Tai biến địa chất là các hiện tượng tự nhiên tham gia tích cực vào quá trình biến đổi địa hình bề mặt thạch quyển.Tai biến địa chất là một dạng tai biến môi trường phát sinh trong thạch quyển. Các dạng tai biến địa chất chủ yếu gồm núi lửa phun, động đất, nứt đất, lún đất, trượt lở đất. Chúng liên quan tới các quá trình địa chất xảy ra bên trong lòng trái đất.Nguyên nhân chính là do lớp vỏ trái đất hoàn toàn không đồng nhất về thành phần và chiều dày, có những khu vực vỏ trái đất mỏng manh hoặc các hệ thống đứt gãy chia cắt vỏ trái đất thành những khối, mảng nhỏ. Do vậy, lớp vỏ trái đất trong thực tế luôn chuyển động theo chiều đứng cũng như chiều ngang.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỎ - ĐỊA CHẤT HÀ NỘI
KHOA MÔI TRƯỜNG MÔN ĐỊA CHẤT MÔI TRƯỜNG
BÀI TẬP LỚN
TÌM HIỂU CÁC DẠNG TAI BIẾN ĐỊA CHẤT TRÊN THẾ
GIỚI
Sinh viên thực hiện:
Hà Nội, tháng 5/2015
Trang 2I Các TBĐC nguồn gốc nội sinh
Động đất: là một dạng tai biến cực mạnh xảy ra ở các vùng chịu ảnh hưởng của hoạt động đứt gãy Chỉ trong vài giây, một trận động đất lớn có thể san phẳng cả một thành phố Động đất là dạng tai biến thiên nhiên tức thời có sức tàn phá mạnh nhất trong tất cả các loại tai biến Động đất có thể xem là dạng tai biến nhân sinh xét trên phương diện hầu hết các thiệt hại về người là
do sập đổ nhà cửa, công trình xây dựng đè lên VD: Trận động đất xảy ra ở Nhật Bản vào năm 2011 với cường độ 9 độ Richter có kèm theo sóng thần đã khiến 20.000 người phải thiệt mạng
Núi lửa: là núi có miệng ở đỉnh, qua đó, từng thời kỳ, các chất khoáng nóng chảy với nhiệt độ và áp suất cao bị phun ra ngoài Núi lửa là một hiện tượng tự nhiên trên Trái đất hoặc các hành tinh vẫn còn hoạt động địa chấn khác, với các vỏ thạch quyển di chuyển trên lõi khoáng chất nóng chảy VD: Ngày 15/9/2013, ngọn núi lửa Sinabung tại khu vực quận Tanah Karo, phía bắc tỉnh Sumatra, Indonesia đột ngột phun trào sau 3 năm ngủ yên, khiến gần 6.000 người dân phải sơ tán
Trang 3Đứt gãy hoạt động: là các đứt gãy kiến tạo có biểu hiện hoạt động trong khoảng 10.000 năm trở lại đây Đứt gãy hoạt động là yếu tố gây ra tai biến động đất hoặc tiềm ẩn tai biến động đất cũng như các tác nhân gây ra trượt lở VD: Các trận động đất ở tỉnh Lào Cai xảy ra vào khoảng tháng 4 năm 2013 vừa qua cho thấy các đới đứt gãy ở nước ta đang có xu hướng hoạt động trở lại
II Các TBĐC nguồn gốc ngoại sinh
Lũ quét: là một loại lũ có tốc độ và mực nước lên rất nhanh khi có một khối lượng nước khổng lồ di chuyển từ nơi có địa hình cao xuống địa hình thấp VD: Trận lũ quét ngày 7/9/2013 xảy ra ở tỉnh Lào Cai khiến cho 11 người chết và mất tích, 17 người bị thương, 10 ngôi nhà bị trôi hoàn toàn, 14 ngôi nhà bị hư hỏng nặng
Trang 4Xói mòn bề mặt: là quá trình bốc đất, đá, trầm tích và các hạt khác trong môi trường tự nhiên và thường làm địa hình bị hạ thấp.Nó thường xuất hiện do sự vận chuyển của gió, nước hoặc băng, hoặc các khôi đá, vật liệu trượt xuống sườn dốc dưới tác dụng của trọng lực, bởi các động vật đào hang trong trường hợp xâm thực sinh vật VD: Hiện tượng xói mòn đất bề mặt đất đai do mưa lũ ở Đắk Nông dẫn đến mưa lũ nghiêm trọng gây ảnh hưởng đến kinh tế và xã hội
Trang 5Xói lở và bồi tụ sông.Xói lở là hiện tượng xói mòn thẳng do nước theo những dòng chảy tập trung, ăn sâu tạo thành các rãnh xói, mương xói Bồi tụ sông là quá trình tích tụ các vật liệu như đất, đá, cát, trầm tích lên các con sông, bãi bồ VD: bồi tụ phù sa ở sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long
Xói mòn bờ biển ( xói lở và bồi tụ biển ): là quá trình bóc lớp đất, đá, cát ở bờ biển và làm địa hình bị hạ thấp VD: các núi đá vôi ở Vịnh Hạ Long
bị nước biển ăn mòn
Sục đất cục bộ (lún đất cục bộ): là hiện tượng đứt gãy dưới lòng đất gây sụt, lún phía bên trên VD: hiện tượng sụt, lún nền đất ở phường Cẩm Đông – TP.Cẩm Phả vào tháng 8/2013
Thổi mòn, cát bay: là tác dụng xâm thực do gió có cuốn theo các hạt cát
va đạp vào bề mặt đá, phá hủy đá và tạo lên các hình dạng độc đáo Thường xảy ra ở những nơi có khí hậu khô hạn VD: Những cột đá chọc trời bị thổi mòn ở hẻm Bryce , Mỹ
Trang 6Xâm nhập mặn: là hiện tượng nước mặn ( độ mặn 4 phần nghìn ) từ biển xâm nhập vào trong nội địa và ảnh hưởng tới sự sinh trưởng và phát triển của các cây trồng và vật nuôi nước ngọt VD: Ở đồng bằng sông Cửu Long nước biển mặn đã vào sâu tới 70km
Các TBĐC liên quan tới hiện tượng Karst Karst là hiện tượng phong hóa của những miền núi đá vôi bị nước chảy xói mòn Sự xói mòn không phải
do cơ chế lực cơ học, mà chủ yếu là do khí CO2 trong không khí hòa tan vào nước, cộng với các ion dương của H+ tạo thành axit cacbonic VD: Phong hóa các hang động đá vôi ở Vịnh Hạ Long
Trang 7Các TBĐC liên quan tới ĐCTV ( bán ngập nước các tầng chứa thông nhau, hiện tượng phun bùn ) Địa chất thủy văn là ngành khoa học nghiên cứu
về nguồn gốc tạo thành, quy luật phân bố, tính chất vật lý và thành phần hóa học, động lực và động thái của nước dưới đất trong lịch sử Trái đất, nhằm sử dụng hợp lý các mặt hữu ích của chúng trong nền kinh tế quốc dân và khắc phục những mặt có hại của chúng trong hoạt động kinh tế của con người Vậy các tai biến địa chất liên quan tới địa chất thủy văn là các tai biến liên quan đến các vấn đề về tính chất vật lý, hóa học, động lực của nước dưới lòng đất VD: Phun trào bùn ở Ninh Thuận là tai biến địa chất liên quan tới địa chất thủy văn
III Các TBĐC nguồn gốc nhân sinh
Tai biến do khai thác khoáng sản, nước dưới đất Là những tai biến xảy
ra trong hoặc sau quá trình khai thác khoáng sản, nước dưới lòng đất gây ảnh hưởng đến đời sống của các sinh vật trên bề mặt.VD: khai thác than hầm lò gây nguy cơ sập hầm ảnh hưởng tới đời sống của người dân bên trên mặt đất
Động đất kích thích: là sự giải phóng sớm các ứng suất kiến tạo đã tích lũy trong lòng đất trong quá trình vận động kiến tạo Điều kiện để xảy ra động đất kích thích là phải có các đứt gãy kiến tạo hoạt động liên quan đến thủy văn và hồ chứa, liên quan đến quá trình tích nước và hoạt động của hồ chứa
Trang 8VD: Thủy điện sông Tranh 2 ( Bắc Trà My, Quảng Nam ) thường xuyên phải hứng chịu các trận động đất kích thích từ các hồ chứa
Ô nhiêm đất: là tất cả các hiện tượng làm nhiễm bẩn đất bằng các chất ô nhiễm Ô nhiễm đất có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân như: hóa học, vật lý, sinh học … VD: Việc sử dụng các loại phân bón hóa học trong việc trồng trọt
có thể gây ô nhiễm đất trồng
Ô nhiễm nước: là tất cả các hiện tượng làm nhiễm bẩn nước bằng các chất ô nhiễm Ô nhiễm nước cũng do nhiều nguyên nhân như: hóa học, vật lý, sinh học… VD: Hiện tượng tràn dầu ra biển của các tầu trở dầu gây ô nhiễm đến môi trường nước
IV Các TBĐC nguồn gốc hỗn hợp
Trượt đất: trượt đất, lở đất, trượt đá, lở đá, đá đổ, đá rơi, dòng đá rắn (debris flow) Là hiện tượng địa chất được đề cập đến sự chuyển động của một phần nền địa chất so với phần khác theo một bề mặt do ự mất căn bằng
về trọng lực Mặc dù vai trò của trọng lực là yếu tố chính gây đất trượt, nhưng còn những yếu tố khác góp phần làm mất cân bằng đối với sự ổn định mái dốc ban đầu VD: Trượt đất ở Vân Nam, Trung Quốc làm 43 người chết
Trang 9Nứt đất: là hiện tượng xảy ra do lớp vỏ Trái đất không hoàn toàn đồng nhất về thành phần và chiều dày, có những khu vực vỏ Trái đất mỏng manh hoặc các hệ thống đứt gãy chia cắt vỏ trái đất thành những khối, mảnh nhỏ (Trích TS Trần Văn Hải, Khoa Địa chất, trường ĐH Mỏ - Địa chất Hà Nôi) VD: Nứt đất ở đồng bằng sông Hồng vào các mùa khô hạn
Các TBĐC liên quan đến trường từ, điện, xạ
Tai biến địa hóa sinh thái (thừa thiếu vi nguyên tố, dị thường vi nguyên
tố độc hại gây bệnh diện rộng và hẹp) ảnh hưởng tới sức khỏe con người, vật nuôi, thực vật
Trang 10KẾT LUẬN
Tai biến địa chất là các hiện tượng tự nhiên tham gia tích cực vào quá trình biến đổi địa hình bề mặt thạch quyển"
Tai biến địa chất là một dạng tai biến môi trường phát sinh trong thạch quyển Các dạng tai biến địa chất chủ yếu gồm núi lửa phun, động đất, nứt đất, lún đất, trượt lở đất Chúng liên quan tới các quá trình địa chất xảy ra bên trong lòng trái đất
Nguyên nhân chính là do lớp vỏ trái đất hoàn toàn không đồng nhất về thành phần và chiều dày, có những khu vực vỏ trái đất mỏng manh hoặc các
hệ thống đứt gãy chia cắt vỏ trái đất thành những khối, mảng nhỏ Do vậy, lớp
vỏ trái đất trong thực tế luôn chuyển động theo chiều đứng cũng như chiều ngang
Trang 11CÁC TÀI LIỆU ĐÃ THAM KHẢO
http://vnreview.vn
http://tusach.thuvienkhoahoc.com/
http://vi.wikipedia.org/
http://ttbiendao.hcmussh.edu.vn/3cms/upload/ttbiendao/File/document/s ach_hoi_dap_ve_bdkh.pdf
http://baoquangninh.com.vn/ban-doc/201309/tinh-trang-sut-lun-dat-o- phuong-cam-dong-tp-cam-pha-can-som-tim-ra-nguyen-nhan-de-co-giai-phap-khac-phuc-2208137/