộp thuế" ( Delivered Duty Paid ).

Đi đôi với việc tuân thủ pháp luât các quốc gia, các tập quán thương mại quốc tế khi vận chuyển hàng hoá quốc tế bằng đường hàng không, người vận chuyến phải tuân thủ những quy tắc chung, luật chơi chung của cộng đổng hàng không khu vực và quốc tế Đó là các thoả thuận hoặc các hiệp định song phương về hàng không dân dụng giữa các quốc gia, các điều ước quốc tế về hàng không dân dụng của Tổ chức hàng không dân dụng quốc tế ( International Civil Aviation Organization ) viết tắt là ICAO, trong đó quan trọng nhất là hệ thống Công ước Vác-sa-va và Môn-rê-an thống nhất một số quy tắc về vận chuyển hàng không quốc tế, các bản quy tấc về vận chuyển động vật sống ( Live Animals Regulations ), quy tắc chấp nhận vận chuyển ( Tact Rules ) v.v cuả Hiệp hội vận tải hàng không quốc tế (International Air Transport Associations) viết tắt là IATA và của Liên đoàn quốc tế các

Associations ) viết tắt là FIATA

1,2 Vai trò, đặc điểm của vận chuyển bằng đường hàng không

trong điếu kiện toàn cầu hoá

Trong điều k iện toàn cầu hoá hàng k h ô n g , các h ạn c h ế về xâm nhập thị trường cung ứng, giá vé, phân phối giờ c ất hạ cánh, các trợ giúp của chính phú, việc sáp nhập, việc đặt giữ chỗ bằn g m áy vi tính.v.v được nới lỏng và tiến tới gỡ bỏ hoàn toàn tro n g phạm vi liên minh thương m ại h o ặ c kv thuật giữa các hãng h àn g k h ô n g và sau đó trong phạm vi của Tổ chức hàng không dân d ụng q u ố c tế Dịch vụ hàng khô n g và các d ịch vụ thương mại khác có liên q u an đến hoạt động hàng k h ô n g của các nhà cung cấp cũng được thương mại hoá Quá

trình thương; m ại hoá, lự do h oá và toàn cầu h oá h à n g k h ô n g d â n d ụ n g cũng đã k h ẳ n g đ ịn h đặc đ iể m , vai trò, vị trí và tầm q u an trọ n g h ế t sức

to lớn của vận c h u y ể n h an g k h ô n g nói c h u n g , vận c h u y ể n h à n g h oá bằng đường h à n g k h ô n g nói riên g Đ iề u n ày thể h iệ n ở c á c y ê u tô sau:1.2.1 T ro n g đ iề u kiện to à n cầu h o á, vận c h u y ể n h à n g k h ô n g là hình thức vận tải phổ biến, q u a n trọ n g và c h iếm lĩnh ph ần lớn thị p h ần vận tải buô n hán q u ố c tế bởi lợi th ế về thời g ia n (T im e A d v a n ta g e ) vượt trội của loại hình vận c h u y ể n n ày so với các loại hìn h vận c h u y ể n tru y ền th ố n g k h ác

Vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không là loại hình vận chuyển với tốc độ cao Tốc độ bay của các tầu bay trong khai thác thương mại hàng không gắn liền với quá trình chế tạo, lắp ráp, hiện đại hoá các phương tiện bav ứng với các tầu bay thân nhỏ, ihàn vừa, thân rộng là việc khai thác thươnơ mại tầm ngấn, tầm trung và đường dài Tốc độ khai thác phù hợp với tầu bay thân nhỏ, trọng tải ít là 400 đến 650 ki-lô-mét giờ; phù hợp với tầu bay thân vừa là 650 đến 850 ki-lô-mét giờ và trên 850 ki-lô-m ét giờ đối với tầu bay thân lớn Bình quàn tốc độ này gấp 27 lần so với vận chuyến đường biển, gấp 10 lần so với vận chuyển bằng ô tô và xấp xỉ 8 lần so với vận chuyển bằng tầu hoả thông thường Đó là chưa kể tới những tầu bay phản lực siêu âm hiện đại có tốc độ trên 2000 ki-lô-mét giờ Với tốc độ vận chuyên cực nhanh này, việc thông thương hàng hoá giữa các châu lục, giữa các vùng, các quốc gia khác nhau và các điểm trên cùng m ộ t quốc gia chỉ tính bằng đơn vị giờ, thay vì tính bằng tuần, tháng như các loại hình vận chuyển truyền thống

Lợi thế về tốc độ đã m ang đến cho vận chuyển hàng không m ộ t thuộc tính ưu việt nổi bật mà các ngành vận tải khác không thể có được là sự tiết kiêm về thời gian Theo sô liêu do Hiêp hội vàn tải hàng không quốc lê

cung cấp, giả sử tổng số thời gian cần thiết để xử lý hàng hoá của chuyên bay thời gian xử lý hàng hoá nhập khẩu và xuất khẩu là 100% Khi xem xét

tỷ lệ thời gian xử lý hàng hoá của chuyến bay với thời gian xử lý hàng hoá nhập khẩu, xuất khẩu ta mới thấy rõ lợi thế đó:

• Thời gian xử lý hàng hoá nhập khẩu chiêm 58%

• Thời gian xử lý hàng hoá xuất khẩu chiêm 34%

• Thời gian xử lý hàng hoá chuyến bay chiếm 8%

Lợi thế về tiết kiệm thời gian cũng giảm chi phí lun kho bãi, bảo quản hàn° hoá vốn chiếm một tỷ lệ khá lớn trong chi phí giá thành sán phám của các nhà sản xuất và kinh doanh dịch vụ Thời gian là điều kiện, là cơ hội hêt sức quan trọng của mỗi doanh nghiệp Sự tiết kiệm về thời gian trong vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không đã đáp ưng được mọt phan nhu cầu thiết yếu của cuộc sống hiện đại, của xu thê kinh tê toàn cầu hiện nay Đồng nghĩa với tốc độ nhanh, tiết kiệm thời gian nhiều là hiệu quả kinh tê

1.2.2 T ro n g đ iều kiện to àn c ầ u h o á, vận c h u y ể n h àn g k h ô n g là

h ìn h thức vận tải hiện đại nhất và vì thế hàng không dân dụng là ngành kinh tế mũi nhọn của mỗi quốc gia, là sự hiện thân của những thành tựu khoa học - kỹ thuật - công nghệ mới nhất của nhân loại

Sự p h át triển của hàn g k h ô n g d â n d ụ n g lu ô n dựa trên cơ sở sự g ắn kết hữu cơ giữa ba mặt: V ận c h u y ể n h à n g k h ô n g , sàn bay và đ iề u

h àn h , q u ả n lý bay N gày nay, hệ th ố n g cả n g h àn g k h ô n g c ủ a m ỗ i

q u ố c g ia k h ô n g n gừng được n ân g cấp, cải tạo và xây dựng mới th e o các tiêu c h u ẩ n m à Tổ chức h àn g k h ô n g d â n d ụ n g q u ố c tê k h u y ê n cáo

n h ằm n â n g cao năng lực vận c h u y ể n h à n h k h á c h , hàn g hoá h à n h lý, bưu k iệ n H ệ th ố n g trang th iế t bị đ iề u h àn h , chỉ h u y bay, cu n g cấp các d ịc h vụ th ô n g tin, khí tượng, thời tiế t k h ô n g ngừng được h iên đại

h o á c h u ẩ n q u ố c tê h o á k h u vưc h o á và l iê n lạc c h ặ t c h e VƠI hc t h o n g

vệ tinh định vị toàn cầu sẽ cung cấp các dịch vụ điều hành, chí huy hav có chất lượng cao nhất, h o àn hảo nhất Đi đôi với h iện đại hoá cư

sư vật chất hạ tầng và các trang thiết bị đ iều h à n h , chỉ huy bay, hàng

k h ô n g dân dụng sẽ đưa vào khai thác các thê hệ tầu bay vận tải hiện đại, tối tân; đáp ứng được yêu cầu k h ắ t khe về tính kinh tế độ an toàn, tính thẩm mv sự tiện nghi và bảo vệ m ô i trường sinh thái Nhữrm tầu bav thân lớn như Boeing 747, 767 (do M ỹ c h ế tạo), In-liu- sin 76, 86, 96 (do Nga ch ế tạo), A irbus 300, 340, 400 (do Liên minh

ch â u Âu c h ế tạo) với tầm bay liên tục 10.000 k i-lô -m é t và trọng tải thương mại mỗi chiếc xấp xỉ 100 tấn h àn g hoá bưu kiện, đặc biệt tầu hay A n -tô -n ố p 124 (do N ga c h ế tạo) với sức c h u y ê n chở 150 tấn hành

lý, hàn.u hoá, bưu kiên v.v đã mở ra cho n g àn h vận tải hàng khổngJ c

những năng lực to lớn

Khác với các loại hình vận chuyển khác như đường bộ, đường sất đường sông, đường biển, vận chuyển hàng không lấy bầu trời làm lộ trình cho mình Nếu như đường bộ, đường sắt, đường sông, đường biển bị hạn chế bởi sông hồ hoặc lục địa, đất liền thì vận chuyển hàng không không hề bị cản trừ bởi các yếu tố tự nhiên như vậy

Hạn chế lớn nhất của vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không là đòi hỏi sự đầu tư rất lớn cho cơ sở vật chất kỹ thuật hạ tầng và chất xám - con người Việc thực hiện các chuyến bay xuyên qua các lục địa, các đại dương; đến các quốc gia, các khu vực khác nhau trên thế giới vì mục đích kinh doanh, thương mại hay vì các mục đích nhân đạo khác trong thời đại ngày nay đã trở nên bình thường đối với hầu hết các hãng hàng không trên thế giới, nhất là với những hãng hàng không được trang bị các phương tiện bav hiện đại, có thị trường kinh doanh rộng lớn

1.2.3 T rong điều kiện toàn cầu hoá, vận c h u y ể n hàng không là hình thức vân tải phù hợp nhất bởi độ an toàn và chất lượng phục vụ cao.Theo tổng kết, đánh giá của các nhà chuyên môn, tỷ lệ rủi ro của vận

chuyển hàng không chỉ xấp xỉ l°/000 tổng số lần chuyến cất hạ cánh Mặc

dù khi găp rủi ro, nhữníỉ thiệt hại gây ra từ vận chuyển hàng không là rất lớn về người và tài sản, đồng thời nó sẽ gây m ất uy tín, thậm chí có thể dẫn tới sự phá sản của hãng, nhưng trên thực tế với tỷ lệ rủi ro rất nhỏ bé như đã nói ở trên, vận chuyển hàng không vẫn được coi là một trong những loại hình vận chuyển an toàn nhất

Các công ước về hàng không dân dụng quốc tế, các khuyên cáo, các quy định của Tổ chức hàng không dân dung quốc tế, của Hiệp hội vận tải hàng không quốc tế, của Liên đoàn quốc tế các hiệp hội giao nhận và luật hàng không dân dụng của mỗi quốc gia đều có quy định bắt buộc người vận chuyển phải tham gia bảo hiểm trách nhiệm dân sự đối với tầu bay, với hành khách, hành lý hàng hoá hưu kiện, với tài sản và với người thứ ba

Do đó, sự đảm bảo về độ an toàn của vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không khá lớn; khả năng rủi ro bất lợi đối với khách hàng luôn ở mức ihấp nhất

1.2.4 Khai thác thương mại hàng không là một ngành dịch vụ kinh tế -

kỹ thuật hiện đại

Đội ngũ làm công tác dịch vụ khai thác thương mại hàng không từ nhàn viên phi hành đoàn, người điều hành đến mỗi một nhân viên phục vu đều phải tinh thông nghiệp vụ và có thái độ phục vụ tận tình, chu đáo, văn minh, lịch sự đối với khách hàng Luật hàng không dân dụng quốc tế, luật hàng không của mỗi quốc gia, đặc biệt là những quy tắc vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không, quy tắc chấp nhận (Tact Rules) của Hiệp hội vận tải hàng không quốc tế quy định rất cụ thể các trình tự, các bước phải tiên

hành của người vận chuyển, người gửi hàng hoặc các đai lý của họ về điều kiện chấp nhận chuyên chở hàng hoá bằng đường hàng không ứng với mỗi loai hàng hoá cu thể Đó là các điều kiện về tài liệu, về hành trình, về cáco • • *quy định kiểm soát hàng xuất - nhập khẩu và trung chuyển (Transit), về đặt chỗ hàng hoá, về lô hàng sẵn sàng chuyên chở, về đóng gói, về nhãn hiệu hàng hoá về kích thước bao bì, về tổng trọng lượng, về chấp nhận hàng hoá đặc biệt và về mã tỷ trọng hàng hoá chia theo nhóm Việc quy định một cách cụ thể, tỷ mỷ này càng làm tăng thêm chất lượng phục vụ của ngành vận chuyển hàng không.

1.3 Đặc điểm và nội dung của hợp đổng vận chuyển hàng hoá bồng đường hàng không

không

- Hình thức của hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không khá phong phú và đa dạng Chúng có thể được thể hiện dưới dạng vận đơn hàng không (Airway Bill); biên lai hàng hoá hoặc chứng từ tài liệu, các giấy tờ khác được người gửi hàng, người vận chuyển và các đại lý của họ chấp nhận; có thể là hợp đồng được soạn thảo bằng văn bản riêng giữa các bên

Sự phong phú, đa dạng về hình thức của loại hợp đồng này đáp ứng các yêu cầu đặc thù của vận chuyển hàng khòng nói chung, vận chuyển hàng hoá bằng dườns, hàng không nói riêng, ờ mỗi hãng hàng không, hiệu quả kinh tế luôn luôn được gắn chặt với việc bảo đảm an toàn trong các khâu, các công đoạn vì vận tải hàng khòng không chỉ đặc trưng bởi sự nhanh chóng, tiện lợi mà còn cả yếu tô an toàn Vận đơn hàng không, biên lai hàng hoá có thể được người gửi hàng và đại lý của họ xác lập, có thể do

người vận chuyển hoặc đại lý của người vận chuyển xác lập theo yêu cầu của nu ười gửi hàng.

Nhằm cung cấp cho khách hàng những dịch vụ tiện lợi nhất, hoàn háo nhất, hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không được chấp nhận dưới các hình thức hợp đồng khác nhau tuỳ thuộc vào tính chất, giá trị của từng loại hàng hoá cần vận chuyển Trong trường hợp cần phải vận chuyển một khối lượng lớn hàng hoá theo mùa vu với thời gian ngắn, người gửi hàng thường thiết lập hợp đồng bằng vãn bản riêng với người vận chuyến hoặc các đại lý của họ để giữ chỗ, giữ trọng tải hàng hoá vận chuyển thương mại ổn định theo từng chuyến bay hoặc theo ngày

- Các điều kiên và nội dung trong vận đơn hàng không và biên lai hàng hoá hết sức cô đọng, ngắn gọn Đày là đặc điểm chung của các vận đơn và biên lai hàng hoá dùng cho vận tải đường không và đường biển Một trono những nét đặc thù của hàng không dân dụng là yêu cầu phải bảo đám an toàn tuyệt đối cho các chuyến bay Trong vài chục năm lại đây, các thành tựu của khoa học - kỹ thuật - công nghệ ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong hàng không để tạo ra những thay đổi về chất trong các hoạt động kinh doanh Nổi trội với các tính năng ưu việt của mình, vận chuyển hàng không

là phương thức vận chuyển hoàn toàn thích hợp cho hiện tại và tương lai ứng với sự hiện đại, tiện nghi là các trình tự giải quyết thủ tục nhanh ơọn, chính xác, an toàn, hiệu quả Sự cô đọng, ngắn gọn về các điều kiện và nội dung cùa vận đơn hàng không, của biên lai hàng hoá nhằm hướng tới sự hiện đại và tiện nghi đó Tuy hết sức cô đọng và ngắn gọn nhưng những thông tin được đưa vào hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng khon&, cliTỌo clưd vào vận đơn hàng khỏng và biên lai hàng hoá phải bảo đảm nghiêm ngặt về độ chính xác và đầy đủ tại các ô thông tin tuỳ thuộc từng loai hàng hoá vận chuyển Quv định lập vận đơn hàng không về

chuyên chở động vật sống hiện đang áp dụng tại Tổng công ty Hàng không Việt Nam cho Hãng hàng không Quốc gia Việt Nam là một thi dụ.

Theo quy định nói trên, động vật sống không được ghép cùng vận đơn với các loại hàng hoá khác và trên vận đơn phải thể hiện rõ các thòng tin sau:

1 Tên thông dụng của con vật bằng tiếng Anh và tên khoa học đã liệt kè trong cuốn IATA khuyến cáo vận chuyển động vật sống Trên chặng nội địa, tên thông dụng có thể ghi bằng tiếng Việt Nam nhưng vẫn có tên khoa học;

2 Số lượng con vật trong cùng một thùng, chuồng kèm theo kích thước;

3 Những giấy tờ kèm theo lô hàng phải được ghi rõ trong ô thông tin xử

lý (Handling Information), đặc biệt số giấy phép nhập khấu phải được the hiện rõ;

4 Trên vận đơn hàng khổng, ở ô chấp thuận (Endorsement) phải ghi rõ: Người vận chuyển không chịu trách nhiệm khi con vật bị chết do nguyên nhân tự nhiên (Carrier Not Responsible For Motality Due To Natural Causes)

Hơn nữa, ngoài các chức năng là bằng chứng của hợp đồng vân chuyển hàng hoá, là chứng từ thể hiện quyền sở hữu đối với hàng hoá là biên lai chứng nhận giao hàng cho người chuyên chở, vận đơn hàng không ( Airway Bill ) còn là hoá đơn thanh toán cước phí, là giấy chứng nhận bảo hiểm, là

tờ khai hải quan và là hướng dẫn đối với nhân viên hàng không

Nếu như vận đơn đường biển (B ill Of Lading ), vận đơn của hợp đồng vận chuyển hàng hoá quốc tế đa phương thức có thể được thiêt lập theo lệnh ( có thể sang nhượng hàng hoá được bằng cách ký hậu vận đơn ), cũng có thể thiết lập dưới dạng vận đơn đích danh ( không sang nhượng được ) thì vận đơn hàng không là vận đơn đích danh và không thể sang nhượng được Việc quy định này xuất phát từ đặc thù của vận chuyển hàng không nói chung, vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không nói riêng và nhăm tạo

cho các bên giao kết hợp đồng khá năng ngăn chặn m ộ t cách hợp pháp rmười bán ( hoặc người gửi hàng ) ra những chỉ thị mới cho người chuyên chở, nhờ việc cung cấp cho người mua ( hoặc người có quyền nhận hàng ) một bản chính hoặc bản sao vận đơn hàng không có điều ghi chú " không thể định đoạt " ( No Disposal ).

đường, đơn giá, cước phí, lịch bay và mức trách nhiệm bồi thường đã được nuười vận chuyển ấn định và công bố công khai Người gửi hàng và các đại

lý của họ được quyền chủ động trong việc gom hàng, lập vận đơn hàng không và gửi hàng

Mỗi hãng hàng không trong quá trình hoạt động kinh doanh thương mại đều xàv dựng cho mình m ột lịch bay (Time Table) ổn định, trong đó các thôns Ún về lich bay, hành trình bay, thời gian cất - hạ cánh, loại tầu bay và tái trọng, các văn phòng chi nhánh, các trụ sở đại diện - V V được các hãng xác định cụ thể và đầy đú Đưn giá, cước phí và mức trách nhiệm bồi thường phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không cũng được các hãng, các quốc gia xây dựng và điều chình phù hợp với từng thời kỳ Tổ chức hàng không dân dụng quốc tế (ICAO), Hiệp hội vận tải hàng không quốc tế (IATA), Liên đoàn quốc tế các hiệp hội giao nhận (FIATA), các tổ chức hàng không dân dụng khu vực như Hội nghị hàng không dàn dụng châu Âu (ECAC), Uv ban hàng khổng dân dụng châu Phi

Tổ chức hàng không dàn dụng M ỹ La-tinh (LACAC) đã không ngừng hệ thống hoá các văn bản đã được ban hành về đơn giá cước vận chuyển hàng không của các quốc gia, các khu vực và tiểu khu vực làm cẩm nang cho dịch vụ vận chuyển hàng không nói chung, vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không nói riêng của tất cả các hãng đên các sân bay trên thê

ui ới

G

Đặc thù của vận chuyển hàng không đòi hỏi người gửi hàng và các đai lý của họ dược trao quyền chủ động trong việc thu gom hàng hoá, lập vận đơn hàng không, biên lai hàng hoá hoặc hợp đồng bằng văn bản và tiến hành gửi hàrm hoá Sư chủ động này nhằm bảo đảm tối đa quyền tự do ý chí, tự do lựa chọn thời điểm giao kết hợp đồng thích hợp nhất cho mình và các quyển lợi hợp pháp của khách hàng Lập vận đơn hàng không, biên lai hàng hoá vừa là quyền, vừa là nghĩa vụ của người gửi hàng theo quy định của pháp luật Khoản 1 Điều 6 Công ước Vác-sa-va năm 1929 thống nhất một số quy

tắc về vận chuyển hàng không quốc tế quv định: "Người già hàng phải lập

bu bộ vận đơn và giao vận đơn cùng với hàng h o a ' Khoản 5 Điều luật này

còn quv định: "Theo yêu cầu của người gửi hàng, nếu người vận chuyển lập

vận đơn, thì người vận chuyển được coi lả đã thay mặt người gửi hàng làm như vậy, trừ khi chứng minh ngược lại".

khòng

Nội dung của hựp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không là loàn bộ những điểu khoản mà hai bên dã thoả thuận, thể hiện quyền và nghĩa vụ của các bên trong hoạt động kinh doanh vận tải hàng hoá bằng đường hàng không

Xuất phát từ nguyên lắc tự do hợp đồng trong nền kinh tế thị trường, pháp luật không giới hạn các điều khoản mà các bên ký kết hợp đồng thoả thuận với nhau Nói như vậy không có nghĩa là các bên muốn thoả thuận như thế nào cũng được Các bên tham gia hợp đồng có quyén thoả thuận nhưng những thoả thuận đó không được trái với pháp luật thì mới có hiệu lực và được pháp luật bảo vệ Trong những trường hợp cần thiết, nhà nước vẫn có quyền can thiệp vào nội dung quan hệ hựp đồng Như vậy, nội dung cúa hựp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không không chi là nhữnu điều khoản do các bên thoả thuân mà còn có thể bao gồm cả những

điều khoản các bên khôniì thoả thuận nhưng theo quy định của pháp luật các bèn có nhĩa vụ phải thực hiện Điều dó thể hiện rõ ràng ở các quv định

cụ thể của Luật hàng không dân dụng Việt Nam, các công ước quốc tế về hàng không, các quv tắc của Hiệp hội vận tải hàng không quốc tế về quvền nghĩa vụ của các bên khi tham gia hợp đồng vận chuvển hàng hoá bằng đườnu hàng không

Do tính đặc thù của vận ch u y ển hàng hoá bằng đường h à n g không, các diều khoản được thoà thuận trong hợp đồng phải cụ thể, rõ ràng để tránh hiểu lầm; từ ngữ dùng trong hợp đổng phải súc tích, ngắn gọn; phải theo mẫu có sẩn (vận đơn hàng không) và phù hợp với các quy tắc chấp nhàn (Tact Rules)

Thí dụ: Mẫu vận đơn hàng không han hành theo cuốn Quy tắc chấp nhận (Tact Rules) của Hiệp hội vận tải hàng khôn^ quốc tế áp dụng thống nhất cho tất cá các hãng hàng không trên toàn thế giới

Căn cứ vào tính chất và vai trò của các điều khoán trong hợp đồng, các điều khoản của hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không được chia làm 3 loại: Điều khoản chù yếu, điều khoản thường lệ, điều khoán tuv nghi.J o

- Điều khoản chủ yếu:

Điều khoản chủ yếu cùa hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không là những điều khoản căn bản, nhất thiết phải có trong hợp đồng Do đó các bên bắt buộc phải thoả thuận được với nhau về điều khoán này Nếu các bẽn không thoả thuận được với nhau thì hợp đồng không có 2,iá trị Các điều khoản chủ yếu giữ vai trò quvết định đối với sự hình thành

và tồn tại của hợp đồng vận chuvển hàng hoá bằng đường hàng không Những điều khoản chủ yếu của loại hình hợp đồne nàv được quv dinh tại Điều 9 Công ước Vác-sa-va thống nhất một số quy tấc về vặn chuyển hàng

21

khòng quốc tế Điều khoản chứ yếu bao gồm: Tên, địa chỉ người gửi, số tài khoản; tên, địa chỉ của người chuyên chở phát hành vận đơn hàng không; tên sân bay đi - đốn, nhà chuvên chở thứ nhất, nhà chuvên chở thứ hai hành trình và số hiệu chuyến bay, ngày, giờ bay; tên hàng hoá trọng lượng, số lượng, kích thước, qui cách đóng gói, tình trạng hàng hoá lúc nhận chuyên chứ và các đặc tính khác của hàng hoá; mức cước phí và các chi phí khác; phương thức thanh toán; số vận đơn và ngày phát hành vận đơn; chữ ký của đại diện bôn nhận hàng và bên vận chuyển.

- Điều khoản thường lệ:

Điều khoản thường lệ trong hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không là những điều khoản đã được pháp luật ghi nhận, nếu các bèn không ghi vào vãn bán hơp đồng thì coi như các bên đã m ặc nhiên công nhận và có nghĩa vụ thực hiện những qui định đó Hay nói cách khác, các điểu khoản thường lệ là những điều khoản mà nội dung của nó đã được quv đinh tronn các văn bán pháp luật (luật hàng không dân dụng quốc tế, luật của mỏi quốc gia) và các thòng lệ quốc tế

NhữniỊ điều khoản nàv các bên có thể đưa vào hợp đồng m à cũng có the không cần đưa vào hợp đồng Khi các bên thoả thuận đưa vào hựp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đưừng hàng không thì không được thoả thuận trái pháp luật, nếu thoả thuận trái pháp luật thì những thoả thuận đó khònc có uiá trị Nhữnii quy định của pháp luật sẽ trở thành nội dung của hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng khổng thav thế vào những nội dung điều khoản sai trái mà hai bên đã thoả thuận Những điều khoản thường lệ tronỵ, hợp đồng vận chuyển hàne, hóa bằng đường hàng không bao gồm: Cam kết của người gửi hàng; thông báo tổn thất và khiếu nại; giới hạn trách nhiệm; áp dụng biểu cước; tin hàng đến; bảo quản hàng hoá trong quá trình vân chuvển

- Điều khoán tuy nuhi:

Điều khoán tuv nghi trong hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không là những điều khoản do các bên tự thoả thuận với nhau khi chưa có quv định của nhà nước hoặc đã có quy định nhưng các bèn được phép vận dụng linh hoạt vào hoàn cảnh thực tế của mình m à không trái pháp luật

Khi có thoả thuận điều khoản tuỳ nghi trong quá trình giao kết hợp đổng thì các bèn phải ghi vào văn bản hợp đồng Điều khoản tuỳ nghi xuất phát

từ những quv phạm tuỳ nghi Khi một quy phạm pháp luật về hàng không dân dụng quv đinh các bên có thể thoả thuận về vấn đề này hay vấn đề khác thì các bên có thể thoả thuận hoặc không thoả thuận N ếu như các bên thoả thuận thì thoả thuận đó là nội đun« của hợp đồng vận chuyển hàng hoá hằng đường hàng khôníĩ và các bên phái có trách nhiệm thực hiện Điều khoán tuv nghi trong hợp đồng vận chuyến hàng hoá bằng đường hàng không có thể là điều khoán thường vật chất, điều khoản áp dụng mức phat

cụ thể khi vi phạm các điều khoản của hợp đồng trong khung hình phạt mà pháp luàt đã quv đinh Trên thưc tế, các hôn hầu như ít khi thoả thuãn các điều khoản tuỳ nghi trong quá trình giao kết các hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không vì tính đặc thù của loại hình hợp đồng nàv

C h ư ơ n g 2

T R Á C H N H IỆ M B Ổ I T H Ư Ờ N G T H IỆ T HẠI

PH Á T SIN H T ừ H Ợ P Đ ổ N G V Ậ N C H U Y Ế N h à n g H O Á

B Ằ N G Đ Ư Ờ N G H À N G K H Ô N G

2.1 Trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận

chuyển hàng hoá bằng đường hàng không - Những vấn để lý luận

2.1.1 Khái niệm

Trong hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không, khi đại diện của người gửi hàng và người vận chuvển ký vào vận đ(}n hàng không hoặc biên lai hàng hoá, nghĩa vụ của các bên được xác lập và các bên phải thực hiện nghiêm chỉnh những nghĩa vụ đó Trong quá trình thực hiện hợp đồng, nếu các bên thực hiện không đúng, không đầy đủ hoặc không thực hiện nghĩa vụ của mình cũng có nghía là các bên đã vi phạm pháp luật hựp đồng và dương nhiên họ phải gánh chịu những hậu quả pháp lý bất lợi mà pháp luật đã dự liệu

Trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyến hàng hoá bằng đường hàng không là trách nhiệm bù đắp, đền bù những tổn thất

về hàng hoá ( hàng hoá bị phá huỷ, mất mát, hư hỏng hoặc vận chuyển chậm trễ ) giữa các chủ thể của hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không cho bên bị thiệt hại do những chủ thể này không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ hợp đồng

Trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không là một trong ba loai hình trách nhiệm cơ bản

vổ chuyên chở hàng không:

1 Trách nhiệm về mất mát, hư hỏng hành lý, hàng hoá;

2 Trách nhiệm về tính mạno hành khách, tổ bay;

3 Trách nhiệm về thiệt hại gây ra cho người thứ ba

hợp đổng vận chuyển hàng hoá bàng đường hàng không

- Trách nhiệm bồi thường phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không chỉ được áp dụng khi có hành vi vi phạm hợp đồng,

vi pham pháp luât gây thiêt hai cho bên đối tác và chỉ áp dụng đối VỚI người

có hành vi vi phạm đó

Sau khi hoàn chinh các thủ tục chấp nhận vận chuyển và ký vào vân đưn hàng khồng hoặc biên lai hàng hoá hãng hàng không sẽ chịu trách nhiệm đối với hàng hoá cho đến khi giao hàng hoá cho người nhận hoặc chuyểngiao toàn bộ hàng hoá đỏ cho hãng hàng không khác vận chuyến tiếp tạisân bay trung chuyển Hiểu theo nghĩa rộng thì hành vi vi phạm hợp đồng,

vi phạm pháp luật bao gồm bất kv hành vi nào vi phạm các quy định của pháp luật gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hựp pháp của ít nhất một trong các bèn chú thể hợp đồng Tuy nhiên, trong phạm vi nghiên cứu trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vân chuyến hàng hoá bằng đường hàng không vi phạm hợp đồng được chú trọng

Biểu hiện của hành vi vi phạm hợp đồng vận chuyến hàng hoá bằng đường hàng không là việc các bên thực hiện không đúng, không đầy đú hoặc không thực hiện nghĩa vụ phát sinh từ hợp đồng Sự vi phạm nghĩa vu hợp đồng trong vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không cũng rất đa dạng và phong phú Chúng có thể là sự vi phạm về nghĩa vụ cung cấp thông tin, nghĩa vụ thanh toán của người gửi hàng; cũng có thể là sự vi phạm nehĩa vu của nuười vân chuyển về hành trình và thời gian mà người gửi

hàm’ vèu cầu: nghĩa vu của người vãn chuyến trong viêc bảo quán hàng hoáŨ J o • o •

và thông báo cho người nhận hàng khi hàng đến

Khi một trong các bên tham gia hợp đồng có hành vi vi phạm hợp đồng eâv thiêt hai cho bên đối tác, bên đó phải chịu trách nhiệm bồi thường cho

bên đối tác những thiệt hại về hàng hoá, tài sản Trách nhiệm bồi thường phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không là một loại trách nhiệm vật chất cụ thể chỉ áp dụng đối với những người có hành vi

vi pham nghía vụ hợp đồng

- Trách nhiệm bồi thường phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không là một biện pháp bảo đảm quyền lợi hợp pháp cùa hên chủ thể bị vi phạm nghĩa vu hợp đồng gây thiệt hại về hàng hoá tài sản trong quá trình thưc hiện hợp đồng

Khi thưc hiện hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không,

n 11 ười gửi hàng, người nhận hàng và các đại lý của họ có quyền định đoạt hàng hoá của mình trong các chặng hành trình Trong quá trình định đoạt hàng hoá đó, nếu người gứi hàng, người nhận hàng và các đại lý của họ phái hiên thấy có sư thiệt hại về hàng hoá, tài sản của mình do mất mát, hao hụt

đỗ vỡ, hư hỏng bao bì, chậm trễ.v.v thì những người này có quyền khiếu nại đòi người vận chuyển và các đại lý của họ bồi thường thiệt hại Trên cơ

sở các quy định của pháp luật hàng không, thông lệ quốc tế và pháp luật quốc gia; dựa vào hồ sơ khiếu nại và sự đầv đú các căn cứ thực tê xác định trách nhiệm bói thường, người vận chuyển và các đại lý của họ sẽ tiến hành thương thảo và bồi thường thiệt hại về hàng hoá, tài sản cho những người có quyền

Pháp luật quy định khi xảy ra sự thiệt hại về hàng hoá vận chuyển bằng đường hàng không do mất mát, thiếu hụt, hư hỏng hoặc do vận chuyển chậm trễ bên nhận hàng có quyền khiếu nại hoặc khởi kiện người vận chuyển ra toà án hoặc trọng tài để yêu cầu bồi thường thiệt hai

úng với nghĩa vụ này của người vàn chuyển, "Người vận chuyến cỏ

quyền yêu cầu hành khách, người gửi hoặc người nhận hàng bồi thường ihiệl hại đã gây ra cho người vận chuyến hoặc thiệt hại mà người vận chuyến có trách nhiệm bồi thường.

Thủ lục và mức bồi thường thực hiện theo quy định của pháp luật dán sự "1.

Biện pháp bảo đảm quyền lợi hợp pháp của bên chủ thể bị vi phạm nghĩa

vu hợp đồng gây thiệt hại về hàng hoá, tài sản trong quá trình thực hiện hợp đổng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không được bảo đảm bàng

pháp luật: " Các tranh chấp trong hoạt động hàng không dán dụng có thê

được giải quyết bằng thương lượng, hoà giải hoặc đưa ra giải quyết trước irọtiỉị tài hoặc khởi kiện trước toà án theo thẩm quyền, thủ tục do pháp luật quỵ định "2.

Tuv nhiên, hầu hết những khiếu nại của khách hàng phát sinh lừ việc thực hiện hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng khổng thường

do các bên tự dàn xếp, thoả thuận để cùng nhau giải quyết một cách thoả đáng tại các hãng hàng không hoăc đai lỷ của ho Các vụ khới kiện có liên quan đến hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không ra to à án hoặc trọng tài thường là qua thủ tục phức tạp, thời gian kéo dài nên ít được khách hàng lựa chọn

- Trách nhiệm bồi thường phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không có liên quan trực tiếp tới hàng hoá tài sản

Thực hiện hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không là việc các hên thực hiện quyền và nghĩa vụ phát sinh từ hợp đồng này Hàng hoá, tài sản được người vận chuyển hàng khồng chấp nhận chuyên chở là đối tượng chính của hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng

1 Điểu 79 Luật hàng không dân dung Việt Nam

; Điều 109 Luật hàng không dân dung Việt Nam

không Hàng hoá, tài sán được vận chuyển bằng đường hàng không rất phong phú và đa dạng Đồ dùng cá nhân; hàng có giá trị cao; hàng nguy hiểm, động vật sống, hàng dễ hư hỏng, hàng ướt, hàng nặng mùi hàng quá khổ quá tải, vũ khí đạn dược - vật liệu chiến tranh và các loại hàng hoá khác thậm chí kể cả xác nưười đều có thể trở thành đối tượng của loại hình hợp đồng này Do đó, trách nhiệm bồi thường phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bàng đường hàng không là trách nhiệm tài sản.

Trừ những trường hợp miễn trách, bên vi pham nghĩa vụ phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không phải bồi thường cho bèn bị hại tất cả những thiệt hại về hàng hoá, tài sản do hành vi vi phạm của mình gây ra

- Hậu qua bất lợi mà người vi phạm nghĩa vụ phải gánh chịu là việc bắt buòc phải tiếp tục thực hiện các nghĩa vụ hoặc phải bồi ihườnu thiệt hại đã xáy ra đối với hàng hoá, tài sán nhàm thoả mãn quyền lợi chính đáng và khôi phục hậu quả vật chất cho người bị vi phạm

Bên bị vi phạm trong hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng khổng, bên vi phạm nghĩa vụ hợp đồng có trách nhiệm thực hiện hoàn chính tất cả các nghĩa vụ mà các bên đã thoả thuận trong quá trình giao kết hựp đồng

Hậu quả pháp lý của việc không thực hiện hoặc thực hiện không đúng, không đầy đủ nghĩa vu hợp đồng dẫn đến thiệt hại về hàng hoá, tài sản thể hiện ứ trách nhiệm của bên vi phạm nghĩa vụ hợp đồng phái bồi thường thiệt hại cho bên đối tác Đối với người vận chuyển, luật hàng không dân

dụng quy định: "Người vận chuyển có trách nhiệm bồi thường thiệt hại do

m ất m át, thiếu hụt hoặc hư hóng hàng hoá, hành lý ký gửi trong quá trình vận chuyển bằng tầu bay"1 và "có trách nhiệm bồi thường thiệt hại xảy ra

Khoan 1 Điều 74 Luật hàng không dân dung Viêt Nam

28

do vận chuyên chậm t r ễ " 1 Đồng thời Luật hàng không dân dụng Việt Nam

cũng quv đinh trách nhiệm cho người gửi hàng: "Người gửi hàng phải chịu

trách nhiệm bổi thường thiệt hại gây ra cho người vận chuyến hoặc thiệt hại

mà người vận chuyến có trách nhiệm bổi thường do việc người gửi hàng kê khai không đúng quy cách, không chính xác hoặc không dầy đủ"2 Trong

thực tế, có trường hợp bèn vi phạm nghĩa vụ hợp đồng vừa phải thực hiện các nghĩa vụ mà các bên đã thoả thuận trong quá trình giao kết hợp đồng vừa phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho bên đối tác những thiệt hại về hàng hoá, tài sản

sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bàng đường hàng không

2.1.3.1 Có sự vi phạm hợp đồng:

Trách nhiệm bồi thường thiệt hai phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không chỉ phát sinh khi có sự vi phạm hợp đồng, khi

có hành vi trái pháp luật và chỉ áp dụng đối với người có hành vi đó

- Đối với người gửi hàng, sự vi pham phap luật hựp đồng, vi phạm nghĩa

vu hợp đổng được biểu hiện ở những hành vi sau:

+ Người gửi hàng kê khai vào vận đơn hoặc biên lai hàng hoá khòng đúng quy cách; không chính xác hoặc không đầy đủ về tên hàne hoá trọng lượng, số lượng, kích thước, quy cách đóng gói và các đăc tính khác của hàng hoá, về địa chỉ người gửi địa chỉ người nhận hàng là những hành vi vi phạm hợp đồng

+ Người gửi hàng không thực hiện đầv đủ các hướng dẫn của người vận chuyển về bao bì, đóng gói, ký hiệu, mã hiệu hàng hoá Thông thường người vận chuyển áp dụng đầy đú các điều kiện được nêu trong tập Quy tắc

1 Khoản 1 Điều 72 Luật hàng không dàn dụng Việt Nam

2 Khoản 1 Đicu 61 Luật hàng không dân dung Việt Nam

chấp nhận (Tact Rules) của Hiệp hội vận tải hàng không quốc tế Theo các quv tắc này, nguời vận chuyển chỉ chấp nhận chuyên chở hàng hoá khi người íử i hàng đã thoả mãn đầv đủ các điều kiện về bao bì, đóng gói, ký hiệu, mã hiệu hàng hoá Nếu không thoả mãn các điều kiện này, người chuyên chở có quyền từ chối nhận chuyên chở hàng hoá.

- Đối với người vận chuyển:

+ Người vận chuyển và các đại lý của họ chuyên chở giao hàng chậm: chuyên chở, vận chuyển hàng hoá sai địa chỉ đã thoả thuận và vì vậy gây ra tổn thất về hàng hoá, tài sản cho người gửi hàng

+ Người vận chuyển và các đại lý của họ để hàng hoá đổ vỡ, hư hỏng, mất công dụng trong quá trình vận chuyển Sau khi nhận hàng hoá, người vận chuyển có nghĩa vụ giữ gìn, bảo quản hàng h o á trong suốt hành trình vận chuyển cho đến lúc giao tới tay người có quyền nhận Việc người vận chuvển làm đổ vỡ, hư hỏng, mất cône dụng của hàng hoá trong quá trình vận chuyển là hành vi vi phạm nghĩa vụ hợp đồng

T hí dụ: Ngày 25 tháng 2 năm 1999, ông Lê Văn Bình địa chỉ ở 169 Hàng

Bạc - Hoàn Kiếm - Hà Nội đã nộp hổ sơ khiếu nại đòi Hãng hàng khống Quốc gia Việt Nam bổi thường tổn thất 29 kiện hoa tươi gửi theo vận đem hàng không

số 738 0522 0822 hành trình Hà Nội - Tân Sơn Nhất ngày 12 tháng 2 năm 1999 Tổng giá trị lô hàng bị tổn thất là 148.285.000 Việt Nam Đồng (VNĐ) bao gồm:

1 L9 kiện hoa phăng Trung Quốc giá trị 136.800.000 VNĐ

Nội - Tân S(.m Nhất bao gồm 49 kiện hoa đã bị hỏng 29 kiện (Gồm 19 kiện hoa

phãnu Trung Quốc và 10 kiện hoa cúc) tại Trạm hàng hoá sàn bay quốc tè Nội Bài.

Sau nhiều lần thương lượng siữa hai bèn, ngàv 01 tháng 10 năm 1999, Hãng hàng khồng Quốc gia Việt Nam và ông Lê \ ăn Bình đã thống nhất thoa thuận mức bồi thường tổn thất cho lô hàng là 144.835.000 VNĐ

Trong vận chuyển hàng hoá bằng đưừng hàng không, hoa tươi là một trong nhừnií loai hàng được liệt vào hàng dễ bi hư hỏng thuộc danh mục hàng hoá đặc biệt Cuốn Quy tấc chấp nhận (Tact R ules) của Hiệp hội vận tải hànu không quốc tế đã quy định rất cụ thể các điều kiện chấp nhận chuyên chở loại hàng hoá này tại Phần 2.3.2 và 2.3.3 Người vận chuyên phải báo đảm chắc chấn rằng các loại hàng, kiện hàng được chấp nhan chuyên chở phải ở trong điều kiện tốt cho đên khi được giao cho người có quyền nhận Ờ trường hợp cụ thể này, người đại diện của Hãng hàng không Quốc gia Việt Nam (cụ thể là Trạm hàng hoá sân bay quốc tê Nội B ài) đã vi phạm nghĩa vụ bảo quản và bảo đảm bô trí có tải vận chuyển kịp thời lô hàng đã nhận chuyên chở cho khách hàng Lê Văn Bình Đ ây chính là sự vi phạm hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không (vàn đơn hàng không số 738 0522 0822) giữa ông Lê Văn Bình với H ãng hàng không Quốc gia Việt Nam (do Trạm hàng hoá sân bay quốc tê Nội Bài đại diện).+ Người vận chuyển và các đại lý của họ vi phạm nghĩa vu thông báo

Vi phạm nghĩa vụ thông báo bao gồm: Người vận chuyển và các đại lý của họ không thông báo kịp thời cho người gửi hàng trong trường hợp không thể thực hiện yêu cầu của người gửi hàng ghi trong vận đơn; khổng thông báo kịp thời cho người nhận hàng khi hàng hoá được vận chuyến tới nơi tập kết; không trông giữ và thông báo cho người gửi hàng khi người có quyền nhận hàng từ chối nhận hàng hoặc hàng không thể giao cho người nhận hàng được

2.1.3.2 Có thiệt hại xảy ra trong thực tế về hàng hoá tài sản:

Nội dung trách nhiệm bồi thường thiệt hại là việc bên vi phạm có nghĩa

vụ bù đắp cho phía bên kia những tổn thất vật chất do hành vi vi phạm của minh ơâv ra Do đó, việc xác định có thiệt hại xảy ra hay không? Thiệt hại bao nhiêu? là một việc làm cần thiết và hết sức quan trọng khi áp dụng trách nhiệm bồi thường thiệt hại

Thiệt hại về hàng hoá, tài sản là sự biến đổi theo chiều hướng xấu đi của một loại hàng hoá, tài sản nào đó được thể hiện ở những tổn thất thực tế tính dược thành tiền mà người đó phải gánh chịu Điều đó cũng có nghĩa là thiệt hại trong trách nhiệm bồi thường hợp đồng bao giờ cũng mang giá trị vặt chất, bao giờ cũng tính được thành tiền và thiệt hại gây ra cũng tính ihành một khoản tiền nhất định Đây là thiệt hại vật chất, thiệt hại về tài sản

do một hèn là người vi phạm gâv ra cho hên đối tác trong hợp đồng

- Nội liunu thiệt hại rất phong phú và đa dạng Chúng có thể là:

1 Hàng hoá, tài sản bị mất mát hoặc bị phá huý hoàn toàn;

2 Những hư hỏng, giám sút giá trị về hàng hoá, tài sản;

3 Những chi phí mà người bi vi pham phái bỏ ra để ngăn chặn, hạn chế

và khắc phục những hậu quả do người vi phạm nghĩa vụ gây ra;

4 Những tốn thất do ihu nhập thực tế bị mất, bị giảm sút

- Các loại thiệt hại về hàng hoá, tài sản:

+ Thiệt hại trực tiếp: Là những thiệt hại đã xảy ra trong thực tế có thể xác định được Thông thường các nhà khoa học pháp lý chia thiệt hại trực tiếp thành chi phí hợp lý và tài sản, hàng hoá bị mất mát, hư hỏng, huỷ hoại.Chi phí thực tế và hợp lý: Là những khoản tiền hoặc lợi ích vật chất khác thực sự phát sinh cho người bị thiệt hại ngoài dư định của mình để khắc phục hậu quả thiệt hại do hành vi vi phạm nghĩa vụ của bên kia gây ra Những khoản tiền hoặc lợi ích vật chất khác thực sự phát sinh cho người bị thiệt hại nêu trên đâv được hiểu là những chi phí hợp lệ Nghĩa là giữa chi

phí và thời điểm bỏ chi phí khắc phục hậu quá xấu do vi phạm hợp đồng gày ra phải có mối tương quan mật thiết, chật chẽ với nhau.

Tài sán, hàng hoá bị mất mát hư hỏng, huỷ hoại: Là sư giảm sút g;iá trị của một tài sản hàng hoá hoặc sư thiếu hụt về tài sản, hàng hoá do người có nghĩa vụ gây ra

+ Thiệt hại gián tiếp: Là những thiệt hại mà phái dựa trên sự suy đoán khoa học mới xác định được mức độ thiệt hại hay còn được gọi là thu nhậpthực tế bị mất hoặc giảm sút Đó là những thiệt hại thể hiện ở việc bên bị viphạm không thu được một khoản dự tính có thể thu được nếu hợp đồng được thực hiện

Trở lai vụ khiếu nại đòi bồi thường thiệt hại 29 kiện hoa tươi của ông Lê Vãn Bình, chúng ta thấy thiệt hại về hàng hoá, tài sản của ông Bình được hiểu hiên dưới dan« hànu hoá hi hư hỏn« hoàn toàn Số hànu nàv đưưc uửi0 0 7 CT o J •

theo vận đưn hàng không số 738 0522 0822 hao gồm 29 kiện và có lổng iìiá trị được kè khai là 148.285.000 VNĐ Đây là thiệt hại trực tiếp và thực