Bài giảng huấn luyện KTAT thiết bị nâng

- Thông tư 06/2014/TT-BLĐTBXH ngày06/03/2014 Quy định hoạt động kiểm định kỹ thuậtan toàn lao động đối với máy, thiết bị, vật tư cóyêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động thuộctrách nhiệ

HUẤN LUYỆN

KỸ THUẬT AN TOÀN SỬ DỤNG THIẾT BỊ

NÂNG

PHẦN MỞ ĐẦU

CHÍNH SÁCH, PHÁP LUẬT VỀ ATLĐ, VSLĐ

NGHỊ ĐỊNH hướng dẫn thi hành

CHỈ THỊ

của Thủ tướng

Chính phủ

QUYẾT ĐỊNH, CHỈ THỊ

LIÊN BỘ

PHẦN MỞ ĐẦU

CHÍNH SÁCH, PHÁP LUẬT VỀ ATLĐ, VSLĐ

I CÁC VĂN BẢN PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH

1 Luật :

- Bộ luật lao động 2012, ngày 18/6/2012,

- Luật Bảo Hiểm Xã Hội 2014

- Luật An tồn Vệ sinh Lao động 2015

2 Nghị Định :

- Nghị định 44/2013/NĐ – CP về hợp đồng lao động

- Nghị định 45/2013/NĐ – CP thời giờ làm việc và

nghĩ ngơi và an tồn lao động

- Nghị định 46/2013/NĐ – CP về tranh chấp lao động

- Nghị định 39/2016/NĐ – CP qui định chi tiết thi

hành một số điều của Luật ATVSLĐ

- Nghị định 44/2016/NĐ – CP về hoạt động kiểmđịnh, huấn luyện KTAT & quan trắc MTLĐ Nghịđịnh 155/2016/NĐ – CP xử phạt hành chính tronglĩnh vực bảo vệ môi trường

•

3 Thông Tư Liên Tịch :

Thông tư Liên tịch 41/2014/TTLT–BYT–BTC

hướng dẫn thực hiện BHYT

- Thông tư 04/2014/TT – BLĐTBXH Chế độ trang

bị phương tiện bảo vệ cá nhân

- Thông tư 05/2014/TT – BLĐTBXH Danh mục

máy thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt ATLĐ

- Thông tư 06/2014/TT-BLĐTBXH ngày06/03/2014 Quy định hoạt động kiểm định kỹ thuật

an toàn lao động đối với máy, thiết bị, vật tư cóyêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động thuộctrách nhiệm quản lý của BLĐTBXH

- Thông tư 07/2014/TT – BLĐTBXH Ban hành 27qui trình kiểm định KTAT

- Thông tư 31/2014/TT – BCT Qui định chi tiết về

an toàn điện

- Thông tư 46/2015/TT – BLĐTBXH Ban hành 6 qui trình kiểm định KTAT

- Thông tư 07/2016/TT – BLĐTBXH Qui định tổ

chức thực hiện công tác ATVSLĐ tại cơ sở

- Thông tư 08/2016/TT– BLĐTBXH Thu thập, công bố, lưu trữ … tình hình TNLĐ …

- Thông tư 13/2016/TT– BLĐTBXH Danh mục công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về ATLĐ

- Thông tư 14/2016/TT– BYT Qui chi tiết một số điều Luật BHXH về lĩnh vực y tế

- Thông tư 19/2016/TT– BYT Hướng dẫn quản

lý sức khỏe người lao động

- Thông tư 28/2016/TT– BYT Hướng dẫn quản

lý Bệnh nghề nghiệp

- Thông tư 29/2016/TT– BXD Ban hành quy

trình kiểm định cẩu tháp, vận thăng gondola

II Mục đích, ý nghĩa của công tác ATLĐ, VSLĐ

Mục đích:

1.1 Đảm bảo an toàn thân thể của người laođộng, hạn chế đến mức thấp nhất hoặc khôngđể xảy ra chết người, thương tật, tàn phế do tainạn lao động

1.2 Đảm bảo cho người lao động khoẻ mạnhkhông bị mắc bệnh nghề nghiệp hoặc các bệnhtật khác do điều kiện lao động xấu gây ra

1.3 Bồi dưỡng, phục hồi kịp thời và duy trìsức khoẻ, khả năng lao động cho người lao độngsau sản xuất

2.1- Ý nghĩa chính trị:

BHLĐ thể hiện quan điểm coi con người vừa làđộng lực, vừa là mục tiêu của sự phát triển,BHLĐ tốt là góp phần tích cực chăm lo bảo vệsức khoẻ, tính mạng và đời sống NLĐ, biểu hiệnquan điểm quần chúng, quan điểm quý trọng conngười, xác định vai trò NLĐ trong một chế độ

XH, công tác BHLĐ không được thực hiện tốt,điều kiện lao động của NLĐ còn quá nặng nhọc,độc hại, để xảy ra nhiều tai nạn lao độngnghiêm trọng thì uy tín của chế độ, uy tín củadoanh nghiệp sẽ bị giảm sút

2.2- Ý nghĩa xã hội:

- Chăm lo đến đời sống, hạnh phúc, vừa là yêucầu vừa là nguyện vọng chính đáng của NLĐ

- Đảm bảo cho xã hội trong sáng, lành mạnh,mọi người lao động được sống khoẻ mạnh, làmviệc có hiệu quả cao và có vị trí xứng đáng củamình trong xã hội, làm chủ xã hội, làm chủ thiênnhiên, làm chủ khoa học kỹ thuật

- Tai nạn lao động không xảy ra, sức khoẻ đượcbảo đảm thì nhà nước và xã hội sẽ giảm bớt tổnthất do phải nuôi dưỡng, điều trị do TNLĐ hoặcbệnh nghề nghiệp

2.3 Ý nghĩa kinh tế:

- Hoàn thành tốt kế hoạch sản xuất và công tác,tăng năng suất lao động

- Giảm chi phí nuôi dưỡng điều trị do TNLĐhoặc bệnh nghề nghiệp;

- Giảm chi phí do thiệt hại về máy móc, thiết bị,nhà xưởng, nguyên vật liệu

Quyền hạn của người sử dụng lao động:

- Buộc người lao động phải tuân thủ các quyđịnh, nội quy, biện pháp an toàn, vệ sinh laođộng;

- Khen thưởng người chấp hành tốt và kỷ luậtngười vi phạm trong việc thực hiện an toàn, vệsinh lao động;

- Khiếu nại với cơ quan nhà nước có thẩmquyền về quyết định của thanh tra về an toàn vàvệ sinh lao động nhưng vẫn phải chấp hành cácquyết định đó khi chưa có quyết định mới

III Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao

động:

Nghĩa vụ của người sử dụng lao động:

- Phải lập kế hoạch, biện pháp ATLĐ, VSLĐ vàcải thiện điều kiện lao động;

- Trang bị đầy đủ phương tiện bảo vệ cánhân và thực hiện các chế độ khác về ATLĐ,VSLĐ đối với NLD theo quy định;

- Phân công trách nhiệm và cử người giámsát việc thực hiện các QĐ, NQ, biện phápATLĐ, VSLĐ; phối hợp với Công đoàn cơ sở XDvà duy trì sự hoạt động của mạng lưới an toàn vệsinh viên;

- Xây dựng NQ, QT ATLĐ, VSLĐ phù hợp với từngloại máy, thiết bị, vật tư và nơi làm việc theo tiêuchuẩn quy định của nhà nước;

- Thực hiện huấn luyện, hướng dẫn các tiêuchuẩn, quy định, biện pháp an toàn, vệ sinh laođộng đối với người lao động;

- Tổ chức khám sức khoẻ định kỳ cho ngườilao động theo tiêu chuẩn chế độ quy định;

- Chấp hành nghiêm chỉnh QĐ về khai báo,điều tra TNLĐ, BNN và định kỳ 6 tháng, nămbáo cáo kết quả tình hình thực hiện ATLĐ, VSLĐ,cải thiện điều kiện lao động với Sở LĐTBXH, Sở

YT địa phương

IV Quyền và nghĩa vụ của người lao động:

Quyền hạn của người lao động:

- Yêu cầu Người sử dụng lao động bảo đảm điềukiện làm việc AT,VS cải thiện điều kiện làm việc,trang cấp đầy đủ phương tiện bảo vệ cá nhân, huấnluyện, thực hiện biện pháp an toàn lao động, vệsinh lao động

- Từ chối làm công việc hoặc rời bỏ nơi làm việckhi thấy rõ có nguy cơ xảy ra TNLĐ, đe doạ nghiêmtrọng tính mạng, sức khoẻ của mình và phải báo cáongay với người phụ trách trực tiếp, từ chối trở lại nơilàm việc nói trên nếu nguy cơ đó chưa được khắcphục

- Khiếu nại hoặc tố cáo với cơ quan nhà nước có thẩm quyền (thanh tra An toàn các cấp) khi

người sử dụng lao động vi phạm quy định của

nhà nước hoặc không thực hiện đúng các giao kết về ATVSLĐ trong HĐLĐ, TƯLĐTT

Nghĩa vụ của người lao động:

- Phải chấp hành nghiêm chỉnh các QĐ, nộiquy ATLĐ, VSLĐ có liên quan đến công việc vànhiệm vụ được giao

- Phải sử dụng và bảo quản các phương tiện bảovệ cá nhân được trang cấp, các thiết bị ATVS nơilàm việc, nếu mất mát, hư hỏng phải bồi thường.

- Phải báo cáo kịp thời với người có tráchnhiệm khi phát hiện nguy cơ gây TNLĐ, BNN,gây độc hại hoặc sự cố nguy hiểm; tham gia cấpcứu và khắc phục hậu quả TNLĐ khi có lệnh củangười sử dụng LĐ

V Điều kiện lao động; Các yếu tố nguy hiểm, độc hại gây tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp

1 ĐIỀU KIỆN LAO ĐỘNG:

Bao gồm các yếu tố:

1.1 Các yếu tố của sản xuất;

1.2 Các yếu tố liên quan đến sản xuất:

2 CÁC YẾU TỐ GÂY CHẤN THƯƠNG (NGUY HIỂM) TRONG SẢN XUẤT

2.1 Các bộ phận truyền động và chuyển động;2.3 Nguồn nhiệt;

2.4 Nguồn, dòng điện;

2.4 Vật rơi, đổ sập;

2.5 Vật văng, bắn;

2.6 Nổ (nổ vật lý, nổ hóa học, nổ vật liệu nổ, nổ của kim loại nóng chảy)

3 YẾU TỐ CÓ HẠI ĐỐI SỨC KHỎE TRONG SẢN XUẤT:

3.1 Vi khí hậu;

3.2 Tiếng ồn và rung động;

3.3 Bức xạ và phóng xạ (nguồn bức xạ, phóng xạ)ï;3.4 Aùnh sáng;

3.5 Bụi;

3.6 Các chất hóa học;

3.7 Các yếu tố vi sinh vật có hại;

3.8 Các yếu tố về cường độ LĐ, tư thế gò bó …

–Nó làm giảm nhẹ sức lao động và tăng

năng suất lao động.

–Thiết bị nâng ra đời , nó đem lại hiệu quả kinh tế cao và được sử dụng rộng rãi trong các ngành kinh tế quốc dân Do hiệu quả kinh tế cao, đến nay thiết bị nâng phát

triển rất mạnh ngày càng hiện đại hoá cao.

2 CÁC LOẠI THIẾT BỊ NÂNG

theo TCVN 4244-2005

1 Cần trục kiểu cần: Cần trục ôtô cần trục bánh

hơi, cần trục bánh xích, cần trục tháp, cần trục đường sắt, cần trục chân đế,

2 Cầu trục và cổng trục các loại.

3 Máy nâng:

- Xe tời chạy theo ray trên cao

- Palăng điện, tời điện

- Palăng tay, tời tay

- Máy nâng xây dựng

4 Các loại bộ phận mang tải.

3 CÁC ĐẶC TÍNH KỸ THUẬT CƠ BẢN CỦA

THIẾT BỊ NÂNG

b. Chiều cao nâng (H): Độ cao tính từ mặt sàn đến

vị trí treo móc cao nhất của cầu trục

c Tầm với (R): Khoảng cách từ tâm móc hàng đến

tâm quay của cần trục Khẩu độ (L): Khoảng cách từ tâm bánh xe di chuyển này tới tâm bánh xe di

chyển kia đối với cầu trục, cổng trục

a Tải trọng nâng (Q): Tải trọng nâng Q bao gồm

trọng lượng vật nâng và trọng lượng của dụng cụ móc hàng.

Q = hằng với cầu trục, palăng, xe tời chạy theo trên cao, tời

Q biến đổi đối với cầu trục kiểu cần

d Tốc độ làm việc(Vø): Gồm có nâng, di chuyển, quay,

xecon

e Trọng lượng thiết bị nâng: G

f Chế độ làm việc của thiết bị nâng

– Chế độ làm việc bằng tay: Nguồn động lực là sức người – Chế độ làm việc nhẹ: Thời gian ngưng nhiều:

QTB<<{Q}max; Và nhỏ.

– Chế độ làm việc trung bình: Thời gian ngưng ≈ thời gian làm việc; QTB < {Q}max; Vtb

– Chế độ làm việc nặng: Thời gian làm việc nhiều

(2ca/ngày) QTB ≈ [Q]max; Vlớn.

– Chế độ làm việc rất nặng: Thời gian làm việc liên tục (3 ca/ngày)QTB = [Q]max; Vmax.

PHẦN II:

CÁC THÔNG SỐ CƠ BẢN CỦA THIẾT BỊ NÂNG

1 CẤU TẠO CHUNG CỦA THIẾT BỊ NÂNG

Về nguyên lý chung có thể minh hoạ theo sơ đồ

Động lực Truyền động Thiết bị công tác

- Phần động lực: Là nguồn động lực cung cấp

cho các thiết bị hoạt động có thể là động cơ nổ, là nguồn điện lưới

- Phần truyền động: Sản sinh ra năng lượng cấp cho thiết bị công tác hoạt động có thể là cơ khí, thuỷ lực, điện Khí nén

- Phần công tác: Thực hiện các thao tác của các cơ cấu, nâng, quay, di chuyển …, để thực hiện tính

năng của thiết bị

Các cơ cấu đặc trưng của máy trục:

a/ Cơ cấu hạ hàng:

Nguyên lý hoạt động: Nguồn động lực tạo ra

mômen quay trục dẫn động truyền qua hộp giảm tốc làm quay tời quấn cáp hay nhả cáp

b Cơ cấu nâng hạ cần:

c/ Cô caáu quay:

d/ Cô caáu di chuyeån

Cô caáu di chuyeån caàu truïc

Cơ cấu di chuyển xe con kiểu cáp kéo

2 CÁC CHI TIẾT VÀ BỘ PHẬN CƠ BẢN CỦA

MÁY TRỤC

a Cáp thép:

Cấu tạo:

Cáp thép sử dụng trên các thiết bị nâng chủ

yếu là loại cáp bện

Mỗi giây cáp được bện từ tao cáp, tao cáp bện

từ các sợi thép có đường kính tư 0,2 ÷ 3mm;

Các sợi thép có thể có đường kính như nhau

hoặc khác nhau;

Giữa dây cáp có gai hoặc lõi thép: Lõi gai làm

cho thép mềm và dễ cuốn qua puli, ròng rọc

hơn

Có hai cách bện cáp: Cáp bện thuận chiều và cáp bện ngược chiều.

+ Bện thuận: Chiều bện của các sợi trong tao cùng chiều với nhiều bện của các tao trong cáp

+ Bện ngược: Ngược lại

Cáp bện cùng chiều dễ uốn qua tang, ròng rọcnhưng lại có chiều hướng tự xoắn, cáp bện ngượcchiều tuy cứng hơn nhưng không tự xoắn nên đượcsử dụng phổ biến hơn

* Phương pháp dùng hệ số an toàn thực tế tối thiểu ZpHệ số an toàn thực thế tối thiểu Zp là tỷ số giữa:

- Tải trọng kéo đứt nhỏ nhất Fo của cáp

- và lực kéo cáp lớn nhất S trong cáp

• Phương pháp hệ số C:

Tiêu chuẩn loại bỏ cáp:

Sau một thời gian sử dụng cáp sẽ bị mòn do ma sát,

bị gãy đứt, các sợi do bị uốn qua tang, ròng rọc

Ngoài các hư hỏng mang tính quy luật nói trên cápcòn bị hỏng trong quá trình vận chuyển, bảo quản,lắp đặt và sử dụng như bị gỉ, thắt nút, bị bẹt hoặc bịđiện, nhiệt chạy qua…

Tuy nhiên cáp thép có ưu điểm là không bị đứt độtngột, thường bắt đầu từ mòn rồi đứt một số sợi théprồi mới đứt dãnh cáp đến đứt cáp

b Xích:

Có hai loại xích: Xích hàn và xích bản lề

* Xích hàn: Gồm những mắt xích hình ô van

được chế tạo bằng ghép tròn uốn cong rồi

hàn đấu đầu lại với nhau Vật liệu thường

chế tạo là thép ~ CT3, CT2… vì dễ hàn

* Xích bản lề: Gồm nhiều dây má xích nối

với nhau bằng chốt Vật liệu chế tạo thường là thép 40 hoặc thép 40 hoặc thép 45

Khi chọn xích ta cũng cần chọn xích thoả mãn

công thức

n T

T d



Xích hàn : Quấn được qua tang tời

Xích bản lề : Phải dùng đĩa xích

Kết cấu nâng tải dùng xích thường nhỏ gọn hơn dùng cáp

Chú ý: Khi xích làm việc nhiều ẽ bị mòn, nứt, biến dạng.

Phải loại bỏ xích khi:

- Đường kính sợi xích giảm >15%

- Sợi xích bị nứt rạn

- Móc thường được chế tạo bằng phương pháp rèn hoặc dập nóng sau đó nhiệt luyện để khử ứng xuất trong, không được tôi móc.

- Móc chỉ gia công phần cuối (phần ren có đai ốc) đai ốc phải có biện pháp để chống nới lỏng

Khi móc chịu tải < 10 tấn : Ren chế hình tam giácKhi tải trọng > 10 tấn : Ren chế hình thang.

– Móc phải tự quay được quanh trục của nó; lắp khoá cáp ở móc

– Móc bị loại bỏ khi: Bị rạn nứt, bị biến dạng do mõi hay va đập, bị mòn cục bộ hoặc mòn vượt quá 10% tiết diện ban đầu

d Tang và ròng rọc:

Tang (tời): Là bộ phận dùng để cuốn cáp.

– Đường kính tang chọn dựa theo đương kính cáp và phù hợp với dạng dẫn động và chế độ làm việc Được xác định theo công thức:

– Cấu tạo của tang phải phù hợp với điều kiện làm việc của nó:

Tang chỉ cuộn một lớp phải là tang có rãnh

xoắn để cuộn cáp

Tang cuốn nhiều lớp mặt tang nhẵn, tang phải có thành chắn hai đầu và thành tang cao hơn lớp cáp ngoài cùng ít nhất bằng hai lần đường kính cáp

– Tang thường đúc bằng gang xám hoặc bằng thép

– Tang phải loại bỏ khi: Bị rạn nứt, bị vỡ

Ròng rọc (Puli)

– Ròng rọc thường được chế tạo từ gang xám, có khi chế tạo từ thép (khi chịu tải lớn) bằng

phương pháp đúc hoặc hàn

– Phải có bộ phận chống trượt cáp

e Phanh:

Các loại phanh:

– Theo nguyên tắc hoạt động có:

Phanh thường đóng

Phanh thường mở

– Theo cấu tạo có:

Phanh má (dùng nhiều nhất trong máy trục).Phanh đai

Phanh đĩa

Phanh loại bỏ trong các trường hợp sau:

– Má phanh mòn không đều, hở không đều, má mòn tới đinh vít Độ dày má phanh mòn > 50%– Bánh phanh bị mòn > 35% độ dày ban đầu

– Phanh bị rạn nứt bất kỳ chỗ nào

Phanh hai má kiểu điện từ và điện thuỷ lực

Phanh nón Phanh đĩa

f Đường ray:

– Đường ray rất quan trọng trong việc bảo đảm an toàn cho thiết bị

– Khi chọn ray, lắp đặt ray phải đảm bảo:

+ Ray phù hợp với áp lực lớn nhất của b nâng khi làm việc

+ Ray phải thẳng, phẳng trong dung sai cho phép kể cả lúc làm việc của thiết bị

+ Móng ray phải đảm bảo yêu cầu kỹ thuật không

bị lún, xệ…

Một số số liệu cần biết:

* Độ lệch (cân bằng): < 1/1500 L khi lắp ráp

<1/1000 L khi sử dụng

* Ray của cẩu tháp, cổng trục cầu trục:

Sai số chiều rộng ray: < +/- 3mm Khi khổ ray rộng 3m

< +/- 4mm Khi khổ ray rộng 3,5m

< +/- 5mm Khi khổ ray rộng 5m

* Độ cong trên đoạn đường 10m phải < 20mm.

* Độ nghiêng chiều dọc và ngang phải < 0,003

* Nối ray phải để hở ~ 3mm, độ cao chênh lệch hai ray phải < 2mm

* Hai đầu ray phải có trụ chắn chắc chắn và có cao

su đàn hồi

* Hệ thống ray phải được nối đất an toàn

g Kết cấu kim loại:

– Kết cấu kim loại củ thiết bị nâng là bộ khung mà trên nó được lắp đặt các cơ cấu hoạt động

– Kết cấu kim loại của máy trục ảnh hưởng rất lớn đến độ bền và an toàn của các cơ cấu cũng như của máy trục

– Kết cấu kim loại của cầu trục, cổng trục… là:

Dầm chính và dầm đỡ

Đối với cầu trục: Độ võng f phải nằm trong giới hạn cho phép:

f < 1/700 L đối với cần trục điện khung giàn

f < 1/500 L đối với cần trục điện khung hộpKhi L>17m thì f < 1/1000 L

3 ĐIỀU KIỆN ỔN ĐỊNH CỦA CẦN TRỤC

a Khái niệm về độ ổn định của cần trục

Độ ổn định là khả năng đảm bảo cân bằng và

chống lật của thiết bị nâng trong mọi điều kiện lúc làm việc cũng như lúc không làm việc

Mức độ ổn định của thiết bị nâng được xác định

theo công thức:

K= K : Hệ số ổn định

MCL : Mômen chống lật (do trọng lượng của cần trục)

ML : Mômen lật (do vật nâng gây)

L

CL M M

K > 1,15 trong điều kiện có lực phụ như gió, quán tính, li tâm…

K > 1,4 khi không có lực phụ

K : luôn phụ thuộc vào Q, R và các loại lực phụ, gió, mặt bằng…

Để đảm bảo an toàn cho thiết bị nâng chế tạo lắp đặt người ta tăng hệ số K lên bằng biện pháp:

– Đối trọng của cần

– Đối trọng cần trục

– Ổn trọng

– Chân chống phụ

– Hệ thống chằng buộc